Πρεκατέ Βικτωρία Σημειώσεις

Να θυμηθούμε...

2012-02-28T15:41:00.000+02:00

Μετά δύο χρόνια συνεχών προσπαθειών, ατελείωτων συζητήσεων και αλλεπάλληλων μίνι ή μάξι-θρίλερ, η οικονομική κρίση συνεχίζει να είναι εδώ, χειρότερα από ότι πριν, και χωρίς φως στην άκρη του τούνελ αν συνεχίσουμε με τον ίδιο τρόπο.

Αυτό δεν ισχύει μόνο για την Ελλάδα. Όλες οι χώρες του ανεπτυγμένου κόσμου γνωρίζουν ότι ακολουθεί η σειρά τους να εκτεθούν στην τρικυμία, διότι ο δυτικός τρόπος ζωής δεν είναι βιώσιμος. Απλά έχουν κρυφτεί πίσω από την Ελλάδα, που, ως πρώτη στη σειρά, τρώει όλα τα κύματα στο πρόσωπο και υπεκφεύγουν, κατηγορώντας την: «Το πρόβλημα είναι μόνο της Ελλάδας-καμία σχέση με εμάς». Γνωρίζουν όμως ότι όταν η Ελλάδα περάσει στην αντίπερα όχθη, η επόμενη χώρα στη γραμμή θα εκτεθεί να αντιμετωπίσει στο πρόσωπο ακριβώς τα ίδια κύματα.
Η κρίση αυτή, όπως έχω ξαναγράψει, δεν είναι μόνο οικονομική, ούτε μόνο πολιτική, όπως ακούμε τελευταία. Βεβαίως είναι και οικονομική και πολιτική και κοινωνική, αλλά η κρίση αυτή είναι πρωτίστως πνευματική και για αυτό δεν θα επιλυθεί μόνο με οικονομικές ή πολιτικές αλλαγές.

Είχαμε κάνει το χρήμα θεό και ήρθε η ώρα να θυμηθούμε ποιος είναι ο πραγματικός Θεός. Να αναγνωρίσουμε τον πραγματικό δημιουργό και την πραγματική πηγή των αγαθών και κάθε αγαθού. Να νιώσουμε ξανά το Θεό, να τον θυμηθούμε αληθινά μέσα στην καρδιά μας, πέρα από τα τυπικά καθήκοντα που εκτελούσαμε ή δεν εκτελούσαμε στην εκκλησία. Να τον νιώσουμε αληθινά στην καρδιά μας, όχι σαν έθιμο του Πάσχα, όχι σαν αγγαρεία της Κυριακής, όχι σαν part-time hobby. Αλλά να τον θυμηθούμε και να τον ξανανιώσουμε σαν την πρώτη δύναμη στη ζωή μας.
Είχαμε ξεχάσει το Θεό. Είχαμε απορροφηθεί από το κυνηγί για τα λεφτά, τις πολυτέλειες, τα τζάκια, τις πισίνες, τις διακοπές, τις διασκεδάσεις και τη συσσώρευση πλούτου για τα δικά μας παιδιά. Έχοντας περιφρονήσει το Θεό, γνωρίζαμε ότι δεν μπορούσαμε να Του ζητήσουμε βοήθεια στα ξαφνικά. Η απομάκρυνση από το Θεό συνεπάγεται φόβο. Και για να απαντήσουμε στο φόβο μας, αποφασίσαμε να κάνουμε εμείς τους θεούς και να ‘εξασφαλίσουμε’ το μέλλον μας και των παιδιών μας. Κι έτσι θεοποιήσαμε τη θεσούλα στο δημόσιο. Το Δημόσιο έγινε ο νέος θεός, χάρη του οποίου ήμασταν διατεθειμένοι να ξεπουλήσουμε το δικαίωμα ψήφου και κάθε αίσθηση κοινωνικής δικαιοσύνης, πατώντας επί πτωμάτων, βάζοντας το μέσο μας και παίρνοντας τη θέση κάποιου άλλου. Τα ‘κονέ’, οι δημόσιες σχέσεις έγιναν οι νέοι μας θεοί... Και τώρα όλα καταρρέουν. Τα ‘κονέ’ τρέχουν να σώσουν τους εαυτούς τους. Ακόμη και ο θεός του Δημοσίου καταρρέει. Ναι, γιατί είχαμε επενδύσει πάρα πολλά σε αυτόν. Η ‘εξασφάλιση’, αν θέλουμε να την ονομάσουμε έτσι είναι αλλού. Και τώρα που θέλουμε να πάμε να ψηφίσουμε δεν μας αφήνουν. Ναι, γιατί όταν ένα μεγάλο ποσοστό ενός λαού είχε πουλήσει τη ψήφο του για ίδιον όφελος, τώρα τη χάνει, ώστε να μάθει να την εκτιμά. Δεν είναι δεδομένο το δικαίωμα ψήφου, κάποιοι βασανίστηκαν για να το έχουμε εμείς σήμερα. Κι εμείς το ξεπουλήσαμε.
Έχοντας ξεχάσει το Θεό, ξεχάσαμε και τους άλλους σαν αδερφούς μας. Στραφήκαμε ο ένας εναντίον του άλλου, με πισώπλατα μαχαιρώματα, κλεψιές, ανταγωνισμούς ή στην καλύτερη περίπτωση ιδιοτελείς «δημόσιες σχέσεις».
Τώρα φεύγουν όλα, για να μάθουμε να θυμηθούμε την αληθινή πηγή Εκείνου που μας προσέφερε και μας προσφέρει όλα τα καλά, και τον αέρα που αναπνέουμε ακόμη. Τώρα που τα είδωλα διαλύονται και τα δεκανίκια πέφτουν, θα χρειαστεί να θυμηθούμε με ταπείνωση κι αποδοχή τον αληθινό Δημιουργό και τον αληθινό παροχό όλων των αγαθών. Να Τον θυμηθούμε, καθώς Εκείνος μιλά απευθείας στην καρδιά μας.
Είναι η μόνη λύση σε αυτό τον ανεπίλυτο γρίφο. Όταν όλα τα υπόλοιπα που θεωρούσαμε σταθερά και δεδομένα γκρεμίζονται, Εκείνος είναι το μόνο που απομένει για να μας θυμίσει ότι Εκείνος ήταν ανέκαθεν το μόνο που υπήρχε. Τα άλλα ήταν απλά για να μας αποστάσουν την προσοχή, για να μας δοκιμάσουν. Είναι ο καιρός να τον αναγνωρίσουμε μέσα στην καρδιά μας, όπως ο καθένας από εμάς το νιώθει, το βιώνει και το καταλαβαίνει. Όπως θα θυμηθούμε Εκείνον, Θα θυμηθούμε και τον αδερφό μας. Θα σταματήσουμε να προδίδουμε ο ένας τον άλλον , με τις κουτοπονηριές και απατεωνιές που συνεχίζουμε να κάνουμε. Θα σκεφτόμαστε τους άλλους όπως σκεφτόμαστε τον εαυτό μας. Μια νέα περίοδος αλτρουισμού θα ακολουθήσει, που θα είναι ακριβώς το αντίθετο από τον συμφεροντολογισμό, τον ‘παρτακισμό’ και τον εγωκεντρισμό πολλών δεκαετιών. Επιτέλους.
Έχοντας ξεχάσει το Θεό, δεν έχουμε τώρα τη δύναμη να αντισταθούμε ούτε στην κατάχρηση της εξουσίας από τους πολιτικούς μας, ούτε στην ουσιαστική υποδούλωσή μας από τους ξένους κατακτητές με τη γραβάτα. Έχουμε θυμό, αλλά ο θυμός μας δεν αρκεί. Νιώθουμε ότι μας πρόδωσαν οι πολιτικοί μας, αλλά έχουμε εμείς πρώτα προδώσει ο ένας τον άλλον. Αν θέλουμε να μας ξαναφερθούν δίκαια, θα πρέπει πρώτα να φερθούμε εμείς δίκαια στην καθημερινή μας ζωή. Δεν μπορούμε να κατεβαίνουμε να διαμαρτυρηθούμε έξω από τη Βουλή και ταυτόχρονα να βάζουμε τα ‘κονέ’ μας με κάποιον που είναι μέσα στη Βουλή, για να διορίσουν το παιδί μας. Κάτι που πολλοί εξακολουθούν να κάνουν ή που θα έκαναν άνετα, αν μπορούσαν. Δεν μπορούμε να έχουμε δύο μέτρα και δύο σταθμά.
Ας θυμηθούμε το Θεό. Εκείνος είναι η πηγή της δικής μας ζωής και κάθε ζωής. Ας παραδώσουμε τη δική μας ζωή στη δική Του σοφία και κρίση. Ας μιλήσουμε, ας ακούσουμε, ας νιώσουμε, ας ευχαριστήσουμε, ας αγαπήσουμε ξανά το Θεό. Είτε πάμε, είτε δεν πάμε εκκλησία, ας τον θυμηθούμε ξανά. Έχουμε αποχωριστεί από Εκείνον για πολύ καιρό.
Θα χρειαστεί ταπεινότητα. Θα χρειαστεί ειλικρινής πίστη, όχι υποκρισία. Την αληθινή πίστη θα την καταλάβουμε, γιατί είναι η μόνη που εξαφανίζει το φόβο. Τίποτα άλλο δεν μπορεί να εξαφανίσει το φόβο. Ούτε οι θεσούλες στα δημόσια, ούτε οι καταθέσεις σε σεντούκια στην Ελβετία, ούτε οι αγορές σε ακίνητα στο Λονδίνο. Ο Θεός θα μας προχωρήσει μπροστά. Είναι το μόνο καταφύγιο, η μόνη προστασία απέναντι στα κύματα, η μόνη νησίδα για να βγούμε στην άλλη άκρη.
Πρεκατέ Βικτωρία, www.brightplanet.blogspot.com, 28/2/2012

Απεξάρτηση από τον υλισμό

2012-02-15T15:05:00.001+02:00

Αναφέρθηκα στο προηγούμενο άρθρο για την ελπίδα και πεποίθησή μου, ότι, παρά τους δύσκολους μήνες που έρχονται, ένα πολύ υγιέστερο, δικαιότερο και δημοκρατικότερο σύστημα θα ακολουθήσει. Ίσως να μην είναι ξεκάθαρο τους πρώτους μήνες κι αρκετοί να πανικοβληθούν. Όμως, η αναστάτωση θα είναι μόνο στη σύντομη μετάβαση. Σύντομα, θα καινοτομήσουμε και θα προχωρήσουμε τη χώρα μας μπροστά, χωρίς μεν τη χλιδή και την υπερβολή των τελευταίων ετών, αλλά με ισότητα και κάλυψη των βασικών ανθρώπινων αναγκών και δικαιωμάτων για όλους. ΕΙΝΑΙ δυνατό, ακόμη και στη χρεοκοπημένη Ελλάδα που τόσο φοβόμαστε, να έχουν ΟΛΟΙ τα βασικά για μια στοιχειωδώς αξιοπρεπή διαβίωση, ανεξαρτήτως από την αξιολόγηση της Standard and Poor’s.Όπως σοφά ανέφερε ο Γκάντι :
«Η Γη έχει αρκετά για να καλύψει τις ανάγκες όλων, αλλά δεν έχει αρκετά για να καλύψει την απληστία ούτε ενός».
Η ρήση αυτή εμπεριέχει μεγάλη σοφία και αλήθεια και ισχύει αντίστοιχα για τη χώρα μας. Η Ελλάδα παράγει αρκετά από μόνη της για να καλύψει τις ανάγκες των κατοίκων της. Αλλά όχι την απληστία, έστω και των λίγων. Αν η ιδέα μας ενός πιο δίκιου, ισότιμου συστήματος είναι εκείνο που θα μπορούμε να καταβροχθίζουμε όσα και πριν, αλλά με ίσο τρόπο, αυτό δεν πρόκειται να περπατήσει. Θα πρέπει, θα αναγκαστούμε, συλλογικά, να κάνουμε ένα άλμα στη συνείδησή μας, όπου ο εγωκεντρισμός και ο υλισμός, θα αντικατασταθούν από συλλογικό πνεύμα, αλτρουισμό, διάθεση για μοίρασμα και, εν τέλει, ενδιαφέρον για ανώτερες αξίες από το πώς να μαζέψω σπίτια κι αυτοκίνητα για εμένα και τα δικά μου παιδιά.
Τη συλλογικότητα, ιδιαίτερα σε θέματα υλικών αγαθών, μας είναι δύσκολο να την αντιληφθούμε γιατί η εμπιστοσύνη έχει χαθεί και αντικατασταθεί από την καχυποψία. Προβάλλουμε στους άλλους τη δική μας διάθεση για αρπακτικότητα. Μετά, βλέποντας την αρπακτικότητα στους άλλους, μπαίνουμε σε άμυνα, με φόβο ότι θα θελήσουν να αρπάξουν και από εμάς. Γινόμαστε φοβισμένοι και καχύποπτοι και ίσως σε κάποιο βαθμό αρπακτικοί επίσης (‘ας προλάβω να πάρω τώρα ό,τι μπορώ, γιατί μετά θα πλακώσουν οι άλλοι’). Η καχυποψία και ο φόβος των άλλων είναι κακοί δάσκαλοι.
Δικαιοσύνη και ισότητα μπορούν να έρθουν. Όμως οφείλουμε να εγκαταλείψουμε την προσκόλλησή μας στον υλισμό, το οποίον πολλοί από εμάς τους έλληνες τρέφουμε ως κόρη οφθαλμού. Δυστυχώς, σε αυτόν τον τομέα, εμείς οι γυναίκες δεν τα έχουμε καταφέρει τόσο καλά. Πάμπολλα ρούχα, τσάντες και παπούτσια που αλλάζουν κάθε σεζόν, νομίζουμε ότι έτσι γινόμαστε θηλυκές και γυναίκες. Θηλυκότητα δε σημαίνει να εξαντλώ τους πόρους του πλανήτη, για να αγοράζω συνεχώς πράγματα που δεν χρειάζομαι, ούτε να εκμεταλλεύομαι παιδάκια-σκλάβους σε αναπτυσσόμενες χώρες, που ξημεροβραδιάζουν για να φτιάξουν τα υφάσματα που καταναλώνω αχόρταγα, επειδή έτυχε κάποια στιγμή στην ιστορία του πλανήτη το νόμισμά μου να είναι ισχυρότερο από το δικό τους. Τώρα πάνε αυτά!
Αν θέλουμε να μιλάμε σοβαρά για μια νέα εποχή ισότητας, απλότητας , δικαιοσύνη και ανθρωπιάς, θα πρέπει να απεξαρτηθούμε από τον υλισμό και τη λατρεία του χρήματος, ωσάν να ήταν ο ένας και μοναδικός θεός.Ο χρυσός κανόνας εδώ είναι πολύ απλός: «Ψώνιζε μόνο αυτό που χρειάζεσαι». Για παράδειγμα, εγώ πλέον δεν αγοράζω άλλο ρούχα. Δεν υπάρχει λόγος. Έχω, δόξα τω Θεώ αρκετά. Δεν χρειάζεται η μόδα. Αγοράζω μόνο τα απαραίτητα.
Κάθε φορά πριν μπούμε στον πειρασμό να αγοράσουμε, ή έστω να επιθυμήσουμε, ας αναρωτηθούμε «Τι ρόλο παίζει; Τι στόχο έχει αυτή επιθυμία; Τι σημαίνει, από πού προέρχεται; Μήπως κρύβεται από πίσω κάτι άλλο; Κάποια άλλη ουσιαστικότερη ανάγκη, όπως η αποδοχή; Υπάρχουν άλλοι, υγιέστεροι τρόποι να ικανοποιήσω την ανάγκη μου; Μήπως είναι απλά μια συνήθεια; Μήπως είναι μια κοινωνική επιταγή; Πόση αλήθεια έχουν οι κοινωνικές επιταγές;» Ίσως τελικά δεν χρειαζόμαστε τόσα, όσα νομίζουμε ότι χρειαζόμαστε. Όσο πιο προσκολλημένοι είμαστε στα υλικά αγαθά, τόσο μας δεσμεύουν κι εκείνα. Ο υλισμός μας έχει το τίμημά του στην ελευθερία μας.
Αναγκαστικά ή μη, πολλοί από εμάς έχουμε μάθει να ζούμε με όλο και λιγότερα. Ανάπτυξη δε σημαίνει απαραίτητα επανεκκίνηση της παραγωγής υλικών αγαθών με τρόπο που να εξαντλεί το περιβάλλον μέχρι τελικής πτώσεως. Ανάπτυξη μπορεί να υπάρξει με την επιστροφή στη γη, με ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και με δραστηριότητες πνευματικής ανάπτυξης και προόδου που βασίζονται στη ψυχή και το νου, παρά την ύλη. Όταν χαλαρώσουμε λίγο από το εναγώνιο γράπωμα, με λίγη καλή πίστη κι αισιοδοξία, ίσως δούμε ότι η ζωή μας φέρνει ακριβώς αυτό που έχουμε πραγματικά ανάγκη. Όχι αυτό που νομίζουμε ότι έχουμε ανάγκη, αλλά αυτό που έχουμε πραγματικά ανάγκη.
Θα χρειαστεί να αλλάξουμε. Οι αλλαγές θα έρθουν κι ο μόνος τρόπος να μην υποφέρουμε είναι να αλλάξουμε κι εμείς. Όσο προσπαθούμε να γραπωθούμε, τόσο θα βασανιζόμαστε και τόσο πιο γρήγορα θα χάνουμε αυτά που προσπαθούμε να κρατήσουμε. Ας χαλαρώσουμε κι ας εμπιστευτούμε. Ας πάρει και κάτι κάποιος άλλος, δε χάλασε ο κόσμος. Ας συγχωρέσουμε την απληστία στους άλλους, όταν γνωρίζουμε ότι εκείνοι είναι που υποφέρουν από την πραγματική έλλειψη, έλλειψη νοοτροπίας… Θα πρέπει να μάθουμε να λειτουργούμε διαφορετικά. Ως ομάδα. Με μοίρασμα. Μπορεί να υπάρξει ισότητα και δικαιοσύνη, αλλά αν ο στόχος μας είναι να εξακολουθούμε να είμαστε άπληστοι κι συμφεροντολόγοι, όλοι με ίσο τρόπο, αυτό θα καταρρεύσει την επόμενη μέρα. Η προτεραιότητα θα είναι η ομάδα, όχι το άτομο. Προτεραιότητα θα είναι η πνευματικότητα, ο Θεός ως θεός, όχι το χρήμα ως θεός. Όταν υπάρχει η απλή πίστη, ο αλτρουισμός κι η ταπεινότητα, όλα γίνονται. Τα ψάρια που πολλαπλασίασε ο Ιησούς, αυτό το μάθημα μας διδάσκουν. Υπάρχει αρκετό για όλους, αρκεί κι εμείς να κάνουμε τη δουλειά μας. Να νοιαστούμε για τους άλλους και να δείξουμε πίστη κι ευγνωμοσύνη στον Ένα και μοναδικό παροχό όλων των αγαθών, υλικών και μη. Το καταπληκτικό κίνημα αλληλεγγύης που έχει φανεί στις μέρες μας, δείχνει ότι ο λαός μας είναι περισσότερο ώριμος από όσο δείχνει. Δεν είναι τυχαίο και θα συνεχίσει, όσα δύσκολα κι αν έρχονται τις επόμενες ημέρες. Ίσως για αυτό κι ο λαός μας επιλέχτηκε να ελευθερωθεί πρώτος από ένα παγκόσμιο οικονομικό σύστημα που απομυζεί το αίμα πολλών λαών στη γη. Ίσως γιατί έχουμε μνήμες που μας κάνουν πιο έτοιμους να ανταπεξέλθουμε στη νέα φιλοσοφία ζωής. Οι άλλοι θα ακολουθήσουν. Όλοι - ακόμη κι εκείνοι που τώρα μας κουνούν απαξιωτικά το δάχτυλο.

Όσο περισσότερο μπορούμε, ας συμμετέχουμε σε κάποια δραστηριότητα αλληλεγγύης, εθελοντισμού, ανταλλακτικής οικονομίας, Τράπεζας χρόνου, οικοκοινότητες, κοινότητες αυτόνομης διαβίωσης. Ο στόχος εκεί δεν είναι η μέγιστη απόδοση. Είναι να ξαναμάθουμε να ζούμε και να συνεργαζόμαστε σε ομάδες-μικρές ομάδες. Ο στόχος δεν είναι το κέρδος, αλλά η αλληλεγγύη. Ναι, δεν θα είναι τέλεια. Θα υπάρξουν μικροπαράπονα και δεν θα είναι όλα ζυγιασμένα με το γραμμάριο, όπως τα θέλουμε σήμερα. Όμως η πρόθεση του μοιράσματος είναι σημαντική. Εκεί είναι το μέλλον μας. Είναι η εποχή που περνάμε από το ‘εγώ’ στο ‘εμείς’. Στην πράξη.
Πρεκατέ Βικτωρία, 15/2/2012, www.brightplanet.blogspot.com

Δουλοπρέπεια και αξιοπρέπεια

2012-02-13T09:48:00.000+02:00

Μετά την ψηφοφορία στη Βουλή για το νέο μνημόνιο και τα θλιβερά επεισόδια στο κέντρο της Αθήνας, η πιο σημαντική ανάγκη που ένιωσα είναι η επανάκτηση της αξιοπρέπειάς μας και η ευθύνη μας απέναντι στην ελληνική γη. Η προσωπική μου γνώμη είναι ότι δεν πρέπει να δανειστούμε άλλα χρήματα, υποθηκεύοντας το μέλλον των παιδιών μας και την πανάρχαια γη που κληρονομήσαμε. Μπορώ να κατανοήσω την αποδοχή του πρώτου πακέτου λιτότητας (εξάλλου τότε ελάχιστα γνωρίζαμε για το τι ακριβώς σημαίνει), μετά όμως από 2 έτη, όπου δοκιμάστηκε και απέτυχε στους στόχους του, δεν έχει νόημα η συνέχιση στην ίδια, αδιέξοδη ρότα. Κι ενώ έχουμε βομβαρδιστεί από αναλυτικά σενάρια τρόμου (μη τεκμηριωμένα) για τις συνέπειες του ΜΗ-μνημονίου, ελάχιστα έχουν αναλυθεί οι συνέπειες του ΝΕΟΥ μνημονίου. Προφανώς διότι δεν υπάρχει τίποτα να πούμε, καθώς το πρώτο αποτυγχάνει διαρκώς εδώ και 2 έτη. Όμως το δις εξαμαρτείν, ουκ ανδρός σοφού. Κι ο στρουθοκαμηλισμός για το αναπόφευκτο της χρεοκοπίας, μπορεί μόνο να την κάνει χειρότερη.

Πέρα από την αναποτελεσματικότητα και την επίδραση στο βιοτικό μας επίπεδο, υπάρχουν κι άλλοι λόγοι που ΔΕΝ πρέπει να δανειστούμε άλλα χρήματα, ειδικά με αυτούς τους όρους. Υπάρχουν κάποια πράγματα που είναι πιο σημαντικά κι από το μισθό μας κι υπάρχουν κάποια πράγματα που δεν εξαγοράζονται.
Η εθνική ανεξαρτησία. Η αξιοπρέπεια. Η προστασία της ελληνικής γης.
Τα πακέτα δανεισμού δεν έρχονται απλά έτσι. Έρχονται με ταπείνωση, λες και είμαστε οι ζητιάνοι του κόσμου. Έρχονται με το διασυρμό της Ελλάδας διεθνώς και μίσος απέναντί μας, που βλέπει κανείς αμείωτο στα σχόλια αναγνωστών του ξένου τύπου. Έρχονται με απαράδεκτες συνθήκες και όρους, που ισοδυναμούν με ξεπούλημα της χώρας. Μέσα σε όλη την τρομολαγνεία για το τέλος του κόσμου που θα συνοδεύσει μια άτακτη χρεοκοπία, δεν έχω δει να αναλύεται ούτε από πολιτικούς, ούτε από δημοσιογράφους τι ακριβώς σημαίνουν οι συνθήκες που υπογράφονται. Κι επειδή ασχολούμαστε μόνο με τους μισθούς μας, θα ήταν χρήσιμο να δούμε τι ακριβώς σημαίνει αυτό για την ελληνική γη (τα σημαντικά σημεία του εφαρμοστικού νόμου για το ταμείο ‘αξιοποίηση της δημόσιας περιουσίας’ μπορούν να βρεθούν εδώ http://www.patriotiki-kinisi.com/index.php/sxedio-nomou και το κείμενο του νόμου εδώ http://www.epikaira.gr/content/files/Efarmostikos_nomos_sxolia1.pdf ).
Δεν έχουμε το δικαίωμα να ξεπουλήσουμε την ελληνική γη για να σώσουμε τους μισθούς μας! (που ούτως ή άλλως δεν φαίνονται να σώνονται),Η γη προηγείται. Μας ήρθε ελεύθερη και πρέπει να τη διατηρήσουμε ελεύθερη. Ήταν πριν από εμάς και θα συνεχίσει να είναι μετά από εμάς. Έχουμε ευθύνη απέναντί της. Δεν είναι αναλώσιμο, για να ικανοποιήσει τις προσωρινές ανάγκες μιας φευγαλέας γενιάς νεοελλήνων, όσο βασικές κι αν είναι αυτές. Η προσωπική μου εκτίμηση είναι ότι οι Βρυξέλλες έχουν ήδη αποφασίσει ότι μπορούν να ξεφορτωθούν την Ελλάδα, σχετικά ανώδυνα για την υπόλοιπη ευρωζώνη (αν και σε αυτό θα διαψευστούν). Θα ήθελα να δω τους έλληνες πολιτικούς να σηκώνουν ένα τελευταίο ανάστημα, διατηρώντας μια τελευταία αξιοπρέπεια, ψηφίζοντας έστω και μια φορά ΟΧΙ. Όμως έχει λίγη πρακτική σημασία πια, καθώς οι Ευρωπαίοι έχουν αποφασίσει να μας διώξουν και θα προφασιστούν διάφορες δικαιολογίες και απίθανες απαιτήσεις, όπως έκαναν και στο τελευταίο ταξίδι του υπουργού Οικονομικών στις Βρυξέλλες. Η μπάλα είναι σε εκείνους, κι όχι σε εμάς, όπως διατείνονται. Με πονάει να βλέπω δικούς μας απεσταλμένους, από όποιο κόμμα κι αν είναι, να τους συμπεριφέρονται με τέτοιο απαξιωτικό τρόπο. Με θλίβει να μας βλέπω πανικόβλητους να τρέχουμε να κάνουμε ό,τι μας πουν, να καταλύουμε τους δικούς μας νόμους σε χρόνο dt, πεπεισμένοι ότι δεν μπορούμε να καταφέρουμε τίποτα μόνοι μας. Σαν την κακοποιημένη γυναίκα, εγκλωβισμένη στον κύκλο της μαθημένης αδυναμίας, δεχόμαστε οποιαδήποτε ταπείνωση, μόνο και μόνο μην μείνουμε μόνοι μας. Όπως η κακοποιημένη γυναίκα, θαμμένη μέσα στον κύκλο της κακοποιητικής εξάρτησης, θεωρούμε την ελευθερία και το άγνωστο ακόμη πιο τρομακτικά από αυτό που ζούμε. Μέχρι να τα ανακαλύψουμε. Ίσως σε αυτήν την περίπτωση, οι Ευρωπαίοι ‘φίλοι’ να μας διευκολύνουν: να μας διώξουν εκείνοι από την Ευρωζώνη, αφού δεν παίρνουμε εμείς την πρωτοβουλία να φύγουμε. Όπως η κακοποιημένη γυναίκα όμως, όσο πιο πολύ έχουμε παραμείνει, τόσο πιο μεγάλη θα είναι η φθορά και το κόστος. Και αυτοί που παρουσιάζονται ως ‘φίλοι’ μας, μπορεί και να μην είναι.
Κανείς δεν είπε ότι μια έξοδος και στάση πληρωμών θα είναι εύκολη. Σίγουρα θα επικρατήσει πανικός και απότομη πτώση του βιοτικού επιπέδου για κάποιους μήνες. Μακροπρόθεσμα όμως πιστεύω ότι θα είναι καλύτερα για εμάς. Και βέβαια όλα είναι θέμα διαχείρισης και κυβέρνησης. Την πιο δύσκολη κρίση, μια ικανή και τίμια κυβέρνηση μπορεί να τη διαχειριστεί δίκαια και σωστά. Δε γίνεται να είμαστε κάθε στιγμή με τον ορό στο χέρι. Ύστερα από δύο χρόνια, θα πρέπει οι κυβερνήσεις μας να είχαν προβλέψει για ένα σχέδιο έκτακτης ανάγκης για μια πιθανή έξοδο. Το άρθρο του BBC (http://www.bbc.co.uk/news/business-16981897) μιλά ξεκάθαρα για το Σχέδιο Β της Ευρωζώνης. Πού είναι το Σχέδιο Β το δικό μας; Και μόνο το γεγονός ότι οι πολιτικοί μας απειλούν τώρα με τα τρομοσενάρια, σημαίνει ότι δεν δούλεψαν καθόλου τη δικλείδα ασφαλείας για τη χώρα, την πιθανότητα να μην περπατήσει ο γάμος με την ευρωζώνη- για τον οποιοδήποτε λόγο. Πρώτα κοιτάζουμε τον εαυτό μας και μετά τις ‘οικογενειακές’ σχέσεις. Δηλαδή, αν μας ζητήσουν να βάλουμε υποθήκη την Ακρόπολη, τι θα κάνουν; Θα σκύψουν πάλι το κεφάλι, κλαίγοντας στις τηλεοράσεις, ότι ‘αν δεν το κάνουμε, δεν θα έχουμε τροφή, φάρμακα, νερό, καύσιμα, αέρα για να αναπνέουμε κλπ κλπ’ (είναι γνωστή η λίστα τρόμου, την έχουμε ακούσει τόσες φορές που έχει γίνει βαρετή…)
Στην περίοδο της αναστάτωσης που αναπόφευκτα πιστεύω ότι θα έρθει με μια χρεοκοπία, είναι σημαντικά δύο πράγματα: 1) Να ελέγξουμε την οργή, ώστε να μη γίνει βία. Η βία δεν πρόκειται να βοηθήσει πουθενά. Ίσως έρθει η στιγμή, που δεν θα υπάρχει πια η τρόικα για να συγκεντρώνει τα πυρά μας, και θα ψάχνουμε να βρούμε αποδιοπομπαίους τράγους. Οι πολιτικοί θα είναι οι πρώτοι στο στόχαστρο. Πρέπει σαφώς να υποστούν τις συνέπειες της δικαιοσύνης που τόσο καιρό αποφεύγουν, όμως αυτό έχει διαφορά από την αιμοδιψή εκδίκηση, που ακούω κατά καιρούς σε διάφορα συνθήματα (κρεμάλες κλπ.) Τέτοιου είδους οχλοκρατικές εκφράσεις μίσους δε βοηθούν και μπορούν πολύ εύκολα να βγουν εκτός ελέγχου κι αντί για τον πολιτικό, να στοχοποιήσουν το γείτονα. Δεν είναι η εποχή της γκιλοτίνας και θα πρέπει να είμαστε πολύ προσεκτικοί με οτιδήποτε μπορεί να αναθερμάνει διχασμό ή εμφύλιο μίσος. 2)Όπως έχουμε αφιερώσει αρκετή ενέργεια στη διαμαρτυρία για την αποκαθήλωση ενός δυσλειτουργικού και άδικου πολιτικού συστήματος, θα πρέπει ταυτόχρονα να αφιερώσουμε ενέργεια για να χτίσουμε, να δημιουργήσουμε νέα πράγματα. Όταν και αν φύγει η τρόικα, και πιθανόν και η κυβέρνηση, και θα υπάρχει ένα πολιτικό κενό, με την Ελλάδα σε κατάσταση ημι-διάλυσης, ποιον θα έχουμε να κατηγορήσουμε; Θα πρέπει να δημιουργηθεί κάτι καινούργιο, πιο δίκαιο, πιο ισότιμο και η δημιουργία δεν γίνεται μέσω της διαμαρτυρίας, αλλά μέσω της δουλειάς και της συνεργασίας και του αλτρουισμού.
Μακροπρόθεσμα πιστεύω ότι τα πράγματα θα πάνε πολύ καλύτερα. Δεν πιστεύω καθόλου ότι το δεύτερο μνημόνιο θα αποδώσει, αλλά μας βλέπω σύντομα να χρεοκοπούμε άτακτα (και άλλες χώρες μαζί με εμάς). Το οικονομικό και πολιτικό κενό που προκύψει για κάποιους μήνες θα πανικοβάλλει αρκετούς από εμάς, καθώς δεν θα είναι τίποτα ξεκάθαρο και θα είμαστε μέσα στην αβεβαιότητα. Μετά από αυτό το διάστημα όμως, πιστεύω ότι θα προκύψει κάτι πολύ καλύτερο για την Ελλάδα, ένα πολιτικό σύστημα με νέους ανθρώπους, πιο δίκαιο, πιο ισότιμο, πιο ουσιαστικά δημοκρατικό κι εμείς με περισσότερο αλτρουισμό, αυτοπεποίθηση, τιμιότητα, περήφανοι για αυτό που είμαστε (κι όχι οι παρίες της Ευρώπης). Είναι δυνατόν, αλλά θα πρέπει να περάσουμε από τη δύσκολη φάση της ‘κάθαρσης’ πρώτα. Όμως το καινούργιο δεν μπορεί να έρθει αν δε φύγει το παλιό, και όταν φεύγει το παλιό, αναγκαστικά θα έρθει κάτι καινούργιο-και καλύτερο. Το αξίζουμε και μπορεί να γίνει.
Πρεκατέ Βικτωρία, 13/2/2012

Η αυτοεκτίμηση σε σχέσεις που πληγώνουν

2012-02-03T18:22:00.003+02:00

Δυσλειτουργικές συντροφικές σχέσεις συχνά περιλαμβάνουν μορφές κακομεταχείρισης (λεκτικής, συναισθηματικής, σωματικής ή/και σεξουαλικής) από τον ένα σύντροφο προς τον άλλον. Η αυτό-εκτίμηση είναι ο βασικός παράγοντας που καθορίζει αν θα επιλέξουμε έναν σύντροφο που θα μας σέβεται ή αν θα συνεχίσουμε να παραμένουμε σε σχέση στην οποία τα όριά μας καταπατούνται. Παρότι η σωματική βία παρατηρείται συχνότερα από τον άνδρα προς τη γυναίκα, υπάρχουν και άλλες μορφές κακοποίησης, όπως λεκτική βία και οικονομική εκμετάλλευση, που ασκούνται από γυναίκες προς άνδρες. Η αυτοεκτίμηση είναι πολύ σημαντική και για τα δύο φύλα, ώστε να επιλέξουν ένα σύντροφο που τους αξίζει και να μην εγκλωβίζονται στο φαύλο κύκλο της υποτίμησης, αυτό-υποτίμησης, πεποίθησης έλλειψης (‘δεν μπορώ να φύγω, δε θα μπορέσω να βρω κανέναν άλλον’), περισσότερη κακοποίηση, μεγαλύτερη αδυναμία αντίδρασης.

Η σχέση με τον εαυτό μας είναι η πιο σημαντική ανθρώπινη σχέση που θα έχουμε ποτέ. Όλοι οι άλλοι είναι περαστικοί. Ο εαυτός μου είναι το μοναδικό άτομο με το οποίο περνούμε μαζί 24 ώρες την ημέρα, 365 μέρες το χρόνο, από τη στιγμή που θα γεννηθούμε μέχρι τη στιγμή που θα πεθάνουμε. Αν η σχέση αυτή χωλαίνει (με την ‘κασέτα’ στο μυαλό μας να επαναλαμβάνει αρνητικές δηλώσεις, όπως: ‘κανείς δε θα σε θέλει’, ‘χάλια τα έκανες’, ‘είσαι άχρηστος’ κλπ.), τότε, όχι μόνο θα επηρεαστούν αρνητικά όλοι οι τομείς στη ζωή μας, αλλά δεν θα μπορέσουμε να είμαστε ευτυχισμένοι, όσα κι αν μας δίνουν οι άλλοι. Το πρώτο συστατικό για την ευτυχία ΔΕΝ είναι η τέλεια συντροφική σχέση (όσα παραπλανητικά μηνύματα κι αν μας βομβαρδίζουν), αλλά μια υγιής σχέση με τον εαυτό. Αν δεν καταφέρουμε να έχουμε γαλήνια αυτό-αποδοχή, χωρίς όρους, τότε, ακόμη και αν καταφέρουμε να εγκαταλείψουμε μια κακοποιητική σχέση, πολύ σύντομα θα αναπαράγουμε μια άλλη αντίστοιχη. Οι άλλοι θα αντικατοπτρίσουν σε εμάς την αξία που εμείς δίνουμε στον εαυτό μας.

Τα καλά νέα είναι ότι η αυτοεκτίμηση μπορεί να δημιουργηθεί σε οποιαδήποτε ηλικία. Δεν έχει σημασία αν η παιδική μας ηλικία ήταν τραυματική. Δεν έχει σημασία αν δεν μας την έχει διδάξει κανείς άλλος. Την αυτοεκτίμηση μπορούμε να τη δουλέψουμε μόνοι μας. Ο εαυτός μας θέλει δουλειά. Όμως αυτή είναι μια πολύ ωραία κι ευχάριστη δουλειά και δε χρειάζεται να εξαρτούμαστε από κανέναν για να την πετύχουμε. Η αυτοεκτίμηση είναι σαν το body-building. Όσο εξασκούμαστε καθημερινά, τόσο είμαστε σε καλή φυσική φόρμα. Όσο την αφήνουμε, τόσο κι εκείνη μας αφήνει.Ποια είναι λοιπόν τα βασικά σημεία που θα πρέπει να προσέξουμε λοιπόν, ιδιαίτερα όταν η αυτοεκτίμησή μας βάλλεται στα πλαίσια μιας κακοποιητικής σχέσης; Οι παρακάτω ιδέες, δεν μπορούν να αντικαταστήσουν τη θεραπεία από τον ειδικό ψυχικής υγείας, όπου και εάν αυτή χρειάζεται. Μπορούν όμως να βοηθήσουν να αποκτήσουμε σημαντικά εργαλεία, που θα μας ενδυναμώσουν.

Το πρώτο και κυριότερο είναι ο θρυμματισμός της άρνησης. Όταν βρισκόμαστε μέσα στην σχέση, συχνά διαστρεβλώνεται η δική μας αντίληψη της πραγματικότητας, ώστε συμπεριφορές που θα κρίναμε σε τρίτους ως απαράδεκτες, τις αποδεχόμαστε από τον σύντροφο. Κάποιες γυναίκες για παράδειγμα, φτάνουν να πιστεύουν ότι «μερικές μελανιές δεν είναι και τίποτα σπουδαίο, προκειμένου να σώσεις το σπίτι σου…», ενώ άνδρες δικαιολογούν την οικονομική αρπακτικότητα της συντρόφου ως «έτσι είναι οι γυναίκες, θέλουν να τις περιποιείσαι». Όταν έχουμε χαμηλή αυτό-εκτίμηση εξιδανικεύουμε το σύντροφο, θεωρώντας τον ως είδωλο, ανώτερο από εμάς. Νομίζουμε ότι έχει καταπληκτικό δυναμικό και υιοθετούμε συχνά τις απόψεις του σχετικά με αδικαιολόγητες συμπεριφορές. Με τον καιρό αναπτύσσεται ανοχή και στις πιο απαξιωτικές συμπεριφορές, θεωρώντας τις φυσιολογικές.

Αν θέλουμε να ενδυναμώσουμε τον εαυτό μας, θα πρέπει να σταματήσουμε την άρνηση, να σταματήσουμε να ελπίζουμε ότι η συγκεκριμένη σχέση θα αλλάξει στο μέλλον και να πιστέψουμε στη δική μας διαίσθηση. Πολλές φορές ο φόβος να δούμε την αλήθεια για τη σχέση μας κάνει να θολώνουμε την αντίληψή μας, ή να σωπαίνουμε την εσωτερική μας φωνή, που συνεχώς μας λέει: «Αυτό δεν είναι σωστό, δε σου φέρεται καλά». Αν μάλιστα, οι κοινωνικές επιταγές ορίζουν ότι «πρέπει να μείνεις στο σπίτι σου», ή ότι «η γυναίκα είναι αυτή που κρατά το σπίτι», τότε είναι πολύ πιθανότερο την εσωτερική αυτή φωνή να την αποσιωπήσουμε τελείως. Όμως είναι εξαιρετικά σημαντικό να ανακτήσουμε εμπιστοσύνη στη διαίσθησή μας, στη δική μας κρίση, στο δικό μας ένστικτο. Κανείς, όσο ειδικός ή αναγνωρισμένος και αν είναι (ακόμη κι αν είναι η μαμά μας!), δεν γνωρίζει τι είναι καλύτερο για εμάς. Θα πρέπει να έχουμε αρκετή εμπιστοσύνη στον εαυτό μας, ώστε να βρούμε το σύντομο δρόμο για τη δική μας αλήθεια. Μια μικρή άσκηση για να επανασυνδεθούμε με τη διαίσθησή μας είναι η εξής: Γράψτε τρία ερωτήματα για τη ζωή σας τώρα. Κλείστε τα μάτια, και ρωτήστε το ένστικτό σας. «Αν ήξερα την αληθινή απάντηση σε αυτήν ερώτηση, ποια θα ήταν;». Γράψτε την αμέσως χωρίς να τη λογοκρίνετε. Δε χρειάζεται να την υλοποιήσετε άμεσα. Απλά γράψτε το. Αφήστε το να υπάρχει και με τον καιρό θα καταλάβετε, αν αυτή ήταν η αληθινή απάντηση, γιατί αν είναι, θα επιμείνει.

Δεν μπορούμε να αλλάξουμε τους άλλους ανθρώπους. Ο μόνος που χρειάζεται να αλλάξουμε (κι ευτυχώς ο μόνος που μπορούμε να αλλάξουμε) είναι ο εαυτός μας. Αλλάζουμε τον εαυτό μας, καλλιεργώντας την αυτο-εκτίμηση και τότε αλλάζει η ζωή μας, ανεξάρτητα από τον οποιοδήποτε σύντροφο. Τότε, δεν μας έλκει πια ένας σύντροφος που δε μας σέβεται και μας είναι πολύ πιο εύκολο να φύγουμε. Αντί λοιπόν να αναλωνόμαστε σε ατελείωτες συζητήσεις με τρίτους για αυτά που κάνει ή δεν κάνει εκείνος/η, μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε την ενέργειά μας για να χτίσουμε τη δική μας δύναμη.

Απαραίτητο σε αυτήν την προσπάθεια είναι η αποφυγή κάθε αρνητικού χαρακτηρισμού προς το άτομό μας, τύπου: «Είμαι...+ αρνητικό κοσμητικό επίθετο», «Δεν αξίζω», «Οι άλλοι είναι καλύτεροι από μένα», «Τίποτα δεν έχω καταφέρει» κλπ. Η κριτική σχολιάζει τις πράξεις κι όχι το άτομο. Αλλά κι εκεί μην το παρακάνουμε. Αντέχουμε την κριτική μέχρι ένα λάθος την ημέρα. Δε χρειάζεται παραπάνω. Μαθαίνουμε από αυτό και προχωρούμε μπροστά. Οφείλουμε να απενοχοποιηθούμε όσο το δυνατόν περισσότερο, είτε από τις κατηγορίες του συντρόφου, είτε από την γενικευμένη αυτό-κατηγορία.

Αντίθετα, έχουμε όλοι ανάγκη από συνεχή ενίσχυση με θετικές δηλώσεις. Βοηθά να επαναλαμβάνουμε στον εαυτό μας, όσο πιο συχνά γίνεται, θετικές δηλώσεις, που έχουμε ανάγκη να ακούσουμε, όπως: «Μου αξίζει να με σέβονται», «Μου αξίζει να με αγαπούν», «Είμαι ικανός, μπορώ να τα καταφέρω», μέχρις ότου να το πιστέψουμε. Να πιστέψουμε πραγματικά ότι αξίζουμε κάτι καλύτερο. Να πιστέψουμε ότι δε χρειάζεται να θυσιαστούμε για να κερδίσουμε μια αξιοπρεπή ζωή, για να κερδίσουμε αγάπη. Κάποιες φορές, κάποια πράγματα στη ζωή δεν πηγαίνουν όπως θα θέλαμε. Δε χρειάζεται να φταίει κάποιος για αυτό, ούτε ο εαυτός μας. Ας ξεπεράσουμε την ιδέα της ‘αποτυχίας’. Ποιος ορίζει την αποτυχία και με ποια κριτήρια; Υπάρχουν λανθασμένες επιλογές, αλλά ακόμη και από αυτές μαθαίνουμε, άρα έχουν εκπληρώσει το σκοπό τους. Η ζωή δεν φτιάχτηκε για να είναι αψεγάδιαστη. Ο προορισμός είναι το ίδιο το ταξίδι για την Ιθάκη. Κάνουμε το καλύτερο που μπορούμε και αυτό είναι αρκετά καλό. Εδώ είμαστε για να μάθουμε, όχι για να αποδείξουμε κάτι σε κάποιον. Όσα λάθη κι αν έχουν γίνει, δεν είναι ποτέ αργά, να ξεκινούμε ξανά και ξανά, γιατί κάθε μέρα είναι μια νέα αρχή. Ο αυτό-έπαινος, μέσα από σιωπηρές συνεχείς θετικές δηλώσεις είναι ο πιο χρήσιμος μόνιμος σύντροφος. Όλοι έχουμε άπειρα καλά πράγματα μέσα μας, αλλά δεν τα βλέπουμε κι έτσι δεν βγαίνουν στην επιφάνεια, δεν εκφράζονται. Τα λάθη δεν μπορούν να μειώσουν, ούτε να εξαφανίζουν τα καλά πράματα που έχουμε. Μια άσκηση επαίνου, που είναι σημαντικό να εφαρμόζουμε καθημερινά είναι να γράψουμε 5 θετικά πράγματα στο χαρακτήρα μας ή 5 θετικά πράγματα που κάναμε μέσα στην ημέρα, όσο μικρά κι αν είναι. Όπως το σώμα έχει ανάγκη την καθημερινή τροφή για να επιβιώσει, έτσι και η ψυχή έχει ανάγκη από την καθημερινή ψυχική τροφή του επαίνου και της επιβράβευσης για να ευημερήσει.

Προσπαθούμε να αντισταθούμε στις ισχυρές πιέσεις της ελληνικής κουλτούρας που θεωρεί επιβεβλημένη την ‘αποκατάσταση’, ειδικά στις γυναίκες. Πολλοί άνθρωποι παραμένουν σε σχέσεις που δεν τους αξίζουν, μόνο και μόνο για να καθησυχάσουν το οικογενειακό περιβάλλον ότι είναι ‘όπως ο μέσος όρος’. Όμως έτσι δεν τιμούν τον εαυτό τους. Συγγενείς και γείτονες, οι οποίοι επίσης έχουν συμβιβαστεί με ακατάλληλες σχέσεις, απειλούνται όταν βλέπουν ότι κάποιος δεν ακολουθεί το παράδειγμά τους κι εύκολα κριτικάρουν. Δεν χρωστάμε τη ζωή μας σε κανέναν. Η πρωταρχική μας ευθύνη είναι να είμαστε αληθινοί με τον εαυτό μας.

Η παντελώς ανιδιοτελής αγάπη είναι δύσκολο να επιτευχθεί στις συντροφικές σχέσεις. Προσπαθούμε να επιλέξουμε σύντροφο, ο οποίος θα νοιαζόταν όσο δυνατόν περισσότερο για εμάς, ακόμη κι αν θεωρητικά δεν μπορούσαμε να του προσφέρουμε ανταλλάγματα (χρήματα, φροντίδα, σεξ, κοινωνική καταξίωση κλπ.). Τη σημερινή εποχή, αρκετοί άνδρες που βρίσκονται ξαφνικά στην ανεργία, είτε το αποκρύπτουν από τις συζύγους τους, είτε εγκαταλείπονται από εκείνες. Τι μας λέει αυτό για την ανιδιοτέλεια στις σχέσεις μας; Αν παρατηρούμε τον εαυτό μας να προσφέρει όλο και περισσότερα (χρήματα, υλικά αγαθά, περιποίηση κλπ), μήπως κι ο σύντροφος μας αγαπήσει περισσότερο, η ανταποδοτική ‘αγάπη’ του/της τελικά θα πάει σε αυτό που κάνουμε, κι όχι σε αυτό που είμαστε, οπότε θα νιώσουμε και πάλι άδειοι. Είναι ένας αδιέξοδος κύκλος, που συνήθως με το χρόνο χειροτερεύει, σε σημείο οι σύντροφοι να προσβάλλουν ο ένας τον άλλον. Η μόνη λύση είναι η αγάπη του εαυτού, είτε μένουμε στη σχέση, είτε όχι. Η σχέση με τον εαυτό μας είναι η πρώτη, στην οποία αξίζει να επενδύσουμε. Τότε μόνο μπορούμε να δώσουμε και να δεχτούμε ειλικρινή αγάπη από τους άλλους.

Ας θυμηθούμε ότι έχουμε δικαίωμα στα όνειρα μας. Τα όνειρά μας, μπορούν να περιλαμβάνουν μια ευτυχισμένη σχέση, αλλά δεν μπορούμε να απαιτούμε η αγάπη να έρθει από συγκεκριμένα πρόσωπα, καθώς έτσι παρεμβαίνουμε στην δική τους ελευθερία επιλογής. Πολλές φορές μια δυσλειτουργική σχέση, μας απομυζεί τόση ενέργεια, ώστε αποδιοργανωνόμαστε σε άλλα επίπεδα της ζωής μας, επαγγελματικά, φιλίες, χόμπι κλπ. Φροντίζουμε τον εαυτό μας και αναζητούμε ενεργά να ασχολούμαστε με τα πράγματα εκείνα που μας κάνουν να νιώθουμε καλά. Η αυτό-εκτίμηση αυξάνεται όταν κάνουμε χρήσιμα πράγματα. Η αυτό-φροντίδα είναι βασική προτεραιότητα σε αυτό. Όταν φροντίζουμε τον εαυτό μας, τότε θέλουν και οι άλλοι να μας φροντίσουν περισσότερο.

Όταν συνηθίζουμε σε μια δυσλειτουργική σχέση, για να μειωθεί η ένταση του ψυχικού πόνου, συχνά απορρίπτουμε τα συναισθήματά μας. Δεν είναι ασυνήθιστο να αποκοβόμαστε τόσο από τα συναισθήματά μας, ώστε δεν τα αναγνωρίζουμε καν. Αυτό είναι ιδιαίτερα ενεργοβόρο. Καθώς τα συναισθήματα δεν μπορούν να αποκοπούν επιλεκτικά, αποσβένεται και η ικανότητα εκείνη για να βιώσει κανείς τις μικρές καθημερινές χαρές. Τα συναισθήματά μας είναι εκείνα που μας δίνουν πλούτο και χρώμα στη ζωή, το κρύψιμό τους αφήνει ένα δυσεπίλυτο κενό, που συχνά προσπαθούμε να καλύψουμε με εθισμούς, ή με μεγαλύτερη εξάρτηση από την ίδια τη σχέση. Το συναίσθημα είναι ενέργεια που χρειάζεται: α) αναγνώριση (π.χ. τώρα νιώθω ανησυχία, στρες, μοναξιά, θυμό κλπ. β) αποδοχή (είναι ΟΚ που νιώθω ανησυχία, στρες, μοναξιά, θυμό κλπ. δεν είναι αποτυχία ούτε ντροπή, γιατί πολλές φορές νιώθουμε άσχημα και μετά νιώθουμε ακόμη πιο άσχημα που νιώθουμε άσχημα!) γ) να το εκφράσουμε με κατάλληλο τρόπο (είτε γράφοντας ημερολόγιο, είτε μιλώντας με κάποιον που εμπιστευόμαστε, είτε το θυμό με αθλητισμό για εκτόνωση). Είναι χρήσιμο τουλάχιστον 3 φορές την ημέρα να σταματούμε και να ρωτούμε τον εαυτό μας πώς νιώθουμε.

Η δοτικότητα μας κάνει να νιώθουμε πλούσιοι και δυνατοί, γιατί νιώθουμε άνθρωποι. Παρότι σε μια ακατάλληλη σχέση «δίνουμε» υπερβολικά πολλά πράγματα, ώστε να κάνουμε τη σχέση να λειτουργήσει, οι σχέσεις δε λειτουργούν υπολογιστικά ή με πίεση. Σε μια σωστή σχέση, παρά τα προβλήματα, η σχέση μπορεί και ρέει. Στην πραγματικότητα, μας απορροφά πολλή ενέργεια, ώστε να μη μπορούμε να είμαστε δοτικοί σε άλλους ανθρώπους γύρω μας, που έχουν ανάγκη, ακόμη και στα παιδιά μας. Όλοι μας μπορούμε να σκεφτούμε παραδείγματα φίλων, στους οποίους δεν μπορούμε να βασιστούμε, δεν είναι εκεί, γιατί πολύ απλά βρίσκονται σε μια ακόμη κρίση στα ερωτικά τους. Η δοτικότητα όμως μας επανασυνδέει με τη ροή της καλοσύνης, ξαναθυμόμαστε ποιος είναι ο σωστός, ανθρώπινος τρόπος να φερόμαστε μεταξύ μας. Μπορούμε να είμαστε δοτικοί προς τους άλλους, έστω κι αν είναι μέσα από ένα χαμόγελο ή μια καλή ευχή. Και να θυμόμαστε να είμαστε δοτικοί και με τον εαυτό μας.

Εμβολιασμός στην απόρριψη. Θα πρέπει να αντιμετωπίσουμε το βαθύτερο φόβο εγκατάλειψης, που για πολλούς ανθρώπους, ανάλογα με τα βιώματά τους, είναι πολύ έντονος. Σε αυτήν την περίπτωση, μπορεί να παραπονιόμαστε διαρκώς για το σύντροφο, να απειλούμε ότι θα φύγουμε, αλλά ποτέ να μη το κάνουμε. Ίσως όμως ο εαυτός μας να μην είναι και τόσο άσχημη παρέα τελικά. Ίσως να μη γυρίσει να μας δαγκώσει, αν μείνουμε μόνοι μαζί του. Ακόμη και στα πιο αγαπημένα ζευγάρια, κάποιος θα πεθάνει πρώτος. Τον εαυτό μας θα χρειαστεί να τον αντιμετωπίσουμε ούτως ή άλλως. Ίσως να μην και τόσο τρομερό, όσο νομίζουμε. Μπορεί μάλιστα να ανακαλύψουμε ότι περνάμε καλά μαζί του.

Πρεκατέ Βικτωρία, 3/2/2012, www.brightplanet.blogspot.com

Ζητιανιά, ελεημοσύνη κι υπευθυνότητα στο Σύνταγμα

2012-01-28T10:37:00.001+02:00

Πριν λίγες μέρες αγρότες από τη Βοιωτία προσέφεραν 25 τόνους τρόφιμα δωρεάν στους Αθηναίους, οποιουσδήποτε Αθηναίους. Ο στόχος τους δεν ήταν να βοηθήσουν τους φτωχούς της Αθήνας. Ο στόχος τους ήταν -όπως οι ίδιοι τον έθεσαν- καθαρά ιδιοτελής: Να αποδείξουν ότι τα προϊόντα τους δεν είναι μολυσμένα από βιομηχανικά απόβλητα. (Και πώς αλήθεια αποδεικνύεις ότι τα λαχανικά σου δεν είναι μολυσμένα από χημικές ουσίες, με το να τα δίνεις δωρεάν; Δηλαδή, η φασολάδα με το εξασθενές χρώμιο θα σου κόψει, ενώ εκείνη χωρίς, θα σου χυλώσει;). Καθώς μόνο χημικές αναλύσεις μπορούν να το μετρήσουν , η άστοχη αυτή κίνηση ήταν χάσιμο χρόνου και χρημάτων για τους αγρότες. Ούτως ή άλλως, από ό,τι φαίνεται, το μόνο κριτήριο για την κατανάλωση των προϊόντων για πολλούς καταναλωτές είναι μόνο και μόνο η τιμή.

Η κίνηση όμως αυτή έβγαλε κάτι άλλο στην επιφάνεια, σε σχέση με ισχυρές επικρατούσες νοοτροπίες στη χώρα μας, που δεν μας τιμούν. Η δωρεάν προσφορά έδωσε την ευκαιρία να βγει ο χειρότερος άπληστος εγωκεντρικός εαυτός για πολλούς εκεί, οι οποίοι τσακώνονταν, ποιος θα πρωτοπρολάβει. Τα ΜΜΕ κάλυψαν το ποδοπάτημα ως απόδειξη του πόσο πεινάμε πια στην Αθήνα. Παρόλο, που σίγουρα θα υπήρχαν και άτομα με οικονομικές δυσκολίες, οι άσχημες εικόνες μάλλον τους διέψευδαν, καθώς πολλοί από τους ορμόμενους φαίνονταν και ευτραφείς και καλοντυμένοι. Η στάση αυτή του ‘αχόρταγου’, ‘να αρπάξω όσα πιο πολλά μπορώ’ δεν έχει να κάνει με την ανάγκη. Είναι θέμα νοοτροπίας. Βλέπουμε να παίρνει κάποιος λαχανικά, πολλά περισσότερα από όσα μπορεί να καταναλώσει. Ας τα έχει κι ας του χαλάσουν. Ας τα έχει κι ας τα πετάξει. Αντίστοιχες εικόνες βλέπει κανείς και σε άλλες δωρεάν προσφορές, εδώ ή στο εξωτερικό: προσφορές σε καταστήματα, όπου οι άνθρωποι ποδοπατούνται, λες και ξαφνικά έγινε θέμα ζωής και θανάτου να πάρουν όσα πιο πολλά παπούτσια μπορούν. Θυμάμαι χαρακτηριστικά σε μια προσφορά παπουτσιών δεύτερο-χέρι για άπορους, πώς μια γυναίκα γέμισε μια ολόκληρη σακούλα με γυναικεία παπούτσια σε όλα τα νούμερα, που σίγουρα δεν τις έκαναν και σίγουρα δεν θα μπορούσε να τα πουλήσει. Η αρπαγή γίνεται αυτό-σκοπός. Ο φόβος της έλλειψης που διαφημίζεται από τα ΜΜΕ, εντείνει την ανάγκη ‘αρπαγής’ . Και εκεί βρίσκεται το επικίνδυνο.

Δεν λέω ότι δεν θα πρέπει να προσφερθεί βοήθεια σε εκείνον που έχει ανάγκη. Για κάποιον που έχει εμπειρία όμως στην αρωγή ευπαθών ομάδων, θα παρατηρούσε ότι αυτοί που έχουν πραγματική ανάγκη είναι συνήθως οι πιο ντροπαλοί και συνεσταλμένοι. Δύσκολα θα έρθουν να σπρώξουν, να απαιτήσουν. Οι αποδυναμωμένοι άνθρωποι χρειάζεται εσύ να τους βρεις και να τους ενθαρρύνεις. Στοιχηματίζω ότι η πλειονότητα των πραγματικά ευάλωτων ατόμων στην Αθήνα, δεν ήξερε ΚΑΝ για το τσάμπα πράμα στο Σύνταγμα. Πού να το ξέρει; Πρέπει να έχει τηλεόραση ή ραδιόφωνο να το ακούσει, οι πραγματικά φτωχοί δεν έχουν! Για αυτό είμαι γενικά αντίθετη σε τέτοιες κινήσεις του ‘γενικώς κι αορίστως τσάμπα’, καθώς οι πόροι εξαντλούνται σε άτομα που δεν τους έχουν ανάγκη και κυρίως γιατί ενθαρρύνουν την απληστία, τον εγωκεντρισμό, τη ζητιανιά και την αρπακτικότητα, που είναι δυστυχώς ακόμη αρκετά διαδεδομένες νοοτροπίες στο λαό μας. Οποιαδήποτε προσφορά πρέπει να γίνεται μελετημένα, στοχευμένα και πάντα με την παρουσία συμβούλου, ο οποίος θα γνωρίσει τους ωφελούμενους και θα τους βοηθήσει να ενδυναμωθούν με κατάλληλο τρόπο. Η υλική βοήθεια δεν είναι αυτοσκοπός, αλλά ένα προσωρινό υποστηρικτικό βήμα σε μια διαδικασία ανεξαρτητοποίησης και αυτό-αποτελεσματικότητας.

Θυμάμαι χαρακτηριστικά, πριν αρκετό καιρό, στα χρόνια των παχιών αγελάδων, ένας δήμος προσέφερε δωρεάν φασολάδα την Καθαρά Δευτέρα στις 11 το πρωί. Οι δημότες είχαν έρθει στο βουνό με τα τζιπ κι αντί να πετάξουν αετό με τα παιδιά τους, στήθηκαν στην ουρά με άγχος, τσακώνονταν ποιος θα πρωτοπάρει φασολάδα και μάλιστα να πάρει μερίδες και στο σπίτι! Ήταν μια πολύ άσχημη εικόνα, οι άνθρωποι αυτοί μόνο πεινασμένοι δεν ήταν κι εν πάση περιπτώσει, ο μέσος Έλληνας ΔΕΝ συνηθίζει να τον πιάνει ξαφνική λιγούρα για φασολάδα στις 11 το πρωί! Στις 2 το μεσημέρι ίσως, αλλά στις 11 το πρωί όχι!

Κι όμως τσακώνονταν. Τι μας δείχνει αυτό; Και τι θα γίνει σε περιόδους πραγματικής έλλειψης;

Αυτές οι συμπεριφορές δείχνουν βαθιά ριζωμένες νοοτροπίες έλλειψης, φόβου κι εγωκεντρισμού. Υπάρχουν διάφορες συζητήσεις για την προέλευσή τους, αιώνες τουρκοκρατίας, κατοχική και μεταπολεμική πείνα, όμως έχει περάσει αρκετός καιρός από τότε. Με ανησυχεί ότι οι δεύτερες μεταπολεμικές γενιές, που μεγάλωσαν χορτασμένες, εμφανίζουν κι εκείνες τα απωθημένα έλλειψης των γονιών τους. Με ανησυχεί το ότι οι γονείς τους, παρά τις δεκαετίες όπου η παχυσαρκία στο σώμα έπαιρνε εκδίκηση για την πείνα των παιδικών χρόνων, φαίνεται να διατηρούν το φόβο της έλλειψης στην ίδια ένταση. Αν έχουμε αυτήν την επείγουσα απληστία για αρπαγή, ακόμη κι όταν δεν υπάρχει αληθινή ανάγκη, τότε τι θα γίνει σε μια πραγματική έλλειψη; Καθώς μια ιδέα δεν εγκαταλείπει την πηγή της, όσο συμπεριφερόμαστε αρπακτικά κι εγωιστικά, αλλά τόσο πιο πεινασμένοι και φοβισμένοι νιώθουμε. Ο φόβος κι ενοχή μας θα μας οδηγήσουν σε όλες τις λάθος επιλογές, που θα μας φέρουν ακόμη πιο πολλή φτώχεια. Για αυτό και η δική μου τοποθέτηση είναι να ΜΗΝ παίρνουμε κάτι τσάμπα, ακόμη και αν μας προσφέρεται, παρά μόνο αν το έχουμε πραγματικά ανάγκη. Ας κάνουμε πίσω διακριτικά κι σκεφτούμε ότι θα πάει σε κάποιον που το χρειάζεται περισσότερο. Για παράδειγμα: Κάποια καταστήματα προσφέρουν κουλουράκια στην είσοδο. Ωραία. Πολλοί τα τρώνε, είτε έχουν όρεξη εκείνη τη στιγμή, είτε όχι. Τα τρώνε επειδή είναι τσάμπα. Μια θέση αδειάζει στο λεωφορείο και βιαζόμαστε να την πιάσουμε, ακόμη κι αν έχουμε πιαστεί να καθόμαστε. Αλλά έχουμε αυτό το: ‘γρήγορα, μη το πάρουν οι άλλοι’. Ας το να πέσει κάτω. Μπορεί να έρθει κάποιος κουρασμένος από τη δουλειά του… Ας μη βιαζόμαστε να παίρνουμε εκείνο που δεν έχουμε πραγματικά ανάγκη. Ακόμη και στις αγορές μας, ας σταματήσουμε, ας σκεφτούμε πιο πριν: «αυτό το χρειάζομαι πραγματικά;”

Ας μιλήσουμε τώρα λίγο για το θέμα ‘βοήθεια’ και ‘αρωγή’. Από την εμπειρία μου στο χώρο και προηγούμενες συνεργασίες με οργανώσεις στο εξωτερικό, γνωρίζω ότι είναι απόλυτη προτεραιότητα να ενδυναμώσουμε τα άτομα να βοηθήσουν τον εαυτό τους, όχι να τους δίνουμε ελεημοσύνες. Θυμάμαι χαρακτηριστικά τη συζήτηση με ένα πολύ έμπειρο aid worker, που είχε εργαστεί στις πιο φτωχές χώρες της Αφρικής και Ασίας. Η στάση του ήταν ξεκάθαρη: «Δεν τους δίνουμε έτσι απλά. Με το να τους δίνουμε ελεημοσύνες, βρήκαμε ότι σύντομα μετατρέπονται σε ‘ανάπηρους’, που αδυνατούν να βοηθήσουν τον εαυτό τους. Δεν τους βοηθούμε έτσι, τους κάνουμε κακό». Όταν λοιπόν δούλευε με τους ντόπιους στις πιο φτωχές χώρες του κόσμου, πάντα τους κινητοποιούσε να δώσουν κάτι πίσω στην κοινότητα. Έτσι, έδινε υποτροφία σε μια έφηβη, για να σπουδάσει, υπό τον όρο ότι θα επισκέπτεται δυο φορές την εβδομάδα το τοπικό ορφανοτροφείο και θα παίζει και θα αγκαλιάζει τα πολύ παραμελημένα ορφανά βρέφη. Στη χώρα μας, όπου ο υπερπροστατευτισμός στα παιδιά έχει αποκτήσει βιβλικές διαστάσεις (μήπως σχετίζεται με το ότι δεν πηγαίνουμε μπροστά;), θα έτρεχαν οι γονείς να διαλαλήσουν ‘α, το παιδί, θα κάνει τέτοιο πράγμα!’. (Για αυτό κι έχουμε τη φήμη των ‘μαμάκηδων’ έξω). Έτσι όμως τα νεαρά άτομα μαθαίνουν να γίνονται υπεύθυνα. Να μην τα περιμένουν όλα έτοιμα. Μαθαίνουν να δίνουν κάτι στους άλλους, σε εκείνους που έχουν περισσότερη ανάγκη. Μαθαίνουν την ανταλλαγή και μαθαίνουν την εργασία. Όλη η κοινότητα ωφελείται. Άλλο παράδειγμα: προσέφερε κατσίκες στην τοπική φύλαρχο για άρμεγμα, υπό τον όρο ότι θα εκπαιδεύσει τις γυναίκες της κοινότητας πώς θα αρμέγουν και θα φτιάχνουν τυρί και γιαούρτι από τις κατσίκες τους. Πάντα υπάρχουν τρόποι ανταλλαγής, ώστε οι ωφελούμενοι να γίνονται μέτοχοι της βοήθειας που τους δίνεται και να ενθαρρύνονται στην ανεξαρτησία και την αυτοβοήθεια. Η εικόνα στο Σύναγμα με το ποδοπάτημα για τα εντελώς τσάμπα λαχανικά είναι ακριβώς το αντίθετο.

Εδώ στην Ελλάδα έχουμε τη συμπόνια, πολύ καλό, αλλά το να δίνουμε φαγητό δωρεάν κι αδιακρίτως, σε όποιον περνά από μπροστά, πόσο αλήθεια τον βοηθούμε; Ίσως εμείς νιώθουμε καλά και υπεράνω, επειδή κάναμε μια καλή πράξη - ειδικά αν έχουμε και κάποιο πνευματικό υπόβαθρο που μας κάνει να πιστεύουμε ότι με την καλή μας πράξη κερδίζουμε πόντους στην άλλη ζωή. Αυτή η στάση όμως είναι το ίδιο ιδιοτελής με τους αγρότες της Βοιωτίας. Το θέμα είναι πώς μπορούμε ουσιαστικά να βοηθήσουμε τους άλλους; Τι έχουν εκείνοι πραγματικά ανάγκη; (Όχι ποια δική μας κρυφή εσωτερική ανάγκη ικανοποιούμε με το να είμαστε οι ελεήμονες). Έτσι τους έχουμε όλους εξαρτημένους. Και τι θα γίνει, όταν ξαφνικά μας έρθει να ασχοληθούμε με κάτι άλλο; Πώς θα επιβιώσουν τότε;

Αυτό που έχουν ανάγκη οι άνθρωποι είναι να ενδυναμωθούν ώστε να σταθούν στα πόδια τους. Να χρησιμοποιούν τις δικές τους δυνάμεις για να επιβιώσουν. Η αυτοεκτίμηση αυξάνεται όταν κάνουμε χρήσιμα πράγματα και μειώνεται όταν μπορούμε να τα κάνουμε και δεν τα κάνουμε! Καθώς οι καιροί θα στενέψουν κι άλλο οικονομικά, θα χρειαστεί οι φορείς να είναι προσεκτικοί πού δίνουν τη βοήθεια, γιατί θα υπάρχει ο κίνδυνος να τη στερηθούν εκείνοι που την έχουν πραγματικά ανάγκη. Υπάρχει βεβαίως το ζήτημα με τα συσσίτια, πώς θα αποκλείσεις ή θα κρίνεις ποιος χρειάζεται και ποιος όχι; Πράγματι είναι δύσκολο, και δεν μπορείς να απορρίψεις κάποιον, ο οποίος απλά δεν φαίνεται φτωχός. Για αυτό πιστεύω ότι είναι απαραίτητη η συμβουλευτική σε αυτούς τους χώρους. Συμβουλευτική κι ενημέρωση για την αυτό-ενδυνάμωση. Σίγουρα πολλοί άνθρωποι έχουν άμεση ανάγκη, άλλοι όμως, που έρχονται στο συσσίτιο, καλοντυμένοι, μιλώντας στο κινητό με τον κολλητό τους, εγείρουν ερωτηματικά. Σε αυτούς, πιστεύω, ότι το ‘τσάμπα’ τους κάνει κακό. Δεν θέλουμε να μετατρέψουμε τους ανθρώπους σε ζητιάνους, ούτε να ενθαρρύνουμε τη νοοτροπία ότι δικαιούνται να παίρνουν χωρίς να δίνουν τίποτα (‘entitlement’).

Από την εμπειρία μου, οι ωφελούμενοι ανήκουν σε δυο κατηγορίες: εκείνοι που έχουν πραγματικά άμεση ανάγκη και αυτοί συνήθως είναι ευγενικοί και συνεσταλμένοι. Η άλλη κατηγορία είναι εκείνοι που αρπάζουν λόγω νοοτροπίας, ευτυχώς η μειοψηφία. Χωρίς να έχουν ανάγκη, μπορεί να στηθούν στην ουρά, μόνο και μόνο για το τσάμπα. Mπορώ να ανακαλέσω μνήμες από ωφελούμενους, που απαιτούν από τον εθελοντή το φαγητό άμεσα και θυμώνουν αν δεν το φέρει γρήγορα ή αν δεν τους αρέσει. Δε λένε ευχαριστώ και μπορεί να βρίζουν σιωπηλά ή στη δική τους γλώσσα, αν δεν τους δώσεις αυτό που θέλουν. Η ‘γενικώς κι αορίστως τσάμπα’ προσφορά ενθαρρύνει αυτές τις στάσεις και πολύ φοβάμαι ότι για αυτούς τους ανθρώπους, σε μια πραγματική έλλειψη, το επόμενο βήμα μπορεί να είναι απλά η εγκληματικότητα. Όταν θεωρούν ότι δικαιούνται γενικώς και αορίστως, αν το ‘γενικώς κι αορίστως τσάμπα’ ξαφνικά κοπεί, ενδεχομένως κάποιοι να θεωρήσουν ότι έχουν δικαίωμα να ασκήσουν βία για να πάρουν αυτό που θεωρούν ότι δικαιούνται. Για αυτό χρειάζεται η ταυτόχρονη συμβουλευτική, ώστε μαζί με την υλική τροφή, να τρέφεται κι ο χαρακτήρας του ατόμου, να οριοθετείται, ώστε το άτομο να μπορεί να γίνει μέρος της λύσης κι όχι μέρος του προβλήματος. Η συμβουλευτική μπορεί να βοηθήσει και τις δύο κατηγορίες. Να αξιολογήσει εκείνους που έχουν πραγματική ανάγκη, σε ποιο στάδιο ανάγκης βρίσκονται, τι χρειάζονται και πώς μπορούν να υποστηριχτούν μακροπρόθεσμα, προς την ανεξαρτησία. Επίσης, να προτείνει τρόπους για το πώς μπορούν να γίνουν μέτοχοι της βοήθειας, π.χ. βοηθώντας στο καθάρισμα της κουζίνας του συσσιτίου μετά, βοηθώντας σε εργασίες του ξενώνα κλπ. Σε ξενώνες αστέγων στο εξωτερικό, τους δίνονται αρκετές ευθύνες σχετικά με τη φροντίδα του χώρου διαβίωσης. Αυτό είναι σημαντικό για τους ίδιους, καθώς όταν τους τα κάνουν όλα οι άλλοι, νιώθουν άχρηστοι κι ευνουχισμένοι. Η συμβουλευτική μπορεί επίσης να βοηθήσει εκείνους που δεν έχουν την υλική ανάγκη, αλλά χρειάζεται να αναγνωρίσουν τα βαθύτερα αίτια για τη συμπεριφορά του αρπάγματος και ζητιανιάς (μήπως προσπαθεί να καλύψει άλλες ψυχικές ανάγκες;).Πώς να ξεφύγουν από το δυσλειτουργικό φόβο της έλλειψης και της συσσώρευσης (hoarding). Εκείνος που μαζεύει δεκάδες παπούτσια που δεν θα χρειαστεί ποτέ στην αποθήκες του, σίγουρα δεν μπορεί να είναι ευτυχισμένος, ούτε να απολαμβάνει υγιή κι ασφαλή αυτοεκτίμηση. Και εκείνοι χρειάζονται βοήθεια, ψυχική, όχι υλική.

Από την άλλη πλευρά, είναι υποκρισία από τη μεριά της πολιτείας και κάποιων ΜΜΕ, να αγιοποιούν τους εαυτούς τους, υποστηρίζοντας την ελεημοσύνη, ενώ ταυτόχρονα υποστηρίζουν πολιτικές, που οδηγούν αξιοπρεπείς ανθρώπους στην εξαθλίωση και την εξάρτηση, μειώνοντας ταυτόχρονα τις δαπάνες κοινωνικής πρόνοιας, που θα μπορούσαν να στηρίξουν αυτούς τους ανθρώπους να ορθοποδήσουν ανεξάρτητοι. Αν ο στόχος είναι να γίνουμε όλοι ζητιάνοι, με ένα κύπελλο στο χέρι, νιώθοντας αποδυναμωμένοι, ανίκανοι κι άχρηστοι, θεωρώντας σωτήρες εκείνους που μας δίνουν τη μπουκιά, τότε οι πολιτικές αυτές προς αυτή την κατεύθυνση οδεύουν. Και βέβαια για εκείνους που υποστηρίζουν πολιτικές εξαθλίωσης, φόβου, αποδυνάμωσης κι ελέγχου, εικόνες τύπου Συντάγματος, όπου κόσμος σπρώχνεται και να τσακώνεται για ένα ψίχουλο ελεημοσύνης, είναι η απώτερη δικαίωση.

Πρεκατέ Βικτωρία, www.brightplanet.blogspot.com, 28/1/2012

Η παραμέληση του εαυτού στους ενήλικες: Αίτια, μορφές, τρόποι αντιμετώπισης

2012-01-18T13:15:00.001+02:00

Η παραμέληση έχει μελετηθεί αρκετά στην περίπτωση όταν προέρχεται από τον ενήλικα προς το παιδί. Λίγα πράγματα όμως έχουν γραφεί σχετικά με την παραμέληση του ενήλικα ως προς τον εαυτό του. Θεωρείται δεδομένο ότι η φροντίδα του εαυτού είναι κάτι που όλοι γνωρίζουν, πιθανότατα από την οικογένειά τους, και μπορούν να εφαρμόσουν αποτελεσματικά. Θεωρείται αυτονόητο, όμως παρατηρεί κανείς όλο και πιο συχνά, ανθρώπους που παραμελούν να φροντίσουν τον εαυτό τους με πολλούς τρόπους, ακόμη και τους πιο βασικούς.
Τα αίτια είναι πολλά. Ένα από τα πιο βασικά είναι η κατάθλιψη, αλλά δεν είναι το μόνο. Σε μια εποχή, όπου η έννοια της οικογένειας, του ‘σπιτικού’ καταρρέει, όπου πολλοί γονείς δεν έχουν επαρκή ψυχικά αποθέματα να φροντίσουν ουσιαστικά τα παιδιά τους και να τους διδάξουν την αυτό-φροντίδα, σε μια εποχή όπου η παιδεία βασίζεται στο πώς να γεμίσουμε το μυαλό με άχρηστες γνώσεις, παρά πώς να μάθουμε να στηρίζουμε τον εαυτό μας, σε μια εποχή, όπου τα μέσα μαζικής ενημέρωσης σφυροκοπούν ακατάπαυστα τους καταναλωτές σχετικά με πλασματικές ανάγκες, αγνοώντας τις πραγματικές ανάγκες, σε μια εποχή, όπου οι άνθρωποι σκέφτονται με ψυχαναγκαστική εμμονή μόνο τον εαυτό τους, χωρίς, παραδόξως, να βλέπουν καθόλου τι πραγματικά χρειάζεται αυτός ο εαυτός, σε μια τέτοια εποχή, δεν είναι καθόλου τυχαίο, να βλέπει κανείς ανθρώπους να αφήνονται, να παραιτούνται στην ανημπόρια και το αίσθημα αναξιότητας.
Η παραμέληση του παιδιού από το γονιό του είναι από τους βασικούς λόγους που, όταν το παιδί ενηλικιωθεί, δεν μπορεί να φροντίσει τον εαυτό του σωστά και συχνά παραμελεί και τα δικά του παιδιά. Έτσι, η παραμέληση είναι ένα δυσλειτουργικό μοτίβο στέρησης, που μεταδίδεται από γενιά σε γενιά. Με άλλα λόγια, το μεγαλωμένο παιδί δεν μπορεί να δώσει αυτό που δεν έχει πάρει, ούτε καν στον ίδιο του τον εαυτό. Δεν είναι απλώς η μαθημένη συμπεριφορά, ή η έλλειψη δεξιοτήτων (ατομική υγιεινή, ντύσιμο, σωστή διατροφή, ιατρική παρακολούθηση, στοργή, φιλία κλπ.). Το παραμελημένο παιδί δέχεται σε βαθύ επίπεδο το μήνυμα «Δεν αξίζω τη συνεχή προσοχή κάποιου», ή «Δεν υπάρχουν αρκετά αποθέματα στον κόσμο (χρήματα, χρόνος, όρεξη, προσοχή, αγάπη, επιβεβαίωση) για να καλυφθούν οι ανάγκες μου». Έτσι, φυλακισμένο σε ένα σύνολο ασυνείδητων πεποιθήσεων έλλειψης και αναξιότητας, αντανακλά στην καθημερινή του ζωή αυτό το οποίο έχει, μέσω της ιστορίας της παιδικής του ηλικίας, διδαχθεί. Τα μέσα μαζικής ενημέρωσης ελάχιστα βοηθούν, καθώς συμπεριφέρονται στο θεατή ως ένα αντικείμενο από τον οποίο θα ‘αρπάξουν’ κάτι, με κάθε κόστος. Οι διαφημίσεις ενθαρρύνουν όλων των ειδών τις άχρηστες επίπλαστες ανάγκες, και ειδικά τους εθισμούς, π.χ. σχετικά με την εμφάνιση, το αλκοόλ, τα χρήματα κλπ., οι οποίες διασπούν την προσοχή από τις ουσιαστικές ανθρώπινες ανάγκες. Έτσι, μπορεί να υπάρχει το παράδοξο, να ξοδεύει κανείς υπέρογκα ποσά για μοντέρνα εμφάνιση, όμως ταυτόχρονα, να μην είναι καθαρός. Ή να καπνίζει, ακυρώνοντας οποιαδήποτε χρήση ακριβού μέικ-απ. Το εκπαιδευτικό μας σύστημα, βομβαρδίζει τα παιδιά με απαιτήσεις για πράγματα που δεν θα τους χρειαστούν ποτέ, αλλά δεν τους διδάσκει την αυτό-εκτίμηση που είναι απολύτως απαραίτητη, για να συνεχίσει κάποιος να φροντίζει τον εαυτό του, ακόμη και μετά από πιθανές δυσκολίες ή χτυπήματα στη ζωή ή ακόμη αφού τον έχουν εγκαταλείψει οι άλλοι.
Κάτι που μου έχει κάνει εντύπωση στην εθελοντική μου εργασία με άστεγους, είναι πώς γίνεται η συντριπτική πλειοψηφία τους να είναι άνδρες. Η οικονομική κρίση έχει χτυπήσει όλους. Οι γυναίκες, αν μη τι άλλο, είχαν πάντα μεγαλύτερα ποσοστά ανεργίας από τους άνδρες. Πώς γίνεται λοιπόν οι περισσότεροι από τους όσους καταλήγουν στο δρόμο να είναι άνδρες; Υπάρχουν βέβαια πολλοί κοινωνικο-οικονομικοί λόγοι, δεν πρέπει να στιγματίζουμε ή να παράγουμε σεξιστικά στερεότυπα, όμως μια πιθανή ερμηνεία για αυτήν την τάση, θα μπορούσε να είναι η εξής: Τα κορίτσια μεγαλώνουν από μικρά μαθαίνοντας να φροντίζουν τους άλλους. Τα οικοκυρικά θεωρούνται απαραίτητο τμήμα της ανατροφής ενός ‘σωστού’ κοριτσιού. Μέσα από αυτό, το κορίτσι μαθαίνει να φροντίζει τον εαυτό του και φαίνεται ότι αυτό είναι μια ισχυρή συνήθεια και πεποίθηση που το ακολουθεί μια ζωή (αν και μπορεί να παραμελεί τον εαυτό της με άλλους τρόπους, όπως επαγγελματικά). Τα αγόρια, από την άλλη μεριά, στη χώρα μας, έχουν μεγαλώσει με την πεποίθηση ότι θα τους φροντίζουν οι γυναίκες κι ότι η δική τους ευθύνη είναι να βγάζουν χρήματα. Όταν λοιπόν φτάνουν στο σημείο, όπου για διάφορους λόγους, δεν μπορούν να κερδίζουν αρκετά χρήματα ή δεν έχουν μια γυναίκα στη ζωή τους να τους περιποιηθεί, η αυτοεκτίμησή τους καταρρακώνεται, με συνέπεια την εγκατάλειψη του εαυτού. Κάτι αντίστοιχο μπορεί να συμβαίνει και σε γυναίκες, δεν υπάρχουν απόλυτα συμπεράσματα, και σε καμία περίπτωση κατάκριση του ατόμου, απλά φαίνεται η τάση αυτή να είναι πιο κυρίαρχη στους άνδρες (τουλάχιστον στη χώρα μας) και η διαφορετική ανατροφή μπορεί να είναι μια πιθανή εξήγηση.
Ποιες είναι οι μορφές παραμέλησης του εαυτού; Μπορεί τα παρακάτω να ακούγονται εντελώς αυτονόητα, όμως δεν είναι λίγοι οι άνθρωποι σήμερα, που στον ιδιωτικό τους χώρο παραμελούν τον εαυτό τους ακόμη και στα πιο στοιχειώδη.
Σωματική παραμέληση, όπως ατομική υγιεινή και καθαριότητα, στο σώμα, μαλλιά, δόντια, ιδρώτας, πόδια, αυτιά κλπ. Τα ρούχα, είναι καθαρά, σε καλή κατάσταση; Μπορεί αρκετοί άνθρωποι να έχουν αρκετά ρούχα στο σπίτι, όμως φορούν τα ίδια και τα ίδια, και ας είναι σκισμένα ή βρώμικα. Μπορεί να φροντίζουν τα εξωτερικά ρούχα, αλλά τα εσώρουχα ή οι πυτζάμες να είναι σε κακή κατάσταση, ειδικά αν ζουν μόνοι. Τα ρούχα δεν χρειάζεται να είναι ακριβά ή περίπλοκα για να μας δώσουν μια καλή εμφάνιση. Απλά χρειάζεται λίγη προσοχή και να πιστεύουμε ότι «εγώ αξίζω λίγο λεπτά την ημέρα παραπάνω για να προσέξω λίγο το ντύσιμό μου». Η υπερβολική κοκεταρία δεν σημαίνει αυτό-εκτίμηση. Δεν είναι ασυνήθιστο, γυναίκες με υπερβολική εμμονή στην κοκεταρία σε μια νέα ηλικία, να παραιτούνται εντελώς (με τρύπιες φόρμες και φαρδιές μπλούζες-σακιά) σε μια άλλη ηλικία.
Καθαριότητα σπιτιού, κήπου, γραφείου, αυτοκινήτου κλπ.: Οι πρόσφατες σειρές στην τηλεόραση, όπου καθαρίστριες αναλαμβάνουν να φτιάξουν σπίτια σε απίστευτο χάλι, αντικατοπτρίζουν μια πραγματική κοινωνική κατάσταση κι όχι μόνο στην προσφιλή χώρα που παρουσιάζουν! Παρόμοια πράγματα συμβαίνουν και σε δικά μας σπίτια! Όταν ένα σπίτι φτάνει να ξεφεύγει τόσο από τον έλεγχο, ίσως υπάρχει κατάθλιψη στον ένοικο, ίσως υπάρχουν βαθύτερα θέματα αυταξίας, αυτό-οργάνωσης και αυτό-διαχείρισης που θα πρέπει να επιλύσει. Ο καθαρίστριες στην εν λόγω εκπομπή λειτουργού πυροσβεστικά, αν όμως δεν υπάρξει ουσιαστική αλλαγή στον ψυχισμό και τρόπο σκέψης του ενοίκου, η ίδια κατάσταση θα ξανα-προκύψει μετά από λίγο. Δεν είναι τυχαίο που η πλειοψηφία των ενοίκων ζουν μόνοι. Το σπίτι μας καθρεφτίζει την κατάσταση του νου μας. Ένα σπίτι χαοτικό, με τα πάντα ανακατωμένα, δείχνει ένα άνθρωπο αποδιοργανωμένο. Η ανακατωσούρα στο σπίτι με τη σειρά της κάνει τον ένοικο να νιώθει ακόμη πιο χαμένος, ανάστατος κι ανεπαρκής κι έτσι ένας φαύλος κύκλος καταθλιπτικής παραίτησης επιδεινώνεται, με το σκεπτικό: «Από πού να αρχίσω τώρα; Έχουν μαζευτεί τόσα πολλά… Άστο καλύτερα…».
Διατροφή. Το φαγητό μπορεί να είναι πλημμελώς προετοιμασμένο, του ‘ποδαριού’, ανθυγιεινό, να μη μαγειρεύουν, αλλά να παίρνουν έτοιμα κλπ. Μέρος της παραμέλησης είναι να ξεχνά το άτομο να αγοράσει φαγητό σε σημείο να πεινά.
Υγεία. Παραμελείται η ιατρική παρακολούθηση, είτε προληπτικά, είτε για να αντιμετωπισθούν υπάρχουσες παθήσεις. Δεν επισκέπτεται το γιατρό, δεν ακολουθεί τις οδηγίες συστηματικά κλπ. Δεν ακολουθεί ένα φυσικό τρόπο ζωής, όπως άθληση και παραμελεί ακόμη και βασικές προληπτικές πρακτικές, όπως αντηλιακή κρέμα για τον ήλιο. Εκθέτει τον εαυτό του σε κινδύνους, π.χ. παραμελεί να πλύνει τα χέρια, δεν ντύνεται καλά και κρυολογεί κλπ. Παιδιά που μεγάλωσαν χωρίς να έχουν τη συνεχή φροντίδα ενός συμπονετικού ενήλικα, όταν ήταν άρρωστα, είναι πολύ δύσκολο (όταν μεγαλώσουν) να μπορέσουν να νιώσουν συμπόνια για τον εαυτό τους, να τον φροντίσουν και να τον παρηγορήσουν σε μια αρρώστια ή αδιαθεσία.
Συναισθηματική παραμέληση: Παιδιά που μεγάλωσαν σε ένα περιβάλλον, όπου αγνοούνταν, πρέπει να μάθουν από την αρχή να φροντίζουν τον εαυτό τους, να του δώσουν κουράγιο και τρυφερότητα. Η έλλειψη προσοχής από τους άλλους γίνεται έλλειψη προσοχής προς τον εαυτό τους . Δεν έχουν μάθει καν να αναγνωρίζουν ποιες είναι οι ανάγκες και τα συναισθήματά τους, πολύ περισσότερο δε, να μιλούν για αυτά. Πολλοί άνθρωποι σήμερα είναι γαλουχημένοι να πιστεύουν στην έλλειψη αγάπης. Προσπαθούν να απομυζήσουν αγάπη και προσοχή από τους άλλους, όταν δεν έχουν μάθει να τη δίνουν οι ίδιοι στον εαυτό τους. Έτσι, υπάρχουν πολλοί άνθρωποι που όλοι περιμένουν να πάρουν, νιώθοντας όλοι το ίδιο φτωχοί. Το πρόβλημα είναι ότι δεν έλκονται ο ένας προς τον άλλον. Οι μάχες αναγκών ξεκινούν κι αντί οι ανθρώπινες σχέσεις να είναι συνεύρεση αυθόρμητου μοιράσματος, γίνονται πεδίο υπολογισμών και ανταγωνισμού (ποιανού οι συναισθηματικές ανάγκες θα καλυφθούν πρώτες). Αν έχουν ανατραφεί να πιστεύουν ότι δεν πρέπει να έχουν συναισθηματικές ανάγκες (όπως π.χ. πολλοί άνδρες), τότε αποσύρονται παντελώς και δεν ζητούν, αλλά προσπαθούν να τις καλύψουν με εθισμούς. Αν έχουν ανατραφεί να πιστεύουν ότι οι μόνο οι άλλοι μπορούν και οφείλουν να τους καλύψουν τις συναισθηματικές τους ανάγκες (όπως π.χ. πολλές γυναίκες), τότε απαιτούν διαρκώς από τους άλλους την αγάπη που δεν δίνουν στον ίδιο τους τον εαυτό. Αυτό για τους άλλους είναι εξουθενωτικό, οπότε τις αποφεύγουν. Όταν τελικά εγκαταλείπουν την αγωνιώδη προσπάθεια, κλείνονται στον εαυτό τους και παραιτούνται πικραμένοι-ες από οποιαδήποτε προσπάθεια σύνδεσης με τους άλλους. Γίνονται ερημίτες, παραμελώντας τις συναισθηματικές τους ανάγκες για αυθεντική ανθρώπινη επικοινωνία.
Επαγγελματική παραμέληση είναι όταν σταματούν την προσπάθεια να βρουν δουλειά ή να βελτιώσουν τη θέση εργασίας τους, να βρουν κάποιο πόστο που να τους ικανοποιεί περισσότερο ή να απαιτήσουν από τη δουλειά τους τα χρήματα που δικαιούνται. Παραιτούνται, κρυμμένοι πίσω από τις πεποιθήσεις «Δε βρίσκει κανείς δουλειά σήμερα», «Δεν μπορώ να το κάνω» ή εγκλωβίζονται σε κύκλους αναβλητικότητας (“procrastrination”) ακόμη και για τα πιο απλά πράγματα. Κατακρίνουν κάθε πιθανή επαγγελματική ευκαιρία («μπα, δεν είναι καλό, δεν αξίζει»). Αυτό είχε γίνει ιδιαίτερα έντονο στη χώρα μας, όπου πολλοί απαξιούσαν να κάνουν δουλειές χειρωνακτικές ή εκτός του τόπου διαμονής (συχνά με παρεμβάσεις των γονιών), με αποτέλεσμα να χάνουν σιγά σιγά τα ανακλαστικά εκείνα, που οδηγούν τον άνθρωπο να παίρνει ρίσκα, να μαθαίνει από αυτά και να δημιουργεί νέες ευκαιρίες. Όταν απαξιώνουμε κάθε ευκαιρία, μετά οι ευκαιρίες σταματούν να έρχονται! Έτσι, παραμελούν εν τέλει και τους εαυτούς τους, με μόνο τελικό σύντροφο την απογοήτευση .
Ως δευτερογενές σύμπτωμα της παραμέλησης, έρχονται οι αρνητικές συνήθειες, οι εθισμοί, η αποφυγή να ζητήσουμε βοήθεια, η απόσυρση. Τα όνειρα και οι επιθυμίες θάβονται κάτω από τις κοινωνικές επιταγές και την κριτική των άλλων, ως «ουτοπικά». Το άτομο παραμελεί να προσπαθήσει έστω να διερευνήσει την πιθανότητα να ικανοποιήσει κάποιο ενδιαφέρον, χόμπι, ή δημιουργική δραστηριότητα που τον ευχαριστεί, γιατί ουσιαστικά θεωρεί τον εαυτό του ανάξιο να εισπράξει αυτού του είδους την «πνευματική» φροντίδα. Έτσι, ενώ του άρεσε, π.χ. να ζωγραφίζει, το αφήνει στην άκρη, σκεπτόμενος: «Ποιο το νόημα; Δεν έχει αξία, ούτως ή άλλως σαχλαμάρα είναι». Εγκαταλείπει ακόμη και τις τελευταίες πιθανές πηγές αυτό-εκπλήρωσης και ικανοποίησης της ψυχής.
Όμως, η αλήθεια είναι ότι κανείς δεν θα έρθει να μας φροντίσει στην ενήλικη ζωή, αν δεν φροντίσουμε πρώτα εμείς τον εαυτό μας. Ή τουλάχιστον, αν δεν πιστέψουμε ότι αξίζουμε τη συνεχή προσοχή και φροντίδα κι αν δεν κάνουμε τα πρώτα, έστω μικρά βήματα, για να γίνει αυτό πράξη. Αν το άτομο πάσχει από κατάθλιψη, είναι σημαντική η επίσκεψη σε κάποιον γιατρό ή επαγγελματία ψυχικής υγείας, γιατί μπορεί να χρειάζεται συγκεκριμένη θεραπεία. Η επίσκεψη σε έναν καλό γιατρό είναι μέρος της αυτό-φροντίδας και δεν θα πρέπει να την παραμελούμε. Παρακάτω δίνονται κάποιες ιδέες για το πώς να βοηθηθεί το άτομο να σταματήσει το φαύλο κύκλο της παραμέλησης και αυτό-απαξίωσης, αλλά δεν μπορούν να αντικαταστήσουν την ιατρική συμβουλή, όπου και αν αυτή χρειάζεται:
Προσωπική δουλειά για τη θεραπεία τραυμάτων της παιδικής ηλικίας και την ενίσχυση της αυτό-εκτίμησης. Παρότι ένας θεραπευτής μπορεί να βοηθήσει, είναι χρήσιμο να κινητοποιηθεί το άτομο να διαβάσει και να εργαστεί πάνω στον εαυτό του από μόνος του. Τα βιβλία της Louise Hay έχουν βοηθήσει εκατομμύρια ανθρώπους σε ολόκληρο τον κόσμο εδώ και δεκαετίες, για το χτίσιμο της αυτό-εκτίμησης. Είναι πολύ πρακτικά και θα ήταν χρήσιμο για όλους να τα ακολουθήσουν. Δεν μπορούμε να δώσουμε καλά πράγματα στον εαυτό μας, όταν πιστεύουμε ότι δεν τα αξίζουμε. Είναι πολύ σημαντικό να πιστέψουμε πραγματικά μέσα μας ότι: «Εγώ αξίζω. Αξίζω που υπάρχω, αξίζω τη φροντίδα, αξίζω καλά πράγματα». Η αυτό-αγάπη μέσα από συνεχείς θετικές δηλώσεις είναι βασικό κομμάτι της δουλειάς αυτής.
Η αυτό-φροντίδα είναι δουλειά. Θέλει χρόνο, αφοσίωση, ενέργεια. Είναι όμως η πρώτη μας ευθύνη. Η πρώτη ευθύνη που έχουμε ως ανθρώπινα όντα σε αυτόν τον πλανήτη είναι να φροντίσουμε τον εαυτό μας, χωρίς να καταπατούμε τα όρια των άλλων. Υπάρχει τρόπος. Μάλιστα, είναι ακριβώς όταν ΔΕΝ φροντίζουμε τον εαυτό μας, που οι ανεκπλήρωτες ψυχικές μας ανάγκες μπορεί να μας παραπλανήσουν να καταπατήσουμε τα όρια των άλλων. Αυτή η δουλειά της αυτό-φροντίδας δυστυχώς δεν διδάσκεται σε κανένα σχολείο, δυστυχώς ούτε σε πολλές οικογένειες. Χρειάζεται να νιώσουμε ότι είμαστε πραγματικά άξιοι, παρά τις αδυναμίες (ή «αποτυχίες») μας. Ότι δεν είμαστε ένα «λάθος» ή ένα «ατύχημα» ή ένα «βάρος» στον κόσμο αυτό που γεννηθήκαμε, αλλά ότι μας αξίζει η συνεχής προσοχή και φροντίδα. Ότι μας αξίζει η ανιδιοτελής αγάπη, χωρίς ανταποδοτικούς υπολογισμούς από τους άλλους κι ότι μπορούμε να αρχίσουμε να δίνουμε αυτήν την αγάπη στον εαυτό μας σήμερα.
Όσο περισσότερο φροντίζουμε κι αγαπούμε τον εαυτό μας, τόσο περισσότερο οι άλλοι έλκονται προς εμάς και θέλουν να μας δώσουν. Επίσης, όσο περισσότερο δίνουμε φροντίδα στους άλλους, τόσο περισσότερο αναιρούμε τη συλλογική πεποίθηση ότι «δεν υπάρχουν αρκετά» και η αυτοεκτίμησή μας αυξάνεται. Η αυτό-φροντίδα ίσως αρχικά μας φανεί επώδυνη, καθώς ανασύρει από το παρελθόν παλιές μνήμες εγκατάλειψης. Όμως πρέπει να συνεχίσουμε, έστω και αν είναι με μικρά βήματα κάθε φορά. Μια πολύ χρήσιμη άσκηση είναι να γράφουμε κάθε μέρα μια ανάγκη μας, την πιο βασική και μια επιθυμία μας. Γράφουμε την ουσία, την ποιότητα της ανάγκης και της επιθυμίας, όχι την μορφή με την οποία περιμένουμε να ικανοποιηθεί. Συχνά κάτω από μια επιφανειακή ανάγκη, κρύβεται μια άλλη ουσιαστικότερη και βαθύτερη. Έστω και τα μικρά βήματα που θα κάνουμε για ικανοποιηθεί αυτή η ανάγκη, (πάντα χωρίς να καταπατούμε τα όρια των άλλων) όσο μικρά και αν είναι, θα μας βοηθήσουν πολύ και την επόμενη μέρα θα μπορούμε να κάνουμε περισσότερα.
Προσέχουμε τις επιλογές στις φιλίες μας. Δεν περιμένουμε να αντλήσουμε αγάπη και φροντίδα από συγκεκριμένα άτομα, γιατί αυτό θα το νιώσουν αμέσως ως βάρος και αυτόματα θα απομακρυνθούν από εμάς. Επιλέγουμε θετικές δηλώσεις και πεποιθήσεις ότι υπάρχει αρκετή αγάπη στο σύμπαν και για εμάς και για όλους κι ότι θα βρεθεί ο τρόπος να βρούμε αυτό που έχουμε ανάγκη. Πάνω από όλα, έχουμε αρκετή αγάπη μέσα μας που μπορούμε να δώσουμε στον εαυτό μας. Δεν κατακρίνουμε τον εαυτό μας που νιώθουμε ανάγκες ή που αφεθήκαμε στο παρελθόν. Όταν λαμβάνουμε έστω και μικρά δείγματα αγάπης λέμε ‘ευχαριστώ’, ακόμη και στον εαυτό μας. Μαθαίνουμε να λέμε «όχι» στους ανθρώπους που μας «ξεζουμίζουν», ανθρώπους που σκέπτονται εγωιστικά και μόνο το δικό τους συμφέρον. Αποφεύγουμε ανθρώπους που μιλούν ακατάπαυστα μόνο για τον εαυτό τους και ασχολούνται μόνο με τις δικές τους απύθμενες ανάγκες (και βέβαια προσπαθούμε να μην τους μιμηθούμε!) Είμαστε ανοιχτοί να ξεκινήσουμε φιλίες με νέους ανθρώπους, με προσοχή να μην ελκόμαστε πάλι σε παλιά δυσλειτουργικά πρότυπα που θυμίζουν τους γονείς μας.
Κρατούμε ημερολόγιο με τις σκέψεις, τα συναισθήματα και τις ανάγκες μας. Βλέπουμε ότι γράφοντας και μόνο, ανοίγουμε την πόρτα γνωριμίας με τον εαυτό μας, που είναι ένας ολόκληρος κόσμος. Το γράψιμο είναι από μόνο του μια πράξη αυτό-φροντίδας και αυτό-θεραπείας κι ο εαυτός μας είναι κάποιος που αξίζει να τον γνωρίσουμε. Η αυτό-φροντίδα θα επεκταθεί σε κάθε πλευρά της ζωής μας και μάλιστα με τρόπο που δεν θα μπορούσε κανείς άλλος να μας προσφέρει. Σπάζοντας τον κύκλο της ανεκπλήρωτης ανάγκης-έλλειψης-παραμέλησης, διδάσκουμε στους γύρω μας, και πάνω από όλα στα ίδια μας τα παιδιά, την αφθονία, την υπευθυνότητα και την αυταξία.
Πρεκατέ Βικτωρία, 18/1/2012, www.brightplanet.blogspot.com
Δημοσιέύτηκε στο www.iatronet.gr, 1/2/2012

Αλήθεια νοσταλγούμε το παρελθόν;

2012-01-07T09:57:00.001+02:00

Όταν τα έχεις όλα και νιώθεις κενός
Πέρα από την τραγική πλευρά της κοινωνικής αδικίας στην οικονομική κρίση, (με την οποία ασχολούμαι σε άλλα άρθρα), υπάρχει μια άλλη όψη, που βλέπω να εξομολογούνται πολλοί άνθρωποι, σχεδόν ψιθυριστά: "Έπρεπε να γίνει κάτι γιατί είχαμε ξεφύγει..." Αναφέρονται στον καταναλωτικό, υλιστικό τρόπο ζωής. Πολλοί άνθρωποι, εδώ και λίγο καιρό, ανακαλύπτουν ότι οι παλιές συνήθειες αδυνατούν όλο και περισσότερο να τους γεμίσουν, να τους απαλύνουν την εσωτερική μοναξιά, το κενό της ύπαρξης που νιώθουν, την έλλειψη νοήματος.
Παλιές απατηλές συνήθειες του κυνηγού της ευτυχίας: Υλικές απολαύσεις, το φαγητό, εξιζητημένο με τις περίπλοκες γαστρονομικές τεχνικές και τους αγωνιώδεις τηλεοπτικούς διαγωνισμούς; Τα πολυτελή αυτοκίνητα, με τα πολλά κυβικά, που ευτυχώς πια όλο και λιγότεροι αντέχουν οικονομικά να προσεγγίσουν κι ευελπιστούμε να γλυτώσει η πηγμένη Αθήνα από τα τζιπ-τανκς με τα παρανόμως φιμέ παράθυρα, λες και φέρουν μέσα πλανητάρχες… Η τέλεια εμφάνιση, όσα χρήματα κι αν ξοδευτούν σε γυμναστήρια, αξεσουάρ ή επώδυνες αποτριχωτικές πρακτικές; Το σεξ, όσα βιβλία κάμα-σούτρα κι αν διαβάσει ο κυνηγός της ευτυχίας, που, τέλος πάντων, του ακούγονται και πιο ποιοτικά από ότι η απλή πορνογραφία; Η ερωτική περιπέτεια, η φαντασίωση του παραμυθιού, όπου ο κυνηγός της ευτυχίας ξεφεύγει μαγικά σε ένα ονειρεμένο νησί το καλοκαίρι, με το τέλειο πλάσμα, που ξανά και ξανά αποδεικνύεται ένας κοινός θνητός (και στο τέλος πρέπει να γυρίσει και στην Αθήνα); Η εργασιομανία, η ανέλιξη στην επαγγελματική επιτυχία, αλλά όσο κι να αναδειχθεί ο κυνηγός, κάποιος θα υπάρχει πάντα καλύτερος από εκείνον; Η φήμη, η δόξα, η επιδοκιμασία των άλλων, ακόμη κι αν είναι επιφανειακή και φευγαλέα, ακόμη κι αν η ψευδο-φήμη έχει αποκτηθεί από τον κυνηγό, κλέβοντας τη δουλειά κάποιου συναδέλφου, επιδιώκεται αυτή η φρούδα ψευτο-αναγνώριση μπας και γλυτώσει ο κυνηγός της από το βασανιστικό αίσθημα ότι είναι ανεπαρκής; Τα ταξίδια, οι κοινωνικές επαφές, τα επικίνδυνα σπορ, οι διάφορες ενασχολήσεις...Ξαφνικά, με την οικονομική κρίση όλα αυτά έχουν ελαττωθεί, ή είναι πολύ λιγότερο ελκυστικά από προηγούμενα χρόνια...Κι είναι αυτό κακό;

Όλα τα παραπάνω, χωρίς να είναι αρνητικά από μόνα τους, αδυνατούν να δώσουν τη μόνιμη και καταλυτική απάντηση στο αιώνια αναζήτηση της ψυχής για γαλήνη, αγάπη, τροφή, αλήθεια. Οι άνθρωποι προσπαθούμε ξανά και ξανά με όποιο τρόπο μπορούμε, δεν είναι κατακριτέο, προκαλεί συμπόνια ο αγώνας, η προσπάθεια λύτρωσης, μέσα από αυτήν την επίπονη χαοτική διαδικασία, δυστυχώς συχνά μέσα από δρόμους που δεν έχουν τίποτα να δώσουν. Το πόσο αυθεντικές είναι οι απαντήσεις, αντανακλάται ξεκάθαρα στην ικανοποίηση που εντέλει νιώθουμε. Συνήθως νιώθουμε ευχαρίστηση για λίγο, ίσως φευγαλέα ανακούφιση, ίσως αποσπάστηκε η προσοχή μας.. Μετά όμως επιστρέφουμε στο ίδιο γνώριμο κενό και πρέπει να ανακαλύψουμε κάτι άλλο για να ξεφύγουμε.. Ο ρόλος του πολυάσχολου έχει ξεκινήσει.. Επώδυνος, κυνηγημένος, κουραστικός. Δεν είναι τυχαίο που ο ρόλος του πολυάσχολου γίνεται όλο και πιο σπάνιος. Χιλιάδες άνθρωποι ωθούνται να μείνουν πολλές κενές ώρες με τον εαυτό τους, γιατί δεν έχουν δουλειά και δεν έχουν τα λεφτά για άλλες ασχολίες. Και είναι τόσο κακό να μείνουμε με τον εαυτό μας; Τόσο ανυπόφορη είναι η δική μας παρέα;

Η ανακούφιση δεν πρόκειται να έρθει παρά με την πνευματική σύνδεση, την επαφή με το Θεό, με το φως της αγάπης. Καμία άλλη εμπειρία δεν μπορεί να το αντικαταστήσει, ούτε καν ο ιδανικός έρωτας, στον οποίο ο δυτικός κόσμος έχει εκθειάσει. Το άνοιγμα της καρδιάς μας στο Χριστό, η σιωπηλή επικοινωνία, το μοίρασμα της αγάπης Του, από Εκείνον προς εμάς, από εμάς προς τους άλλους, γιατί από τη στιγμή που νιώσουμε μια τέτοια αγάπη δεν μπορούμε να την κρατήσουμε για τον εαυτό μας.

Ιδιαίτερα τη σημερινή εποχή, η ανάγκη να θυμηθούμε και να ξανανιώσουμε το Θεό γίνεται όλο και πιο επιτακτική σε όλο και περισσότερους ανθρώπους. Μέσα στα επόμενα χρόνια αναμένουμε να δούμε όλο και περισσότερους ανθρώπους να αποζητούν την ουσιαστική πνευματική αλήθεια και τον τρόπο που αυτή μπορεί να βιωθεί μέσα από τον αλτρουισμό. Όλα τα «παυσίπονα» που θεωρούσαμε ως συστατικά μιας ευτυχισμένης ζωής βλέπουμε ότι δεν μας επαρκούν πλέον, ούτε καν τα ‘καλά’ παυσίπονα, όπως οι καλοί φίλοι, μια καλή σχέση, μια ικανοποιητική δουλειά. Είναι καλά, σημαντικά κι εκτιμητέα, αλλά δεν είναι αρκετά. Από την άλλη ο πόνος του αποχωρισμού από το Θεό, δεν μπορεί να καταλαγιάσει πια με τα «παυσίπονα». Ίσως στο παρελθόν μπορούσε και ξεχνιόμασταν. Τώρα πια όχι. Κάποιοι άνθρωποι παρατηρούν κρίσεις στη ζωή τους, όπου όλα μαζί σταματούν να λειτουργούν ή τα χάνουν όλα. Ίσως γιατί αυτός είναι ο μόνος τρόπος να ανακαλύψουμε ότι δεν έχουν τη σημασία που τους είχαμε δώσει κι ότι το μόνο που χρειαζόμαστε πραγματικά είναι η πνευματική μας σύνδεση.

Σημαντικό εμπόδιο για αυτό είναι πιστεύω η ενοχή. Η ενοχή που μας έχουν κάποιοι ενσταλάξει ότι είμαστε ούτως ή άλλως φταίχτες, ανάξιοι, αμαρτωλοί, κακοί. Κι ότι όσες μετάνοιες κι αν κάνουμε, στο τέλος είμαστε πάλι κακοί, γιατί τέλος πάντων έτσι γεννηθήκαμε. Όσο σκέφτεται ο μέσος άνθρωπος τις δικές του αδικίες ή κρυφές σκέψεις από την ημέρα που γεννήθηκε, προστίθενται στην αρχική του «εκ γενετής» ενοχή. Τότε σκέφτεται ότι είναι τόσο μακριά από την καθαρότητα, κατακλύζεται από τις ενοχές και εγκαταλείπει έστω και την ιδέα, για την προσέγγιση του Θεού. Δεν τολμά να μπει καν στον κόπο να ανοιχτεί σε κανέναν, γιατί δε θέλει να τον κατακρίνουν ακόμη μια φορά-ήδη κατακρίνει τον εαυτό του αρκετά. Όταν το μόνο που τονίζεται είναι η αποτυχία, η αμαρτωλότητα του ανθρώπου, τότε η επαφή με το Χριστό γίνεται ξαφνικά τόσο δύσκολη για το μέσο άνθρωπο, τόσο δυσθεώρητα άπιαστη, που πολλοί δε δοκιμάζουν καν. Πιστεύω ότι σε κάποιες περιπτώσεις η έννοια της ταπείνωσης έχει παρερμηνευθεί. Η ενέργεια με την οποία κάποιες φορές αποκαλείται ο σημερινός άνθρωπος «ανάξιος» ή «τιποτένιος» ή «αμαρτωλός» φέρει κάποιες φορές επιθετικότητα, καταδίκη και πληγώνει. Οι σημερινοί άνθρωποι, που ούτως ή άλλως υποφέρουν πολύ σήμερα από αυτό-υποτίμηση, δεν θέλουν να ακούσουν άλλο και κλείνονται στον εαυτό τους.

Αν όμως δεν αποδεχτούμε τον εαυτό μας, παρά τις ελλείψεις και τα λάθη μας, δεν θα μπορέσουμε να πλησιάσουμε το Θεό, που βρίσκεται μέσα μας. Η ενοχή δε θα μας το είχε επιτρέψει και θα τρέχουμε εναγωνίως μακριά από τον εαυτό μας, που είναι όμως η μόνη σίγουρη και συνεχής μας παρέα. Πού να βρει κανείς γαλήνη έτσι; Όταν νιώθεις ανάξιος για κάτι, μένεις μακριά του. Αυτό δε σημαίνει ότι δεν προσπαθoύμε να βελτιωθούμε ή ότι δεν αναγνωρίζουμε τα λάθη και τις παραπλανητικές σκέψεις. Όμως χρειάζεται κατά βάση να αποδεχτούμε τον εαυτό μας ως καλό και άξιο. Αλλιώς, θα είναι αδύνατη η πνευματική σύνδεση, αλλά και η ψυχολογική μας ισορροπία. Όλοι έχουν δικαίωμα κι ανάγκη να θεωρηθούν βασικά καλοί και άξιοι, παρά τα λάθη, όσο μεγάλα και αν είναι αυτά. Κι όλοι μπορούν να βελτιωθούν. Το βασικό μήνυμα της σωτηρίας του Χριστού για όλους αυτό πιστεύω ότι είναι. Όχι το αντίθετο.

Ο Θεός δεν κατακρίνει. Αγαπά απεριόριστα, χωρίς όρους, και μας βοηθά να προοδεύσουμε, να βελτιωθούμε, να διορθώσουμε, να καταλάβουμε. Πάντα με τρυφερότητα, ηπιότητα, καλοσύνη, κατανόηση. Και για την επαφή με το Θεό δε χρειάζονται μεσάζοντες. Μπορεί να διευκολυνθεί από ανθρώπους, είτε κληρικούς είτε λαϊκούς, που έχουν αυθεντική πίστη και που νιώθουμε ότι μας βοηθούν, ότι μας ανοίγουν το δρόμο. Υπάρχουν πολλοί φωτισμένοι πνευματικοί και ιερωμένοι για αυτό το ρόλο. Όμως, παρόλα αυτά, πιστεύω ότι δεν είναι απαραίτητοι οι μεσάζοντες για να μιλήσουμε και να ακουστούμε από το Θεό. Ο καθένας από εμάς έχει τη δυνατότητα να συνδεθεί, να νιώσει, να επικοινωνήσει, να συμμετέχει στην αγάπη του Χριστού, έστω και μόνος. Μέσα από την προσωπική του προσευχή, μέσα από το άνοιγμα της καρδιάς του στην ησυχία της φύσης, μέσα από τα γράμματα που μπορεί να του γράψει, να του εξομολογηθεί, να του ζητήσει,μέσα από τη σιωπηλή επίσκεψη σε ένα εικόνισμα, ίσως - αν έτσι νιώθουμε πιο άνετα- όταν η εκκλησία είναι άδεια και ήρεμη, από τον καθωσπρέπει κόσμο με τα διερευνητικά βλέμματα… Ο Θεός είναι πάντα εκεί.. Και μέσα από την επιμονή και υπομονή της επικοινωνίας μας, θα μπορούμε όλο και περισσότερο να διαπερνούμε τα ομιχλώδη πέπλα της λήθης, της άρνησης, του πόνου μας και να τον αισθανόμαστε στη ζωή μας και η ζωή μας θα μεταμορφώνεται. Προς την αληθινή πληρότητα. Δε θα χρειάζεται πλέον να κάνουμε τίποτα από όσα πασχίζαμε στο παρελθόν κι ούτε θα χρειάζεται να εξηγήσουμε πώς. Η πληρότητα θα πηγάζει, θα ακτινοβολεί από μέσα μας.

Ο αθεϊσμός, συχνά υποστηριζόμενος από την υπεροπτική δικαιολογία της «επιστήμης», είναι μία εμπειρία που τη βίωσα η ίδια για αρκετά χρόνια, αλλά την έχω επίσης βιώσει από αρκετούς ανθρώπους γύρω μου. Η πρόοδος της επιστήμης έχει αποτελέσει την «τέλεια» δικαιολογία, για να «αποδείξουν» την μη ύπαρξη Θεού. Αυτό που μου προκαλεί ενδιαφέρον είναι πόσο θυμωμένοι είναι κάποιες φορές οι άθεοι και πόσο οργισμένα και πεισματικά αρνούνται την ύπαρξη του Θεού. Γιατί θα πρέπει να θυμώνει κανείς με κάτι που πιστεύει ότι δεν υπάρχει; Μήπως συμβαίνει κάτι άλλο; Επίσης υπάρχει σύγχυση με το θέμα της επιστήμης, καθώς μελετά διαφορετικά πράγματα. «Αν δεν το πει η επιστήμη, δεν το πιστεύουμε». Μα εδώ η επιστήμη δεν έχει καταφέρει να εξηγήσει όλα τα φυσικά φαινόμενα, θα εξηγήσει τα υπερφυσικά; Κι ενώ ξανά και ξανά, η ιστορία της επιστήμης μας δείχνει ότι ανατρέπει συνέχεια τις υπάρχουσες θεωρίες της, εμείς επιμένουμε να δεχόμαστε την σημερινή επιστήμη, σαν να ήταν η τελειωτική αλήθεια. Ίσως η επιστήμη μέχρι σήμερα να μην έχει αποδείξει ότι υπάρχει Θεός, όμως κανείς δεν μπορεί να αποδείξει ότι ΔΕΝ υπάρχει.
Με τη λογική σπάνια φτάνει κανείς σε συμπεράσματα σχετικά με την ύπαρξη Θεού. Αν ο άνθρωπος δεν είναι έτοιμος, αν δεν έχει ανοίξει ένα παραθυράκι στην άρνηση της ψυχής του να δεχτεί ότι υπάρχει Θεός, ο οποίος ΔΕΝ θα τον τιμωρήσει επειδή ήταν άθεος, τότε οποιοδήποτε επιχείρημα, οποιοδήποτε θαύμα κι αν γίνει μπροστά του, δεν μπορεί να τον μετακινήσει από τον αθεϊσμό. Εκδηλώσεις θαυμάτων μπροστά σε χιλιάδες ανθρώπων, μπορεί να έλεγαν είναι «μαζική ψευδαίσθηση». Όταν κάποιος διηγείται ένα θαύμα που έχει γίνει στον ίδιο και θεραπεύτηκε π.χ. ακαριαία από κάποιο τραύμα, ο άθεος θα του πει ότι «έκανες αυθυποβολή». Αν ο άθεος πει «για να πιστέψω, φέρε μου αυτή τη στιγμή ένα βουνό μπροστά μου» και τότε αυτό συμβεί, τότε πολύ απλά ο άθεος θα πει «αυθυποβολή, είδες τι κάνει ο ανθρώπινος νους..». Αν η ψυχή δεν είναι έτοιμη, δεν υπάρχει περίπτωση ο άνθρωπος να πιστέψει με κανένα λογικό επιχείρημα ή αποδείξεις. Η επιστήμη είναι απλά μια δικαιολογία που χρησιμοποιεί για να καλύψει την άρνησή του.

Όταν όμως, είναι έτοιμος να ακούσει για το Θεό, όταν μάθει ότι ο Θεός δεν είναι η τιμωρητική, κατακριτική, κατακεραυνωτική φιγούρα που μας έχουν μάθει, αλλά η Απόλυτη Αγάπη κι ότι υπάρχει μέσα μας, όταν μάθει ότι για να προσεγγίσει το Θεό δεν χρειάζεται την άδεια ή την παρέμβαση άλλων ανθρώπων, που θα τον κατακρίνουν με απαξίωση ως αμαρτωλό, τότε ίσως αρχίσει σιγά σιγά να ανοίγει την καρδιά του ξανά στο Θεό, όπως όταν ήταν παιδί. Συγκρίνοντας την αγωνία, τη μοναξιά και το φόβο του 'πριν', με την αγαλλίαση και την χαρά του 'μετά', θα νιώθει συμπόνια για εκείνον που αρνείται τη βοήθεια, αλλά ταυτόχρονα θα καταλαβαίνει πως ο κάθε άνθρωπος έχει τον καιρό του.

Χρήσιμες Θετικές Δηλώσεις
-Δεν μπορώ να ελέγξω τους άλλους. Τους αφήνω να ζήσουν τη ζωή τους κι εμπιστεύομαι στο Θεό να μου φέρει το καλύτερο για μένα.
-Αφήνω την κάθε ημέρα και ώρα στα χέρια του Θεού, γνωρίζοντας ότι Εκείνος γνωρίζει καλύτερα για μένα. Αφήνω να γίνει το Δικό Του Θέλημα! Και μετά πάντα αναγνωρίζω ότι ήρθαν τα πράγματα καλύτερα έτσι!

Βικτωρία Πρεκατέ, www.brightplanet.blogspot.com,7/1/2012

2012: Ελπίδα, αντί για παραίτηση

2012-01-02T09:21:00.001+02:00

Η καινούργια χρονιά ήρθε,με την προτροπή να αφήσουμε οριστικά πίσω την παραίτηση, την απελπισία που παρατηρούσε κανείς διάχυτη τις ημέρες των Χριστουγέννων.

Ας είναι η καινούργια χρονιά το έναυσμα για να ξετινάξουμε από πάνω μας το μούδιασμα, τις κουρασμένες σκέψεις τύπου «Ποιο είναι πια το νόημα? Τίποτα δεν αλλάζει», το αίσθημα της ανημποριάς…

Δεν είμαστε ανήμποροι. Δεν υπάρχει κάποιος νόμος ή συμπαντική αλήθεια που να λέει ότι «Η Ελλάδα δεν αλλάζει», «Οι Έλληνες δεν αλλάζουν», δεν υπάρχει τέτοιος νόμος. Πρόσφατα άκουσα μια γνωστή, σε μια από τις μυριάδες συζητήσεις για το πότε θα «ξεβρωμίσει ο τόπος», να επιβεβαιώνει με προφητική σιγουριά: «Δεν θα ξεβρωμίσει ποτέ». Μια άποψη που συμμερίζονται κι επαναλαμβάνουν πολλοί. Ίσως γιατί είναι μια βολική δικαιολογία για να εγκαταλείψουμε κάθε προσπάθεια και να αποποιηθούμε κάθε ευθύνη.

Γιατί όμως να μην αλλάζει?

Πότε γίνεται κάποιος ανήμπορος?

Ανήμπορος γίνεται κάποιος, όταν έχει ο ίδιος παραδώσει τη δύναμή του. Όταν έχει αποκόψει τη σύνδεση με την αληθινή κι αστείρευτη δύναμη που βρίσκεται μέσα του. Η ανώτερη αυτή δύναμη, στην οποία έχουμε πρόσβαση όλοι μας, μπορεί και να «ξεβρωμίσει» τον τόπο και να επιλύσει οποιαδήποτε κρίση, χωρίς να κουνήσει ούτε το μικρό της δαχτυλάκι. Το σίγουρο είναι ότι μας έχει βοηθήσει και προστατέψει πολλάκις, από κινδύνους που ούτε καν είχαμε αντιληφθεί ότι υπάρχουν. Μέσα στην υπερβολική μας μυωπία, δεν έχουμε σταματήσει να αναρωτηθούμε, βλέπουμε μόνο τις δυσκολίες που βιώνουμε τώρα, οι οποίες είναι ελάχιστες σε σχέση με τις δυσκολίες που θα βιώναμε αν δεν είχαμε τη διαρκή Θεία προστασία και πρόνοια. Ακόμη κι όταν διαπιστώνουμε ότι κάποιο πρόβλημα έχει απρόσμενα καλή έκβαση, αμέσως λέμε «ήταν τύχη». Και αμέσως βιαζόμαστε να βρούμε το επόμενο πράγμα για το οποίο θα γκρινιάξουμε. Όμως αν κοιτάξει κανείς την ελληνική και παγκόσμια ιστορία, θα δει ότι σαν πολλές συμπτώσεις μαζεύονται. Θα μπορούσαν να υπάρξουν μύριες αιτίες που να είχαν αφανίσει και την Ελλάδα και την ανθρωπότητα ολόκληρη. Όμως είμαστε ακόμη εδώ -και αυτά τα Χριστούγεννα! Αυτό δεν μας λέει τίποτα;

Η βοήθεια αυτής της ανώτερης δύναμης είναι διαθέσιμη και πανίσχυρη. Οι περισσότεροι από εμάς την αποκαλούν 'Θεό', αν και κάποιοι δυσκολεύονται με το όνομα αυτό, λόγω αρνητικών συσχετισμών στο παρελθόν με ανθρώπινους παράγοντες που λειτούργησαν αρνητικά στο όνομά Του. Όμως είτε αποκαλέσω τη δύναμη αυτή 'Ανώτερη δύναμη', είτε 'Θεό', πιστεύω ότι υπάρχει και λειτουργεί καταλυτικά στην εξέλιξη των ατομικών και συλλογικών μας υποθέσεων. Ανεξάρτητα από το όνομα, δεν μπορώ να παρακάμψω ή να παραλείψω την ύπαρξή Της.Η προσωπική μου εκτίμηση είναι ότι η ψυχοθεραπευτική δουλειά, μέσα από το χτίσιμο της αυτο-εκτίμησης κλπ., μπορεί να φτάσει μέχρι κάποιο σημείο. Από εκεί και πέρα, οι ανθρώπινες δυνάμεις, δεν επαρκούν για να αντιμετωπισθούν οι μεγάλες δυσκολίες και προκλήσεις.Το είδος των προκλήσεων που ήδη αντιμετωπίζουμε (και πιστεύω ακόμη περισσότερο στο μέλλον),είναι εξάλλου πέρα από τα συνηθισμένα όρια της κλασσικής ψυχοθεραπευτικής εργασίας. Ίσως οι προκλήσεις έχουν αυτό ακριβώς το νόημα, για κάποιους ανθρώπους: να ανακαλύψουν την πνευματική τους αλήθεια και την πηγή δύναμης μέσα τους, όπως εκείνοι νιώθουν στην καρδιά τους ότι είναι αληθινή.

Τα καλά νέα είναι ότι δεν είμαστε μόνοι μας. Υπάρχει η ανώτερη δύναμη, που μπορεί να μας βοηθήσει, η οποία βρίσκεται μέσα μας και στην οποία έχουμε όλοι άμεση πρόσβαση, χωρίς (όπως έχω ξαναγράψει) να έχουμε ανάγκη μεσάζοντες, χωρίς να χρειάζεται να δίνουμε τη δύναμή μας σε άλλους ανθρώπους, που παίρνουν το ρόλο του σωτήρα στα μάτια μας. Δεν έχω στόχο να 'προσηλυτίσω' κανένα σε κάποιο κίνημα ή θρησκεία, δεν μπορώ όμως να παραλείπω την αναφορά στη Δύναμη του Δημιουργού, για να μην πειραχθούν όσοι δεν την πιστεύουν, καθώς Αυτή η δύναμη θα είναι το τελικό αποκούμπι και παρηγοριά, όταν οι υπόλοιποι άνθρωποι, λόγω των ανθρωπίνων αδυναμιών και περιορισμών, αδυνατούν να μας βοηθήσουν. Η δουλειά με την αυτοεκτίμηση εξακολουθεί να είναι εξαιρετικά σημαντική, αλλά πιστεύω ξεκάθαρα ότι η δύναμη που αντλούμε είναι ΣΕ εμάς, αλλά όχι ΑΠΟ εμάς. Αν η αυτοεκτίμηση παρεξηγηθεί ως ερμηνεία ότι, εμείς ως άνθρωποι, ως αποκομμένες μονάδες, είμαστε παντοδύναμοι, τότε η αυτοεκτίμηση γίνεται και ανακριβής και αλαζονική και θα οδηγήσει στην απογοήτευση. Ευτυχώς για μας όμως, δε χρειάζεται να τραβήξουμε όλο το κουπί μόνοι μας...

Για να ξαναγυρίσουμε στα εθνικά μας λοιπόν, το θέμα είναι αν εμείς είμαστε αποφασισμένοι να «ξεβρωμίσουμε», να πιστέψουμε ότι μπορεί να γίνει και να ζητήσουμε τη βοήθεια για να το κάνουμε. Οι προϋποθέσεις είναι τρεις:

1)Να το θέλουμε. Θέλουμε να καθαρίσει η χώρα μας από τη διαφθορά και την αρνητικότητα, ώστε να έχουμε μια δίκαιη χώρα, ακόμη κι αν χρειαστεί να εγκαταλείψουμε προσωπικά προνόμια; Σε ατομικό επίπεδο: θέλουμε να καθαρίσουν οι αρνητικές πτυχές του εαυτού μας που μας κρατούν πίσω;

2)Nα το πιστέψουμε. Να αφήσουμε τον αρνητισμό που μας έχει γίνει καραμέλα και να πιστέψουμε ότι ΜΠΟΡΕΙ να γίνει. Με τη βοήθεια της ανώτερης δύναμης μπορούν να γίνουν όλα τα καλά, αλλά αν δεν το πιστεύουμε, δεν το επιτρέπουμε. Εκτός κι αν η έλλειψη πίστης εξυπηρετεί το δικό μας βόλεμα στα δευτερογενή οφέλη, που μπορεί να μας αποφέρει μια αρνητική κατάσταση (όπως το να γκρινιάζουμε διαρκώς, χωρίς να αναλαμβάνουμε την ευθύνη να αλλάξουμε).

3)Να ζητήσουμε καθοδήγηση. Ο καθένας από εμάς έχει το δικό του ρόλο να παίξει στο «ξεβρώμισμα» της χώρας. Όσο ασήμαντος κι αν φαίνεται αυτός ο ρόλος, δεν είναι ποτέ μικρός. Το σχέδιο του Θεού είναι εκείνο που γνωρίζει με την παραμικρή λεπτομέρεια ποιος χρειάζεται να κάνει ποιο πράγμα, να πάει που, να μιλήσει με ποιον και να πει τι. Αν ζητήσουμε από το Θεό να μας καθοδηγήσει στο να εκτελέσουμε το δικό μας ρόλο στο παζλ του δικού Του σχεδίου, θα βοηθήσουμε σε αυτό και θα νιώσουμε μια πλήρωση που δεν μπορεί αν περιγραφεί. Δεν χρειάζεται να σώσουμε εμείς ολόκληρο τον κόσμο, δεν κουβαλούμε εμείς ολόκληρο το φορτίο- έχει ήδη σταλεί ο Υιός για αυτό το τιτάνιο έργο. Από εμάς ζητείται να συμπληρώσουμε το δικό μας μικρό μικρό κομματάκι, που είναι μοναδικό για τον καθένα.

Πόσο κοντά βρίσκεται ο λαός μας σε αυτά τα τρία βήματα?
Για να πραγματοποιηθούν χρειάζεται μια κρίσιμη μάζα συνειδήσεων που θα ευθυγραμμιστεί με το θέλημα του Θεού, σε σκέψη και πράξη. Στο πρώτο βήμα, δηλαδή τη θέληση, πιστεύω ότι αυτήν την κρίσιμη μάζα την έχουμε ήδη φτάσει. Η πλειονότητα των Ελλήνων ΔΕΝ θέλουν άλλο τη μιζέρια τη διαφθοράς, ακόμη κι αν αποκομούσαν μέχρι τώρα οφέλη από αυτήν. Έχουμε καταλάβει ότι το κόστος είναι πολύ μεγαλύτερο από οποιαδήποτε πρόσκαιρο όφελος. Και η κρίση βοήθησε σε αυτό, αλλιώς απλά θα συνεχίζαμε όπως πριν.

Στο δεύτερο βήμα χρειαζόμαστε δουλειά. Να μην μιλάμε και να μη σκεφτόμαστε αρνητικά. Η συνείδησή μας, οι σκέψεις μας, οι λέξεις που χρησιμοποιούμε έχουν μεγάλη δύναμη. Αν υπήρχε μια κρίσιμη μάζα που να πιστεύει πραγματικά ότι ΜΠΟΡΟΥΜΕ να αλλάξουμε, αυτό θα γινόταν. Προσοχή λοιπόν πριν αρχίσουμε να μηρυκάζουμε τα γνωστά τετριμμένα για την ανεπίδεκτη μαθήσεως Ελλάδα.

Και στο τρίτο βήμα της καθοδήγησης χρειαζόμαστε δουλειά. Έχουμε μπει στον αυτόματο πιλότο και κάνουμε μόνο αυτό που μας έχουν καθορίσει οι κοινωνικές επιταγές ότι είναι σωστό να κάνουμε. Παρόλο που νιώθουμε ότι η ψυχή μας να μας «τραβά» αλλού. Ας ακούσουμε την ψυχή μας. Είναι το κάλεσμα της ψυχής μας που θα μας καθοδηγήσει στο σωστή επιλογή. Όχι το κάλεσμα του «εγώ» μας.

Έχουμε απογοητευτεί ξανά και ξανά από την ψευδαίσθηση της δύναμης που άλλοι άνθρωποι ισχυρίζονται ότι θα μας δώσουν, μέσω κομμάτων, οργανώσεων κλπ. Όμως κανένα άλλο ανθρώπινο πλάσμα δεν μπορεί να μας δώσει δύναμη. Η αληθινή πηγή δύναμης για αλλαγή βρίσκεται μέσα μας και είναι πνευματικής φύσης. Η ανώτερη δύναμη είναι ΣΕ εμάς, αλλά δεν είναι ΑΠΟ εμάς. Εκεί θα χρειαστεί να στραφούμε για να ξαναβρούμε τα δύναμή μας. Και αυτή η δύναμη είναι ΜΟΝΟ καλοπροαίρετη και ενδιαφέρεται μόνο για το ανώτερο καλό όλων. Το ανώτερο καλό μπορεί να συνυπάρχει για όλους μαζί. Το ανώτερο καλό το δικό μου ενισχύει το ανώτερο το δικό σου, δεν το ανταγωνίζεται. Μόνο το «κατώτερο» καλό, όπως ορίζεται βάσει της ανθρώπινης αδυναμίας, μπορεί να προκαλέσει κακό σε κάποιον άλλον. Στο Θείο σχέδιο δεν υπάρχουν αυτές οι συγκρούσεις. Μπορούμε να αγγίξουμε αυτή την αληθινή πηγή δύναμη μέσα μας, και σε πολλούς ανθρώπους ένας τρόπος είναι η επικοινωνία, η αληθινή, αγνή επικοινωνία μέσω της προσευχής, προφορικά ή, αν μας βοηθά, γραπτά. Δεν χρειάζεται να μας ακούει κανείς, δεν χρειάζεται να γράψουμε λογοτεχνικό έργο, απλά να εκφράσουμε αυτό που έχουμε στην καρδιά μας. Τότε ανοίγουμε το δίαυλο επικοινωνίας με την Ανώτερη Δύναμη που θέλει μόνο το καλό μας, που θέλει μόνο να μας βοηθήσει και που δεν είναι ούτε τιμωρητική, ούτε κατακριτική, όπως έχουμε διδαχθεί κι έτσι καταλήξαμε με φόβο να την αποφεύγουμε. Όταν αγγίξουμε αυτήν την πηγή δύναμης, έχουμε τη συνεχή παροχή σοφίας, προστασίας και φροντίδας και τότε γινόμαστε πραγματικά δυνατοί και αυτάρκεις. Οι άλλοι άνθρωποι μπορούν απλά να μας διευκολύνουν να βρούμε την σύνδεση με τη δική μας δύναμη. Δεν μπορούν να μας ΔΩΣΟΥΝ δύναμη. Τότε γινόμαστε επαίτες ενέργειας από τους άλλους. Και βέβαια, τότε τρέμουμε την εγκατάλειψη. Ο στόχος είναι να βρούμε τη δική μας πηγή.

Δεν χρειάζεται να υποκύψουμε στην απελπισία. Ας θυμόμαστε ότι απελπισία (έλλειψη ελπίδας) για τα συλλογικά θέματα δεν αργεί να μεταφραστεί και σε προσωπική απελπισία. Η δύναμη που βρίσκεται ΣΕ εμάς, αλλά δεν είναι ΑΠΟ εμάς, είναι απολύτως ικανή να μας βοηθήσει απέναντι σε οποιοδήποτε πρόβλημα. Όμως πρέπει να έχουμε πίστη, να μην εγκαταλείπουμε την πίστη μας. Πολλοί από εμάς, ναι εντάξει, «ψιλο-πιστεύουν» ότι υπάρχει Θεός, αλλά κατά βάθος δεν πιστεύουν ότι μπορεί ή ότι θα ενδιαφερθεί να κάνει κάτι για να τους βοηθήσει στο πρακτικό γήινο επίπεδο. Είναι σαν να ξέρεις ότι πρέπει να πας στο γιατρό, αλλά όλο αποφεύγεις να κλείσεις το ραντεβού, γιατί έχεις στο νου σου ότι, και καλά με τα δικά σου σκαρφίσματα θα το ξεπεράσεις. Αν δεν κλείσεις όμως ραντεβού με το γιατρό, αν δεν κάνεις αυτό που θα σου πει, δεν μπορείς να γιατρευτείς. Σε αυτήν την περίπτωση, ο γιατρός δεν είναι κάποιο άλλο ανθρώπινο πλάσμα. Είναι η ίδια η Ανώτερη Δύναμη, με την οποία βάσει της καθαρής μας συνείδησης, πρόθεσης, αγάπης και προσπάθειας, μπορούμε να έχουμε απευθείας «ραντεβού».

Ας αφήσουμε κάτω την υπεροψία ότι «μπορούμε να τα κάνουμε όλα μόνοι μας» ή, τέλος πάντων, «αφού δεν μπορούμε να τα κάνουμε εμείς, δεν μπορεί να τα κάνει κανείς άλλος». Όπως αναφέρει το βιβλίο A Course in Miracles (θα μπορούσε να χαρακτηριστεί σαν οδηγός πνευματικής ψυχοθεραπείας), το πρόβλημα μας είναι «πρόβλημα εξουσίας». Με φροϋδικούς όρους, θέλουμε να σκοτώσουμε τον πατέρα μας και να πάρουμε την εξουσία του -έστω κι αν γνωρίζουμε ότι θα τα θαλασσώσουμε, για όλους, ακόμη και για τους εαυτούς μας. Ας μη μεγαλοπιανόμαστε λοιπόν και ας Τον αφήσουμε να μας δείξει το δρόμο και να αποδεχτούμε το δικό Του τρόπο, για να αλλάξουμε και να προχωρήσουμε μπροστά. Τότε μπορούμε να έχουμε όλα τα καλά, αλλά τότε επίσης δεν θα τα χρειαζόμαστε!

Ας θυμηθούμε ξανά. Μπορούμε να «ξεβρωμίσουμε». Μπορούμε να προχωρήσουμε μπροστά. Ποιοι είμαστε εμείς για να αποφασίσουμε ότι ΔΕΝ μπορούμε?
Στη νέα χρονιά, ας θυμηθούμε αυτά τα τρία πράγματα, και για την πορεία του έθνους μας, αλλά και για την προσωπική μας πορεία- τα εργαλεία είναι τα ίδια:
1) Να το θέλουμε
2) Να το πιστέψουμε
3) Να ζητήσουμε καθοδήγηση για τη δική μας συμβολή, το δικό μας μονοπάτι.
Καλό 2012!
Πρεκατέ Βικτωρία, 2/1/2012, www.brightplanet.blogspot.com

Χριστούγεννα και αντίσταση στην αλλαγή

2011-12-28T07:54:00.000+02:00

Μόλις πέρασαν τα Χριστούγεννα του 2011 και είχα την αίσθηση μιας μαζικής τελευταίας προσπάθειας, να γαντζωθούμε σε αυτό που γνωρίζαμε, στον παλιό επιφανειακό μας κόσμο, παρότι όλο και πιο τρανταχτά βλέπουμε πια ότι η παλιά ψευδαίσθηση δεν θα διαρκέσει. Είναι σαν να περπατάς σε μια λεπτή κρούστα πάγου και να σφυρίζεις σαν να μην συμβαίνει τίποτα, μόνο και μόνο για να ξεγελάσεις τον εαυτό σου. Ορδές ανθρώπων στο Σύνταγμα, με φουσκωμένες τσάντες, παρά την κρίση, εξισώνουν το μήνυμα των Χριστουγέννων με καταναλωτικό παροξυσμό. Ταινίες στην τηλεόραση, που διαπομπεύουν ακόμη περισσότερο τον Άγιο Βασίλειο, προσδίδοντάς του, εκτός από το πάχος και τα χρώματα της Κόκα Κόλα, όλες τις δικές μας ανθρώπινες μικροπρέπειες κι αδυναμίες, όπως έκαναν οι αρχαίοι με τους θεούς του Ολύμπου, μπας κι έτσι αισθανθούν εκείνοι λίγο καλύτερα. Ένας από του μηχανισμούς της προβολής είναι ότι προβάλλοντας τα δικά μας αρνητικά σε κάποιον άλλον, στιγμιαία νιώθουμε κάπως ανακουφισμένοι, νιώθουμε κάπως ανώτεροι, ή έστω, όχι τόσο ξεχωριστοί. Αν δε, ο άλλος σχετίζεται με τα θεία -της εκάστοτε εποχής- τότε μπορούμε να φουσκώσουμε το ‘εγώ’ μας ακόμη περισσότερο.

Πακτωλός κινέζικων πλαστικών δώρων, που διδάσκει τα παιδιά μας να γίνουν απλώς ακόμη πιο αχόρταγοι καταναλωτές, και που καταλήγουν, αφού –και αν- ελάχιστα παιχτούν, να πεταχτούν, ρυπαίνοντας ακόμη περισσότερο το περιβάλλον. Κάλαντα, που καλό είναι διατηρούνται ως έθιμο, αλλά που έχουν καταλήξει να κάνουν τα παιδιά μας να τα σκέφτονται μόνο ως φράγκα κι όχι ως έθιμο. Κάποια, αν μπορούσαν, θα έβαζαν και ταρίφα στο χαρτζιλίκι που αξίζει να πουν τα κάλαντα. Εορτασμός της Γέννησης του Χριστού με φαγητό μέχρι σκασμού. Ανήμερα Χριστουγέννων και τα πρωινάδικα στην τηλεόραση γιορτάζουν με καψουροτράγουδα και τηλεπαρουσιάστριες με ιλιγγιώδη τακούνια, που όλο νομίζεις πώς θα πέσουν κάτω, να λικνίζονται αυτάρεσκα. Έτσι καταλαβαίνουμε εν έτει 2011, το Πνεύμα των Χριστουγέννων;

Ως πού θα πάει αυτή η θλιβερή ψευδαίσθηση; Πόσο πια θα κοροϊδεύουμε τον εαυτό μας; Έχω την αίσθηση ότι ειδικά φέτος, η κρούστα της ψευδαίσθησης έχει λεπτύνει τόσο πολύ, που έχει αρχίσει να διαρρηγνύεται. Πολλοί δεν πιστεύουν, ούτε οι ίδιοι, αυτά που κάνουν. Οι λικνιζόμενες τηλεπαρουσιάστριες, προσποιούνται γιατί έτσι πρέπει να κάνουν, προσπαθώντας να πείσουν τον εαυτό τους ότι διασκεδάζουν. Οι οικογένειες που μανιωδώς ψωνίζουν και τρώνε, το κάνουν γιατί έτσι έχουν συνηθίσει, όμως μια αυξανόμενη αίσθηση ανικανοποίητου και κενού τις έχει κυριεύσει. Γνωρίζουν εκ των έσω ότι αυτό ο τρόπος ζωής, του δυτικού ατομικιστικού καταναλωτισμού, που κορυφώνεται με αφορμή τα Χριστούγεννα, είναι εξοφλημένος.

Δεν γνωρίζουμε τι θα έρθει μετά. Αντί όμως να δημιουργήσουμε το ‘μετά’, κλείνουμε με φόβο τα μάτια.

Ο κόσμος μας αλλάζει. Αλλάζει ριζικά κι ανεπιστρεπτί. Όσο κι αν γαντζωνόμαστε το παλιό και γνώριμο, λες κι αν εμείς αρνηθούμε την αλλαγή, η αλλαγή δεν θα έρθει. Αλλαγές όμως σε όλα τα επίπεδα θα έρθουν, είτε το θέλουμε, είτε όχι. Ο πλανήτης μας αλλάζει ριζικά. Ας μην πάμε μακριά, στους συμβολισμούς του 2012, όπου βάσει προφητειών από πολλούς αρχαίους πολιτισμούς, οι αλλαγές θα είναι τόσο ριζικές, που δεν μπορεί το μέλλον να προβλεφθεί. Αν και η ορθοδοξία επίσης έχει προφητείες σχετικά με καταιγιστικές αλλαγές την εποχή αυτή, χωρίς, από όσο γνωρίζω, όμως να δίνει συγκεκριμένη ημερομηνία -ας μη σταθούμε, προς το παρόν, στις μεταφυσικές προσεγγίσεις, αν αυτές θεωρούνται αμφιλεγόμενες. Και μόνο, από επιστημονική θεώρηση, ο πλανήτης υποφέρει από σημαντικού βαθμού κλιματική αλλαγή, η οποία πολύ απλά δεν αντιμετωπίζεται…από ερημοποίηση, από εκτινασσόμενο υπερπληθυσμό, από εξάντληση του υδροφόρου ορίζοντα σε πολλές περιοχές, από υποβάθμιση του εδάφους, που οδηγεί σε πενιχρή συγκομιδή, από κύματα κλιματικών μεταναστών, από αποτυχημένες κυβερνήσεις που αδυνατούν να λύσουν τα προβλήματα, καθώς στην πλειονότητα των περιπτώσεων η εξουσία αρπάζεται από εκείνους που θέλουν να υπηρετήσουν κυρίως τις προσωπικές τους φιλοδοξίες. Όσο και να θέλουμε να αρνηθούμε αυτές τις εξελίξεις, είναι εδώ.

Ποιος θα είναι ο πλοηγός μας, στα νέα άγνωστα νερά; Οι πολιτικοί αρχηγοί έχουν μέχρι σήμερα δείξει ανικανότητα (κι όχι μόνο στη χώρα μας) να διαχειριστούν την κατάσταση, απαντώντας με όραμα στις προκλήσεις που κρύβει. Ποιο ισχυρότερο αποδεικτικό στοιχείο, από την ανικανότητα να λυθεί η κρίση χρέους στη ευρωζώνη εδώ και δύο χρόνια. Ευρωπαίοι πολιτικοί, αξιωματούχοι, οικονομολόγοι έχουν αποτύχει οικτρά.. Ποιος θα μας έλεγε πριν από δύο χρόνια, όταν με τα πρώτα μέτρα ακούγαμε «…και το 2011 θα ξαναβγούμε στις αγορές» ότι θα ήμασταν σε αυτήν την κατάσταση σήμερα. Οι σημερινοί ηγέτες βρίσκονται μέσα στην ίδια βάρκα ψευδαίσθησης, όπως όλοι οι υπόλοιποι. Τα κατευθυνόμενα από συμφέροντα ΜΜΕ αναμασούν, μηρυκάζουν τα στοιχεία του προβλήματος μέσα από την ίδια οπτική και μέσα σε λίγες εβδομάδες, αποδεικνύονται ξανά και ξανά λάθος. Αδυνατούν να βοηθήσουν και αδυνατούν να δώσουν το ανώτερο επίπεδο στο οποίο πρέπει να ανέβουμε για να προσφέρουμε λύση.

Ποιος θα είναι ο πλοηγός μας στα νέα άγνωστα νερά?
Η καλή πίστη. Η καθαρή μας συνείδηση και η θετική αισιόδοξη σκέψη. Ο Θεός, όπως εμείς καταλαβαίνουμε τον καλοπροαίρετο Θεό της αγάπης (όχι τον τιμωρό Θεό, που έχουμε διδαχθεί) στην καρδιά μας. Οι αξίες που πρεσβεύει.
Η πυξίδα μας θα είναι η ζωή βάσει των αξιών που έχουμε ξεχάσει, βάσει της καθαρής συνείδησης και βάσει της πίστης σε Εκείνον που έχει δημιουργήσει ό,τι είναι αληθινό. Είναι ο Μόνος που έχει τη δύναμη και τη Σοφία να μας οδηγήσει έξω από τις μυριάδες περιπλοκότητες στις οποίες έχουμε πλεχτεί. Νομίζουμε ότι η υλική πραγματικότητα είναι εντέλει εκείνη που έχει τη δύναμη να αλλάξει τη ζωή μας. Λέμε «καλές οι ιδέες, η πίστη κι οι αξίες, αλλά όλα αυτά είναι στο επίπεδο του θεωρητικού, η πράξη μετράει, μόνο ό,τι είναι χειροπιαστό». Το αντίστροφο ισχύει. Ο εσωτερικός κόσμος, η συνείδησή μας είναι εκεί που βρίσκεται η πρωταρχική δύναμη. Το κομμάτι της ψυχής μας που είναι συνδεδεμένο με το Θεό, μέσω της πίστης και των αξιών, αυτό είναι που δημιουργεί όλα τα υπόλοιπα. Τα υλικά έπονται. Η οικονομική κρίση σήμερα δεν είναι έλλειψη χρημάτων κι υλικών αγαθών. Είναι έλλειψη συνεργασίας, έλλειψη ακεραιότητας, έλλειψη δικαιοσύνης κι έλλειψη αλτρουισμού. Όλα αυτά είναι ιδέες και αξίες. Η έλλειψη ιδεών κι αξιών, καθρεφτίζεται σε έλλειψη υλικών αγαθών, έλλειψη υγείας ή με άλλους πρακτικούς τρόπους. Όταν επανέρχονται οι αξίες και η πίστη, αντικατοπτρίζονται και στο υλικό επίπεδο, αν και όχι απαραίτητα με τους τρόπους που εμείς θέλουμε, βάσει του θελήματός μας. Η εσωτερική αλλαγή αναγκαστικά φέρνει και εξωτερική αλλαγή, αρκεί να αφήσουμε τις προσδοκίες και τον ασφυκτικό έλεγχο. Να αφήσουμε τον έλεγχο της ζωή μας στο Θεό. Όχι σε κάποιο άλλο ανθρώπινο πλάσμα, που θα έχει πρόσβαση στο Θεό για λογαριασμό μας. Λέω κατευθείαν στο Θεό, ο οποίος μπορεί και μιλά κατευθείαν στην καρδιά όλων μας. Αν υπάρχουν φωτισμένοι άνθρωποι, ή λειτουργοί του πνεύματος, που μας εμπνέουν εμπιστοσύνη, έχει καλώς να τους ακούσουμε, όμως όχι να δίνουμε όλη τη δύναμή μας, κάνοντας εκείνους θεούς. Είναι κι αυτοί άνθρωποι, κι ως άνθρωποι μπορούν να κάνουν λάθη. Παρότι η βοήθεια μπορεί να είναι χρήσιμη, εμείς εντέλει θα επιλέξουμε ποια βοήθεια είναι χρήσιμη και ποια όχι. Μπορούμε να έχουμε απευθείας πρόσβαση το Θεό, χωρίς μεσάζοντες, γιατί ο Θεός μιλά μέσα στην καρδιά μας.

Δεν υπάρχει ασφάλεια αλλού. Πολλοί συμπολίτες μας σήμερα αποθηκεύουν ξηρά τροφή για την περίπτωση ενός διατροφικού εφιάλτη-σοκ, που θα ακολουθήσει ένα οικονομικό κραχ. Σύμφωνοι να προνοούμε, αλλά για πόσο; Μπορούμε να αποθηκεύσουμε τροφή για όλη μας τη ζωή; Μπορούμε να κάνουμε τα χρήματά μας ασφαλή για πάντα; Ότι κι αν κάνουμε, περιέχει ρίσκο. Ακόμη και τα τρόφιμα μπορούν να κλαπούν. Τίποτα υλικό δεν είναι απόλυτα ασφαλές. Η «επένδυση» όμως σε πίστη, σε καλή πρόθεση, σε αγάπη, σε πνευματική ζωή είναι η καλύτερη «επένδυση». Και βάζω τον όρο «επένδυση» σε εισαγωγικά, γιατί το αποτέλεσμα αυτής της επένδυσης είναι άγνωστο. Όμως, παραδόξως, αυτή η επένδυση είναι και η πιο σίγουρη. Από τη στιγμή που «επενδύεις» πνευματικά για να «πάρεις», αμέσως χάνεις το όφελος. Όταν αφήνεσαι με πίστη, στις αξίες, στον πιο καλοπροαίρετο τρόπο ζωής, χωρίς να προσδοκάς ανταλλάγματα, τότε η ζωή θα σε φροντίσει με τον τρόπο που είναι καλύτερος για σένα, όχι με τον τρόπο που εσύ πιστεύεις ότι είναι καλύτερος για σένα. Το βιβλίο Α Course Ιn Μiracles (θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως οδηγός πνευματικής ψυχοθεραπείας) λέει ότι «ο κόσμος αυτός είναι κόσμος ιδεών». Λέει επίσης ότι «μια ιδέα δεν εγκαταλείπει την πηγή της». Το γράπωμα υλικών αγαθών, που κάνουν πολλοί σήμερα, αδιαφορώντας για τους υπόλοιπους, προέρχεται από φόβο και εγωκεντρισμό. Μέσα από τα γράπωμα, προσπαθούν να εξασφαλίσουν για τους εαυτούς τους ασφάλεια κι ευημερία. Πώς μπορεί όμως η αφθονία και η ασφάλεια να προκύψουν από τις ιδέες του φόβου και της τσιγκουνιάς? Δεν μπορούν.

Έχουμε δημιουργήσει ένα απόλυτα δυσλειτουργικό κόσμο κι όμως γαντζωνόμαστε επάνω του, όσο πιο σφιχτά μπορούμε. Η ιδέα της αλλαγής, της απελευθέρωσης, από τις παλιές συνήθειες και τον παλιό εαυτό, μας φαίνεται απειλητική, ακόμη κι αν τότε θα είμαστε πολύ πιο χαρούμενοι. Ας αφήσουμε την πηγή της αγάπης να μας καθοδηγήσει προς την ελευθερία μέσα από αυτόν τον κόσμο που αλλάζει ριζικά. Είναι όπως ο φόβος της επιτυχίας: Προτιμούμε τη μιζέρια που γνωρίζουμε, παρά το άγνωστο, ακόμη κι αν είναι πολύ καλύτερο. Η αλλαγή όμως θα έρθει. Δεν θα μας ρωτήσει. Όσο πιο νωρίς το αντιληφθούμε, όσο πιο νωρίς δούμε πώς ό,τι συμβαίνει, συλλογικά κι ατομικά, έχει λόγο που συμβαίνει, όσο προσπαθούμε να δούμε το βαθύτερο νόημα αυτής της αλλαγής για τη δική μας ζωή, όσο έχουμε την ταπεινότητα να ζητήσουμε καθοδήγηση από αυτήν την άγνωστη δύναμη που δημιούργησε ό,τι είναι αληθινό και που έχει απόλυτη γνώση κι ευφυία για τα πάντα, τόσο πιο εύκολη θα είναι η αλλαγή. Η εμπιστοσύνη, η ζωή στο τώρα, (χωρίς να γνωρίζουμε το μέλλον, χωρίς να λειτουργούμε υπολογιστικά και χωρίς να κρίνουμε βάσει παρελθόντος) θα είναι από τα απαραίτητα στοιχεία, για να επιβιώσουμε, αλλά θα είναι και πολύ απελευθερωτικά. Η αυθόρμητη, εγγενής, αθώα αγάπη είναι σημαντικό να επιστρέψει στις καρδιές μας, όπως όταν ήμασταν παιδιά, πριν καλυφθεί από χιλιάδες καταδικαστικές σκέψεις και άπειρο κυνισμό, που λένε ότι «κανένας άνθρωπος ούτε καν ο εαυτός μας, δεν είναι άξιος εμπιστοσύνης». Μια σκέψη αγάπης όμως εξουδετερώνει χιλιάδες αρνητικές σκέψεις. Αν δυσκολευτούμε να θυμηθούμε την αγάπη, ας την φανταστούμε σαν φως που βγαίνει από την καδιά μας κι ας φανταστούμε να την δίνουμε σε όποιον γνωρίζουμε, αλλά κι όποιον δεν γνωρίζουμε. Δεν είναι απλή φαντασία.Έτσι ανακαλύπτουμε άγνωστες πτυχές του εαυτού μας και το αποτέλεσμα θα είναι πολύ ισχυρό, όχι μόνο σε εμάς αλλά και σε πολλούς άλλους γύρω μας, ακόμη κι αν δεν μπορεί το μικρό μας μυαλό αυτή τη στιγμή να αναλύσει πώς.

Η αγάπη θα πρέπει να είναι η αφετηρία μας. Η αγάπη, από εκεί ξεκινάμε και όλα τα υπόλοιπα σιγά σιγά θα έρθουν. Αλλιώς, όσα ρύζια κι αν συγκεντρώνουμε στην αποθήκη….
Πρεκατέ Βικτωρία, 28/12/2011 www.brightplanet.blogspot.com

Πίστη (και αφθονία) ή τσιγκουνιά (και φτώχεια);

2011-12-14T15:28:00.001+02:00

Όσο περνάει ο καιρός και παρατηρώ πώς η οικονομική κρίση μας μεταμορφώνει σε πρακτικό αλλά και ψυχικό επίπεδο, άλλο τόσο μου επιβεβαιώνεται η θέση ότι, αν δεν αλλάξουμε στάση ζωής ως προς τη δοτικότητα και την ιδιοτέλεια, δεν πρόκειται να επιλυθεί η οικονομική στενότητα, ό,τι κι αν κάνουν οι ηγέτες των κρατών. Θεωρώ ότι δεν είναι τυχαίο που έχει χτυπήσει τη χώρα μας περισσότερο από όλες, καθώς ο εγωκεντρισμός και η αδιαφορία για το κοινό καλό είναι εντονότερα από ό,τι σε άλλες χώρες κι αυτό αποδεικνύεται από τα υψηλά επίπεδα εκτεταμένης και πολύμορφης διαφθοράς σε μεγάλα τμήματα του πληθυσμού. Αλλά ας μην πάμε μόνο στο οικονομικό. Ο «παρτακισμός» και η «αρπαχτή» φαίνεται ότι έχει γίνει φιλοσοφία ζωής σε πολλούς τομείς, δυστυχώς και σε νέους ανθρώπους, και το οικονομικό απλώς αντανακλά αυτή τη βασική στάση. Λες και η τσιγκουνιά (όχι μόνο σε χρήμα, αλλά στο χρόνο, προσοχή, ενδιαφέρον,αγάπη που δείχνουμε για τους άλλους) έχει γίνει τρόπος ζωής. Είναι να απορούμε λοιπόν που μετά δεν έχουμε ούτε λεφτά; Η οικονομική κρίση είναι απλώς το καθρέφτισμα, η προβολή των εσωτερικών στάσεων. Εκεί πρέπει να γίνει η αλλαγή.

Αυτήν την τσιγκουνιά την παρατηρεί κανείς σε πολλές μορφές. Όταν δεν ενδιαφερόμαστε να ακούσουμε τον άλλον, αλλά θέλουμε μόνο να ακούνε οι άλλοι εμάς και τα προβλήματά μας, αυτό είναι τσιγκουνιά. Όταν δεν ενδιαφερόμαστε να μάθουμε τι κάνει ο άλλος, αλλά παίρνουμε τηλέφωνο μόνο όταν έχουμε ανάγκη, αυτό είναι τσιγκουνιά. Όταν δεν νοιαζόμαστε, έστω κι από απλή φιλομάθεια, να μάθουμε για άλλους λαούς, πώς ζουν, τι προβλήματα έχουν, τι είναι σημαντικό για εκείνους, αλλά είμαστε εγκλωβισμένοι στο μικρόκοσμό μας και μηρυκάζουμε την αυτό-λύπηση για το κακό που μας βρήκε, αυτό είναι τσιγκουνιά.

Δεν νοιαζόμαστε να μάθουμε ή να ακούσουμε για τους άλλους για τους εξής λόγους:
Α) γιατί λειτουργούμε υπολογιστικά («τι έχω εγώ να κερδίσω από αυτόν τον άνθρωπο;»). Αν το μικρό μας μυαλό δεν συμπεράνει κάποιο απτό όφελος, από αυτό που νομίζουμε ότι έχουμε ανάγκη, δεν ασχολούμαστε. Ούτε καν από περιέργεια. Δεν μιλάμε. Δεν είναι τυχαίο ότι οι στο εξωτερικό, οι έλληνες έχουν τη φήμη ότι πολύ δύσκολα κάνουν φιλίες. Οι φιλίες προκύπτουν από αυθόρμητο άνοιγμα και μοίρασμα, όχι υπολογιστικά.
Β) Διαχωρίζουμε: «εμείς νοιαζόμαστε μόνο για τους δικούς μας ανθρώπους». Η ανθρωπότητα, σύμφωνα με την ελληνική νοοτροπία, χωρίζεται σε δυο κατηγορίες «ΟΙ ΔΙΚΟΙ ΜΑΣ» και «ΟΙ ΑΛΛΟΙ». Νομίζουμε ότι όσο περιχαρακωνόμαστε σε ένα συμβόλαιο ανταλλαγής μεταξύ των «δικών» μας, είμαστε ασφαλείς. Και μετά έρχεται η κρίση και τα ανατρέπει όλα. Φυσικά. Γιατί “μια ιδέα δεν εγκαταλείπει την πηγή της”, όπως αναφέρει και το «A Course in Miracles». Η αδιαφορία και ιδιοτελής υπολογιστικότητα που δείχνουμε προς τους «ΑΛΛΟΥΣ» σιγά σιγά διαβρώνει και τον κύκλο των «δικών μας». Παρατηρούμε ότι συμφέροντα συγκρούονται, και ότι οι «δικοί» μας, ο καθένας κοιτά τον εαυτό του. Ότι οι δικοί μας, βλέπουμε όλοι ο ένας τον άλλον ως αντικείμενα εκμετάλλευσης. Μετά, η υπολογιστικότητα διαβρώνει και την ίδια την οικογένεια και τα μέλη της μάχονται για το ποιος θα ικανοποιήσει πρώτος τις ανάγκες του (οικονομικές, χρονικές, σε προσοχή, επιβεβαίωση, στοργή κλπ). Και τέλος, η υπολογιστικότητα έρχεται και διαβρώνει τον ίδιο τον εαυτό. Αντί να γνωρίσουμε τον εαυτό μας χωρίς προκαταλήψεις και να τον αφήσουμε να είναι αυτός που είναι, μέσα στον αυθορμητισμό και την αθωότητα της παιδικής ηλικίας, τον κάνουμε αντικείμενο, που έχει ως σκοπό να ικανοποιήσει τις ανάγκες που νομίζουμε ότι έχουμε ή να γίνει αυτό που πιστεύουμε ότι πρέπει να γίνει. Και μετά μας φαίνεται περίεργο που φτωχαίνουμε;

Μια ιδέα δεν εγκαταλείπει ποτέ την πηγή της. Αν λοιπόν η ιδέα μας είναι η τσιγκουνιά, η φτώχεια θα μας συνοδεύει. Αν η προσέγγισή μας είναι να «αρπάξουμε» από τους άλλους (χρόνο, χρήμα, προσοχή, ακρόαση, ενέργεια, στήριξη, γνωριμίες, αγάπη, έγκριση, σεξ, καθησυχασμό κλπ κλπ), τότε μακροπρόθεσμα, θα νιώσουμε ακόμη πιο ελλιπείς κι ακόμη πιο πεινασμένοι. Ό,τι προσπαθούμε να «αρπάξουμε», σκεφτόμενοι μόνο τον εαυτό μας, αυτό χάνεται. Είναι σαν την αραβική παροιμία για την παλάμη και το νερό. Αν προσπαθήσεις να σφίξεις το νερό στην παλάμη φεύγει. Αν κρατήσεις την παλάμη σαν κούπα, ανοιχτή, μένει. Όταν σκεφτόμαστε αποκλειστικά ιδιοτελώς, αυτό που μας δίνεται, εξανεμίζεται και γινόμαστε ακόμη πιο φτωχοί κι απελπισμένοι. Μου κάνουν εντύπωση περιστατικά, όπου έρχονται γνωστοί και φίλοι, (στην αρχή νόμιζα λόγω της ιδιότητάς μου ως ψυχολόγου), θεωρούν δεδομένο ότι μπορούν να μετατρέψουν μια φιλική συνάντηση σε δωρεάν συνεδρία ακρόασης, όπου θα ακούω μονομερώς όλα τους τα προβλήματα, θα τους δώσω συμβουλές, πολλές φορές χωρίς να κρατούν καν τα προσχήματα να ρωτήσουν έστω και μια φορά «τι κάνεις;» ή να πουν ένα ευχαριστώ. Αυτού του είδους ο ενεργειακός βαμπιρισμός είναι πολύ συνηθισμένος σε πολλές από τις σχέσεις μας, ειδικά στην Ελλάδα, κι όχι μόνο στους ψυχολόγους. Αυτό είναι η τσιγκουνιά, είναι εξαιρετικά απωθητικό και όταν αυτός είναι ο τρόπος που προσεγγίζουμε τους ανθρώπους, δεν είναι να μας εκπλήσσει που μετά γινόμαστε φτωχοί ΚΑΙ οικονομικά.

Ο άλλος λόγος που γινόμαστε φτωχοί είναι επειδή η στάση ζωής μας είναι να παίρνουμε κι όχι να δίνουμε. Αν δεν δώσουμε κάτι πίσω στη ζωή, έστω κι αν είναι ένα ευχαριστώ, ή να βοηθήσουμε εκεί που μπορούμε, τότε χάνουμε κι αυτά που έχουμε. Όταν κοιτάζουμε να πάρουμε, τότε χάνουμε και αυτά που έχουμε και χάνουμε την ουσία μας. Το ζήτημα δεν είναι ένα υπολογιστικό «πάρε-δώσε» με ψιλά γράμματα στα συμβόλαια των προσδοκιών. Το ζήτημα είναι το αυθόρμητο μοίρασμα και να είμαστε ανοιχτοί να συνδεθούμε με τον άλλον στην κοινή βάση της ανθρώπινής μας φύσης.

Ας υποθέσουμε ότι είχαμε έναν φίλο στον οποίο δίναμε συνεχώς καλά πράγματα για την επιβίωσή του και την άνεσή του. Εκείνος ποτέ δεν έλεγε ευχαριστώ, πολλά από τα δώρα μας δεν τα έβλεπε καν, άλλα τα θεωρούσε δεδομένα, άλλοτε μας γκρίνιαζε γιατί δεν του δίναμε αρκετά και μας θυμόταν μόνο όταν ήθελε να πάρει κι άλλα. Μάλιστα έφτανε στο σημείο να απαιτεί κι από εμάς και να θυμώνει όταν δεν έπαιρνε αυτό που ήθελε. Πόσο θα αντέχαμε να τον έχουμε για φίλο; Έτσι είναι και με τη ζωή. Γιατί να συνεχίζει η ζωή να θέλει να μας δίνει όταν έχουμε μια τόσο κακομαθημένη στάση;

Ό,τι δίνουμε, παίρνουμε. Θέλουμε να το αποκαλέσουμε Θείο Νόμο, Συμπαντικό Νόμο, Νόμο του Κάρμα, όπως κι αν το πούμε, ισχύει και είναι ο πνευματικός νόμος που γνωρίζουν όλοι οι λαοί από αρχαιοτάτων χρόνων ότι ισχύει. Ό,τι δίνουμε, επιστρέφει σε εμάς, είτε θετικό είτε αρνητικό. Βέβαια, εμείς οι νεοέλληνες θεωρήσαμε τους εαυτούς μας πιο έξυπνους και επινοήσαμε άλλον νόμο, το «Νόμο της Αρπαχτής» : «άρπαξε όσα πιο πολλά μπορείς τώρα και δεν πρόκειται να έχεις καμία συνέπεια ποτέ». Έλα όμως, που ο νόμος της αρπαχτής δεν είναι συμπαντικός νόμος, τι να κάνουμε τώρα… Έλα που ξεχάσαμε ότι η κάθε αρπαχτή, για την οποία συγχαίραμε τον εαυτό μας, θα επιστρέψει μπούμεραγκ σε εμάς. Όχι μόνο εθνικά, αλλά και ατομικά. Αυτό πρέπει να το καταλάβουμε. Τίποτα δεν πέφτει κάτω. Υπάρχει απόλυτη δικαιοσύνη, με τρόπο που ίσως δεν μας είναι ορατός, αλλά υπάρχει. Ένας λόγος για την οικονομική κρίση, ειδικά στη χώρα μας, είναι για να ξανα-εκτιμήσουμε το Θείο Νόμο, συλλογικά αλλά και ατομικά. Ίσως μόνο μετά από ένα σοκ, θα υποχρεωνόμασταν να τον πάρουμε σοβαρά. Ήταν ύβρις να θεωρούμε τους δικούς μας νόμους ανώτερους. Τώρα αντιμετωπίζουμε τις συνέπειες. Όσο νωρίτερα αντιληφθούμε τη λειτουργία του Νόμου στη ζωή μας και προσπαθήσουμε να ζήσουμε με δικαιοσύνη, ακεραιότητα και δοτικότητα, τόσο πιο εύκολο θα περάσουμε την κρίση.

Η τσιγκουνιά μας έφερε μέχρι εδώ. Όσο και αν αναλύουμε, με επιχειρήματα, αριθμούς και κατηγόριες. Η τσιγκουνιά στη σκέψη μεταφράζεται σε τσιγκουνιά σε χρήματα. Ο Δυτικός κόσμος έγδαρε τον πλανήτη από όλους τους πιθανούς πόρους, για να μπορεί να αλλάζει κινητό κάθε μήνα κι αυτοκίνητο κάθε χρόνο. Έγδαρε και εκατομμύρια κατοίκους αναπτυσσόμενων χωρών -με το γάντι πάντα- για να εργάζονται ως σκλάβοι και να προσφέρουν είδη στο δυτικό κόσμο σε ελάχιστη τιμή, είδη που οι δυτικοί τα πετούν κάθε λίγο και λιγάκι, επιβαρύνοντας το περιβάλλον. Γιατί μας φαίνεται παράξενο που ο Δυτικός κόσμος πλήττεται και θα συνεχίσει να πλήττεται από την οικονομική κρίση, μέχρι να αλλάξει ριζικά στάση; Έχουμε προσέξει τη λεπτομέρεια ότι είναι Δεκέμβρης και δεν έχει βρέξει καθόλου; Ο Δυτικός άνθρωπος είναι σαν τον έφηβο που προσπαθεί με το σφυρί να κατεδαφίσει το σπίτι του. Τον προειδοποιείς μια δυο τρεις, δεν ακούει. Στο τέλος, ο Πατέρας, του παίρνει το σφυρί (χρήματα) από τα χέρια, για να μην καταστρέψει και την υπόλοιπη οικογένεια. Είναι το πιο ευγενικό που μπορεί να κάνει, πριν τον πετάξει έξω από το σπίτι-Γη.

Σκεφτόμουν όσα μαθαίναμε στην αστροφυσική…Ότι υπάρχουν 100 δισεκατομμύρια άστρα σαν τον Ήλιο στον Γαλαξία μας. Κι ότι υπάρχουν 100 δισεκατομμύρια γαλαξίες στο παρατηρήσιμο Σύμπαν. Ο Θεός, που κινεί όλα τα Σύμπαντα, που είναι η δύναμη που δημιούργησε και δημιουργεί τα δισεκατομμύρια των δισεκατομμυρίων άστρων και πλαντών, δεν θα είχε τη δύναμη να λύσει τη μικροπρεπή μας οικονομική κρίση, χωρίς να κουνήσει ούτε το μικρό Του δαχτυλάκι;…
Έχει ΛΟΓΟ που υπάρχει αυτή η κρίση έτσι όπως είναι. Είναι για να μας διδάξει ορισμένα μαθήματα. Αν δεν τα μάθουμε αυτά τα μαθήματα, δεν πρόκειται να φύγει, όσες συνόδους κορυφής κι αν κάνουμε. Κάποια από τα μαθήματα είναι η ταπεινότητα, η ευγνωμοσύνη και για τη χώρα μας ειδικά, ο αλτρουισμός, να νοιαστούμε, να δούμε λίγο και τον άλλον. Όποτε μας πιάνει άγχος με τα προσωπικά μας οικονομικά, ας σκεφτούμε του γαλαξίες, κι ας αναρωτηθούμε «αυτή η δύναμη που κινεί το Σύμπαν, δεν μπορεί να με βοηθήσει στα μικροπρεπή μου οικονομικά;». Μπορεί, αλλά κάπου ίσως χρειαστεί εγώ να αλλάξω, για να μπορέσει να με βοηθήσει…

Το άλλο μάθημα της κρίσης, πέρα από την αναγνώριση της δύναμης που κινεί το Σύμπαν (ας πούμε κι ένα ευχαριστώ), είναι ότι η ίδια δύναμη, είναι ταυτόχρονα και ΠΗΓΗ. Είναι η πηγή όλων των καλών. Ειδωλοποιήσαμε όλα τα υπόλοιπα, χρήματα, καταθέσεις, επενδύσεις, κυβερνήσεις, αξιώματα, γνωριμίες, πτυχία, ως την πηγή όλων των καλών για τη ζωή μας και για αυτό τώρα πέφτουν ένα ένα, για να ξαναθυμηθούμε την πραγματική πηγή. Πώς θα μας φαινόταν αν ο φίλος στον οποίο δίνουμε συνεχώς δώρα, δεν μας έβλεπε καν, αλλά θεωρούσε τον εαυτό του και τις γνωριμίες του ως την πηγή δώρων;

Όσα περισσότερα εκτιμούμε, τόσα λιγότερα έχουμε ανάγκη. Όσο περισσότερο επικεντρωνόμαστε στο να δώσουμε, παρά στο να πάρουμε, τόσο πιο πλήρεις νιώθουμε.

Ο Θεός είναι η πηγή όλης της αφθονίας, η οποία είναι δική μας, χρειάζεται όμως ταπεινότητα για να την προσεγγίσουμε και μόνο με τον τρόπο που ο Θεός επιθυμεί. Δεν μπορούμε να επιβάλλουμε το δικό μας θέλημα σε αυτό. Αν πιστέψουμε στην πραγματική πηγή, ότι θέλει να μας δώσει, ότι αξίζουμε κι αν έχουμε την υπομονή και την ταπεινότητα να δεχτούμε τα δώρα, σύμφωνα με το θέλημα του Θεού, τότε θα έρθουν σε εμάς με τον τρόπο που είναι καλύτερος για εμάς προσωπικά και που δεν συγκρίνεται με τον τρόπο κάποιου άλλου. Η κρίση θα χωρίσει τους ανθρώπους σε δυο τάσεις: εκείνοι που θα βιαστούν να θωρακίσουν όσα μπορούν περισσότερα για τον εαυτό τους και εκείνοι που θα ενδιαφερθούν και για τους άλλους. Ας κάνουμε το καλύτερο που μπορούμε για να στηρίξουμε δίκαια τον εαυτό μας και τους άλλους (αντί να ζητούμε να μας στηρίξουν), ας έχουμε εμπιστοσύνη κι ας αφήσουμε τα υπόλοιπα στο Θεό. Και μιας κι έρχονται Χριστούγεννα, ας θυμηθούμε τη γιορτή στο πραγματικό της μήνυμα. Εκείνο του αλτρουισμού κι όχι του καταναλωτισμού, στο οποίο έχει εκφυλιστεί.

Πρεκατέ Βικτωρία, www.brightplanet.blogspot.com, 14/12/2011

Ψυχολογικό αντίκτυπο της οικονομικής κρίσης στα παιδιά

2011-12-07T17:19:00.001+02:00

Η οικονομική κρίση, εκτός από τις πρακτικές αλλαγές που φέρνει στο βιοτικό επίπεδο πολλών οικογενειών, επηρεάζει ψυχολογικά και τα παιδιά, με πολλούς τρόπους. Είτε μέσω των αλλαγών στον τρόπο ζωής της οικογένειας, είτε μέσω των αλλαγών στην ψυχολογική κατάσταση των γονέων (αν π.χ. έχουν χάσει τη δουλειά τους), είτε μέσω των στάσεων που προβάλλονται ιδιαίτερα από τα ΜΜΕ.

Τα παιδιά δεν ζουν σε μια μαγική γυάλα. Ακόμη κι αν στη δική τους οικογένεια δεν υφίστανται προβλήματα βιοτικού επίπεδο, τα παιδιά απορροφούν και εισπράττουν το αίσθημα της περιρρέουσας ατμόσφαιρας, που αυτή τη στιγμή στη χώρα μας, χαρακτηρίζεται από: 1)φόβο, 2) έλλειψη ελπίδας, προοπτικής για το μέλλον, 3)πλήρης απαξίωση της έννοιας της κοινωνικής δικαιοσύνης, 4)θυμό. Καθώς τα παιδιά βιώνουν την οικονομική και κοινωνική κρίση σε μια τρυφερή ηλικία, όπου διαμορφώνεται η κοσμοθεωρία τους, η αντίληψή τους για τη ζωή, είναι σημαντικό να φροντίσουμε να έχουν υγιείς τρόπους να ερμηνεύσουν και να ανταποκριθούν σε αυτήν. Είναι ανέφικτο, αλλά και ανεπιθύμητο, να τα απομονώσουμε από την πραγματικότητα, ώστε να μη βλέπουν τις δυσκολίες. Ζουν στον ίδιο κόσμο με εμάς.

Το κλειδί είναι να νοηματοδοτήσουν υγιώς όσα παρατηρούν και βιώνουν. Ένας συνήθης, μη υγιής τρόπος ερμηνείας είναι ο φόβος της έλλειψης. Ριζώνουν στο παιδί βαθιά αρνητικές πεποιθήσεις, όπως: «Τα λεφτά δεν είναι ποτέ αρκετά», «Δεν θα έχω ποτέ αρκετά λεφτά στη ζωή μου, δεν υπάρχουν αρκετά», «Οι άνθρωποι υποφέρουν για τα λεφτά», «Δεν θα καταφέρω να επιβιώσω», «Κανείς δεν νοιάζεται για κανένα», «Οι άνθρωποι πατούν επί πτωμάτων για τα λεφτά», «Ας αρπάξω όσο περισσότερα μπορώ, αλλιώς θα το κάνουν οι άλλοι πριν από εμένα». Αυτές οι θεμελιώδεις αρνητικές πεποιθήσεις, υπάρχουν σε πολλούς ενήλικες, ακόμη και αν δεν εκφράζονται ρητά. Επειδή οι ασυνείδητες πεποιθήσεις είναι τόσο θεμελιώδεις, καταλήγουν να υπαγορεύουν τη συμπεριφορά μας, τις επιλογές μας, τα σχόλια μας, ακόμη και τη στάση του σώματός μας. Μέσα από αυτά τα κωδικοποιημένα μηνύματα, οι αρνητικές πεποιθήσεις των ενηλίκων διαποτίζουν το νου των παιδιών, χωρίς τα ίδια να το καταλαβαίνουν. Αν παραμείνουν κρυμμένες κι ανέπαφες, χωρίς να τεθούν υπό αμφισβήτηση, μέσα από κάποια συζήτηση για παράδειγμα, μπορούν να επηρεάζουν τη ζωή και τις αποφάσεις του παιδιού για πολλά χρόνια μετά. Η Louise Hay μιλά χαρακτηριστικά για το πώς η γενιά της (παιδιά που μεγάλωσαν στην περίοδο της βαθιάς ύφεσης της Αμερικής του 1930) έγιναν ενήλικοι με έντονο άγχος για τα οικονομικά, καθώς και ισχυρές πεποιθήσεις έλλειψης (π.χ. «δεν θα καταφέρω να πετύχω», «δεν μπορώ να τα βγάλω πέρα», «πάντα τα οικονομικά μου θα είναι ένας επώδυνος αγώνας», «Είναι κακό να είμαι πιο πλούσιος από όσο ήταν οι γονείς μου»). Κι αυτό, παρόλο που η εθνική οικονομία ήταν σε πολύ καλύτερη κατάσταση, όταν η γενιά της ενηλικιώθηκε. Δεν θέλουμε λοιπόν να υιοθετήσουν τα παιδιά μας φοβίες κι ενοχές, που θα τα συνοδεύουν για μια ζωή. Για αυτό πρέπει να συζητούμε για τα θέματα αυτά μαζί τους με τρόπο ανοιχτό, εποικοδομητικό κι αισιόδοξο και να τα διδάξουμε να σκέφτονται με θετικές δηλώσεις, όπως «Έχω πάντα όσα χρειάζομαι», «Ό,τι και να γίνει, θα τα καταφέρω», «Υπάρχουν αρκετά για όλους», «Μου αξίζει να πετύχω», «Έχω καλούς ανθρώπους στη ζωή μου» κλπ.

Θα πρέπει οι γονείς να είναι πολύ προσεκτικοί να μην εκστομίζουν ασύστολα εκφράσεις φόβου μπροστά στα παιδιά, π.χ. «τι θα απογίνουμε», «θα μας καταστρέψουν», «θα αφανιστούμε», «σε λίγο δεν θα έχουμε να φάμε» κλπ… Το φόβο μας είναι σημαντικό να τον εκφράσουμε σε κάποιον ενήλικα που μας καταλαβαίνει και μπορεί να μας υποστηρίξει. Καλό όμως είναι να μη μας βλέπουν τα παιδιά εκτός ελέγχου. Για τα παιδιά, εμείς είμαστε η ασπίδα προστασίας τους. Χρειάζονται να νιώσουν ότι θα τα προστατέψουμε. Αν μας βλέπουν πανικόβλητους, νιώθουν πολύ ευάλωτα και μόνα απέναντι σε ένα τεράστιο σύστημα στέρησης, το οποίο δεν κατανοούν και βέβαια δεν μπορούν να ελέγξουν. Αυτό μπορεί να τα οδηγήσει σε έντονο άγχος, μαζί με αρνητικές πεποιθήσεις για το μέλλον. Το ενδιαφέρον είναι ότι πολλές από αυτές τις εκφράσεις καταστροφής, εμείς οι μεγάλοι τις λέμε, ελαφρά τη καρδία, χωρίς συχνά να τις πολυπιστεύουμε και μετά τις ξεχνάμε! Για τα παιδιά όμως οι λέξεις έχουν μεγάλη βαρύτητα και συχνά τις παίρνουν 100% τις μετρητοίς! Άρα ας είμαστε προσεκτικοί. Χαρακτηριστικό το παράδειγμα μικρού μαθητή, που είχε σιωπηρά αναπτύξει τέτοιο άγχος από αυτά που άκουγε για την οικονομική κρίση, ώστε όταν χρειάστηκε να το πάνε στο γιατρό για να του δώσει φάρμακα για βρογχίτιδα, είπε στη μαμά του: «Όχι, μην με πάτε, προτιμάω να μείνω άρρωστος, μην ξοδέψουμε λεφτά, δεν υπάρχουν λεφτά σήμερα»! (παρότι η οικογένειά του δεν αντιμετώπιζε κάποιο ιδιαίτερο οικονομικό πρόβλημα…). Άρα λοιπόν, λέμε στα παιδιά, όταν προκύψει στην κουβέντα: «Ναι, υπάρχει η κρίση, τα πράγματα είναι στενόχωρα για όλους, αλλά μην ανησυχείς, εμείς είμαστε εδώ, ξέρουμε πώς να το διαχειριστούμε, κι όλα θα πάνε καλά».

Καθώς και η δική μας γενιά, αλλά και εκείνη των παιδιών μας, έχουμε μεγαλώσει σε σχετική οικονομική ευρωστία, η πρώτη δυσκολία μας παραλύει. Καλό είναι, αν έχουμε κάποιον συγγενή μεγάλης ηλικίας, που πέρασε πολύ δυσκολότερα χρόνια και μπορεί με τη γνώση του και τη σοφία του να βοηθήσει, να του ζητήσουμε να μιλήσει με τα παιδιά. Πώς τα κατάφερναν τότε. Τι ήταν αυτό που τους έδινε δύναμη. Πώς βλέπουν τη σημερινή κατάσταση. Τι, κατά τη γνώμη τους, λείπει σήμερα πραγματικά. Βεβαίως χρειάζεται διάκριση ποιόν ηλικιωμένο θα ρωτήσουμε, να έχει πραγματική σοφία. Υπάρχουν αρκετοί εν ζωή, που έχουν πολλά να πουν, αν ψάξουμε να τους βρούμε και να τους ακούσουμε.

Ο λόγος που επίσης δεν πρέπει να δείχνουμε αδυναμία κι άγχος μπροστά στα παιδιά, είναι γιατί μετά μπορεί να νιώσουνε εκείνα υπεύθυνα να βοηθήσουν την οικογένεια. Νιώθουν ενοχή κι ευθύνη που δεν τους αναλογεί, π.χ. «Ο μπαμπάς φαίνεται δυστυχισμένος. Πρέπει να κάνω κάτι για να το σώσω την οικογένειά μου». Καταλήγουν να υιοθετούν ενοχικά το ρόλο του γονιού. Όσο βλέπουν να αποτυγχάνουν (καθώς δεν είναι στη δύναμή τους να κάνουν το μπαμπά ευτυχισμένο), νιώθουν ακόμη πιο ένοχα κι αγχωμένα. Δεν προτείνω να παρουσιάζουμε ένα ψεύτικο προσωπείο στα παιδιά. Μπορούμε να τους πούμε, αν το φέρει η κουβέντα, ότι «Ναι, είμαι αγχωμένος/ στεναχωρημένος/ προβληματισμένος για οικονομικά θέματα», αλλά θα πρέπει πάντα να συμπληρώσουμε «μην ανησυχείς για μένα, δε φταις εσύ, το διαχειριζόμαστε με τη μαμά και θα βρούμε τη λύση, μη σε αγχώνει». Δείχνουμε ότι έχουμε τον έλεγχο και την ευθύνη του εαυτού μας.

Τα παιδιά αντιλαμβάνονται επίσης την μεγάλη κοινωνική αδικία που συντελείται αυτή τη στιγμή εις βάρος του λαού, όχι μόνο του δικού μας, αλλά και πολλών άλλων. Τα παιδιά δεν έχουν ανοσία στα μηνύματα της τηλεόρασης ή των κοινωνικών αναταράξεων. Βλέπουν την ατιμωρησία σε εκείνους που έχουν αποκτήσει τα πολλά αδίκως και βλέπουν την εξαθλίωση στους εργαζόμενους, που πάλευαν μια ζωή για ένα μεροκάματο. Ο θυμός που προκύπτει δεν είναι απαραίτητα αρνητικός, αρκεί να λειτουργήσει ως δημιουργική δύναμη, παρά καταστροφική (και για να γίνει αυτό χρειάζεται αυτό-εκτίμηση). Παρατηρώ όμως μια στάση εγκατάλειψης, παραίτησης, σαν να έχουν υιοθετήσει πολλά παιδιά την απελπισμένη στάση ότι «με την Ελλάδα δεν γίνεται τίποτα», «η Ελλάδα πάντα θα μας προδίδει». Ίσως αυτή η κυνική απαξίωση του λαού μας, να εξηγεί για ποιο λόγο η συντριπτική πλειοψηφία εφήβων (πάνω από 60% σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα) δηλώνουν «Θέλω να φύγω από την Ελλάδα». Παρότι είναι κατανοητή η απογοήτευση, χρειάζεται να συζητήσουμε με τους νέους μας, να δούμε αυτή τη «φυγή» λίγο πιο αντικειμενικά. Έχω την αίσθηση ότι λειτουργεί λίγο ως χίμαιρα, ότι «θα πάω εκεί έξω», στο «μαγικό εξωτερικό», όπου όλα θα είναι τέλεια και πολιτισμένα, ενώ αυτή η χώρα, αυτός ο λαός είναι καταδικασμένος για πάντα… (Βεβαίως το ανελέητο αυτομαστίγωμα που κάνουμε εμείς οι ενήλικες, βρίζοντας σε κάθε πιθανή ευκαιρία τη χώρα μας και το λαό μας δε βοηθά). Θα πρέπει όμως να απορριφθούν κάποιοι μύθοι. Στο εξωτερικό δεν είναι τα πράγματα τέλεια. Η οικονομική κρίση έχει ήδη ή θα χτυπήσει όλες τις χώρες. Άλλες χώρες έχουν άλλου είδους προβλήματα, κατά κάποια έννοια ίσως χειρότερα από τα δικά μας. Δεν σημαίνει ότι μια αποτρέπουμε μια σωστά μελετημένη απόφαση για μετανάστευση, αν αυτό πραγματικά θέλει το παιδί και αν είναι η μόνη αναγκαία λύση. Αλλά ας βάλουμε στα παιδιά ένα ερωτηματικό σχετικά με την ουτοπία του εξωτερικού και της φυγής… Νιώθουν ότι φεύγοντας από εδώ, θα φύγουν από τα προβλήματα. Δε δουλεύει έτσι στη ζωή. Προβλήματα υπάρχουν παντού. Ίσως υπάρχει ΕΔΩ τρόπος να αντιμετωπισθούν τα προβλήματα. Ίσως μπορώ να φτιάξω ΕΔΩ τη δική μου «ουτοπία», να την δημιουργήσω με το δικό μου τρόπο, χωρίς να περιμένω από κάποιον άλλον. Ίσως υπάρχουν ευκαιρίες που δεν έχω ακόμη ανακαλύψει.

Τα παιδιά επηρεάζονται από τις στατιστικές και από την τρομολαγνεία των ΜΜΕ. Καταλήγουν και κρύβονται πίσω από μια απόλυτη σκέψη άσπρο-μαύρο: «Αδύνατον να βρω δουλειά». Κάποια παιδιά έχουν φτάσει στο σημείο να εμφανίζουν σημάδια παραίτησης ακόμη κι από το διάβασμα, λέγοντας: «Τι νόημα έχει; Και να περάσω, πού θα μπορέσω θα βρω δουλειά;» Ας τα αποτρέπουμε από τέτοιου είδους αρνητικές προφητείες, που τείνει να προσομοιώνουν καταθλιπτική παραίτηση. «Πώς το ξέρεις από τώρα ότι δεν θα βρεις δουλειά; Μη ακούς την τηλεόραση, υπάρχουν πολλές δουλειές που δεν διαφημίζονται, και ακόμη και σήμερα, υπάρχουν άνθρωποι που βρίσκουν δουλειά». Μια από τις σημαντικότερες αρετές για την επιβίωση οπουδήποτε είναι η επιμονή. Το παιδί πρέπει να βρει αυτό που τον ενδιαφέρει και να προσηλωθείς το στόχο του, να κάνει πραγματικότητα τον όνειρό του επαγγελματικά και να δείξει επιμονή σε αυτό. Με την δέσμευση, την επιμονή, και την υπομονή, ανοίγουν οι πόρτες. Αν τα παιδιά παραιτηθούν πριν ακόμη προσπαθήσουν, αυτό δεν θα οδηγήσει πουθενά. Ένα αντεπιχείρημα είναι ότι οι οικονομίες πάντα λειτουργούν με κύκλους ύφεσης κι ανάπτυξης, δεν σημαίνει δηλαδή ότι θα είναι για πάντα έτσι. Ένα άλλο αντεπιχείρημα είναι ότι μπορεί η Ελλάδα να μπήκε πρώτη στην κρίση, αλλά ίσως να είναι και η πρώτη που θα βγει. Ας παροτρύνουμε το παιδί να επιμείνει ότι «εγώ θα τα καταφέρω, θα κάνω το καλύτερο που μπορώ. Μαζί με εμένα υπάρχουν και πολλοί άλλοι κι έχουμε τη δύναμη να παλέψουμε στη χώρα μας για κάτι καλύτερο».

Τα παιδιά επίσης λαμβάνουν τα μηνύματα της απαξίωσης της κοινωνικής δικαιοσύνης και της ισοπέδωσης της ανθρώπινης αξίας, όταν βλέπουν άστεγους κι ανθρώπους που δεν έχουν να φάνε Ανεξάρτητα από τις περίπλοκες οικονομικές αναλύσεις, τα επιτόκια δανεισμού, και το ποσοστό του χρέους, το αποτέλεσμα είναι πως πολλοί άνθρωποι έχουν οδηγηθεί σήμερα στην εξαθλίωση. Το κράτος που είναι εκεί για να εκπροσωπεί τον άνθρωπο και να προασπίζεται τα βασικά του δικαιώματα για μια αξιοπρεπή διαβίωση, δεν εκπληρώνει αυτό το ρόλο. Είναι σημαντικό να βρούμε εμείς άλλους τρόπους, άλλα παραδείγματα για να διδάξουμε στα παιδιά το σεβασμό στην αξία του ανθρώπου. Εναλλακτικές οδούς, όπως εθελοντικές οργανώσεις, τράπεζες χρόνου, οργανώσεις αλληλεγγύης σε γειτονιές που στηρίζουν τους ευάλωτους, καθώς και μέσα από τον ποιοτικό χρόνο που αφιερώνουμε εμείς στα παιδιά. Ας τους μιλήσουμε για άλλα κινήματα στον κόσμο, που αγωνίζονται για κοινωνική δικαιοσύνη, για την αραβική άνοιξη, για το κίνημα Occupy, για δίκτυα αλληλεγγύης, ανταλλακτικής οικονομίας, ζωντανά παραδείγματα, όπου οι άνθρωποι βοηθούν ο ένας τον άλλον. Αυτό είναι πολύ σημαντικό για να μην καταρρακωθεί η εμπιστοσύνη τους στην ανθρώπινη κοινωνία. Η ισοπέδωση της ανθρώπινης αξίας και της ανθρώπινης αξιοπρέπειας είναι το χειρότερο μήνυμα της σημερινής κοινωνικο-οικονομικής κρίσης και για αυτό κι εμείς πρέπει να κάνουμε το ακριβώς αντίθετο. Να στηρίξουμε όσο μπορούμε ο ένας τον άλλον, να νοιαστούμε όσο μπορούμε ο ένας για τον άλλον, αλλά και για τα παιδιά μας τα ίδια, αφιερώνοντας ποιοτικό χρόνο μαζί τους και αυτό τους δίνει μεγάλη δύναμη. Ας τους διδάξουμε με το παράδειγμά μας, να προσεγγίσουν τον πιο αδύναμο. Όχι να περιμένουμε εκείνοι να ζητήσουν από εμάς. Πολλοί άνθρωποι υποφέρουν σήμερα σιωπηλά, πίσω από κλειστές πόρτες, δεν υπήρξαν ποτέ επαγγελματίες επαίτες, αλλά είναι άνθρωποι όπως όλοι μας, που οι συνθήκες τους οδήγησαν σε αυτό το δύσκολο σημείο. Ας δείξουμε ηγεσία σε αυτό κι ας πάρουμε την πρωτοβουλία να δραστηριοποιηθούμε στην αρωγή κι αλληλεγγύη μέσα από κατάλληλες εθελοντικές οργανώσεις. Αυτό θα τα κάνει να νιώσουν ασφαλή, γιατί βλέπουν ανθρωπιά. Θα τα κάνει επίσης να νιώσουν δυνατά. Γιατί εκείνος που επιμένει να λειτουργεί καλοπροαίρετα, δύσκολα τον αγγίζει ο φόβος.

Ας τους δώσουμε ελπίδα και θετική οπτική, αισιοδοξία. Ας τους ρωτήσουμε «Αν μπορούσαν να προκύψουν κάποια καλά από την κρίση, ποια θα ήταν αυτά;» Πώς θα μπορούσαμε να αντιστρέψουμε αυτήν την κατάσταση στην κοινωνία μας σε κάτι θετικό;» Σύμφωνα με τη θεωρία της λογο-θεραπείας του Viktor Frankl, οποιαδήποτε δυσκολία μπορεί να αντιμετωπιστεί, αρκεί να βρεθεί κάποιο νόημα για το οποίο συμβαίνει. Αν ρωτήσουμε λοιπόν τα παιδιά ποια είναι τα πιθανά νοήματα-διδάγματα για την κρίση, μέσα από την καρδιά τους, ας είμαστε προετοιμασμένοι για αποκαλυπτικές απαντήσεις. Με την πίστη στον εαυτό τους, την αυτό-εκτίμηση , τη σύνδεση με άλλα άτομα με αντίστοιχε αξίες (γιατί υπάρχουν πολλοί καλοπροαίρετοι άνθρωποι, απλά δεν ακούγονται) μπορούν να σταθούν επάξια στις προκλήσεις .

Ας απαντήσουμε στην έλλειψη αξιών, με τις αξίες που έχουμε εμείς μέσα μας. Όταν ζούμε σύμφωνα με τις αξίες, δεν γίνεται μόνο η ζωή των άλλων καλύτερη, αλλά και η δική μας. Νιώθουμε ολοκληρωμένοι, νιώθουμε ισχυροί, νιώθουμε ότι έχουμε αξιοπρέπεια. Αυτό μας προσθέτει μια αόρατη δύναμη, που μας βοηθά να ανταπεξέλθουμε σε οποιαδήποτε δυσκολία. Το απόθεμα δύναμής μας είναι σαν να βρίσκεται σε ένα μεγάλο σακί με άμμο. Όταν παραβαίνουμε τις αξίες, όταν συμπεριφερόμαστε άδικα ή εγωιστικά είναι σαν να τρυπάμε το δοχείο, Η δύναμή μας φεύγει προς τα έξω. Παρότι τα αποτελέσματα μπορεί να μην γίνονται άμεσα ορατά, όταν χρειαστούμε τη δύναμή μας για οποιαδήποτε είδους μελλοντική ανάγκη, δεν θα την έχουμε.

Ας θυμίσουμε στα παιδιά μας ότι το χρήμα δεν είναι το παν. Τα παιδιά, αν έχουν τα απολύτως στοιχειώδη, μπορούν να ζήσουν ευτυχισμένα σε μια οικογένεια, όπου υπάρχει το ψυχικό απόθεμα αγάπης κι αισιοδοξίας από τους γονείς. Τα παιδιά δεν θα στερηθούν τόσο πολύ τα υλικά αντικείμενα, αν και πολλές φορές φαίνεται να προσκολλούνται σε αυτά, γιατί τους λείπουν άλλα ουσιαστικότερα. Αν ο πατέρας έχασε τη δουλειά του δεν χρειάζεται να ντρέπεται για αυτό, οδηγώντας εμμέσως έτσι και το παιδί σε ενοχές. Ας προσπαθήσει να μην περικυκλωθεί από καταθλιπτικές σκέψεις, ας το δει σαν μια ευκαιρία να αφιερώσει ποιοτικό χρόνο στο παιδί, να κάνουν πράγματα μαζί. Αν νιώθει ο γονιός θετικά, με ισχυρή αυτοεκτίμηση, όσο είναι ανθρωπίνως δυνατό (βλέπε άρθρα "Ψυχολογική αντιμετώπιση της ανεργίας") μπορεί το χρονικό αυτό διάστημα να χρησιμοποιηθεί στην οικογένεια τελικά προς όφελος όλων.

Αν η οικογένεια μοιράζεται κάποιες πνευματικές/θρησκευτικές πεποιθήσεις που της προσφέρουν αντοχή και ελπίδα, ας το συζητήσουν ανοικτά με τα παιδιά, καθώς η πνευματικότητα μπορεί να είναι σημαντική πηγή παρηγοριάς και σθένους γα πολλά παιδιά. Η ζωή είναι για όλους αβέβαιη -και για εμάς και για τα παιδιά μας. Ας προβάλλουμε εμείς τη θετική σκέψη και την αισιοδοξία ότι κάτι καλό θα προκύψει στο τέλος. Αν δεν μπορούμε εμείς να αντιμετωπίσουμε το μέλλον, πώς θα το δουν εκείνα; Με το παράδειγμά μας διδάσκουμε.

Αν προκύψουν πρακτικές αλλαγές στη ζωή του παιδιού, μπορούμε να συζητήσουμε μαζί τους ότι η αλλαγή είναι μέρος της ζωής κι ότι με κάθε αλλαγή ανοίγονται νέες ευκαιρίες. Μπορεί από μια αλλαγή (π.χ. αλλαγή πόλης, σχολείου κλπ.) να προκύψουν ακόμη καλύτερα πράγματα, οπότε ας μην το φοβόμαστε. Μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε αυτόν τον χρόνο για δημιουργικές δραστηριότητες με τα παιδιά, όπως θέατρο ζωγραφική, αθλητισμός, περπάτημα στη φύση, μελέτη μέσω Διαδικτύου ή δημόσιας βιβλιοθήκης, λύσεις σχετικά ανέξοδες, που όμως καλλιεργούν την ψυχή τους, αντί να τα αφήνουμε μόνα να βρίσκουν διέξοδο στα βιντεοπαιχνίδια. Ας φροντίσουμε να δίνουμε χρόνο προσοχής σε όλα τα παιδιά μέσα στην οικογένεια, ώστε να μην υπάρχει ανταγωνισμός μεταξύ τους. Ας φροντίσουμε όσο μπορούμε, ώστε οι επαγγελματίες που βοηθούν τα παιδιά μας, εκπαιδευτικοί, baby sitters, να είναι άνθρωποι με αγάπη. Αυτό είναι πάντα σημαντικό, αλλά ειδικά σε μια μεταβατική κατάσταση είναι σημαντικότερο από ποτέ. Καλοπροαίρετοι άνθρωποι με αγάπη, μπορούν να θρέψουν τη ψυχή των παιδιών και να τα βοηθήσουν να προασπίσουν τις ψυχικές τους δυνάμεις. Άνθρωποι που είναι πάνω από όλα καλοήθεις, με την καρδιά τους ανοιχτή είναι από τους σημαντικότερους παράγοντες για μια ουσιαστικά ποιοτική ζωή, ακόμη και σε μια οικονομική δυσχέρεια.

Πρεκατέ Βικτωρία, 7/12/2011, www.brightplanet.blogspot.com
Δημοσιεύτηκε στο http://toblogsas.skai.gr/post/13878542174, 7.12.11

ΠΑΙΔΙΚΗ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗ:H ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΣΩΖΕΙ!!

2011-12-06T13:45:00.003+02:00

• Τι είναι η παιδική σεξουαλική κακοποίηση;
Όλα τα είδη της σεξουαλικής δραστηριότητας μεταξύ ενηλίκων όταν πραγματοποιούνται σε παιδί, αλλά και δραστηριότητες χωρίς άγγιγμα, όπως το να παίρνει ο μπαμπάς το παιδί να δουν πορνογραφία μαζί, να ενθαρρύνει κανείς το παιδί να παρακολουθεί σεξουαλικές πράξεις κλπ. Γενικά, οποιαδήποτε πράξη με παιδιά, περιλαμβάνει σεξουαλική διέγερση του ενήλικα είναι κακοποίηση. Το παιδί μπορεί πάντα να αντιληφθεί ότι υπάρχει κάτι «περίεργο» στην ατμόσφαιρα και τραυματίζεται από αυτό.
• Πόσο συχνά συμβαίνει;
Ο πραγματικός αριθμός των περιστατικών σεξουαλικής κακοποίησης είναι πολύ δύσκολο να υπολογιστεί, καθώς η ντροπή και ο φόβος εμποδίζει τα παιδιά να μιλήσουν. Οι περισσότεροι ερευνητές διεθνώς συμφωνούν ότι περίπου 1 στις 4 ή 5 γυναίκες και 1 στους 6 ή 7 άνδρες έχουν υποστεί κάποια μορφή σεξουαλικής κακοποίησης μέχρι να ενηλικιωθούν, ενώ ο 3 στα 4 παιδιά δε θα μιλήσουν κατά τη διάρκεια της παιδικής τους ηλικίας για την κακοποίηση. Πάνω από 90% των ατόμων που κακοποιούν παιδιά είναι άτομα γνωστά στο παιδί, είτε από το άμεσο ή έμμεσο οικογενειακό περιβάλλον, ή φίλοι της οικογένειας, γείτονες, επαγγελματίες που ασχολούνται με παιδιά κλπ. Ένα μεγάλο ποσοστό δραστών είναι έφηβοι ή νεαροί ενήλικες. Για αυτό όταν παρατηρούνται έφηβοι να έχουν σεξουαλικό ενδιαφέρον για μικρότερα παιδιά, θα πρέπει να αναζητηθεί ψυχοθεραπευτική βοήθεια, πριν παγιωθεί η τάση σε παιδοφιλία. Όσο νωρίτερα γίνει η παρέμβαση, τόσο πιο αποτελεσματική θα είναι. Επίσης θα πρέπει να διερευνηθεί γιατί ο έφηβος έχει αυτήν την συμπεριφορά- συχνά έχουν κακοποιηθεί οι ίδιοι από ενήλικες κι επαναλαμβάνουν το τραύμα σε μικρότερα παιδιά (acting out).
• Πώς μπορείτε να καταλάβετε ότι ένα παιδί κακοποιείται σεξουαλικά;
Τα παιδιά σιωπούν, γιατί οι δράστες ίσως έχουν απειλήσει ότι θα τα βλάψουν ή τα έχουν κατηγορήσει ότι προκάλεσαν την κακοποίηση ή φοβούνται ότι θα διαλυθεί η οικογένεια ή ακόμη δεν γνωρίζουν ότι έχουν δικαίωμα να πουν όχι και να μιλήσουν. Για αυτό θα πρέπει οι ενήλικες να επαγρυπνούν για τις άμεσες ενδείξεις, όπως:
-Σωματικά προβλήματα, ευαισθησία, μώλωπες, πόνος στη στοματική ή γεννητική περιοχή, δυσκολία να καθίσει, σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα, εγκυμοσύνη
-Εφιάλτες, δυσκολία και τρόμος στον ύπνο, κούραση, τικ, τραύλισμα, ξαφνική ανορεξία ή βουλιμία,. Παίρνει βάρος για να «κρύψει» το σώμα του.
-Παλινδρόμηση σε συμπεριφορές μικρότερης ηλικίας, π.χ. πιπιλά το δάχτυλο, ενούρηση τη νύχτα.
-Ξαφνικές απρόσμενες αλλαγές στη διάθεση, όπως κατάθλιψη, απόσυρση, μυστικοπάθεια, απομόνωση. Φόβος ή φοβία για συγκεκριμένα άτομα ή τοποθεσίες, ξαφνική ντροπαλότητα.
-Απομακρύνεται από γονείς και φίλους. Δεν μιλάει, δεν ανοίγεται όπως παλαιότερα. Φοβάται να βγει από το σπίτι ή το δωμάτιο.
-Ανεξήγητη γνώση σεξουαλικών θεμάτων για την ηλικία του, η οποία εκδηλώνεται μέσα από ακατάλληλη σεξουαλική δραστηριότητα με παιχνίδια, κούκλες ή αντικείμενα και κατοχή νέων ενήλικων λέξεων για μέρη του σώματος ή σεξουαλικές δραστηριότητες προς μικρότερα παιδιά. Ζωγραφιές που επιδεικνύουν σεξουαλική επιθετικότητα, σεξουαλικές πράξεις.
-Ντρέπεται για το σώμα του και δε θέλει να ξεντύνεται ή να αλλάζει ρούχα μπροστά σε άλλους. Ή αρχίζει να «χαϊδεύεται», να αγγίζει ενηλίκους και άλλα παιδιά με επίμονο και ακατάλληλο τρόπο. Δε θέλει να συμμετέχει σε εκδρομές, γυμναστική, παιχνίδι, ομαδικές δραστηριότητες κλπ. με άλλα παιδιά.
-Δείχνει εμμονή για ένα καινούργιο μεγαλύτερο “φίλο” και κατέχει ξαφνικά αδικαιολόγητα δώρα ή χρήματα.
-Οι έφηβοι εμφανίζουν συχνά κατάχρηση ουσιών, αυτό-τραυματισμό ή αποπειρώνται να φύγουν από το σπίτι.

• Πώς μπορείτε να προστατέψετε τα παιδιά από τη σεξουαλική κακοποίηση;

-Να πείτε στα παιδιά ότι έχουν δικαίωμα να πουν ΟΧΙ κι ότι ΔΕΝ ΠΡΕΠΕΙ ΠΟΤΕ να κρατούν κανένα ΜΥΣΤΙΚΟ για αγγίγματα κι αγκαλιές. Πείτε τους ότι έχουν δικαίωμα και πρέπει να μιλήσουν κι ότι δε θα θυμώσετε. Πείτε τους ότι το σώμα τους ανήκει σε εκείνα κι ότι κανείς δεν έχει δικαίωμα να τα αγγίζει με τρόπο που τους είναι άβολος. Πείτε τους να εμπιστεύονται το ένστικτό τους για το αν κάποιο άγγιγμα είναι σωστό ή λάθος.
-Αναπτύξετε μια ανοιχτή σχέση εμπιστοσύνης με τα παιδιά σας. Να ακούτε τους φόβους τους και τις ανησυχίες τους .
-Υπάρχουν στο εμπόριο σήμερα εκπαιδευτικές ταινίες για παιδιά διαφόρων ηλικιών που εξηγούν στα παιδιά τι είναι η σεξουαλική κακοποίηση και πώς να προφυλαχθούν από αυτήν.
- Αν υποπτεύεστε ότι κάποιος συγγενής κακοποιεί ένα παιδί, είναι σημαντικό να μιλήσετε για την κατάσταση παρά να αψηφήσετε την ανησυχία σας και να ανακαλύψετε αργότερα ότι όντως συνέβαινε κάτι τέτοιο. Δεν θα πρέπει να αφήσετε την αγάπη για το δράστη ή την ντροπή για το «τι θα πει ο κόσμος» ή το φόβο «μη χαλάσουμε σχέσεις» να σας σταματήσει από το να αναζητήσετε βοήθεια από ειδικό επαγγελματία και τηλεφωνικές γραμμές βοήθειας
-Είναι κρίσιμης σημασίας να πιστέψετε το παιδί, όταν κάνει την αποκάλυψη. Αν δεν πιστέψουμε τα παιδιά, πολύ πιθανόν να μην ξαναδοκιμάσουν ποτέ να ανοιχτούν σε κάποιον. Σε πολλές κουλτούρες, όπως και στη δική μας, η παιδική σεξουαλική κακοποίηση αποσιωπάται ως ταμπού, και είναι πολύ πιο εύκολο να πιστέψουν οι ενήλικες ότι το παιδί 'ψεύδεται' ή ' τα βγάζει από το μυαλό του', παρά ότι η κακοποίηση πραγματικά συμβαίνει. Ίσως γιατί μας είναι πολύ πιο εύκολο και βολικό να πιστέψουμε ότι δεν υπάρχει, παρά να αναλάβουμε τις ευθύνες μας και να αντιμετωπίσουμε την σεξουαλική θυματοποίηση των παιδιών στην κοινωνία που ζούμε. Στην πραγματικότητα γίνεται ακριβώς το αντίθετο: Σύμφωνα με τις στατιστικές, είναι πολύ πιο πιθανό τα παιδιά να κακοποιούνται, παρά να ψεύδονται ή να έχουν ψευδαισθήσεις. Ακόμη κι αν το παιδί αρνηθεί ή ανασκευάσει, μπορεί να είναι λόγω φόβου αντιποίνων από το δράστη για την αποκάλυψη. Ας μη ξεχνούμε ότι οι δράστες της παιδικής σεξουαλικής κακοποίησης πολύ συχνά απειλούν ευθέως το παιδί να μην αποκαλύψει, να αρνηθεί υποψίες τρίτων, να μη μιλήσει. Οι επαγγελματίες παιδικής προστασίας θα πρέπει να είναι ιδιαίτερα έμπειροι και προσεκτικοί.Τα παιδιά δεν ψεύδονται από μόνα τους για την παιδική σεξουαλική κακοποίηση.
-Διδάξτε στα παιδιά ότι πρέπει να λένε όχι όταν δε θέλουν να παίξουν, να τα γαργαλήσουν, να τα αγκαλιάσουν ή να τα φιλήσουν. Βοηθήστε τα να καταλάβουν ποια συμπεριφορά είναι λάθος κι ότι θα πρέπει πάντα να σας πουν αν κάποιος τους φέρθηκε έτσι, ακόμη κι αν τους ήταν αδύνατο να πουν όχι εκείνη τη στιγμή. Αρχικά οι δράστες χρησιμοποιούν αθώα αγγίγματα για να εξοικειώσουν το παιδί. και μετά προχωρούν σε σεξουαλική κακοποίηση.
-Θα πρέπει να είστε πολύ προσεκτικοί και μην αφήνετε τα παιδιά με κάποιον που έχετε επιφυλάξεις.

• Τα παιδιά με ειδικές ανάγκες κακοποιούνται;
Τα παιδιά με ειδικές ανάγκες, όπως εγκεφαλική παράλυση, δυσμορφίες, νοητική καθυστέρηση, τύφλωση, κώφωση, επιληψία, ψυχιατρικές διαταραχές είναι ιδιαίτερα ευάλωτα για κακοποίηση κι οι έρευνες διεθνώς δείχνουν ότι κακοποιούνται σε συχνότητα 3-4 φορές μεγαλύτερη από ότι τα παιδιά του γενικού πληθυσμού. Οι λόγοι για αυτό είναι ότι ίσως δεν κατανοούν, δεν αναγνωρίζουν την κακοποίηση, ίσως δυσκολεύονται να εκφράσουν αυτό που τους συμβαίνει, ίσως είναι πολύ απομονωμένα, ίσως αντιμετωπίζονται με περισσότερη δυσπιστία από τους άλλους , αν αποκαλύψουν κάτι. Τα παιδιά συχνά βρίσκονται σε απόλυτη εξάρτηση από έναν ενήλικα παροχό φροντίδας, ενώ αν παραμελούνται, έχουν ιδιαίτερη ανάγκη από προσοχή και άγγιγμα κι είναι πιο ευάλωτα στους χειρισμούς των παιδόφιλων. Όπως η πλειοψηφία των παιδιών στη χώρα μας, έτσι και τα παιδιά με ειδικές ανάγκες, δεν έχουν εκπαιδευτεί στην αυτοπροστασία τους.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στην επιλογή προσωπικού σε όλους τους χώρους πους απασχολούν ή φροντίζουν παιδιά. Οι παιδόφιλοι έλκονται από αυτούς ακριβώς τους χώρους και αναζητούν εργασία, με αμοιβή ή συχνά εθελοντική, ώστε να έχουν πρόσβαση στα παιδιά-θύματα. Η διεθνής εμπειρία δείχνει ότι σχολεία, παιδικές κατασκηνώσεις, αθλητικοί σύλλογοι, ιδρύματα παιδικής φιλοξενίας επίσης είναι χώροι, που έλκουν παιδόφιλους και όπου έχουν παρατηρηθεί περιστατικά παιδικής κακοποίησης, για αυτό και θα πρέπει να λειτουργούν ανεξάρτητες αρχές εποπτείας τους, καθώς και πολύ αυστηρές προδιαγραφές κι έλεγχος στη στελέχωσή τους.

Περισσότερες πληροφορίες και πηγές βοήθειας στο φυλλάδιο "Παιδική κακοποίηση" στη στήλη "Έντυπο Υλικό" του www.mentoras.org , καθώς και στο βιβλίο «Η κακοποίηση του παιδιού στο σχολείο και την οικογένεια», Πρεκατέ Βικτωρία, Ιατρικές Εκδόσεις ΒΗΤΑ, 2008

Πίστη, φόβος και δοτικότητα

2011-12-06T13:37:00.001+02:00

Το παρόν άρθρο απευθύνεται σε όσους πιστεύουν στο Θεό ή είναι ανοιχτοί να ακούσουν για θέματα πίστης και πώς η πίστη μπορεί να βοηθήσει στις δυσκολίες της ζωής. Το άρθρο δεν στοχεύει να πείσει ή να «προσηλυτίσει» κανέναν, ούτε να μπει σε επιχειρηματολογία για το αν υπάρχει Θεός ή όχι, καθώς αυτό είναι εντελώς προσωπική απόφαση και βίωμα του καθενός. Για όσους δεν πιστεύουν, υπάρχουν βεβαίως οι μέθοδοι της ψυχολογικής στήριξης, που μπορούν να βοηθήσουν το άτομο. Κατά τη γνώμη μου όμως, αυτές οι μέθοδοι μπορούν να βοηθήσουν μέχρι κάποιο σημείο. Από κάποιο σημείο και μετά, πολλοί άνθρωποι αναγνωρίζουν την ανάγκη να βρουν την ταπεινότητα να αναζητήσουν βοήθεια από κάποια ανώτερη πηγή- όλα τα υπόλοιπα δεν αρκούν. Αυτή η ανώτερη πηγή για πολλούς ανθρώπους εκφράζεται μέσα από την έννοια του Θεού, προσωπικά όμως δεν την συνδέω απαραίτητα με την εκκλησία, καθώς ο Θεός βρίσκεται μέσα στην καρδιά μας και δεν πιστεύω ότι χρειαζόμαστε αναγκαστικά μεσάζοντες για να επικοινωνήσουμε μαζί Του. Από την άλλη μεριά, διαπιστώνω πολλές φορές την θυμωμένη, σχεδόν απαξιωτική, στάση της «επιστημονικής» ψυχολογίας σχετικά με οτιδήποτε αναφέρεται στο Θεό (ειδικά στη χώρα μας, ενώ στο εξωτερικό ο όρος «spiritual psychotherapy» είναι δόκιμος και αντιπροσωπεύει μια εξίσου αποδεκτή σχολή ψυχοθεραπείας, όπως όλες οι άλλες). Εν πάση περιπτώσει, πιστεύω στο Θεό, πολλοί άλλοι άνθρωποι πιστεύουν επίσης και είναι άδικο να αυτό-λογοκρινόμαστε, μη τυχόν και δυσαρεστηθεί η «επιστημονική» πλευρά. Η ανθρώπινη επιστήμη έχει το δικό της μερίδιο και αντικείμενο, το οποίο είναι πεπερασμένο. Και η πίστη έχει το δικό της, που είναι απεριόριστο…

Η πίστη είναι το αντίδοτο στην τρομολαγνεία των ημερών μας.
Η τρομοκρατία των εντυπώσεων από τα ΜΜΕ αποδυναμώνει. Γι αν μην παρεξηγούμαι δεν μιλώ για άρνηση της πραγματικότητας, ούτε για ωραιοποίηση ή ελαχιστοποίηση. Συχνά η θετική σκέψη και η αισιοδοξία παρερμηνεύονται ως παθητικότητα για να αφήσουμε κάποιους να μας εκμεταλλεύονται. Δεν ισχύει αυτό. Η θετική σκέψη και η αισιοδοξία είναι που μας δίνουν τη δύναμη για να αντιμετωπίσουμε τις αδικίες. Τα τρομοσενάρια για το μέλλον ΔΕΝ μας ενδυναμώνουν, μας παραλύουν. Χαρακτηριστικό παράδειγμα γνωστού που μου ανέφερε πρόσφατα για τεράστιες μειώσεις μισθών σε ήδη χαμηλούς μισθούς σε κάποιον οργανισμό. Στην ερώτηση «και δεν διαμαρτύρονται;», η απάντηση ήταν «είναι τρομοκρατημένοι, λένε κι ευχαριστώ που έχουν δουλειά»… Αυτό είναι το αποτέλεσμα της τρομολαγνείας. Η πίστη μας ενδυναμώνει. Είναι από τους πιο αποτελεσματικούς τρόπους για να αντιμετωπισθεί η τρομολαγνεία.

Η τρομοκρατία είναι μέρος της διεθνών μηχανισμών πίεσης αυτή τη στιγμή για την όξυνση του χάσματος μεταξύ πλουσίων και φτωχών, για την επιδείνωση της κοινωνικής αδικίας, ώστε να γίνονται οι πλούσιοι ακόμη πιο πλούσιο και οι φτωχοί ακόμη πιο φτωχοί και πιο τρομοκρατημένοι. Πώς αντιμετωπίζουμε αυτήν την σχεδιασμένη τρομο-πίεση; Όσο οι καιροί δυσκολεύουν και ελάχιστοι από τη γενιά μας είμαστε μαθημένοι στις δυσκολίες (πολύ περισσότερο να βοηθούμε στις δυσκολίες των άλλων), από πού θα αντλήσουμε δύναμη; Από πού θα αντλήσουμε δύναμη για να αντιμετωπίσουμε καταστάσεις για τις οποίες δεν έχουν εκπαιδευτεί οι ψυχολόγοι, τις οποίες δεν έχουν αντιμετωπίσει οι ίδιοι οι ψυχολόγοι ποτέ (και για τις οποίες πιθανότατα δεν θα πληρωθούν για να βοηθήσουν); Από πού θα αντλήσουμε δύναμη, γαλήνη, παρηγοριά, σοφία και κουράγιο; Ας μην θεοποιούμε τις ανθρώπινες δυνάμεις (μέσα στις οποίες περιλαμβάνεται και η ανθρώπινη επιστήμη), καθώς σε μια πραγματικά δύσκολη στιγμή, οι άνθρωποι που βασίζονται μόνο στις ανθρώπινες δυνάμεις, το πιο πιθανόν είναι να τρέχουν να σώσουν τον εαυτό τους.

Το βλέπω αυτό, έστω και μεταφορικά, στον φόβο έλλειψης που παρατηρώ σε πολλούς ανθρώπους γύρω μου, από όλους τους χώρους, ακόμη και συναδέλφους ψυχολόγους. Πολύ συχνά βλέπω τους ανθρώπους να αποζητούν από τους άλλους απεγνωσμένα ενέργεια, κάθε μορφής ενέργεια… Είτε είναι χρήματα, δουλειά, προσοχή, αγάπη, αναγνώριση, παρηγοριά, χρόνο, έγκριση, βοήθεια, οτιδήποτε, βλέπω ειδικά στη χώρα μας, να έχουμε μετατραπεί σε ένα λαό φοβισμένο, που βλέπει το διπλανό του σε σχέση με τι μπορεί κερδίσει από εκείνον. Αν δεν υπολογίζει να κερδίσει κάτι, δεν λέει ούτε γεια…Έτσι, νιώθει ακόμη πιο άδειος, ακόμη πιο πεινασμένος και βέβαια είναι ακόμη πιο απωθητικός προς τους άλλους. Ούτως ή άλλως, οι άλλοι άνθρωποι δεν μπορούν να μας δώσουν παρά ελάχιστα από εκείνα που χρειαζόμαστε. Οι άλλοι άνθρωποι δεν είναι εκεί για να καλύψουν τις ανάγκες μας. Αυτός είναι ένας άλλος μύθος της ψυχολογίας, ειδικά στις συντροφικές σχέσεις, όπου βγαίνει το τεφτέρι και υπολογίζουμε «τι δίνω, τι παίρνω»… Βεβαίως ποτέ δεν μπορεί να βγει ο λογαριασμός ίσα, καθώς τα δύο μέρη βρίσκονται σε πόλεμο ποιος θα κερδίσει από τη σχέση περισσότερα για τον εαυτό του. Τώρα που οι δυσκολίες εντείνονται, γίνεται φανερότερο από ποτέ ότι δεν μπορούμε να «αρπάξουμε» από τους άλλους ανθρώπους.

Θεωρώ ότι αυτός είναι ένας από τους πνευματικούς σκοπούς της κρίσης… Να ανασυσταθεί η σύνδεση τους καθενός από εμάς με την πηγή όλων των καλών. Αυτή η πηγή όλων των καλών είναι ο Θεός. Μας προσφέρει, αυτή τη στιγμή που μιλάμε, άπειρα πράγματα που θεωρούμε δεδομένα, ακόμη και τον αέρα που αναπνέουμε. Επειδή ακριβώς θεωρούμε τα πάντα δεδομένα κι αυτονόητα, μια μικρή στέρηση, ίσως μας υπενθυμίσει την πραγματική πηγή. Αυτή είναι η πηγή για όλα όσα έχουμε ανάγκη, την αγάπη, την καθοδήγηση, τη σοφία, την προσοχή, την παρηγοριά, αλλά και πιο πρακτικά πράγματα, όπως φαγητό, δουλειά, χρήματα. Αν κάποια από αυτά τα πράγματα έρχονται σε εμάς μέσω άλλων ανθρώπων, οι άλλοι άνθρωποι λειτουργούν ως κανάλια, ως μεσολαβητές, αλλά δεν είναι οι ίδιοι η πηγή…Αν δεν ήταν αυτοί, θα ήταν κάποιοι άλλοι. Όταν βλέπουμε τους ανθρώπους ως πηγή, τότε δημιουργούμε είδωλα. Και τα είδωλα πάντα πέφτουν.

Για αυτό είναι σημαντική η προσευχή. Να ευχαριστούμε για αυτό που έχουμε, να ζητούμε τη γενική ποιότητα εκείνου που επιθυμούμε και να τον τρόπο αφήνουμε στα χέρια του Θεού. Να είμαστε ανοιχτοί να ακούσουμε την καρδιά μας, μέσα από την οποία μας καθοδηγεί η φωνή του Θεού, για τις σωστές κινήσεις. «Συν Αθηνά και χείρα κίνει», που μας έλεγε κι ο πάνσοφος Αίσωπος. Δεν θα καθόμαστε άπραγοι, περιμένοντάς τα όλα έτοιμα. Ούτε όμως θα κινούμε τα χέρια δεξιά κι αριστερά, απερίσκεπτα και φρενωδώς, προκαλώντας ζημιές.

Ο καθένας από εμάς έχει άμεση πρόσβαση στην πηγή όλων των καλών, τα οποία θα έρθουν σύμφωνα με το σχέδιο της ψυχής του. Μόνο όταν μπορέσουμε να επανασυνδέσουμε το δικό μας κανάλι παροχής με την αληθινή πηγή, μέσω της πίστης, της καλής πρόθεσης, της ευγνωμοσύνης, της ταπεινότητας, της εμπιστοσύνης, αλλά με γνώμονα και το καλό των άλλων, μόνο τότε θα μπορέσουμε να νιώσουμε πλήρεις, μόνο τότε η ζωή μας θα ρέει, μόνο τότε θα έχουμε το σθένος να αντιμετωπίσουμε τα προβλήματα, να γίνουμε μέρος της λύσης, βοηθώντας τους άλλους, όχι να είμαστε μέρος τους προβλήματος, ζητώντας, ζητώντας, ζητώντας. Πριν λοιπόν ζητήσουμε κάτι από τους άλλους, έστω και να είναι η ενέργειά τους (προσοχή, χρόνος κλπ), ας σκεφτούμε μήπως μπορούμε αυτό να το ζητήσουμε πρώτα από το Θεό; Μήπως αντί να ζητάμε μόνο για τον εαυτό μας, να προσευχηθούμε και για εκείνους που έχουν ακόμη μεγαλύτερη ανάγκη; Για εκείνους που είναι ακόμη πιο φτωχοί και ακόμη πιο μόνοι;

Στις πραγματικές δοκιμασίες, η πίστη είναι που διακρίνει ποιος θα έχει τα ψυχικά αποθέματα να παραμείνει και να βοηθήσει τους άλλους από εκείνον που θα κάνει το λιγότερο που μπορεί για τους άλλους και θα κατηγορεί μετά τη φτώχεια του για αυτό…

Πρεκατέ Βικτωρία, www.brightplanet.blogspot.com, 6/12/2011

Η ορειβασία και οι άστεγοι

2011-12-01T16:22:00.001+02:00

Χρόνια τώρα ασχολούμαι με την ορειβασία, καθώς λατρεύω τα ελληνικά βουνά, αλλά πρόσφατα μου έδωσαν ένα διαφορετικό μήνυμα. Σε μια πρόσφατη εκδρομή, στα 2000μ, έστρωσα τη νύχτα έξω από το καταφύγιο για να δω τα αστέρια. Εξοπλισμένη με τον πιο hi-tech υπνόσακο, θερμο-εσώρουχα, fleece, αντιανεμικά κλπ. δεν μπόρεσα να μείνω πάνω από μισή ώρα, όσο κι αν η θέα ήταν εκπληκτική. Ο καιρός ήταν παγωμένος, γύρω στους -2 βαθμούς, αλλά και ξάστερος, χωρίς αέρα. Παρ’ όλα αυτά, το κρύο ήταν διαπεραστικό. Το κρύο είναι σαν μια απλωμένη μάζα υγρού σιδήρου, κρύου υγρού σιδήρου. Διαποτίζει όλα τα σκεπάσματα, αγκαλιάζει το σώμα, ό,τι κι αν φορά, και μετά στερεοποιείται παίρνοντας τη φόρμα του σώματος. Από εκεί και μετά αρχίζει τη δουλειά του. Ρουφά διαρκώς θερμότητα από το σώμα. Όση κι αν παράγεις, άλλη τόση ρουφά. Ο παγωμένος αέρας συμπληρώνει το έργο, ρουφώντας όλη τη θερμότητα από τα σωθικά, μέσω της αναπνοής. Πρώτα παγώνουν τα άκρα, τόσο που πονούν. Αρχίζεις και τρέμεις και προσπαθείς να τρίψεις τα δάχτυλα των ποδιών μεταξύ τους μπας και ζεσταθούν, αλλά επειδή είναι παγωμένα, απλώς πονάνε ακόμη χειρότερα. Εκεί, το πείραμα σταμάτησε. Μπήκα στο καταφύγιο και πήγα δίπλα στη φωτιά. Ήταν το μόνο που δούλεψε. Μου πήρε πάνω από ώρα να ξεπαγώσω.
Όμως εγώ είχα την επιλογή της φωτιάς…

Αν δεν έκανα ορειβασία, δεν θα μπορούσα να νιώσω πώς μπορεί να νιώθουν οι άστεγοι με το κρύο. Θα έλεγα, ναι ,πράγματι, είναι δύσκολο, αλλά δεν θα μπορούσα να νιώσω πώς είναι να προσπαθείς να παλέψεις, με το κρύο να σε πνίγει από παντού…Δεν παλεύεται… Τώρα πια δεν μπορώ να πάω για ύπνο, στη ζεστασιά του σπιτιού μου, χωρίς να σκέφτομαι, πώς θα βγάλει τη σημερινή νύχτα εκείνος που θα κοιμηθεί στη θερμοκρασία που έχει το μπαλκόνι έξω. Τώρα ξέρω πώς θα ήταν να κοιμάται κανείς το Δεκέμβρη στο μπαλκόνι…Δεν παλεύεται… Πώς περνούν εκείνοι κάθε νύχτα έξω;… Το να προσπαθείς να κοιμηθείς με το κρύο, είναι μαρτύριο. Πώς μπορεί να είναι να πεθαίνεις από το κρύο; Δεν ξέρω, δεν μπορώ να φανταστώ…

Πέρσι το χειμώνα πέθαναν τρεις άστεγοι από το κρύο στην Αθήνα, μια παγωμένη νύχτα του Φλεβάρη…. Φέτος είναι πολύ περισσότεροι στους δρόμους. Πόσοι άστεγοι μπορεί να παλεύουν κάθε νύχτα ανά τον κόσμο, σε μεγάλες χώρες, όπως ΗΠΑ και Ρωσία ή και σε μικρότερες, φτωχές, πλούσιες, δεν έχει σημασία, πόσοι μπορεί να παλεύουν το καθημερινό μαρτύριο του να προστατευτούν από το σιδερένιο καλούπι γύρω από το σώμα, που ανελέητα ρουφά θερμότητα;

Δεν ξέρω, αλλά ας ξαναγυρίσουμε στην Αθήνα. Πολλοί περνούν το μαρτύριο αυτό καθημερινά, ενώ υπάρχουν πάμπολλοι χώροι, που ανήκουν είτε στο δήμο είτε στο κράτος, κάποιοι λειτουργούν ως γραφεία, άλλοι εγκαταλελειμμένοι, οι οποίοι κλειδώνουν καλά καλά τη νύχτα, κρατώντας τους άστεγους έξω. Υπάρχουν πάμπολλοι ιδιωτικοί χώροι, δωμάτια, διαμερίσματα, ακόμη και διάδρομοι, θερμαινόμενοι. Κοιτώντας το λίγο από μακριά, αναρωτιέμαι…Πώς θα εξηγήσουμε μετά από χρόνια, μετά από αιώνες, στους απογόνους μας, σε κάποιο μελλοντικό πολιτισμό, στο Θεό... ότι υπήρχαν, κάποτε, στις πόλεις των ανθρώπων, χιλιάδες αχρησιμοποίητα τετραγωνικά κτισμένου ζεστού χώρου...κι ότι οι άνθρωποι τα κλείδωναν, ενώ χιλιάδες άλλοι άνθρωποι- άστεγοι- τουρτουρίζαν και πέθαιναν από το κρύο; Πώς θα εξηγήσουμε αυτό το παράδοξο; Υπάρχει κάτι θεμελιωδώς λάθος, κάτι τραγικά λάθος σε όλο αυτό…

Ναι, ίσως δεν έπαιρνε κάποιος εύκολα έναν άστεγο μέσα στο δωμάτιό του. Στην είσοδο της πολυκατοικίας του όμως; Οι διάδρομοι των πολυκατοικιών, ακόμη και των γραφείων είναι ζεστοί…Κι αυτό που έχει ανάγκη ο άστεγος, ακόμη πιο πολύ κι από το κρεβάτι, είναι η ζεστασιά… Θα μπορούσαν διάδρομοι που δεν χρησιμοποιούνται, με μια κοινόχρηστη τουαλέτα σε ένα κτίριο γραφείων, να παραχωρούνται στους άστεγους τουλάχιστον το βράδυ, κι ας ερχόταν το πρωί μια καθαρίστρια, το κόστος θα ήταν ελάχιστο. Ναι, το ιδανικό θα ήταν να έχουν κανονικά δωμάτια, αυτό δικαιούνται…Όμως με τη δικαιολογία έλλειψης πόρων για δωμάτια, τελικά δεν κάνουμε το απολύτως τίποτα - αφήνοντας ως μόνη επιλογή το δρόμο. Αυτό δεν είναι έλλειψη πόρων, αυτό είναι έλλειψη στοιχειώδους ανθρωπιάς. Το μόνο που μπορώ να σκεφτώ για την αδράνεια απέναντι στους άστεγους είναι ότι πρέπει, έστω και για μία φορά, να δοκιμάσουμε όλοι ορειβασία… Μόνο τότε θα καταλάβουμε…

Πρεκατέ Βικτωρία, 1/12/2011, www.brightplanet.blogspot.com

Αν θέλετε να βοηθήσετε τους άστεγους και άπορους, δείτε τις ακόλουθες πηγές:

Οδηγός επιβίωσης αστέγων της «Κλίμακας» http://www.klimaka.org.gr/newsite/downloads/astegoi_odigos_epiviosis.pdf

Συσίτα της Εκκλησίας της Ελλάδος http://www.ecclesia.gr/greek/koinonia/fagito.html

Καταφύγιο Αγάπης και Συμπαράστασης, Αθήνα τηλ. 201-5012608

Πρόγραμμα Άρτος Επιούσιος. Εθελοντές σε κάθε γειτονιά συλλέγουν και διανέμουν προϊόντα από βιολογικές αγορές και ψωμί για ιδρύματα και άπορες οικογένειες στην γειτονιά τους. Αν έχετε ομάδα 5-6 εθελοντών κι ενδιαφέρεστε να ξεκινήσετε το πρόγραμμα στην περιοχή σας, τηλεφωνήστε στο 210-9948456

Το ακόλουθο απόσπασμα είναια πό την εφημερίδα Έθνος και δίνει πληροφορίες για βοήθεια στους άστεγους στην Αθήνα

"Το Κέντρο Υποδοχής του δήμου (ΚΥΑΔΑ) το οποίο είναι σε επιφυλακή επί 24ώρου βάσεως, οργανώνει τις δράσεις ανάλογα με τις αναφορές. Ομάδες εργαζομένων και εθελοντών πηγαίνουν στα σημεία που έχουν εντοπιστεί άστεγοι, με τρόφιμα και ρούχα, ενώ όπου χρειαστεί τους μεταφέρουν στους κλειστούς χώρους φιλοξενίας, οι οποίοι είναι:
• Πολιτιστικός Χώρος 4ης Δημοτικής Κοινότητας, Λένορμαν και Αλεξανδρείας.
• Λέσχη Φιλίας Αγίου Μελετίου και Ξεναγόρα 6.
• Λέσχη Φιλίας Κίου 5, Κυψέλη.
• Κλειστό Γυμναστήριο Ρουφ, Πειραιώς και Εχελιδών 69.
Επίσης, οι πολίτες μπορούν να επικοινωνούν με το τηλεφωνικό κέντρο του Κέντρου Υποδοχής και Αλληλεγγύης του Δήμου Αθηναίων στους αριθμούς: 210 5246515 και 210 5239465. Επίσης, καθ' όλη τη διάρκεια του 24ώρου στον τετραψήφιο τηλεφωνικό αριθμό 1960."
Πηγή:
http://www.ethnos.gr/article.asp?catid=22768&subid=2&pubid=63609755

Οκτάποδο (Χταπόδι): Το πιο ευφυές ασπόνδυλο

2011-11-24T10:06:00.000+02:00

Καθώς περπατούσα στην παραλία τις προάλλες, είδα ψαράδες με ενθουσιασμό να περικυκλώνουν κάτι. Η λεία τους, ένα χταπόδι, πάνω από τρία κιλά, όπως έλεγαν… Το χταπόδι ήταν ακόμη ζωντανό, ξετυλίγοντας τα πόδια του. Τότε όμως άρχισε και η φρίκη, όπου προσπαθούσε ο ψαράς, άτσαλα και ανεπίδεκτα να το σκοτώσει, τραβώντας το δέρμα από το κεφάλι και προσπαθώντας να το αναποδογυρίσει, όπως κάνεις με ένα σκούφο το ‘μέσα’, ‘έξω’. Το μαρτύριο κρατούσε, ενώ το πλάσμα ήταν ζωντανό και κουνούσε τα πόδια και ήθελα να πω στον ψαρά «Επιτέλους σκότωσέ το, μην το βασανίζεις». Όμως δεν μπορούσα να αρθρώσω τις λέξεις «σκότωσέ το». Είτε έτσι είτε αλλιώς, γρήγορος ή αργός θάνατος, το όλο πράγμα μου φάνηκε τελείως λάθος. Το σωστό μέρος για το χταπόδι είναι η θάλασσα. Μετά, αφού το κεφάλι κακοποιήθηκε με πολλαπλούς αδέξιους τρόπους, ο ψαράς έκανε τη γνωστή κίνηση, όπου έπιασε το χταπόδι από το κεφάλι και άρχισε να χτυπά με δύναμη τα πόδια (τα οποία ΑΚΟΜΗ κουνιόνταν) στο τσιμέντο. Για να «μαλακώσει» υποτίθεται, το κρέας του… Έφυγα με εμφανή φρίκη ζωγραφισμένη στο πρόσωπό μου. Εδώ και κάποια χρόνια, τρώω ψάρια ή θαλασσινά πολύ σπάνια, επειδή η Μεσόγειος έχει υπεραλιευτεί και, επίσης, δεν είναι σωστό να παίρνουμε ψάρια από θάλασσες, όπως π.χ. της Σενεγάλης, για να χορτάσουμε κι άλλο, οι ήδη χορτασμένοι Ευρωπαίοι, κλέβοντας τη λεία των πεινασμένων Αφρικανών ψαράδων. Ύστερα, όμως από αυτήν την εμπειρία, το μόνο σίγουρο είναι ότι δεν πρόκειται να ξαναφάω, ποτέ μα ποτέ, χταπόδι!

Στο δρόμο πίσω, σκεφτόμουν την ταινία «Αβατάρ». Έδειχνε πως ο εξωγήινος πολιτισμός (που συμβολίζει τους ιθαγενείς στην Αμερική) , ήταν πάντα πολύ προσεκτικοί να σκοτώνουν όσο πιο γρήγορα και ανώδυνα γίνεται το θήραμά τους, ευχαριστώντας το, που δίνει τη ζωή του για να τραφούν. Και τα δύο αυτά στοιχεία έλειπαν, και από τους ψαράδες και από τους κυνηγούς που έχω δει κατά καιρούς. Δεν τους ενδιαφέρει αν θα υποφέρει το θήραμα, αλλά δε λένε ούτε κι ένα ευχαριστώ. Φίλε, το πλάσμα δίνει το ζωή του για να έχεις εσύ μεσημεριανό. Πες ένα ευχαριστώ τουλάχιστον! Το μόνο που ακούω είναι να συγχαίρουν ο ένας τον άλλον για το πόσο καλή ψαριά έπιασαν. Μέχρι πότε θα συνεχίσει αυτή η υπεροψία και βαρβαρότητα από τον άνθρωπο; Τι θα χρειαστεί για να προσεγγίσουμε επιτέλους τη φύση με λίγο σεβασμό και λίγη ταπεινότητα; Θα χρειαστεί να πεινάσουμε; θα χρειαστεί να γίνουμε εμείς θηράματα άλλων μεγαλύτερων ζώων για να νιώσουμε λιγάκι πώς είναι; Θα μαζευόμασταν αλήθεια τότε;

Στη συνέχεια, έκανα λίγη έρευνα, κυρίως στη Wikipedia, σχετικά με το χταπόδι. Το χταπόδι δεν είναι τυχαίο ζώο. Έχει οκτώ πόδια και το 8 είναι το σύμβολο του απείρου γυρισμένο κατά 90 μοίρες… Το χταπόδι απεικονίζεται σε πολλά αρχαιοελληνικά αγγεία, ενώ στη Χαβάη ένας μύθος λέει ότι το χταπόδι ήταν έποικος από κάποιο άλλο Σύμπαν, πολύ πριν δημιουργηθεί το δικό μας. Σίγουρα το χταπόδι είναι εδώ, πολύ πιο πριν δημιουργηθεί ο άνθρωπος... Μόνο και μόνο για αυτό, θα άξιζε περισσότερο σεβασμό από ό,τι δείχνουμε. Κατά κάποια έννοια, η έλευση του ανθρώπου ση Γη, θυμίζει «ήρθαν τα άγρια να διώξουν τα ήμερα».

Αν παρατηρήσει κανείς την υπνωτική κίνηση των ποδιών του την ώρα που περπατά στο βυθό, είναι σαν να ξετυλίγεται η φούστα της μπαλαρίνας. Έχει τέτοια χάρη που είναι πραγματικά μαγευτικό. Αξίζει τον κόπο να ψάξει κανείς στο Διαδίκτυο βίντεο σχετικά με τα χταπόδια και να παρατηρήσει τη μαγεία του χορού τους. Αυτό και μόνο θα έπρεπε να μας συνετίσει λίγο, να μας ευαισθητοποιήσει ότι ‘ε, υπάρχει κάτι άλλο εδώ, κάτι θαυμαστό, κάτι ασυνήθιστο…το πλάσμα αυτό μπορεί να μην είναι μόνο το κρέας που βλέπουμε’… Αλλά τίποτα… Το μόνο που βλέπουμε είναι το κρέας…Το μόνο που σκεφτόμαστε είναι το στομάχι μας (και να σκεφτεί κανείς πως δεν είμαστε καν πεινασμένοι). Αυτή η τυφλότητά μας όμως, αν συνεχιστεί, είναι που θα μας στερήσει τα πάντα. Αν μη τι άλλο, τον αυτοσεβασμό μας.

Εκτός από την εξαιρετικά μαγευτική κίνηση, που κανένα ανθρώπινο πλάσμα δεν μπορεί να μιμηθεί, στο χταπόδι υπάρχουν και άλλα αξιοσημείωτα. Το χταπόδι είναι αποδεδειγμένα το πιο ευφυές ασπόνδυλο. Μπορεί να ξεβιδώνει καπάκια από μπουκάλια, μπορεί να μιμείται άλλα ζώα, μπορεί να επανασυνδέει σωστά τα σπασμένα κομμάτια μιας καρύδας. Μπορεί να κάνει, να νιώθει και να βλέπει πολύ περισσότερα από όσο εμείς γνωρίζουμε, για αυτό θα πρέπει να είμαστε λιγότερο βιαστικοί πριν το χαρακτηρίσουμε ως απλά ένα ζώο που ‘δεν καταλαβαίνει’. Πώς θα μας φαινόταν αλήθεια αν κάποια στιγμή η επιστήμη ανακάλυπτε ότι το χταπόδι καταλαβαίνει, γνωρίζει και νιώθει πολλά περισσότερα από τον άνθρωπο; Κι ότι εμείς το μόνο που κάναμε ήταν να το χτυπάμε στο δάπεδο; Τι εξηγήσεις θα δίναμε τότε;

Το χταπόδι επίσης έχει ιδιοφυείς μηχανισμούς για να αποφεύγει τους εχθρούς του. Αντί να αντεπιτίθεται, τους πετά μελάνι, για να θολώσει τα νερά και να ξεφύγει. Μπορεί και καμουφλάρεται, παίρνοντας το χρώμα του βράχου. Καθώς δεν έχει κόκκαλα, μπορεί και μικραίνει σε μέγεθος και διεισδύει μέσα από πολύ μικρές σχισμές. Το χταπόδι αμύνεται χωρίς να επιτίθεται. Ίσως θα είχαμε κάποια πράγματα να μάθουμε από το χταπόδι σε αυτόν τον τομέα! Ακόμη και στην καθημερινή μας ζωή, συχνά αμυνόμαστε με την αντεπίθεση, είτε αυτή σημαίνει να φωνάξουμε, να βρίσουμε, να εκδικηθούμε, ή να δημιουργήσουν πόλεμο τα έθνη μεταξύ μας.

Το χταπόδι με τις βεντούζες του, μπορεί και προσκολλάται στα βράχια, χωρίς να πληγώνει ή να επηρεάζει με κανένα τρόπο την επιφάνεια της γης. Αλήθεια, εμείς θα μπορούσαμε να εφεύρουμε κάτι αντίστοιχο; Οποιοδήποτε κατασκεύασμα του ανθρώπου, αγκυρώνεται στη γη, πληγώνοντάς την. Θα πρέπει είτε να την σκάψει, είτε να την αλλάξει με κάποιο τρόπο, αφήνοντας μόνιμα το στίγμα του επάνω της. Δεν έχουμε την ευφυία του χταποδιού που χρησιμοποιεί τη διαφορά πίεσης για να προσκολληθεί σταθερά και χωρίς ζημιά.

Το χταπόδι έχει τρεις καρδιές. Εμείς έχουμε μόνο μία. Δεν μπορούμε να ξέρουμε τι αισθάνεται το χταπόδι, αλλά και μόνο ο αριθμός των τριών καρδιών, θα έπρεπε να μας κάνει να σωπάσουμε και να αναλογιστούμε…

Και τα αρσενικά και τα θηλυκά χταπόδια πεθαίνουν σύντομα μετά την αναπαραγωγή. Προτίθενται να αυτοθυσιαστούν, ώστε να δώσουν ζωή στην επόμενη γενιά. Η μητέρα προσέχει τα αυγά της για ένα μήνα, κατά τη διάρκεια του οποίου δεν μπορεί να κυνηγήσει. Καμιά φορά μπορεί να φάει και τα ίδια της τα πόδια από την πείνα. Όταν τελειώσει η φύλαξη, είναι πολύ αδύναμη για να υπερασπιστεί τον εαυτό της και συνήθως πέφτει θύμα θηρευτών. Πόσες ανθρώπινες μαμάδες θα προχωρούσαν να κάνουν παιδί, γνωρίζοντας εκ των προτέρων ότι θα πεθάνουν ένα μήνα μετά τη γέννησή του;

Το νευρικό σύστημα στα πόδια του χταποδιού έχει μεγάλη αυτονομία και αυτό εξηγεί γιατί τα πόδια του χταποδιού κουνιόνταν ακόμη και αφού το κεφάλι είχε κατατμηθεί. Παρά την αυτονομία, υπάρχει εξαίρετος συντονισμός και αυτό φαίνεται με το αποτέλεσμα της εκπληκτικής κίνησης, είτε περπατά, είτε τρέχει, είτε κολυμπά. Επίσης, στα πόδια του το χταπόδι έχει χημειο-υποδοχείς, ώστε «να γεύεται αυτό που αγγίζει» (λαμβάνοντας τη χημική ουσία της επιφάνειας). Μπορούμε να φανταστούμε λοιπόν, με το εξαιρετικά περίπλοκο, αυτόνομο και ευαίσθητο νευρικό σύστημα στα πόδια του, πώς μπορεί να νιώθει ένα χταπόδι, του οποίου τα πόδια ακόμη κουνιούνται, όταν τα χτυπάμε με δύναμη στο έδαφος; Σίγουρα δεν είναι μια εμπειρία που θα θέλαμε εμείς να ζήσουμε…

Αυτά, για ένα ζώο εξαιρετικό και ιδιαίτερο, αλλά πολύ παραγνωρισμένο.
Όλο και πιο συχνά, θα μας υπενθυμίζεται ότι τα ζώα δεν είναι απλώς ζώα. Η φύση δεν είναι απλώς φύση. Όλο και πιο συχνά, θα μας έρχονται υπενθυμίσεις να χειριζόμαστε τη φύση και τα πλάσματά της με το σεβασμό που τους αξίζει. Θα βγούμε από την πρώτη θέση του λεωφορείου που λέγεται ‘Γη’. Τελευταία, προσπαθήσαμε να καταλάβουμε ακόμη και τη θέση του οδηγού, κατευθύνοντας το λεωφορείο προς το γκρεμό. Διαφωνώ κάθετα με κάποια δόγματα, που πιστεύουν ότι τα ζώα φτιάχτηκαν στη Γη για να εξυπηρετούν τον ανώτερο άνθρωπο. Όχι. Τα ζώα φτιάχτηκαν στη Γη για τον ίδιο λόγο που φτιαχτήκαμε κι εμείς. Για να ζήσουν. Ευτυχώς για εμάς, και όλους του επιβαίνοντες, θα βγούμε από την πρώτη θέση του λεωφορείου. Θα είμαστε ένας ίσος επιβάτης με όλους τους άλλους. Θα σταματήσουμε να κάνουμε τον αφέντη, αλλά θα είμαστε ένας όπως όλοι οι άλλοι, σε αρμονία με όλους. Θα είμαστε έτσι πολύ πιο ευτυχισμένοι.

Πρεκατέ Βικτωρία,www.brightplanet.blogspot.com, 24/11/11

Διαμαρτυρία για τα άθλια θεάματα της τηλεόρασης

2011-11-18T16:59:00.000+02:00

Η έλλειψη ποιότητας κάποιων προγραμμάτων που παρέχει η ελληνική τηλεόραση έχει ξεπεράσει εδώ και καιρό κάθε όριο. Έχουμε εδώ και καιρό επισημάνει από τον "Μέντορα για την Παιδική Προστασία κι Ευημερία" το καταστρεπτικό αποτέλεσμα στην αύξηση το σχολικού εκφοβισμού, που έχουν τα διάφορα talent show, reality show, οι διάφοροι διαγωνισμοί, στους οποίους ο κοινός ψυχολογικός παρονομαστής είναι πώς, οι παρουσιαστές μαζί με το ακροατήριο, θα περάσουν μια ή δύο ώρες, εξευτελίζοντας όσο μπορούν περισσότερο του υποψηφίους. Ο διαγωνισμός δεν γίνεται μεταξύ των υποψηφίων. Ο διαγωνισμός γίνεται μεταξύ των παρουσιαστών, ποιος θα πει το πιο δηκτικό και δηλητηριώδες σχόλιο. Και το ακροατήριο πείθει τον εαυτό του ότι πρέπει να γελάσει, θεωρώντας δεδομένο ότι είμαστε όλοι τόσο φτωχοί σε ευφυία, ώστε να μην μπορούμε να παράγουμε χιούμορ, χωρίς να ταπεινώνουμε κάποιον. Το γεγονός ότι οι υποψήφιοι πηγαίνουν με τη θέληση τους δεν μας αφορά. Το θέμα είναι εμείς τι κάνουμε και το θέμα είναι τι προβάλλουμε και τι διδάσκουμε στα παιδιά μας. Δυστυχώς, κάθε «έξυπνη» ατάκα που παρουσιάζεται στα διάφορα ‘έξυπνα’ show, την επόμενη μέρα τα παιδιά την έχουν πάρει και την έχουν γράψει στον πίνακα με το όνομα ενός συμμαθητή τους από κάτω. Μετά απορούμε για την αύξηση της ενδοσχολικής βίας. Τα παιδιά είναι πολύ καλοί μαθητές. Μαθαίνουν αυτό ακριβώς που τους διδάσκουμε. Και σαν να μην έφταναν οι εγχώριοι είρωνες, έχουμε εδώ και λίγο καιρό, την κατεξοχήν διδασκαλία του σχολικού εκφοβισμού (bullying) μέσω της ξένης σειράς Hell’s Kitchen, που προβάλλει το Μακεδονία TV κάθε Σάββατο, με τον άγγλο Gordon Ramsay να προσβάλλει με απερίγραπτο τρόπο κάθε φορά τους προσκεκλημένους. Το βρισίδι πάει σύννεφο, ενώ φιλοσοφία και στόχος της εκπομπής είναι λεπτομερείς, μακρόχρονες κι αγωνιώδεις τελετές ταπείνωσης των υποψηφίων από τον “master”. Οι οποίες περιλαμβάνουν συνεχείς προσβολές, όπως να τους πετάει το φαγητό στα μούτρα, να φτύνει το φαγητό, να τους βρίζει χυδαιότατα κλπ. Όλα αυτά, τα παιδιά τα αναπαράγουν στη συμπεριφορά μεταξύ τους σαν καρμπόν, καταλύοντας τις προσπάθειες των εκπαιδευτικών να διδάξουν αξίες, όπως σεβασμός, αισθητική, διακριτικότητα, ευγένεια κλπ. Οι δημιουργοί της απαράδεκτης σειράς τη θεωρούν «διασκέδαση», αλλά δεν μπορώ να καταλάβω γιατί τα ελληνικά κανάλια θα πρέπει να ξοδεύουν χρήματα για να εισάγουν την κάθε αθλιότητα που παράγεται στο εξωτερικό.

Τι να πει επίσης κανείς σχετικά με τα απαράδεκτα κανάλια που προβάλλουν ελεύθερα πορνογραφικό υλικό (μαζί με 'ροζ' τηλεφωνικούς αριθμούς) σε κάποιες συχνότητες και στο οποίο μπορεί να έχει πρόσβαση οποιοσδήποτε - δυστυχώς παιδιά και έφηβοι στις ώρες που ξεφεύγουν από την εποπτεία των γονιών (όταν και αν υπάρχει αυτή). Η χωρίς κανέναν περιορισμό προβολή αυτής της πορνογραφίας, πέρα από το ότι είναι τελείως υποτιμητική για τις γυναίκες, δεν προωθεί με κανέναν τρόπο τη σεξουαλική υγεία στον πληθυσμό και περνά εντελώς διαστρεβλωμένα μηνύματα σχετικά με τη σεξουαλικότητα στα παιδιά, για τα οποία εξάλλου το υλικό αυτό είναι εντελώς ακατάλληλο και η θέασή του τραυματική. Αν θέλουν κάποιοι ενήλικες να βρουν πορνογραφικό υλικό, ας πάνε στα σχετικά καταστήματα να το βρουν για τον ιδιωτικό τους χώρο και χρόνο. Σε καμία ευρωπαϊκή χώρα δεν επιτρέπεται τέτοια παροχή πορνογραφίας. Από ό,τι είδα στην ιστοσελίδα του Εθνικού Συμβουλίου Rαδιοτηλεόρασης (www.esr.gr)τα κανάλια αυτά δεν έχουν άδεια λειτουργίας (δεν έχουν ούτε όνομα εξάλλου....). Πώς τους επιτρέπεται να συνεχίζουν να εκπέμπουν; Εδώ φαίνεται και η απόλυτη δυσλειτουργία και υποκρισία της ελληνικής κοινωνίας σε θέματα σεξουαλικότητας. Από τη μια, σοκάρει να διδαχθεί η σεξουαλική αγωγή στα σχολεία, με τρόπο υγιή, επιστημονικό, που θα μπορέσει να βοηθήσει τα παιδιά να αυτό-προστατευτούν από μελλοντικούς κινδύνους, από την άλλη επιτρέπουμε την ελεύθερη διακίνηση προσβλητικού πορνογραφικού υλικού στον ηλεκτρομαγνητικό αλλά και έντυπο χώρο, ελληνική πρωτοτυπία, που δεν συμβαίνει σε καμία χώρα, που θέλει να λέγεται πολιτισμένη.

Το αντ-επιχείρημα «Ας φροντίσουν οι γονείς να μη βλέπουν τα παιδιά τους αυτά τα θεάματα» είναι άκυρο. Πρωταρχική ευθύνη έχει το κράτος για την ποιότητα των θεαμάτων που παρέχονται για κοινή τηλεθέαση. Σε πολλά σπίτια, γονείς μπορεί να μην υπάρχουν. Μπορεί να απουσιάζουν ώρες ατελείωτες λόγω δουλειάς, μπορεί να είναι υπερβολικά εξαντλημένοι για να ασχοληθούν ή, δυστυχώς, σε κάποιες σπάνιες περιπτώσεις, να παρακολουθούν ΟΙ ΙΔΙΟΙ αυτά τα θεάματα, μπροστά στα παιδιά τους, αδιαφορώντας για την παρουσία των παιδιών. Τι μηνύματα μπορεί να παίρνει ένα παιδί όταν βλέπει, ότι αυτό το θέαμα το παρέχει ελεύθερα η τηλεόραση με την ανοχή του κράτους; Αυτό τα αίσχη πρέπει να σταματήσουν.

Υ.Γ. Αυτή η επιστολή διαμαρτυρίας έχει σταλεί στο Εθνικό Συμβούλιο Ραδιοτηλεόρασης (www.esr.gr, στήλη "Επικοινωνία). Στείλτε κι εσείς τη διαμαρτυρία σας!

Πρεκατέ Βικτωρία
Ψυχολόγος Εκπαιδευτικός Συγγραφέας
Πρόεδρος «Μέντορα για την Παιδική Προστασία κι Ευημερία»

Ασκήσεις ενίσχυσης αυτο-εκτίμησης

2011-11-14T08:47:00.000+02:00

Οι ασκήσεις αυτές είναι μέρος ενός μεγαλύτερου βιωματικού προγράμματος αυτοεκτίμησης για ενήλικες και εφήβους. Παρότι δίνω ομιλίες σχετικά με την αυτοεκτίμηση εδώ και χρόνια, πρέπει να τονίσω ότι η αυτοεκτίμηση για να χτιστεί θέλει ΔΟΥΛΕΙΑ, δεν αρκεί απλά να ακούμε ωραίες ιδέες. Η δουλειά είναι οι ασκήσεις, που γίνονται σε καθημερινή βάση, ακόμη κι αν μετά από κάποιο διάστημα τις κάνουμε χωρίς να το καταλαβαίνουμε. Είναι όμως μια ευχάριστη δουλειά.

1) Μιλάμε θετικά για τον εαυτό μας. Όλοι έχουμε άπειρα καλά πράγματα μέσα μας. Είτε δεν τα βλέπουμε είτε δεν έχουν βγει στην επιφάνεια. Τα λάθη δεν μειώνουν ούτε εξαφανίζουν τα καλά πράματα που έχουμε. Γράψτε τώρα 5 θετικά πράγματα στο χαρακτήρα σας ή βρείτε 5 θετικά πράγματα που κάνατε μέσα στην ημέρα, όσο μικρά κι αν είναι. Κάντε το συνήθεια κάθε μέρα, 5 μπράβο για την ημέρα.

2) Έχουμε δικαίωμα στα όνειρα μας. Οραματιζόμαστε, βλέπουμε το όνειρο σαν πραγματικότητα και βρίσκουμε πιθανές διεξόδους πραγματοποίησης. Τα μικρά βήματα ανοίγουν το δρόμο για την πραγματοποίηση των μεγάλων ονείρων. Γράφουμε 5 όνειρά-επιθυμίες μας. Από κάτω γράφουμε πιθανούς τρόπους, μικρά βήματα που μπορούμε να κάνουμε για να πραγματοποιηθούν. Συμπληρώνουμε με μία θετική δήλωση για το όνειρό μας κι ότι το αξίζουμε. Μπορούμε επίσης για κάθε όνειρο , να φτιάξουμε ένα κολλάζ ή ζωγραφιά που να κάνει το όνειρο πιο ζωντανό.

3) Διαχείριση συναισθήματος. Το συναίσθημα είναι ενέργεια που χρειάζεται: α) αναγνώριση (π.χ. τώρα νιώθω ανησυχία, στρες, μοναξιά, θυμό κλπ. β) να το αποδεχτούμε (είναι ΟΚ που νιώθω ανησυχία, στρες, μοναξιά, θυμό κλπ. δεν είναι αποτυχία ούτε ντροπή , γιατί πολλές φορές νιώθουμε άσχημα και μετά νιώθουμε ακόμη πιο άσχημα που νιώθουμε άσχημα) γ) να το εκφράσουμε με κατάλληλο τρόπο (είτε γράφοντας ημερολόγιο, είτε μιλώντας με κάποιον που εμπιστευόμαστε, είτε το θυμό με αθλητισμό για εκτόνωση). 3 φορές την ημέρα σταματώ και ρωτώ τον εαυτό μου πώς νιώθω. Μετά διαχειρίζομαι το συναίσθημά μου κατάλληλα.

4) Η δοτικότητα μας κάνει να νιώθουμε πλούσιοι και νιώθουμε καλά γιατί νιώθουμε άνθρωποι. Μας κάνει να νιώθουμε πλούσιοι και δυνατοί. Η τσιγγουνιά μας κάνει να νιώθουμε φτωχότεροι κι αδύναμοι. Γράψτε 5 τρόπους με τους οποίους μπορείτε να δώσετε στους γύρω σας και στον κόσμο σήμερα, έστω και αν είναι μέσα από μια καλή ευχή.

5) Ποιος ορίζει την αποτυχία και με ποια κριτήρια; Υπάρχουν λανθασμένες επιλογές, αλλά ακόμη και από αυτές μαθαίνουμε, άρα έχουν εκπληρώσει το σκοπό τους. Ο προορισμός είναι το ίδιο το ταξίδι για την Ιθάκη. Κάνουμε το καλύτερο που μπορούμε και αυτό είναι αρκετά καλό. Εδώ είμαστε για να μάθουμε όχι για να αποδείξουμε κάτι. Η ζωή δεν είναι για να είναι τέλεια, χωρίς δυσκολίες, λάθη κλπ. Μέσα από τα λάθη μαθαίνουμε. Αυτός που δεν κάνει λάθη είναι αυτός που δεν κάνει τίποτα. Γράψτε 3 «λάθη» του παρελθόντος και γράψτε δίπλα τα οφέλη και τα μαθήματα από αυτά τα «λάθη».

6) Εμπιστοσύνη στη διαίσθησή μας, στη δική μας κρίση, στο δικό μας ένστικτο. Κανείς, όσο ειδικός ή αναγνωρισμένος και αν είναι, δεν γνωρίζει την απόλυτη αλήθεια. Θα πρέπει να έχουμε αρκετή εμπιστοσύνη στον εαυτό μας, ώστε να αναπτύξουμε τη διαίσθηση μας, η οποία είναι ο σύντομος δρόμος για τη δική μας αλήθεια. Γράψτε τρία ερωτήματα για τη ζωή σας τώρα. Κλείστε τα μάτια, και ρωτήστε το ένστικτό. Αν το ένστικτο ήξερε την αληθινή απάντηση σε αυτήν ερώτηση ποια θα ήταν.

Πρεκατέ Βικτωρία, www.brightplanet.blogspot. 14/11/11

Κρίση (11ο):Αυτο-εκτίμηση ως έθνος (B')

2011-11-10T12:03:00.000+02:00

Παρατηρώντας πόσο συχνά έχει μπει η Ελλάδα και ο ελληνικός λαός, στο στόχαστρο τελευταία, από τα ξένα ΜΜΕ, αλλά κυρίως, και πολύ πιο σημαντικά από εμάς τους ίδιους, θεωρώ ότι είναι επιτακτική η ανάγκη –σε αντίθεση με το πνεύμα των ημερών- να στηρίξουμε την αυτο-εκτίμηση του λαού μας, την πίστη στο έθνος μας όσο περισσότερο γίνεται. Η ανελέητη κριτική δεν προσφέρει τίποτα σε αυτήν την κρίσιμη στιγμή μετάβασης. Απλά μας αποδυναμώνει εντελώς και δημιουργεί, αναπαράγει, αυτά τα οποία αναθεματίζουμε. Όταν επαναλαμβάνουμε εκφράσεις, όπως ‘καταστροφή’, ‘εξευτελισμός’, ‘ταπείνωση’, ‘άχρηστοι’ ξανά και ξανά, αυτά ακριβώς θα δημιουργήσουμε. Είναι απόλυτα επιτακτική ανάγκη, να στηρίξουμε τον εαυτό μας με τη δύναμη του νου μας και τη θετική μας σκέψη όσο περισσότερο γίνεται. Ας υποθέσουμε ότι ένας φίλος είναι σε δεινή ψυχολογική κατάσταση, γιατί είναι μόλις απολύθηκε, έχασε όλα τα χρήματα και το σπίτι του. Όλοι γύρω του στην γειτονιά τον βρίζουν. Τα παιδιά της γειτονιάς του πετάνε πέτρες. Θα βοηθήσει να βρίζει κι εκείνος τον εαυτό του επίσης; Όχι, βέβαια. Αν εσωτερικεύσει το μήνυμα: «Είμαι άχρηστος, έχουν δίκιο, δεν αξίζω τίποτα», το μόνο που θα καταφέρει, θα είναι να νιώσει ακόμη χειρότερα, να παραλύσει και να γίνει ακόμη πιο ευάλωτος στον εμπαιγμό ή/και στην εκμετάλλευση.

Το ίδιο συμβαίνει και με τη χώρα μας. Όπως θα πρέπει ο άνεργος να προστατέψει τον εαυτό του, θα πρέπει κι ο λαός μας να στηρίξει, να παρηγορήσει, να προστατέψει και να ενθαρρύνει τον εαυτό του επίσης! Κανείς δεν θα το κάνει αυτό για εμάς. Αυτή τη στιγμή υφιστάμεθα τεράστιες πιέσεις, εσωτερικές κι εξωτερικές, δεν είναι τώρα η ώρα για την ανελέητη αυτοκριτική.

Επαναλαμβάνω ότι η αυτό-εκτίμηση είναι εξαιρετικά σημαντική ΚΑΙ ΠΡΟΗΓΕΙΤΑΙ της έκβασης των πραγμάτων στο πρακτικό επίπεδο. Δεν ισχύει ότι: «Τι να την κάνουμε την αυτό-εκτίμηση τώρα, αυτά είναι μόνο λόγια. Οι πράξεις και τα λεφτά έχουν σημασία». Δεν ισχύει αυτό. Η αυτό-εκτίμηση προηγείται χρονικά των πράξεων και της υλοποίησης της ευημερίας. Η αυτό-εκτίμηση είναι τελείως απαραίτητη, ΩΣΤΕ ΝΑ δημιουργηθεί η ευημερία, είτε αυτή εκφράζεται με υλικό πλούτο, είτε με πολλούς άλλους τρόπους. Κυρίαρχο χαρακτηριστικό, για να επιτευχθεί διατηρήσιμη και ουσιαστική ευημερία είναι η δικαιοσύνη και ο αλτρουισμός (που επίσης προϋποθέτουν την αυτό-εκτίμηση). Χωρίς αυτά, όσα χρήματα κι αν υπάρξουν, δεν μπορεί να υπάρχει πραγματική ευημερία. Οι σκέψεις δημιουργούν την πραγματικότητα. Αλλιώς, ακόμη κι αν μας πέφτουν τα δις από τον ουρανό, χωρίς την αυτό-εκτίμηση, θα γίνουν καπνός την επόμενη μέρα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι εκείνοι που κερδίζουν το λαχείο. Μετά από λίγα χρόνια, πολλοί καταλήγουν να έχουν ακριβώς όσα χρήματα είχαν και πριν το κερδίσουν. Η αυτό-εκτίμησή τους επιτρέπει να δέχονται μόνο ένα Χ ποσό ευημερίας ση ζωή τους και πάντα καταλήγουν στο ίδιο. Άρα αλλού πρέπει να γίνουν οι αλλαγές. Οι αλλαγές είναι κατεξοχήν εσωτερικές. Μετά έρχονται τα υπόλοιπα.

Δεν εννοείται αυτό-εκτίμηση με υποτέλεια ή ταπείνωση. Όταν μια γυναίκα είναι μέσα σε μια κακοποιητική σχέση, πρέπει να φύγει. Αν θέλει να περισώσει την αξιοπρέπειά της, πρέπει να στοχεύει απόλυτα εστιασμένα στο πώς θα φύγει με τον πιο άμεσο και ασφαλή τρόπο. Δεν μπορεί να έχει αυτοσεβασμό με το να συμβιβάζει την αξιοπρέπειά της για τα όποια υλικά οφέλη που της προσφέρει η σχέση. Όταν φύγει, μόνο τότε θα μπορέσει να αποκτήσει τη δική της δύναμη. Ακόμη και αν ζήσει με πολύ λιγότερα υλικά αγαθά από ότι στο γάμο, οι ηθικές απολαβές αλλά και η ελευθερία για την προσωπική της ανάπτυξη είναι πολύ πολυτιμότερα. Κανένα ευκαιριακό υλικό όφελος δεν αξίζει τέτοιο τίμημα.
Αντίστοιχη αρχή ισχύει και για τη χώρα. Στην περίπτωση αυτή η κακοποιητική σχέση είναι ο δανεισμός. Ο δανεισμός είναι που μας κρατά δέσμιους, είτε γίνεται μέσα από τις αγορές, είτε (τώρα πια) από τους εταίρους. Το κόστος στην ελευθερίας μας, στην αυτό-εκτίμησή μας, στο πόσο δυνατοί και αυτάρκεις νιώθουμε, είναι πολύ μεγαλύτερο από το όποιο βραχυπρόθεσμο όφελος. Δεν θα μπορέσουμε να αναπτυχθούμε, όσο ο δανεισμός οδηγεί σε όλο και περισσότερη ταπείνωση, όλο και περισσότερο έλεγχο, όπως γίνεται σήμερα. Κάποιοι πιστεύουν ότι είναι ωφέλιμος ο έλεγχος αυτός, γιατί πριν, μέρος του λαού μας ασελγούσε ανενόχλητος πάνω στο δημόσιο χρήμα. Δυστυχώς και σήμερα, συνεχίζει να κάνει ακριβώς το ίδιο. Όσο και αν το επιθυμούμε, δεν υπάρχει ο μαγικός εξωτερικός σωτήρας που θα μας σώσει, ούτε και από τον κακό μας εαυτό, αλλά ούτε από τις εξωτερικές απειλές. Μόνοι μας πρέπει να τα κάνουμε και τα δύο. Μόνοι μας πρέπει να κάνουμε την αυτοκάθαρση.

Αυτό-εκτίμηση δεν σημαίνει ωραιοποίηση. Ούτε άρνηση λαθών. Σημαίνει ότι είμαι αρκετά δυνατός ώστε να βλέπω τα λάθη μου, να κάνω ότι μπορώ να τα διορθώσω και να προχωρώ μπροστά, χωρίς να είμαι προσκολλημένος στην ενοχή . Πρέπει να κάνουμε ότι μπορούμε για να μην επαναλάβουμε τα λάθη μας, καθώς το ενοχικό τους κόστος γίνεται στο τέλος πολύ μεγαλύτερο από οποιοδήποτε πρόσκαιρο όφελος πιστεύουμε ότι μπορούμε να αποκομίσουμε συνεχίζοντας το λάθος. Αναρωτιέμαι αν θα μπορούσε να δημιουργηθεί μια διαδικτυακή πλατφόρμα, όπου να μπορούν οι πολίτες ανώνυμα ή επώνυμα να καταθέτουν τα παράπονα και τις προτάσεις τους σε κάθε υπουργείο και αυτό να λειτουργεί ως μοχλός πίεσης για να γίνονται οι αλλαγές (όπως για παράδειγμα κάποιες εξόφθαλμα άδικες αποζημιώσεις που λαμβάνουν προνομιούχοι σε δήμους, φορείς και υπουργεία). Αυτό το ρόλο παίζουν κάποιες διαδικτυακές εφημερίδες με forum αυτή τη στιγμή, αλλά καλό θα ήταν να το υιοθετήσουν και οι φορείς εξουσίας. Και μόνο η έκθεση των λαθών, παρά η απόκρυψή τους, ανακουφίζει από το βάρος της κρυφής ενοχής ή «της σιωπηρής συνενοχής» και είναι πολύ σημαντικό εργαλείο για την ουσιαστική δημοκρατία.

Κάποιες περαιτέρω σκέψεις λοιπόν για την αυτο-εκτίμηση ως έθνος…

1) Θετικός οραματισμός. Όπως και στην αυτό-εκτίμηση του ατόμου, ο οραματισμός θετικών καταστάσεων για το μέλλον βοηθά να πραγματοποιηθούν. Έτσι και τώρα, είναι σημαντικό να βλέπουμε το μέλλον της Ελλάδας στο θετικότερο δυνατόν φως. Να μη προβάλλουμε με τη φαντασία μας καταστάσεις φτώχειας, πανικού, δυστυχίας κλπ. Να σκεφτόμαστε την Ελλάδα ανεξάρτητη, περήφανη, καθαρή, τίμια, αξιοπρεπή, με κοινωνική δικαιοσύνη και σθένος. Η ζωή να είναι μέσα στις δυνατότητες μας, σε αυτά που παράγουμε. Μπορεί η ζωή μας να είναι πιο λιτή, αλλά η απλότητα δεν σημαίνει φτώχεια. Η φτώχεια είναι πραγματική φτώχεια, όταν είναι αποτέλεσμα κοινωνικής αδικίας. Να δούμε μια χώρα που θα είναι παράδειγμα προς μίμηση προς τις άλλες χώρες, πνιγμένες στη δίνη του καταναλωτισμού. Ότι θα είναι η πρώτη χώρα που θα ξεφύγει από τη μέγγενη του εθισμού στο χρέος δίνοντας ένα μάθημα αξιοπρέπειας κι εσωτερικής αλληλεγγύης. Δεν υπάρχει λόγος που να μην μπορούν αυτά να πραγματοποιηθούν. Τα πάντα μπορούν να γίνουν.

Δεν υπάρχει κάτι στο γενετικό μας υλικό μας που να μας κάνει «ανίκανους και κατεργάρηδες». Όσο πιο συχνά οραματιζόμαστε το θετικότερο δυνατόν, τόσο πιο πολύ βοηθούμε και τη χώρα και τον εαυτό μας. Ας αρνηθούμε να παρασυρθούμε στην αυτό-λύπηση και την αυτό-κατηγορία, το έχουμε κάνει πολλάκις δεν οδηγεί πουθενά. Δεν λέω ότι θα είμαστε σε άρνηση για τα λάθη μας, αλλά η αυτό-εκτίμηση, όπως και στο άτομο,βλέπει ότι το άτομο ΔΕΝ ισούται με τα λάθη του. Είναι χρήσιμο να λέμε θετικές δηλώσεις για τη χώρα μας, όπως λέμε και για τον εαυτό μας: « Η Ελλάδα ανακάμπτει», «Η Ελλάδα στέκεται στα πόδια της», «η Ελλάδα μπορεί να τα καταφέρει». Αυτό δεν είναι άρνηση. Η θετική δήλωση δεν είναι άρνηση. Είναι εκπαίδευση του υποσυνείδητου νου, ώστε να πιστέψει ότι το θετικό μπορεί να γίνει πραγματικότητα και έτσι να οδηγηθεί στις σωστές επιλογές, όχι σε αυτό- καταστροφικές επιλογές. Όσο και αν πιστεύουμε ότι τα «λογικά επιχειρήματα» της διανόησής μας είναι αυτά που καθοδηγούν τις επιλογές μας, στην πραγματικότητα είναι ο υποσυνείδητος νους, που είναι πολύ ισχυρότερος, απλά δεν αντιλαμβανόμαστε ότι υπάρχει. Ας τον χρησιμοποιήσουμε λοιπόν ως δύναμη για το καλό. Οι θετικές δηλώσεις πρέπει να είναι πάντα σε ενεστώτα χρόνο και να περιέχουν τη γενική θετική ποιότητα που επιθυμούμε, και να περιλαμβάνει και το καλό των άλλων όσο περισσότερο γίνεται (π.χ. ευημερία, ειρήνη, κοινωνική δικαιοσύνη, αξιοπρέπεια ανεξαρτησία). Δεν γνωρίζουμε τον συγκεκριμένο τρόπο, αλλά όταν πιστεύουμε ότι αξίζουμε την ποιότητα, διακρίνουμε στην πορεία και τον τρόπο. Όταν πιστεύουμε ότι αξίζουμε την ποιότητα, ακολουθούμε τον κατάλληλο τρόπο, χωρίς να το σαμποτάρουμε.

2) Καλό θα ήταν επίσης να δούμε τη χώρα μας με τα γεωγραφικά τη όρια επίσης, προστατευμένα από την αρνητική ενέργεια που έρχεται από έξω. Αυτή τη στιγμή η Ελλάδα υπόκειται ασφυκτικές πιέσεις από ένα χρηματο-οικονομικό σύστημα που θέλει να συνεχίσει να ζει με τον ίδιο μη βιώσιμο τρόπο (σε σχέση με του πόρους της Γη, την υπερχρέωση των μελλοντικών γενεών πριν ακόμη γεννηθούν και την εκμετάλλευση των χωρών του τρίτου κόσμου). Επίσης δέχεται υπερβολική κριτική από εκατομμύρια κατοίκους άλλων χωρών. Όποιος διαβάζει τον ξένο τύπο σοκάρεται με τα κείμενα μίσους που αποστέλλονται. Δεν εκπλήσσει που η άκρα δεξιά ενισχύεται σε χώρες της Ευρώπης και οι Έλληνες είναι δυστυχώς συχνά θύματα χλευασμού και φραστικών επιθέσεων. Όπως λοιπόν στο παιδί που πέφτει θύμα εκφοβισμού λέμε ότι πρέπει να φαντάζεται ότι βρίσκεται σε μια σφαίρα που το προστατεύει κι ότι αυτή σφαίρα είναι η αυτό-εκτίμησή του, έτσι μπορούμε να φανταστούμε μια σφαίρα προστασίας γύρω από την Ελλάδα και τα σύνορά της. Αυτή η σφαίρα προστασίας είναι η αυτό-εκτίμηση του λαού μας, η ακράδαντη πίστη στον καλό μας εαυτό και σε όλα τα καλά μας στοιχεία. Η χώρα δέχεται πολλή αρνητική ενέργεια αυτή τη στιγμή… Χωρίς να χρειάζεται να γινόμαστε αμυντικοί, καλό είναι να βάζουμε ένα στοπ και να μην υιοθετούμε την υποτίμηση των άλλων προς εμάς.

3) Σύγκριση με τους άλλους. Για πολύ καιρό, είτε το αποδεχόμαστε ανοικτά, είτε όχι, συγκρίνουμε τον εαυτό μας αρνητικά σε σχέση με του Ευρωπαίους εταίρους και μετά, ως εσωτερική αποζημίωση, περηφανευόμαστε δογματικά για το ένδοξο παρελθόν μας κλπ. Δεν χρειάζεται ούτε το ένα ούτε το άλλο. Όπως το κάθε άτομο, έτσι και το κάθε έθνος, έχει το δικό του μοναδικό συνδυασμό από δυνάμεις και αδυναμίες, από ευκολίες και δυσκολίες, το δικό του μοναδικό μονοπάτι, φτιαγμένο από προκλήσεις και καλές στιγμές. Όλα τα έθνη βιώνουν κύκλους ακμής και παρακμής, καλής συμπεριφοράς κι επιθετικής συμπεριφοράς. Δεν θα φτάσω στο σημείο να ισχυριστώ ότι «η Ελλάδα δεν έκανε ποτέ επιθετικούς πολέμους»… Όμως σχετικά με άλλα έθνη, πράγματι οι Έλληνες υπήρξαν από τους λιγότερους επιθετικούς λαούς. Ο ελληνικός λαός δεν ταυτίζεται με την ατιμία, την ψευτιά, τη διαφθορά, την κουτοπονηριά, τετριμμένα που ανακυκλώνονται σήμερα. Αυτά μπορούν να αλλάξουν και μάλιστα πολύ αποτελεσματικά, ειδικά μετά από μια κρίση, μια κρίση που οφείλουμε να τη χρησιμοποιήσουμε για να αλλάξουμε τον τρόπο που σκεπτόμαστε. Η Ελλάδα δεν ήταν πάντα έτσι ούτε και θα είναι πάντα έτσι. Δεν έχουν δικαίωμα να μας κατακρίνουν, όπως δεν έχουμε δικαίωμα εμείς να κατακρίνουμε άλλους. Κοιτάζουμε να γίνουμε ο καλύτερος εαυτός μας, όχι σαν κάποιον άλλον. Θεωρώ ότι η προτεραιότητά μας είναι η εξάλειψη της διαφθοράς, η κάθαρση, σε πολιτικό και κοινωνικό επίπεδο, η παύση της ζήλιας, της διχόνοιας, του ανταγωνισμού και η ενίσχυση της αυτό-εκτίμησής μας. Όλα αυτά πάνε μαζί.

4) Ο έπαινος. Όπως στην αυτό-εκτίμηση του ατόμου, το ενθαρρύνουμε να παρατηρεί, να αναγνωρίζει τα καλά του στοιχεία. Όσο περισσότερο επικεντρώνουμε την προσοχή μας να δούμε τα καλά, τόσα περισσότερα βρίσκουμε. Έτσι θα πρέπει καθημερινά εξασκηθούμε στο να βρίσκουμε τα καλά στοιχεία και της χώρας μας και του λαού μας. Αφιέρωσα λίγο χρόνο σε αυτό και βρήκα πολλά πράγματα τα οποία παραθέτω παρακάτω. Είμαι σίγουρη ότι αν εστιάσουμε σε αυτό θα βρούμε πολλά περισσότερα, και η πρώτη αυτή λίστα μπορεί να γίνει πολύ μεγαλύτερη. Μπορεί κάποιος σε κάθε πρόταση να βρίσκει αντίρρηση ή να αντιδρά ειρωνικά, είναι επιλογή του. Όμως, πόσο έχει βοηθήσει ο κυνισμός και η άρνηση; Δεν έχουν τη δύναμη να αναιρέσουν την αλήθεια των παρακάτω. Έχει πολύ μεγάλη σημασία να πιστέψουμε στα καλά μας στοιχεία- δεν είναι μόνο γλυκές κουβεντούλες παρηγοριάς. Μια θετική σκέψη είναι ισχυρότερη από χίλιες αρνητικές. Έτσι και ένας Έλληνας που πιστεύει με αξιοπρεπή κι ειλικρινή τρόπο στην αξία του έθνους και του λαού μας, έχει με τον τρόπο του πολύ μεγαλύτερη ισχύ από ότι χίλιοι άλλοι που γκρινιάζουν. Όλοι μας έχουμε ανάγκη ακριβώς αυτό για να προχωρήσουμε μπροστά. Όπως το παιδί απορροφά την κάθε λέξη επαίνου και έστω και μια θετική κουβέντα μπορεί να το βοηθήσει για μια ολόκληρη ζωή, έτσι και για έναν ολόκληρο λαό. Ένας συμπολίτης που θα εκφράσει με κύρος μια θετική αλήθεια, οδηγεί, χωρίς να το γνωρίζει τους υπόλοιπους να πορευτούν σε μια θετική πορεία, παρά τα χίλια άλλα αρνητικά που έχουν ακούσει. Αυτό ακριβώς έχουμε ανάγκη, γιατί μόνο αυτό βοηθά.

• Ο λαός μας έχει τεράστια αντοχή κι ανθεκτικότητα. Αυτό έχει αποδειχθεί επανειλημμένα από την Ιστορία, όπου παρά τις απανωτές κακουχίες, ποτέ δεν έχασε το θάρρος και την πίστη του. Την πίστη μας κοντεύουμε να την χάσουμε τώρα, μπροστά σε ποια «κακουχία», μια πτώχευση; Εδώ, κινδύνευε η ζωή τους, κάτω από τον ξένο στρατό που διέπραττε θηριωδίες και πάλι είχαν πίστη και πάλι δεν έκαναν πίσω! Αν είχαν τη δική μας σημερινή λογική, κανείς δεν έπρεπε να πάει να πολεμήσει. Εδώ λυπόμαστε μη χάσουμε τα δανεικά, εκείνοι δεν λυπήθηκαν τη ζωή τους! Το αποτέλεσμα κάποιων χρόνων υπερκαταναλωτισμού και ατομικισμού μας έκανε να πιστεύουμε ότι είμαστε μαλθακοί, ανήμποροι, να τρέμουμε μια πτώχευση, σαν να ήταν το τέλος του κόσμου. Πτώχευση έχει συμβεί σε πολλές χώρες στο παρελθόν. Υπήρξε ένα δύσκολο διάστημα προσαρμογής και μετά οι χώρες ορθοπόδησαν. Ας μην χάνουμε το μέτρο λοιπόν. Η ανθεκτικότητα δεν έχει φύγει, δεν την έχουμε χάσει. Απλά ίσως από την εύκολη ευημερία των τελευταίων χρόνων, ίσως έχουμε ξεχάσει ότι την έχουμε

• Ο λαός μας έχει υψηλά αποθέματα εσωτερικής χαράς, χιούμορ, αισιοδοξίας, διάθεσης για ζωή. Έχουμε, ακόμη και σήμερα, από τους χαμηλότερους δείκτες αυτοκτονιών στον κόσμο. Έχουμε ακόμη και σήμερα, τη διάθεση για χορό για γιορτή, για γέλιο, για κέφι, πολύ περισσότερο από άλλους λαούς και αυτό το διαπιστώνει κανείς λίγο αν έχει ταξιδέψει στο εξωτερικό. Η θέληση, η φλόγα για ζωή, μας χαρακτηρίζει και δεν σταματά, ούτε από την κατευθυνόμενη μιζέρια και γκρίνια που προβάλλουν τα ΜΜΕ, που συχνά μπαίνουμε στην παγίδα να αναπαράγουμε.

• Η λαός μας διαθέτει μεγάλα αποθέματα τρυφερότητας, ζεστασιάς και στοργής. Δεν είμαστε ένας ‘κρύος’ λαός. Άνδρες γυναίκες, εκφράζουν πολύ συχνά τρυφερότητα, αγάπη είτε προς τα παιδιά είτε ο ένας στον άλλον. Η αυθόρμητη ενθουσιώδης έκφραση στοργής είναι κάτι που η συντριπτική πλειοψηφία έχει σε αφθονία, είναι πολύ σημαντικό, μην το θεωρούμε αμελητέο, μη το θεωρούμε δεδομένο.

• Αλληλεγγύη. Σε πολλές εκφάνσεις τη ζωής βλέπουμε αλληλεγγύη. Οι εκπαιδευτικοί σε ένα σχολείο στηρίζουν και καλύπτουν, όσο γίνεται χωρίς να διαταραχθεί η σχολική ζωή, κάποιον συνάδελφο που βιώνει μια οικογενειακή τραγωδία. Οι γιατροί των δημόσιων νοσοκομείων περιθάλπτουν τους παράνομους μετανάστες και δεν καλούν την αστυνομία για να τους καταδώσουν. Αυτά μπορεί να ακούγονται σαν παραβάσεις του γράμματος του νόμου, προέρχονται όμως από καθαρή συμπόνια κι ανθρωπιά, από τις οποίες υπάρχουν άφθονες γύρω μας, αν νοιαστούμε να τις δούμε. Κάτι αντίστοιχο δεν συμβαίνει απαραίτητα σε κάποια χώρα του εξωτερικού, που ενδεχομένως θαυμάζουμε. Θα κατέδιδαν κατευθείαν τον ευάλωτο συμπολίτη, επειδή έτσι λέει η παράγραφος Χ, χωρίς να νοιάζονται για την ανθρώπινη δυσκολία. Αυτή την ευαισθησία, την ανθρωπιά την έχει ο λαός μας, ας μην το υποτιμούμε…. Θα μπορούσαμε βέβαια την αλληλεγγύη να την ενισχύσουμε περισσότερο και πιο οργανωμένα, μέσα από τον εθελοντισμό.

• Ενασχόληση με τα κοινά. Σε αυτό είμαστε από τις μοναδικές περιπτώσεις, όπου έχουμε τόσο ένθερμο ενδιαφέρον. Αυτό είναι πολύ σημαντικό, διότι δείχνει τη διάθεση ενεργούς ανάληψης ευθύνης για τα κοινά θέματα. Αρκεί να μην υπερκαλύπτεται από υπερβολικά έντονο συναίσθημα που θολώνει τη διάκριση. Είναι σχετικά σπάνιο σε σχέση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες, όπου τα ποσοστά συμμετοχής στις εθνικές εκλογές είναι κάτω από 60%. Αν το χρησιμοποιήσουμε σωστά, είναι ένα πολύ ισχυρό πλεονέκτημα που δίνει δύναμη στο λαό και στη δημοκρατία.

• Ο λαός μας αγαπά και δίνει αξία στα παιδιά. Η ελληνική οικογένεια, αρκετά παιδοκεντρική, δίνει πολύ μεγάλη προσοχή για να μεγαλώσει, να εκπαιδεύσει τα παιδιά της, ώστε να προχωρήσουν μπροστά. Πάλι, σε αντίθεση με άλλες χώρες. Πιστεύω ότι αυτός είναι ένας από τους βασικούς πυλώνες για την ψυχική αντοχή και ισορροπία του ελληνικού πληθυσμού.

• Ο λαός μας είναι εκφραστικός. Εκφράζει το συναίσθημα, χωρίς να το πνίγει, είτε είναι λύπη, είτε θυμός, αν και καμία φορά ο τρόπος ίσως δεν είναι και ο πιο κατάλληλος! Η κατάλληλη έκφραση συναισθήματος είναι σημαντικός παράγοντας για την ψυχική υγεία και την ειλικρίνεια στις σχέσεις. Μπορεί να έχουμε τη διαφθορά, η οποία έχει βγει σήμερα στην επιφάνεια σε κάθε της πτυχή σε όλες τις εφημερίδες του κόσμου, όμως δεν έχουμε την κρυφή διαφθορά που έχουν άλλες χώρες, καθ’ όλα αξιοσέβαστες, και που είναι πολύ μεγαλύτερη. Έτσι και με το συναίσθημα. Μπορεί οι Έλληνες να φωνασκούν μεταξύ τους, την επομένη στιγμή το έχουν ξεχάσει. Προτιμότερο και υγιέστερο από τη δηλητηριώδη σιωπή μίσους που μετά εκδηλώνεται ως δηκτική ειρωνεία και παθητική επιθετικότητα. Το δράμα εφευρέθηκε εδώ και, με αυτήν την έννοια, είναι κάθαρση.

• Τα περιστατικά σωματικής ή ένοπλης βίας είναι από τα χαμηλότερα στον κόσμο (ληστείες, βιασμοί, φόνοι, ξυλοδαρμοί). Η Αθήνα, ακόμη και σήμερα παραμένει από τις ασφαλέστερες πρωτεύουσες. Επίσης η σωματική βία μεταξύ ανηλίκων καθώς και η σωματική βία στους νέους έχει από τα χαμηλότερα ποσοστά στην Ευρώπη. Αυτό πιστεύω ότι οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στην παρουσία της ελληνικής οικογένειας. Οι έλληνες δεν είναι φασίστες. Όσοι έχουν ζήσει σε κάποιες χώρες του εξωτερικού μπορούν να επιβεβαιώσουν ανείπωτα περιστατικά βίας και ρατσισμού. Μπορεί να έχουμε τεμπελιάσει, αλλά φασίστες δεν ήμασταν ποτέ, φασισμό δεν ανεχτήκαμε και ούτε πρόκειται να τον ανεχτούμε.

• Ο λαός μας αγαπά την πατρίδα του. Το συναίσθημα που έχει ο Έλληνας για τον τόπο του είναι πολύ ισχυρό. Αν ακούσει κανείς το πώς μιλούν άλλοι λαοί για την πατρίδα τους, το πόσο εύκολα θέλουν να φύγουν από τις χώρες τους, θα εκτιμήσει ότι αυτό το συναίσθημα είναι πολύ ασυνήθιστο. Αυτή την αγάπη μην την χαντακώνουμε, αλλά ας την βοηθήσουμε να γίνει πράξη και να βοηθήσουμε τη χώρα μας να ανοίξει τα φτερά της. Το συναίσθημα υπάρχει, η αγάπη είναι αληθινή. Το μόνο που λείπει είναι το εργαλείο. Το εργαλείο είναι πολύ απλό: η αυτό-εκτίμηση. Ακόμη και η διαφθορά, είναι εν τέλει, συνέπεια της έλλειψης αυτό-εκτίμησης. Εκείνος που σέβεται και αγαπά τον εαυτό του νιώθει τόσο πλούσιος, ώστε το μόνο που θέλει είναι να βοηθήσει τους άλλους να μοιραστούν τη χαρά. Δεν έχει ανάγκη ούτε να αρπάξει, ούτε να κλέψει, ούτε να αδικήσει. Μόνο κάποια αλλαγή στον τρόπο που σκεφτόμαστε χρειάζεται και πραγματικά πιστεύω ότι τα αποτελέσματα είναι θεαματικά.

• Ο λαός μας χαρακτηρίζεται από αυθορμητισμό. Ο αυθορμητισμός δείχνει ειλικρίνεια. Ο λαός μας αντιδρά. Δεν τρώει κουτόχορτο. Η αδυναμία μας είναι ότι συχνά παρασυρόμαστε ίσως από το θυμικό, όμως δεν χαρακτηριζόμαστε ούτε από απάθεια, ούτε από υποτελή στάση υποταγής. Ο λαός αντιδρά (ακόμη κι αν κάποιες φορές αυτή η αντίδραση μπορεί να την σφετεριστούν συμφέροντα και ιδιοτέλειες), όμως σίγουρα δεν είναι ούτε ένας κοιμισμένος, ούτε ένας φοβισμένος λαός.

• Ο λαός μας αγαπά την εκπαίδευση. Τα παιδιά μας έχουν από τους υψηλότερους δείκτες εκπαίδευσης σε όλη την Ευρώπη. Αυτή η αγάπη, η εκτίμηση για τη μόρφωση είναι ένα πραγματικά πολύτιμο αγαθό και δεν την μοιράζονται άλλοι λαοί. Επίσης βλέπω ότι την αγάπη για τη μάθηση πολλοί τη διατηρούν σε όλη τη διάρκεια της ζωής τους. Και δόξα τω Θεώ ο λαός μας και δημιουργικότητα έχει, και εφευρετικότητα και υψηλή ευφυία. Είναι καιρός να ξεπεράσουμε την φοβία που καλλιέργησε η προσκόλληση προς την ασφάλεια της θεσούλας στο δημόσιο (και άρα σε πολλές περιπτώσεις πάγωσε την δημιουργικότητα, και σταμάτησε το θάρρος να αναλάβουμε ρίσκα και να πιστέψουμε στην εσωτερική μας καθοδήγηση). Αυτή η εσωτερική ορμή είναι που θα δημιουργήσει το καινούργιο. Κάπου βαθιά μέσα στο DNA μας έχουμε κρυμμένη την μνήμη της δημιουργικότητας, της σοφίας και τη λάμψης που είχαμε από παλιά, δεξιότητες παλιές που περιμένουν να βγουν στην επιφάνεια, έμπνευση, κέφι για τη δουλειά, μεράκι, η σπίθα εκείνη που δημιούργησε τους ελληνικούς παραδοσιακούς χορούς, την ελληνική μουσική, παλιότερη και σύγχρονη και η οποία ακούγεται πολύ πέρα από τα σύνορα της πατρίδας μας. Το ταλέντο που δεν έχει εξαφανιστεί- απλά είναι σε λήθαργο. Ίσως το σοκ, της αλλαγής να είναι ένα δυσάρεστο ξύπνημα, αλλά θα είναι ξύπνημα . Οι Έλληνες είναι ένας λαός με πλούσιο ταλέντο. Έχει έρθει η ώρα να ενεργοποιηθεί και να γίνει πράξη με τον τρόπο που ο καθένας νιώθει στην καρδιά του ότι είναι πιο αληθινός. Όπως και στο άτομο, τι χρειάζεται για να παράγει το ταλέντο καρπούς; Αυτό-εκτίμηση. Χωρίς αυτήν σταματάμε το ταλέντο, πριν εκφραστεί και του λέμε «όχι , αυτά είναι κουταμάρες, ας μην το κάνω». Εύχομαι και πιστεύω ότι σύντομα θα ελευθερωθούμε από αυτά τα εσωτερικά δεσμά για να εκφραστεί με χαρά το μεράκι που έχουμε.

• Ο λαός μας έχει φιλότιμο. Η λέξη είναι ελληνική και το φιλότιμο είναι ζωντανό. Αναφέρω μόνο ένα παράδειγμα. Μια φίλη εργάζεται ως κοινωνική λειτουργός σε φορέα κοινωνικής πρόνοιας, που φροντίζει πολύ ευάλωτους ανθρώπους (δεν θα πω τον φορέα για να μην φωτογραφηθεί το περιστατικό). Έχουν να πληρωθούν 6 μήνες. Το προσωπικό έχει μοιράσει τις βάρδιες σε πρόγραμμα ασφαλείας και πηγαίνουν ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΑ, σε μειωμένο πρόγραμμα μεν, αλλά πηγαίνουν για να μην αφήσουν τους ωφελούμενους στην τύχη τους. Υπάρχει ένα θέμα συνείδησης και ηθικής υποχρέωσης. Και το εκπληρούν με δική τους πρωτοβουλία, γνωρίζοντας ότι το πιθανότερο είναι να μην πληρωθούν ποτέ. Πηγαίνουν για να μην εγκαταλειφθούν τα ευάλωτα άτομα που φροντίζουν. Ό,τι και αν λένε για τα αρνητικά των Ελλήνων, για μένα αυτές οι άγνωστες πράξεις ΦΙΛΟΤΙΜΟΥ, που δεν ακούγονται πουθενά, αυτές είναι που μετράνε κι αυτές θα πρέπει να βλέπουμε!

Τέλος, το παρακάτω απευθύνεται σε όσους πιστεύουν στο Θεό, ή όσους είναι ανοιχτοί να ακούσουν για τη βοήθειά Του:

Ο ελληνικός λαός διατηρεί σε μεγάλο βαθμό την πνευματικότητά του. Η καθαρή πίστη, η διατήρηση των παραδόσεων μας, η πίστη μας στον Χριστό, στην Παναγιά δίνουν πολύ μεγάλη δύναμη στη λαό μας, όπως έχουν δώσει εδώ και αιώνες. Η ορθοδοξία υπήρξε σε γενικές γραμμές γλυκιά και ήπια ως προς τις προσεγγίσεις της, κατά τη διάρκεια των αιώνων, δεν έγιναν για παράδειγμα οι θηριωδίες που διέπραξε η καθολική εκκλησία. Η πλειοψηφία του ελληνικού λαού πιστεύει στο Θεό, απλά κάποιες φορές η πίστη αυτή ίσως θα ήταν χρήσιμο να ζωντανέψει μέσα μας.
Η πίστη δεν είναι κάτι τυπικό για κάποιες γιορτές. Η πίστη είναι ζωντανή και βρίσκεται μέσα στην καρδιά μας. Ας μιλήσουμε στο Θεό, που βρίσκεται και στον Ουρανό, και στην καρδιά μας και παντού, που βρίσκεται μέσα μας κι ας του ζητήσουμε βοήθεια. Ας τον εμπιστευτούμε ότι θα μας βοηθήσει να τα καταφέρουμε...

Ο Θεός δεν είναι part-time.
Ο Θεός είναι ζωντανός και είναι εδώ.

Σε κάποιο πρόσφατο άρθρο στον Guardian διάβασα για μια ηλικιωμένη που είπε στη δημοσιογράφο:

«Να τους πεις να φύγουν. Η Ελλάδα δε χρειάζεται σωτήρες. Την Ελλάδα θα τη σώσει ο Θεός.»

Οφείλω να ομολογήσω ότι η αφοπλιστική ειλικρίνεια της γυναίκας που έβγαινε μέσα από την καρδιά της, ενσάρκωσε σε λόγια αυτό που ήθελα κι εγώ να αρθρώσω εδώ και καιρό.

Δεν θα τη σώσουν την Ελλάδα οι ξένοι, εταίροι κλπ. Πρέπει να εγκαταλείψουμε αυτή τη φαντασίωση. Η Ελλάδα έχει κινδυνέψει κι έχει επιβιώσει πάρα πολλές φορές στην ιστορία της από ανυπολόγιστους κινδύνους, ενώ πάντα ήταν μια μικρή χώρα γεωγραφικά. Υπάρχουν άρθρα, που αναφέρουν πώς σε πάμπολλες ιστορικές συγκυρίες η Ελλάδα στάθηκε «τυχερή». Ακόμη, λένε, και στην επανάσταση του 1821 η τύχη ήταν εκείνη που βοήθησε.

Τίποτα όμως δεν είναι τυχαίο. Όσες φορές βοηθήθηκε η χώρα, ήταν από το χέρι του Θεού. Ακόμη κι αν ο Θεός χρησιμοποίησε ως φορείς των οδηγιών Του, κάποιους ανθρώπους από το εξωτερικό, η βοήθεια προέρχονταν από Εκείνον. Δεν είναι η πηγή της σωτηρίας μας οι άλλες χώρες, όποιες κι αν είναι αυτές. Ας αφήσουμε τα είδωλα, κι ας δούμε τη δύναμη εκεί που πραγματικά βρίσκεται. Ο Θεός είναι που βοηθά και τώρα και πάντα. Ο Θεός είναι που θα μας δώσει τη δύναμη και την καθοδήγηση για τα δύσκολα που έρχονται, ώστε να βγουν τελικά για καλό μας. Η δική μας δουλειά είναι να είμαστε εντάξει με τον εαυτό μας και τη συνείδησή μας.Ας επιστρέψουμε τη δύναμη εκεί που πραγματικά ανήκει.

Υ.Γ. Σε περίπτωση που κάποιος αναρωτηθεί για την πολιτική μου ή κομματική τοποθέτηση (καθώς κάποιοι μπερδεύονται!), να τονίσω ότι κομματικά δεν ανήκω πουθενά. Οι απόψεις που κατατίθενται εδώ έχουν προκύψει από τον δικό μου εσωτερικό προβληματισμό. Αν κάποιες συμπίπτουν με τις απόψεις κάποιων κομμάτων είναι εντελώς τυχαίο! Να τονίσω επίσης ότι σχετικά με την πληροφόρηση για την οικονομική κατάσταση, έχω ψάξει με πολλή προσπάθεια μέσα από το Διαδίκτυο, και ειδικά μέσω Άγγλων και Αμερικανών ειδικών. Με έκληπξή μου διαπίστωσα ότι οι αναλύσεις των εκτός ευρωζώνης αναλυτών είναι στην πλειοψηφία τους πολύ διαφορετικές από την έντονα μονομερή και πιστεύω μη-αντικειμενική και προκατειλημμένη πληροφόρηση που έχουμε στη χώρα μας. Για κάποιον που δεν αρκείται λοιπόν στις ελληνικές εφημερίδες, μπορούν να φανούν ενδιαφέρουσες οι ακόλουθες ιστοσελίδες:

Επτά μύθοι για την ελληνική κρίση χρέους (από το Παν. της Καλιφόρνια, στα ελληνικά): www.socsci.uci.edu/~sskaperd/SkaperdasMythoiEllhvika1111.pdf

Απόψεις του Paul Krugman διάσημου οικονομολόγου
http://www.nytimes.com/2011/10/28/opinion/krugman-the-path-not-taken.html?_r=1&partner=rssnyt&emc=rss
http://www.nytimes.com/2011/11/11/opinion/legends-of-the-fail.html?partner=rssnyt&emc=rss

Συνέντευξη του M. Hudson για το ρόλο της Wall Street στην ελληνική κρίση χρέους στο www.democracynow.org

Άρθρο του John Perkins, πρώην economic hitman για την εταιριοκρατία κια το ελληνικό χρέος
http://www.huffingtonpost.com/john-perkins/economic-chaos-loans-gree_b_901949.html

Πρεκατέ Βικτωρία, 10/11/2011, Δημοσιεύτηκε στις 15/11/2011 από τα blogs skai.gr στο
http://toblogsas.skai.gr/post/12834835965

Φυλλάδιο: Ψυχολογική αντιμεπτώπιση της ανεργίας

2011-11-05T10:45:00.000+02:00

Μετά από μεγάλη ζήτηση, συνέθεσα τα δύο άρθρα για την ψυχολογική αντιμετώπιση της ανεργίας, σε ένα περιεκτικό φυλλάδιο, με τα βασικά βήματα, το οποίο επίσης θα εκτυπωθεί και θα διανεμηθεί. Αν θέλετε να το αναπαράγετε,μπορείτε, αρκει να μείνει αυτούσιο, χωρίς προσθέσεις, αφαιρέσεις, αλλαγές, και με εμφανή τα στοιχεία της πηγής.

Ψυχολογική αντιμετώπιση της ανεργίας

Η ανεργία μπορεί να έχει, εκτός από οικονομικές και ψυχολογικές συνέπειες. Το φυλλάδιο στοχεύει να δώσει κάποιες ιδέες-εργαλεία, για μια πιο θετική και βοηθητική οπτική.

1)Μία από τις πρώτες αντιδράσεις μπορεί να είναι το σοκ. Ακόμη και αν τις πρώτες μέρες νιώθουμε εντελώς «έξω από τα νερά μας», είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι το σοκ δε θα κρατήσει για πολύ, δε χρειάζεται να πάρουμε όλες τις αποφάσεις για την υπόλοιπη ζωή μας τώρα. Μετά από λίγο καιρό, θα νιώθουμε πιο νηφάλιοι και θα μπορούμε να αντιμετωπίσουμε πρακτικά, αλλά και ψυχολογικά, ζητήματα καλύτερα, όσο και αν τώρα νιώθουμε σαν να έχουμε παραλύσει.

2) Σε ψυχολογικό επίπεδο, ας προσπαθήσουμε να δούμε την αλλαγή, όχι σαν κάτι που τρομάζει, αλλά σαν μια νέα αρχή, είτε για να έρθουν νέα πράγματα (και γιατί όχι, καλύτερα), είτε για να αναπτύξουμε εμείς νέες ιδιότητες και να ανακαλύψουμε νέες πλευρές του εαυτού μας. Δεν είναι λίγα τα περιστατικά, όπου απολυμένοι βρήκαν ή δημιούργησαν, μετά από κάποιο διάστημα, μια δουλειά που τους ταίριαζε πολύ περισσότερο από την αρχική.

3)Υπομονή. Πολλοί αναφέρουν ότι έστελναν εκατοντάδες βιογραφικά, χωρίς καμιά ανταπόκριση. Στο τελευταίο βιογραφικό, όπου και τους προσέλαβαν, το πόστο της ήταν πολύ πιο κατάλληλο από όλα τα προηγούμενα. Η δουλειά, αν πραγματικά τη θέλουμε και την επιδιώξουμε, δεν μπορεί παρά, αργά ή γρήγορα, να έρθει.

4)Όχι στην παγίδα της αυτό-κατηγορίας. Είναι εύκολο να υποσκάπτει ενδόμυχα η αυτό-αμφιβολία: «Γιατί να απολύσουν ΕΜΕΝΑ;», «Γιατί να μην έχω ΕΓΩ δουλειά;». Ας το δούμε ότι εμείς είμαστε έτοιμοι για την αλλαγή. Δεν πρέπει να κατηγορούμε τον εαυτό μας, ιδιαίτερα στην ευαίσθητη περίοδο της ανεργίας, όπου είναι εύκολο η αυτό-κατηγορία να εξελιχθεί σε κατάθλιψη.

5)Αίσθηση απώλειας ταυτότητας. «Ήμουν υπεύθυνος πωλήσεων, 10 ώρες την ημέρα, επί 17 χρόνια. Όταν πια δεν είμαι αυτό, ποιος είμαι; Τι ρόλο παίζω εδώ; Τι κάνω με όλον αυτό τον κενό χρόνο;». Αντί να αναλωθούμε σε αυτό-λύπηση, ας ξεκινήσουμε δραστηριότητες, ασχολίες, εθελοντισμό, διάβασμα, όσα πάντα θέλαμε να κάνουμε, πάντα μας ενδιέφεραν, αλλά ποτέ δεν είχαμε το χρόνο. Μπορούμε να βρούμε ασχολίες που χρειάζονται ελάχιστα χρήματα. Δεν υπάρχει κάπου γραμμένο ότι ο λόγος ύπαρξής μας είναι μια οποιαδήποτε συγκεκριμένη θέση εργασίας. Ο λόγος και το νόημα της ύπαρξής μας είναι πολλά περισσότερα πράγματα από αυτά που κάνουμε. Το νόημα της ύπαρξης μας έχει να κάνει με αυτό που είμαστε και με αυτά που μαθαίνουμε μέσα από τη ζωή, μέσα από τις προκλήσεις και τις δυσκολίες που καλείται ο καθένας να διαχειριστεί. Η απώλεια της θέσης εργασίας δεν είναι δική μας αποτυχία. Ας αναρωτηθούμε αν υπάρχει κάποιο προσωπικό μήνυμα μέσα από την κατάσταση αυτή: «Γιατί συμβαίνει σε εμένα τώρα; Τι θέλει να μου πει; Πού θέλει να με οδηγήσει;». Αν ακούσουμε τη διαίσθησή μας, θα μας βοηθήσει να ανταποκριθούμε πολύ πιο δημιουργικά και εύκολα στην αλλαγή και αργότερα να βοηθήσουμε άλλους σε αντίστοιχη κατάσταση. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν θα δραστηριοποιηθούμε πολιτικά ή θα ανεχόμαστε την κοινωνική αδικία που πιθανόν οδήγησε στην ανεργία. Αντιθέτως, όταν έχουμε αντιμετωπίσει την αλλαγή με θετικό τρόπο σε προσωπικό επίπεδο, τότε είμαστε πολύ πιο ξεκάθαροι και δυνατοί να αντιμετωπίσουμε τις αδικίες σε κοινωνικό επίπεδο.

6)Δεν παρασυρόμαστε από το φόβο και την αρνητικότητα των άλλων. Κλείνουμε την τηλεόραση όταν αυτή μας αγχώνει. Δε συζητούμε για την κατάστασή μας με ανθρώπους που μας κάνουν να νιώθουμε άσχημα, που είναι κυνικοί κι απαισιόδοξοι. Δεν αφήνουμε τους φόβους των άλλων για την αλλαγή, να μας αναχαιτίσουν από το νέο δρόμο που επιθυμούμε να δημιουργήσουμε. Είμαστε ανοιχτοί να ρωτήσουμε γνωστούς μας, αν γνωρίζουν κάποιο τρίτο άτομο που ζητά προσωπικό (χωρίς να τους ζητήσουμε απευθείας, γιατί τους φέρνει σε δύσκολη θέση), τους λέμε τι μπορούμε εμείς να προσφέρουμε, όμως πάντα με αυτοπεποίθηση, αξιοπρέπεια και καλή διάθεση, όχι φόβο ή κακομοιριά.

7)Δεν οχυρωνόμαστε σε σκέψεις έλλειψης κι ανταγωνισμού, τύπου «ο θάνατός σου, η ζωή μου». Αν μας καλούν για συνέντευξη και είναι κι άλλοι που περιμένουν στην αίθουσα αναμονής, ας είμαστε εμείς που, με τη θετική μας σκέψη, θα διαχέουμε το κλίμα του φόβου. Ας ευχηθούμε το καλύτερο για όλους, γνωρίζοντας ότι το καλύτερο θα έρθει και για εμάς. Ας προσπαθήσουμε σε αυτό το διάστημα να είμαστε δοτικοί γενικότερα, δε μιλώ οικονομικά, αλλά στο χρόνο μας, στην καλή μας διάθεση, στον ενδιαφέρον μας για τον άλλο.

8)Δοκιμάζουμε όλα τα μέσα που υπάρχουν για εύρεση εργασίας, εφημερίδες, αφήνοντας βιογραφικά (πριν ακόμη ζητήσουν προσωπικό μέσω αγγελιών), διαδίκτυο, γνωστούς. Οι περισσότερες θέσεις εργασίας δεν διαφημίζονται. Είμαστε ανοικτοί με τις αλλαγές κι όχι προκατειλημμένοι. Ίσως η αλλαγή να σημαίνει νέα πόλη. Ή τελείως άλλο αντικείμενο. Η νέα απασχόληση μπορεί να μας αρέσει περισσότερο από την αρχική -ας έχουμε δημιουργικότητα, εφευρετικότητα, ας αναγνωρίζουμε τις ευκαιρίες. Υπάρχει κάτι που θα μου άρεσε να κάνω, κάτι που με τραβάει; Οι εργοδότες προτιμούν άτομα που έχουν ενθουσιασμό και ας έχουν λιγότερα προσόντα. Όταν προσεγγίζουμε πιθανούς εργοδότες ή πελάτες, η νοοτροπία μας είναι: «Αυτό μπορώ να προσφέρω σε εσάς», όχι «Δώστε μου δουλειά». Να επιδιώξουμε αυτό που ειλικρινά μας λέει η καρδιά μας, όσος κυνισμός έλλειψης κι αν υπάρχει γύρω μας.

9)Οικονομία. Ξαναβλέπουμε όλες τις πιθανές πηγές εισοδήματος. Υπάρχει κάποια ιδιοκτησία που θα μπορούσα να πουλήσω ή να ενοικιάσω για να διευκολύνω τη μετάβαση; Υπάρχει η περίπτωση αλλαγής κατοικίας σε κάτι οικονομικότερο; Υπάρχουν συνήθειες ή άχρηστα έξοδα που μπορώ να αποφύγω; Με λίγη έρευνα και σωστές επιλογές, πολλοί βρίσκουν ότι μπορούν να ζήσουν με λιγότερα χρήματα, χωρίς να επηρεαστεί δραματικά η άνεσή τους. Ανακαλύπτουν μαύρες τρύπες «κουτών» εξόδων, που θα μπορούσαν να αποφευχθούν. Αργότερα, θα μπορέσουμε να επανέλθουμε σε πιο άνετη διαβίωση.

9)Μαθαίνουμε να αντέχουμε την απόρριψη. Δεν πτοούμαστε αν δεν προχωρήσει κάποια συνέντευξή μας, δεν εγκαταλείπουμε την προσπάθεια, δεν κατηγορούμε τον εαυτό μας, δεν το παίρνουμε προσωπικά. Σκεφτόμαστε ότι το συγκεκριμένο δεν ήταν για να γίνει και θα προκύψει κάτι άλλο, καλύτερο. Όσες φορές κι αν χρειαστεί, όσο δύσκολο κι αν είναι. Παρατηρούμε συμπτώσεις, κάτι που μπορεί να ακούσουμε «τυχαία» και μπορεί να έχουν χρήσιμα μηνύματα για εμάς, σχετικά με πιθανή εργασία. Αν βλέπουμε συνεχώς το ίδιο μοτίβο να επαναλαμβάνεται, μπορούμε να αναρωτηθούμε αν υπάρχουν πιθανόν ασυνείδητα εμπόδια, που μας μπλοκάρουν. Έτσι, μπορούμε να κάνουμε την ερώτηση στον εαυτό μας: «Αν υπήρχε κάποιος κρυφός λόγος για τον οποίο ΔΕΝ θα ήθελα να δουλέψω, ποιος θα ήταν αυτός;».Tο μυαλό θα πει βέβαια «όχι», για αυτό αφήνουμε την καρδιά μας να μας μιλήσει…Υπάρχει μήπως κρυφός φόβος ότι δεν θα τα καταφέρω; Ότι θα αφήσω τους συγγενείς μου; Ότι ίσως δεν είμαι αρκετά καλός; Αυτά τα υποσυνείδητα μηνύματα, καλό είναι να τα φέρουμε στην επιφάνεια, ώστε να μην σαμποτάρουν τις, κατά τα άλλα, φιλότιμες προσπάθειές μας.

10)Προσπαθούμε να κρατήσουμε ημερολόγιο κατά τη διάρκεια αυτής της δύσκολης περιόδου. Ίσως μας βοηθήσει να ξεκαθαρίσουμε τις σκέψεις μας, τα συναισθήματά μας, να αποφορτιστούμε και να δώσουμε μια άλλη οπτική. Σε κάθε περίπτωση, ας θυμόμαστε ότι κάποια στιγμή που θα έχει τελειώσει αυτή η περίοδος δοκιμασίας, θα κοιτούμε πίσω σε αυτήν με συμπόνια και αναγνώριση ενός χρόνου που μάθαμε πολλά, ανακαλύψαμε τον εαυτό μας και γίναμε πιο δυνατοί.

11)Είναι σημαντικό να αναγνωρίσει κανείς τα στάδια της απώλειας, για να μην ενοχοποιείται όταν τα βιώνει. Η απώλεια εργασίας μπορεί να περιλαμβάνει καταστάσεις άρνησης («δεν είναι δυνατόν, δεν μπορεί, κάποιο λάθος θα έγινε»), φαντασιώσεις επιστροφής («θα το μετανιώσουν και με ξαναπάρουν»), θυμού (φαντασιώσεις εκδίκησης, «θα τους δείξω εγώ ποιος είμαι»), θλίψης κι απόσυρσης (το άτομο κλείνεται στον εαυτό του, «δεν αξίζω»), φόβου («τι θα συμβεί μετά»), πόνου (γιατί η εργασία και το κοινωνικό της περιβάλλον μπορεί να τους λείπει), απώλεια της αίσθησης ταυτότητας («ποιος είμαι, τι κάνω, γιατί είμαι εδώ»), ενοχή και ντροπή («γιατί εμένα, ίσως εγώ φταίω»), κοινωνική απομόνωση και στιγματισμό (οι δυτικές κοινωνίες ορίζουν τα άτομα σε σχέση με αυτό που κάνουν ως επάγγελμα).

13)Κοινωνική απομόνωση και στιγματισμός: Στους άλλους, κάποιες φορές, ενεργοποιείται ο δικός τους φόβος, σκέφτονται «πώς θα αντιδρούσα εγώ αν έχανα τη δουλειά μου». Τότε, κάποιοι ίσως αποφύγουν τον άνεργο, ώστε να μη χρειάζεται να σκεφτούν πώς θα ήταν στη θέση του. Σε καμία περίπτωση δεν πρέπει ο άνεργος να το δει ως προσωπική απόρριψη ή ανεπάρκεια, αλλά να το δει σαν αυτό που είναι: ο φόβος των άλλων και τίποτα παραπάνω. Η περίοδος αυτή θα ξεδιαλέξει τους πραγματικούς φίλους από τους δήθεν. Ας θυμηθούμε όμως ότι εκείνοι οι οποίοι απομακρύνονται, δεν θα μπορούσαν ούτως ή άλλως να μας προσφέρουν κάτι στη νέα φάση της ζωής μας. Αφήνεται κενός χώρος για να έρθουν νέα, πιο κατάλληλα άτομα στη ζωή μας.

14)Κατά κάποια έννοια, ο άνεργος σήμερα είναι πρωτοπόρος, γιατί ωθείται να ξεπεράσει την ειδωλοποίηση που έχουν αποδώσει οι δυτικές κοινωνίες στη «θέση εργασίας». Εργασία μπορεί να προσφερθεί με πολλούς διαφορετικούς τρόπους, δεν είναι αποκλειστικότητα μόνο των κάποιων εργοδοτών. Η δημιουργικότητα και η χρησιμότητα ενός ατόμου μπορεί επίσης να εκφραστεί με πολλούς τρόπους. Ο όρος «άνεργος» υπονοεί ότι «δεν έχει έργο», άρα είναι ανακριβής! Όλοι οι άνθρωποι, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο επιτελούν έργο, ακόμη κι αν είναι η φροντίδα των παιδιών, των γονιών, του κήπου ή του εαυτού τους. Ακόμη και αν είναι «απλώς» να μαθαίνουμε από τις εμπειρίες της ζωής και να προσπαθούμε να ξεπεράσουμε τις δυσκολίες της. Αυτό κι αν είναι έργο! Σε όσους μας ρωτούν: «Με το ασχολείσαι;»,μπορούμε να απαντούμε: «Δεν εργάζομαι για κάποιον συγκεκριμένο εργοδότη», με περηφάνια, αξιοπρέπεια και χαμόγελο…Αυτό και αν είναι ένα έργο διδασκαλίας προς τους άλλους… Αυτή είναι νίκη.

15)Ένας κίνδυνος κατά τη διάρκειας της «κενής» περιόδου, μετά την απώλεια εργασίας, είναι η πτώση της αυτοπεποίθησης του ατόμου, απλά και μόνο επειδή δεν χρησιμοποιεί τις ικανότητες και δεξιότητές του με τον τρόπο που είχε συνηθίσει. Δεν σημαίνει όμως ότι επειδή, τώρα, λόγω συνθηκών, δεν κάνουμε κάτι, δεν θα μπορούμε να το κάνουμε στο μέλλον. Είναι όπως η οδήγηση. Αν την αφήσεις λίγες μέρες, όταν ξαναπιάνεις το τιμόνι, νιώθεις στην αρχή λίγο παράξενα. Μετά από μερικά δευτερόλεπτα όμως ξυπνούν τα γνώριμα ανακλαστικά και είναι σαν να μην την άφησες ποτέ. Η συνεχιζόμενη ενασχόλησή μας, έστω και μέσα από προσφορά άμισθης εργασίας σε κάποιον συγγενή ή φίλο, βάσει ανταλλαγής, ή η εθελοντική εργασία, βοηθούν να συντηρήσουμε την αίσθηση της αυτό-αποτελεσματικότητας. Μπορούμε από μόνοι μας να προσφέρουμε ανταλλαγή εργασίας ως αναγνώριση για κάποια χάρη, παροχή ή φροντίδα από τους άλλους, έστω κι αν είναι από το οικογενειακό μας περιβάλλον. Αυτό είναι σημαντικό για τον αυτό-σεβασμό μας, αλλά και για να μας σέβονται και οι άλλοι.

16) Ακόμη και τα πιο μικρά πράγματα που κάνουμε έχουν αξία και σημασία και μπορούν να γίνουν μεγάλα… Σε μια δύσκολη περίοδο μετάβασης, δεν πρέπει να υποτιμούμε το παραμικρό βήμα προσπάθειας. Όταν ανοιγόμαστε εμείς στη ζωή με θάρρος, αυτοπεποίθηση, καλή πρόθεση και πίστη σε αυτό που αγαπάμε, τότε και η ζωή μας ανοίγεται με τον τρόπο της αντίστοιχα. Σε κάθε τι καινούργιο, έστω και να είναι μια καινούργια εμπειρία, κάτι που μάθαμε, κάποιος που γνωρίσαμε, ας πούμε μέσα μας «ευχαριστώ για την ευκαιρία» , ακόμη κι αν η συγκεκριμένη ευκαιρία φαίνεται να μην οδηγεί πουθενά. Ακόμη και αν φαίνεται να πηγαίνει ‘χαμένη’, τίποτα δεν πάει χαμένο και τίποτα δεν είναι αδύνατο.

17)Ας το δούμε λίγο αντίστροφα. Αντί για τιμωρία, ας δούμε τον παρόντα χρόνο ως ευκαιρία: «τι μπορώ να κάνω εγώ σε αυτό το χρόνο διακοπών;» (έστω κι αν είναι υποχρεωτικές διακοπές…). Όταν εργαζόμαστε, πολλοί επιθυμούμε διακαώς τις διακοπές, που θα κάνουμε αυτό, εκείνο, το άλλο… Όταν όμως έρχεται η απόλυση, ξαφνικά παραλύουμε και δεν κάνουν τίποτα…Γιατί; Δεν είναι μόνο η απώλεια εσόδων, γιατί κάποιες από τις επιθυμίες είναι ανέξοδες… Είναι πιο πολύ η ψυχολογική παράλυση που προκύπτει, μαζί με την ενοχή και την κοινωνική κατάκριση που λανθασμένα επηρεάζουν το άτομο να σκέφτεται ότι: «αν δεν δουλεύω, δεν αξίζω να κάνω αυτά που θέλω, δεν αξίζω να περνάω καλά, δεν αξίζω να κυνηγήσω τα όνειρά μου», συχνά συνοδευόμενο από μια δόση αυτό-τιμωρίας. Είναι μια λανθασμένη πεποίθηση. Ας δημιουργήσουμε αυτήν την περίοδο με τέτοιο τρόπο, ώστε όταν με το καλό, στο μέλλον επιστρέψουμε στην εργασία, να κοιτάζουμε πίσω και να βλέπουμε ότι συνέβησαν πολλά θετικά σε μια γενικώς αρνητικά κατάσταση.

18)Ο κενός χρόνος μας οδηγεί είτε το θέλουμε είτε όχι, να έρθουμε αντιμέτωποι με τον εαυτό μας, με τους φόβους μας, με τα απωθημένα συναισθήματα. Τα δώρα που συχνά προκύπτουν, αφού κάνουμε τη δουλειά της αυτογνωσίας και αυτό-θεραπείας, είναι ίσως πολύ μεγαλύτερα και πολυτιμότερα από τα οφέλη που είχε η προηγούμενη απασχόληση. Από τη στιγμή που μας συμβεί η απώλεια εργασίας, είτε σε περίοδο κρίσης, είτε όχι, είτε στην Ελλάδα, είτε αλλού, εμείς μπορούμε να το χρησιμοποιήσουμε προς όφελός μας, για να βρούμε πιο είναι το αληθινό μας νόημα, το δικό μας δρόμο, για να γίνουμε πιο δυνατοί και αληθινοί στον εαυτό μας. Όσο αρνητικό κι αν είναι, μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να βγει κάτι καλό...

Πρεκατέ Βικτωρία
Ψυχολόγος-Συγγραφέας
www.brightplanet.blogspot.com
vprek2000@yahoo.gr

Δωρεάν συμβουλευτική μέσω τηλεφώνου ή email για άτομα που δεν έχουν πόρους για συμβουλευτική επί πληρωμή, σχετικά με προσωπικές ή/και οικογενειακές δυσκολίες λόγω οικονομικών καταστάσεων ή ανεργίας.

Δημοσιεύτηκε από http://toblogsas.skai.gr/post/12280352236 στις 3/11/11

Κρίση (Μέρος 10ο): Συμμετοχική δημοκρατία, αυτοεκτίμηση έθνους και δημοψηφίσματα

2011-11-05T10:40:00.000+02:00

“A man in debt is so far a slave.” (Ralph Waldo Emerson)

Η πρόσφατη πρόταση για δημοψήφισμα του κ. Παπανδρέου υπήρξε ιδιαίτερα αμφιλεγόμενη και επέφερε μεγάλη κριτική εντός και εκτός. Δεν είμαι πολιτικός αναλυτής για να σχολιάσω τα υπέρ ή κατά της συγκεκριμένης πρότασης, όμως πραγματικά έγειρε κάποια ερωτήματα σχετικά με τα δημοψηφίσματα γενικότερα, για την άμεση συμμετοχική δημοκρατία και για τη στάση μας απέναντι στην αλλαγή.

Παρατήρησα με ενδιαφέρον πώς πολλοί άνθρωποι που διαμαρτύρονταν για την αγνόηση της λαϊκής βούλησης πρωθύστερα, όταν ήρθε η ώρα (η οποία πράγματι μπορεί να μην ήταν και η πιο κατάλληλη), να ερωτηθούν για την παραμονή ή όχι στο ευρώ, έδειξαν έντονη άρνηση και καταδίκη της ιδέας του δημοψηφίσματος. Υπήρξαν πολλές πολιτικές παράμετροι για το συγκεκριμένο θέμα βεβαίως, όμως αυτή η διαπίστωση στάθηκε ως ερέθισμα για κάποια γενικότερα ερωτηματικά σχετικά με την ψυχολογική αντιμετώπιση που έχουμε απέναντι σε θέματα εξουσίας και ανάληψης ευθύνης.

Σε ένα γενικότερο πλαίσιο λοιπόν, αναρωτιέμαι: γιατί δεν γίνονται δημοψηφίσματα συχνότερα. Και δεν μιλώ μόνο για την Ελλάδα, αλλά για όλο τα ανεπτυγμένα κράτη των δημοκρατικών πολιτευμάτων. Δεν έχουμε δικαίωμα να ερωτούμαστε ως πολίτες για αυτά που μας αφορούν; Η συμμετοχή απλώς και μόνο στις εκλογές δεν αρκεί. Εκλέγεται ένα κόμμα, βάσει ενός προγράμματος (που συχνά στην πράξη δεν ακολουθεί καθόλου), και δρα αυτόβουλα για 4 χρόνια, στην ουσία κάνοντας ό,τι θέλει. Αυτό θα μπορούσε ίσως ακριβέστερα να ονομαστεί εκλεγόμενη κομματοκρατία. Πού είναι η συμμετοχή των πολιτών στις κοινές αποφάσεις; Δεν ήταν αυτή η δημοκρατία της αρχαίας Αθήνας. Οι πολίτες συμμετείχαν τακτικότατα και συναποφάσιζαν για όλα τα κοινά θέματα. Βεβαίως τότε ο πληθυσμός ήταν μικρότερος. Όμως και σήμερα έχουμε άλλα μέσα επικοινωνίας, που δεν υπήρχαν τότε. Συμμετοχική δημοκρατία θα σήμαινε τακτικά δημοψηφίσματα. Δημοψηφίσματα που ενδεχομένως θα έχουν περισσότερα από δύο σκέλη απαντήσεων. Δημοψηφίσματα πάνω σε πιθανά σενάρια λύσεων, αντί για ένα δίλημμα ‘ναι ή όχι’. Δημοψηφίσματα που θα δέχονταν και ανατροφοδότηση-ιδέες-σχόλια από τους ψηφοφόρους. Αν υπήρχε η βούληση, πολλά θα μπορούσαν να γίνουν.

Τι είναι αυτό που μας σταματά; Αντίσταση των υπαρχουσών δομών εξουσίας. Αντίσταση απέναντι στην αλλαγή, αλλά αντίσταση ακόμη και από τον ίδιο το λαό στην πιο ενεργό συμμετοχή…Αναρωτιέμαι κατά πόσον, μας είναι ίσως πιο εύκολο να εμπιστευόμαστε σχεδόν τυφλά τα πάντα σε ένα πολιτικό κόμμα και μετά να το κριτικάρουμε εκ του ασφαλούς, παρά να αναγκαστούμε να εργαστούμε, με διάβασμα, σκέψη, αναζήτηση, για το τι είναι καλύτερο και ψηφίζοντας, να μοιραζόμαστε και εμείς την ευθύνη της απόφασης. Η άμεση συμμετοχική δημοκρατία (που δεν βλέπω να υπάρχει σήμερα σε κανένα κράτος του ανεπτυγμένου κόσμου) απαιτεί δουλειά εκ μέρους του ψηφοφόρου. Πολλή δουλειά. Ο ψηφοφόρος αναλαμβάνει ευθύνη. Είμαστε έτοιμοι για κάτι τέτοιο; Θα θέλαμε να μπούμε στον κόπο; Έχουμε το σθένος και την αυτοπεποίθηση να αναλάβουμε ευθύνη, έστω και μέσα από μία ψήφο, για κρίσιμα ζητήματα για τη χώρα μας; Ή νιώθουμε υποσυνείδητα ανεπαρκείς να πάρουμε τη σωστή απόφαση, οπότε το αφήνουμε στους πολιτικούς, κι ας τους βρίζουμε μετά;

Θεωρώ ότι ο λαός μας είναι ίσως η ιδανικότερη περίπτωση σε όλον τον κόσμο για να εφαρμοστεί η άμεση συμμετοχική δημοκρατία. Όχι μόνο λόγω της αρχαίας παράδοσης, αλλά και λόγω ένθερμης ενασχόλησης κι ενδιαφέροντος για τα κοινά. Όσο κι αν κατηγορούμε το λαό μας, είμαστε από τους ελάχιστους που έχει τέτοιο έντονο ενδιαφέρον για τα κοινά, έστω κι αν κάποιες φορές είναι περισσότερο ένθερμο από ότι θα έπρεπε! Εμπιστευόμαστε το λαό μας να λάβει αποφάσεις ο ίδιος, άμεσα, ή κατά βάθος θεωρούμε (όπως συχνά διαβάζω στα σχόλια των ηλεκτρονικών εφημερίδων) ότι ο κόσμος είναι «χαζός» και θα επιλέξει «ανόητα»;
Βέβαια, μια σημαντική παράμετρος εδώ είναι η πληροφόρηση. Πώς μπορείς να αποφασίσεις εμπεριστατωμένα και υπεύθυνα για κάποιο σημαντικό θέμα, όπως π.χ. την παραμονή ή όχι στο ευρώ, όταν δεν έχεις επαρκή δεδομένα. Τι θα συμβεί στην μία περίπτωση και τι στην άλλη. Ποτέ βέβαια δεν μπορούμε να έχουμε προβλέψεις του μέλλοντος, για αυτό και χρειάζονται οι διορατικοί πολιτικοί των οποίων την κρίση να μπορούμε να εμπιστευτούμε, εκεί που τα δεδομένα δεν αρκούν. Παρόλα αυτά, ίσως ήταν χρήσιμο να αναρωτούμαστε συχνότερα, να εμπιστευόμαστε συχνότερα το ένστικτό μας για το ποια είναι η αλήθεια, να ενημερωνόμαστε συστηματικά, όχι μόνο από την τηλεόραση ή τον τύπο, αλλά και το Διαδίκτυο, που φιλοξενεί πληθώρα απόψεων και προσφέρει μεγαλύτερη ελευθερία και ποικιλία στις γνώμες, αντί για τα μαζικά ΜΕ . Να συμμετέχουμε περισσότερο και ουσιαστικότερα, χωρίς εμπάθεια, πιστεύοντας ότι μπορούμε να προσφέρουμε περισσότερα από απλά γενικά απαξιωτικά σχόλια για το υπάρχον πολιτικό σύστημα στο σύνολό του.

Πιστεύω ότι ο καιρός, όπου επαφιόμασταν, έστω και με γκρίνια, σε μια οποιαδήποτε κυβέρνηση-μπαμπά, να τα αναλάβει όλα για λογαριασμό μας, τελειώνει. Θα χρειαστεί και οι πολιτικοί να ακούν τη γνώμη του λαού περισσότερο και να δεσμεύονται πάνω σε αυτήν, αλλά και ο λαός, να συμμετέχει πιο ενεργά, όχι μόνο μέσα από την κριτική, αλλά μέσα από την δημιουργία προτάσεων, σαν να ήταν ο ίδιος πολιτικός (με την καλή έννοια…).

Αντίσταση στην αλλαγή, μπαίνοντας σε άγνωστα νερά:

Μιλώντας γενικά για την αλλαγή σε συλλογικό επίπεδο: όσο κι αν λέμε ότι θέλουμε την αλλαγή, όταν έρχεται τη φοβόμαστε. Φοβόμαστε, λαοί και ηγέτες, το άγνωστο, προσπαθούμε να γαντζωθούμε πάση θυσία στο προηγούμενο, όσο επώδυνο, δυσλειτουργικό κι αν ήταν. Προσπαθούμε να κάνουμε τα παλιά εγχειρήματα να δουλέψουν, να επιβιώσουν, παρά τις δυσκολίες και τις ενδείξεις ότι κάποια θέματα είναι ‘άλυτα’. Πότε έρχεται το κρίσιμο σημείο, όπου η επιμονή στην προσπάθεια γίνεται προσκόλληση σε κάτι που δεν περπατά, λόγω φόβου, λόγω αντίστασης στην αλλαγή; Χρειάζεται διάκριση. Αυτό που ισχύει γενικά για την αλλαγή, είναι ότι όσο περισσότερο αντιστεκόμαστε, (λες και το μόνο που υπάρχει είναι αυτό που έχουμε τώρα), τόσο πιο επώδυνη θα είναι η αλλαγή για εμάς. Η αλλαγή, όταν είναι να έρθει, θα έρθει, είτε το θέλουμε είτε όχι. Όταν οι παλιοί τρόποι λειτουργίας δεν δουλεύουν άλλο, παρά τις αλλεπάλληλες προσπάθειες, όσο και να προσπαθούμε επιπλέον να τους κάνουμε να δουλέψουν, δεν θα αποδώσει. Κάποιοι το διαισθάνονται και προχωρούν μπροστά. Άλλοι προσπαθούν να βρουν χίλια τεχνικά επιχειρήματα για να δικαιολογήσουν ή να βρουν τεχνικές διεξόδους. Το παγκόσμιο κίνημα Occupy φαίνεται να ζητά ενσυνείδητα και ξεκάθαρα αλλαγή για τον τρόπο που λειτουργεί η παγκόσμια οικονομία, ώστε να γίνει καθαρότερος, δικαιότερος, απλούστερος, πιο διαφανής. Όσο η αλλαγή αυτή αποφεύγεται, τόσο η παγκόσμια οικονομία θα πηγαίνει από κρίση σε κρίση.

Σχετικά με το δανεισμό: Εδώ υπάρχουν διαφορετικές φιλοσοφίες και προσεγγίσεις, όπως και σε ένα νοικοκυριό. Ο ένας νοικοκύρης λέει: «Δεν παίρνω καταναλωτικά δάνεια. Θα ζω με όσα παράγω και ας είμαι στριμωγμένος. Όταν βγάλω περισσότερα, τότε θα είμαι πιο άνετα. Δάνειο θα πάρω μόνο όταν υπάρξει πολύ συγκεκριμένη ανάγκη, π.χ. υγεία ή αγορά σπιτιού και βάσει ενός ρίσκου και τιμής που έχω προσεκτικά υπολογίσει από πριν. Όχι όμως δάνεια, απλώς για να περνάω…»
Ο άλλος νοικοκύρης σκέφτεται «Δε βαριέσαι. Ας περνάω τώρα εγώ καλά κι ό,τι θέλει ας γίνει…» και τα φορτώνει όλα στην κάρτα, μέχρι που να έρθει η τράπεζα να του πάρει και το σπίτι. Ανάλογες νοοτροπίες βλέπουμε και στον δανεισμό μας ως χώρα. Μου κάνει εντύπωση να διαβάζω συχνά «Εγώ δε θέλω τη φτώχεια. Να κάνουμε ό,τι μας λένε, γιατί δεν θα μπορούμε να πάρουμε τη δόση», δηλαδή ας δανειζόμαστε κι ό,τι γίνει. Ας καταχρεώσουμε τα παιδιά μας, ας υποθηκεύσουμε την ελληνική γη, ας ξεπουλήσουμε ό,τι έχουμε, μόνο και μόνο για να μην φτωχύνουμε (κάτι που ούτως ή άλλως τελικά συμβαίνει). Ενώ ο τρόπος κυριαρχίας δυνάμεων στο παρελθόν ήταν ο στρατιωτικός, σήμερα είναι ο χρηματο-οικονομικός. Για αυτό θα πρέπει ο λαός να ερωτείται, η γνώμη του λαού να λαμβάνεται υπόψη κι ο λαός να δείχνει υπευθυνότητα σχετικά με τη διαχείριση των οικονομικών. Θα πρέπει να καταλάβουμε ότι όταν δανειζόμαστε λεφτά παίζουμε με τη φωτιά. Δεν θα πρέπει να το επιτρέψουμε ξανά. Είτε έχουμε ίδιον όφελος από το δανεισμό, είτε είμαστε απλοί αμέτοχοι παρατηρητές, δεν θα πρέπει να το επιτρέψουμε ξανά.

Έχουμε δει όλοι το τριμηνιαίο θρίλερ με τις δόσεις. Ο εθισμός στο χρέος δεν συμβαίνει μόνο στην Ελλάδα, αλλά σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, στις οποίες μάλιστα το χρέος ανά κάτοικο είναι πολύ υψηλότερο από ότι στην Ελλάδα. Στη δική μας έχουμε την ιδιαιτερότητα των δόσεων λόγω των πακέτων στήριξης. Κάθε λίγο και λιγάκι… είμαστε σαν το ναρκομανή που αποζητά τις δόσεις του. Όταν λοιπόν ξεμένουμε από ρευστό και αρχίζουν τα συμπτώματα στέρησης, ζητάμε το υποκατάστατο... Και σήμερα, αντί για ηρωίνη (ρευστό από τις αγορές) παίρνουμε τη μορφίνη (πακέτο στήριξης). Όμως, όσο η μορφίνη θεραπεύει την ουσιο-εξάρτηση, άλλο τόσο τα δάνεια μέσω των πακέτων στήριξης μπορούν να θεραπεύσουν τον εθισμό και την εξάρτηση από το χρέος. Πώς θεραπεύονται τελικά οι ναρκομανείς; Χρειάζεται ψυχο-θεραπεία ατομική και ομαδική, στήριξη και δουλειά με τον εαυτό τους, ώστε να πιστέψουν ότι έχουν τη δύναμη μέσα τους να σταθούν στα πόδια τους χωρίς εξαρτήσεις. Ίσως για εμάς η ψυχο-θεραπεία να είναι η αυτοεκτίμησή μας, ενίσχυση της παραγωγικότητάς μας, εξυγίανση από τη διαφθορά. Ίσως η απότομη απόσυρση από καινούργια δάνεια να είναι ο αναπόφευκτος τρόπος απεξάρτησης, αν και θα φέρει ισχυρό σοκ συμπτωμάτων στέρησης στην αρχή. Μακροπρόθεσμα θα είναι όμως καλύτερα. Αλλιώς, εθισμένοι για πάντα στο δανεισμό, οποιουδήποτε είδους, θα έχουμε έναν αργό θάνατο.

Τώρα που επιτέλους είδαμε τις συνέπειες του ξέφρενου δανεισμού στην κοινωνία μας, θα πρέπει να αναλάβουμε πολλή μεγαλύτερη ευθύνη σαν λαός, στις επόμενες κινήσεις δανεισμού από οποιαδήποτε μελλοντική κυβέρνηση. Αν για παράδειγμα, έρθει ξανά στο μέλλον κάποιο κόμμα και αρχίζει να δανείζεται ξέφρενα και να μοιράζει στους ψηφοφόρους, εμείς αυτό θα το δεχτούμε; Θα θεωρήσουμε ότι είναι ο καλός επειδή μας δίνει λεφτά, ενώ στην πραγματικότητα υποθηκεύει τη χώρα; Ή θα πρέπει να διαμαρτυρηθούμε για λεφτά που δεν μας ανήκουν; Όσο παράδοξο κι αν ακούγεται, αυτό θα πρέπει να κάνουμε. Τα δανεικά δεν πέφτουν από τον ουρανό, θα τα πάρουμε από κάποιον, στην προκειμένη από τα παιδιά μας. Για αυτό και πρέπει να σταματήσουμε, όχι μόνο να αποδεχόμαστε προνόμια που δεν αξίζουμε, αλλά να διαμαρτυρόμαστε σε οποιονδήποτε πάει να δανειστεί στο όνομά μας. Εκτός από την αποικιοκρατία, εταιρειοκρατία ή οτιδήποτε άλλο, υπάρχει και η χρεο-κρατία. Της οποίας βιώνουμε τώρα τις συνέπειες.

Η στάση μας, κυρίως στο ψυχολογικό επίπεδο, απέναντι στο Ευρώ, με έκανε επίσης να αναρωτηθώ ποια είναι τα κίνητρά μας πραγματικά. Υπάρχει τεράστιος φόβος σχετικά με την έξοδο από το Ευρώ, σε πολλά σημεία δικαιολογημένος, καθώς στην παρούσα κατάσταση κι εδώ πού φτάσαμε (με τεράστιο χρέος ΣΕ ευρώ), η έξοδος θα ήταν σοκαριστική κι επίπονη (αν και αμφιβάλλω κατά πόσον μπορούμε να την αποφύγουμε, όχι μόνο εμείς, αλλά και άλλες χώρες, καθώς η κρίση του Ευρώ φαίνεται ενδογενής και συστημική-δεν εξαρτώνται τα πάντα από εμάς, το ευρώ μπορεί να καταρρεύσει από μόνο του).

Πέρα λοιπόν από τη συναισθηματικά φορτισμένη συζήτηση για το αν πρέπει να βγούμε από το Ευρώ ή όχι, ας πάμε λίγο πίσω και ας αναρωτηθούμε τουλάχιστον αν θα έπρεπε να είχαμε μπει στο Ευρώ, ευθύς εξαρχής. Θα έπρεπε; Γιατί; Τι καλό μας πρόσφερε; Τον εύκολο δανεισμό. Η Ελλάδα μπόρεσε μέσω Ευρώ να δανειστεί από τις αγορές ποσά, που θα ήταν αδύνατον μέσω δραχμής. Κι ήταν αυτό καλό; Τα υπέρογκα ποσά των δανείων κατασπαταλήθηκαν, ελάχιστα βοήθησαν το μέσο πολίτη να γίνει πιο δημιουργικός και υπεύθυνος και τώρα καλούμαστε όλοι να πληρώσουμε τη νύφη, με τρόπο επώδυνο, ταπεινωτικό και με μέτρα που στην ουσία παραλύουν την οικονομία και την ανάπτυξη. Ανεξάρτητα από το πόσο εξαιρετικά δύσκολο είναι σήμερα να φύγουμε, τουλάχιστον ας αναρωτηθούμε αν ήταν καλό για εμάς που μπήκαμε στο Ευρώ αρχικά. Μου κάνει εντύπωση και βλέπω πολύ συχνά στην χώρα μας να είμαστε πιο υπέρμαχοι του Ευρώ κι από τους ίδιους τους δημιουργούς του! Γιατί όμως; (Συμμετοχή στην Ευρωζώνη δεν ισούται με συμμετοχή στην Ευρωπαϊκή Ένωση).

Πού θέλω να καταλήξω: Πολύ φοβάμαι ότι ο βασικός λόγος που τόσο υπερμαχόμαστε τόσο την συμμετοχή μας στο Ευρώ (πέρα από τις πρακτικές δυσκολίες εξόδου σήμερα) είναι καθαρά ψυχολογικός. Μας κάνει να νιώθουμε πιο Ευρωπαίοι! Μας κάνει να νιώθουμε κάπως ανώτεροι. Μας κάνει να νιώθουμε ότι είμαστε διαφορετικοί, όχι οι παρακατιανοί στην άκρη της Ευρώπης. Αυτό είναι θέμα αυτό-εκτίμησης. Και δυστυχώς αυτή η έλλειψη αυτό-εκτίμησης μας τυφλώνει στο να δούμε αντικειμενικά τα υπέρ και τα κατά αυτής της κίνησης. Όμως η αυτό-εκτίμηση δεν χτίζεται από τη συμμετοχή σε ένα νόμισμα ή σε έναν τίτλο. Έτσι, τώρα καταλήγουμε να νιώθουμε ακόμη πιο ταπεινωμένοι και ζητιάνοι από ποτέ. Ίσως είναι σημαντικό να αναρωτηθούμε κατά πόσον πραγματικά έχουμε ανάγκη αυτήν την ταύτιση με τους Ευρωπαίους για να νιώσουμε πιο δυνατοί. Η Ευρωπαϊκή ένωση δημιουργήθηκε με βάση τα ιδανικά και το πνεύμα της φιλίας και της συνεργασίας. Από τη στιγμή όμως που μέσω ενός κοινού νομίσματος, ενεπλάκησαν τεράστια οικονομικά συμφέροντα, η φιλία αυτή που με τόσο κόπο χτίστηκε μπαίνει σε κίνδυνο. Συνεργασία, αλληλοβοήθεια, αλληλοστήριξη, επί ίσοις όροις, μπορεί να υπάρχει με πολλούς τρόπους, δεν χρειάζεται απαραίτητα έναν κοινό νόμισμα, ιδιαίτερα όταν εμπλέκονται οικονομικά συμφέροντα τέτοιας έκτασης. Απεναντίας βλέπουμε ότι η εμπλοκή στα οικονομικά σε τέτοιο βαθμό, καταστρέφει τις σχέσεις μεταξύ χωρών και λαών παρά τις χτίζει.

Είναι όπως και στη φιλία. Εκτός κι αν τον εμπιστεύεσαι τον άλλον απόλυτα (και συνήθως μόνο με ελάχιστα άτομα μπορείς να το κάνεις αυτό), δεν μπλέκεις οικονομικά θέματα με φίλους, ο καθένας τα δικά του, γιατί πολύ συχνά οδηγούν σε προστριβές και χαλάνε σχέσεις. Έτσι ακριβώς έχει γίνει και τώρα με τους εταίρους μας. Φιλία δεν σημαίνει να γίνουμε ίδιοι σε όλα, ούτε να φοράμε τα ίδια ρούχα. Φιλία σημαίνει σεβασμός για τη διαφορετικότητα του άλλου, και προσπάθεια να μη βάζω τη φιλία σε πειρασμό με θέματα που θα σκανδαλίσουν, όπως τα (σχεδόν) κοινά οικονομικά… Πιστεύω ότι πιο υγιής θα ήταν η σχέση μας με τους εταίρους στην Ευρωπαϊκή Ένωση, πιο ξεκάθαρη, πιο αξιοπρεπής, αν δεν είχαμε μπει σε όλην αυτή τη διαδικασία του κοινού νομίσματος. Τότε δεν θα είχαμε τη δυνατότητα να δανειζόμαστε τόσα πολλά και αυτό θα ήταν ΠΟΛΥ ΚΑΛΥΤΕΡΟ για εμάς. Θα είχαμε μέσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση μεγαλύτερο βαθμό ανεξαρτησίας κι αξιοπρέπειας από ότι σήμερα. Η συνεχιζόμενη ταπείνωση λαβώνει κι άλλο την ήδη εύθραυστη αυτό-εκτίμησή μας ως έθνος.

Όσον αφορά στην έξοδο από το Ευρώ, δεν είμαι οικονομολόγος για να γνωρίζω τις λεπτομέρειες, κατανοώ ότι θα ήταν ένα σοκαριστικό εγχείρημα και θα χρειαζόταν μια πολύ ικανή κυβέρνηση για να το διαχειριστεί, ώστε να γίνει όσο πιο ομαλά γίνεται, αν μπορεί να γίνει ομαλά. Δεν βιάζομαι όμως να την εξισώσω με καταστροφή ή με το τέλος του κόσμου. Ίσως αν γινόταν την κατάλληλη στιγμή με τους κατάλληλους ανθρώπους και τον κατάλληλο τρόπο, να είναι μακροπρόθεσμα λιγότερο επώδυνη από ότι η παραμονή μας, με ασφυκτικά μέτρα, η οποία θα είναι σαν ένας αργός θάνατος -αυτό τουλάχιστον υποστηρίζουν πολλοί έγκριτοι οικονομολόγοι στο εξωτερικό. Πού θα μπει η διαχωριστική γραμμή, για αυτά που θυσιάζαμε ώστε να παραμείνουμε; Τι αξίζει τον κόπο και τι όχι; Τελικά, ίσως δεν χρειαστεί να μπούμε καν στο δίλημμα. Η έξοδος ίσως γίνει και χωρίς τη συγκατάβασή μας, όχι λόγω έξωσης από τους εταίρους, αλλά λόγω κατάρρευσης του ίδιου του νομίσματος. Μην υποτιμούμε το γεγονός ότι όλες οι χώρες εμφανίζονται να έχουν πρόβλημα. Οπότε, ας αρχίσουμε να χτίζουμε την αυτό-εκτίμησή μας από σήμερα και την αυτοπεποίθηση ότι μπορούμε να είμαστε ανεξάρτητοι, ότι μπορούμε να τα καταφέρουμε μόνοι μας, γιατί ίσως μας χρειαστεί νωρίτερα από ότι περιμένουμε. Την αυτοπεποίθησή μας δεν πρόκειται να μας τη δώσει κανείς άλλος.

Όλα αυτά μπορεί να ακούγονται θεωρητικά, ότι αφορούν μόνο στο ψυχολογικό επίπεδο, χωρίς να αγγίζουν την πραγματικότητα. Όμως, το ψυχολογικό επίπεδο είναι η κρυφή απαρχή, η κρυφή βάση, η οποία καθοδηγεί τις πράξεις ατόμων και λαών. Όσον αφορά σε θέματα αυτό-εκτίμησης, αξιοπρέπειας, ανεξαρτησίας, εγκράτειας, αυτάρκειας, αυτονομίας, πίστης ότι θα τα καταφέρουμε, τότε ειδικά η ψυχολογική βάση είναι πολύ σημαντική. Γιατί αυτό που έχουμε μέσα μας, αυτό προβάλλουμε προς τα έξω, αυτό δημιουργούμε.

Πρεκατέ Βικτωρία, 5/11/2011, www.brightplanet.blogspot.com

Ψυχολογική αντιμετώπιση της ανεργίας Μέρος 2ο

2011-10-21T11:12:00.000+03:00

Η απώλεια της εργασίας συχνά συνοδεύεται από το αρχικό σοκ, το οποίο μπορεί να διαρκέσει μήνες, ακόμη και αν η απόλυση δεν αποτελεί έκπληξη. Είτε ξαφνική είτε όχι (αν, για παράδειγμα, προέρχεται από τη σταδιακή μείωση πελατών ενός ελεύθερου επαγγελματία), η απώλεια θα χρειαστεί μια διαδικασία επεξεργασίας, ώστε το άτομο να προσαρμοστεί όσο πιο ανώδυνα και ομαλά γίνεται.

Η απώλεια εργασίας, έτσι όπως έχει εξελιχθεί η εργασία σήμερα, για πολλούς ανθρώπους μπορεί να σημαίνει, πέρα από την πτώση εισοδήματος, την απώλεια της κοινωνικής ταυτότητας, την απώλεια της γνώριμης καθημερινής ρουτίνας και σε κάποιες ακραίες περιπτώσεις την απώλεια νοήματος στη ζωή. Δεν χρειάζεται όμως να είναι τίποτα από όλα αυτά.

Δεν υπάρχει κάπου γραμμένο ότι μια οποιαδήποτε συγκεκριμένη θέση εργασίας είναι ο λόγος ύπαρξής μας. Ο λόγος και το νόημα της ύπαρξής μας είναι πολλά περισσότερα πράγματα από αυτά που κάνουμε ή από αυτά που μια δεδομένη κουλτούρα κρίνει ότι κάνουμε. Το νόημα της ύπαρξης μας έχει να κάνει με αυτό που είμαστε (το οποίο είναι πολύ μεγαλύτερο από αυτό που γνωρίζουμε ότι είμαστε). Ο λόγος της ύπαρξής μας έχει να κάνει με αυτά που μαθαίνουμε μέσα από τη ζωή, μέσα από τις προκλήσεις και τις δυσκολίες που καλείται ο καθένας να διαχειριστεί. Καλώς ή κακώς, μέσα από κάποιες δυσκολίες συχνά μαθαίνουμε πολύτιμα μαθήματα και συχνά ανακαλύπτουμε τον εαυτό μας με τρόπο που δεν θα μπορούσε ίσως να γίνει αλλιώς. Η απώλεια της θέσης εργασίας δεν είναι δική μας αποτυχία. Είναι μια ευκαιρία για να προχωρήσουμε μπροστά, με τον τρόπο που είναι αληθινός για τον καθένα ξεχωριστά.

Για πολλούς το μάθημα μπορεί να είναι ενασχόληση με τα κοινά, για την αντιμετώπιση της κοινωνικής αδικίας που οδήγησε στην ανεργία. Για άλλους μπορεί να είναι αλλαγή καριέρας. Για κάποιους τρίτους μπορεί να είναι κενός χρόνος που πρέπει να μείνουν με τον εαυτό τους, για να ανακαλύψουν νέους δρόμους, νέες δημιουργικές διεξόδους, νέες πτυχές. Ό,τι και αν είναι, ποτέ δεν συμβαίνει τυχαία. Συμβαίνει για κάποιο λόγο, συλλογικό και πολιτικό βεβαίως, αλλά έχει και κάποιο μήνυμα για εμάς προσωπικά. Αν αναρωτηθούμε για αυτό το προσωπικό μήνυμα «Γιατί συμβαίνει αυτό σε εμένα τώρα; Τι θέλει να μου πει; Πού θέλει να με οδηγήσει;». Αν ακούσουμε τη διαίσθησή μας, θα μας βοηθήσει να ανταποκριθούμε πολύ πιο δημιουργικά και εύκολα στην αλλαγή και αργότερα να βοηθήσουμε άλλους σε αντίστοιχη κατάσταση. Αν επιμένουμε στην προσωπική αντίσταση (δεν μιλάω για συλλογική αντίσταση με πολιτική χροιά, μιλάω για προσωπική αντίσταση), η οποία επιμένει ότι «όχι, δεν έπρεπε να μου συμβεί, είναι μια καταστροφή, μου έκλεισαν οι πόρτες, δεν υπάρχει τίποτα άλλο για εμένα, ήταν λάθος, όχι, όχι», τότε και θα υποφέρουμε και θα εμποδίσουμε το δρόμο για το επόμενο νέο βήμα.

Είναι σημαντικό να αναγνωρίσει κανείς τα στάδια της απώλειας, για να μην ενοχοποιείται όταν τα βιώνει. Αυτά τα στάδια ψυχολογικής απόκρισης είναι πολύ κοινά, μπορεί κάποιος να βιώνει με μια συγκεκριμένη σειρά ή και όλα ταυτόχρονα. Δεν σημαίνει ότι εκείνος που τα βιώνει «πάει να τρελαθεί» ή γίνεται «παράλογος». Η απώλεια εργασίας μπορεί να περιλαμβάνει καταστάσεις άρνησης («δεν είναι δυνατόν, δεν μπορεί, κάποιο λάθος θα έγινε»), φαντασιώσεις επιστροφής («ίσως το μετανιώσουν και με ξαναπάρουν»), θυμού (φαντασιώσεις εκδίκησης, «θα τους δείξω εγώ ποιος είμαι»), θλίψης κι απόσυρσης (καταθλιπτικά επεισόδια όπου το άτομο κλείνεται στον εαυτό του), φόβου («τι θα συμβεί μετά»), πόνου (γιατί η εργασία και το κοινωνικό της περιβάλλον μπορεί να τους λείπει), απώλεια της αίσθησης ταυτότητας («ποιος είμαι, τι κάνω, γιατί είμαι εδώ»), ενοχή και ντροπή («γιατί εμένα, ίσως εγώ φταίω»), κοινωνική απομόνωση και στιγματισμό (οι δυτικές κοινωνίες ορίζουν τα άτομα σε σχέση με αυτό που κάνουν ως επάγγελμα).

Κοινωνική απομόνωση και στιγματισμός: Στη σημερινή εποχή, ο άνεργος είναι μειονότητα και είναι συχνά επώδυνο να ανήκει κάποιος σε μειονότητα, στην οποία έχει δοθεί αρνητική κοινωνική χροιά. Πολλά άτομα νιώθουν ή ερμηνεύουν την διαφορά τους από τους υπόλοιπους, (οι οποίοι έχουν δουλειά, σπίτι, αυτοκίνητο και 2,1 παιδιά) ως περιθωριοποίηση. Ακόμη και όταν ο κοινωνικός περίγυρος εκφράζει αρχικά συμπαράσταση και αλληλεγγύη στον άνεργο, στην πράξη δεν είναι βέβαιο ότι αυτή θα διατηρηθεί, αλλά ο άνεργος δεν θα πρέπει να το ερμηνεύσει ως προσωπική απόρριψη. Στους άλλους συχνά ενεργοποιείται ο δικός τους φόβος, σκέφτονται «πώς θα αντιδρούσα εγώ αν έχανα τη δουλειά μου». Όταν η προσκόλληση στη θέση εργασίας είναι ισχυρή, ακόμη και για να προσφέρει μια (ψευδ-)αίσθηση του εαυτού, οι άλλοι αποφεύγουν τον άνεργο, ώστε να μη χρειάζεται να σκεφτούν πώς θα ήταν στη θέση του (κατά τον ίδιο τρόπο, που κάποιες γυναίκες σταματούν κάθε επαφή με τη «φίλη» τους, όταν εκείνη παίρνει διαζύγιο -ένα παράπονο που δυστυχώς ακούω ουκ ολίγες φορές στη χώρα μας). Χρειάζεται σθένος από τον άνεργο, να αντιμετωπίσει κάτι τέτοιο, σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να το δει ως προσωπική απόρριψη ή ανεπάρκεια, αλλά να το δει σαν αυτό που είναι: ο φόβος των άλλων και τίποτα παραπάνω. Η περίοδος αυτή θα ξεδιαλέξει τους πραγματικούς φίλους από τους μη πιστούς και φοβισμένους «γνωστούς» και ίσως επιφυλάσσει δυσάρεστες εκπλήξεις. Ας θυμηθούμε όμως ότι εκείνοι οι οποίοι απομακρύνονται, δεν θα μπορούσαν ούτως ή άλλως να μας προσφέρουν κάτι στη νέα φάση της ζωής μας. Ίσως ήταν η αφορμή για να χωρίσουν οι δρόμοι μας, κάτι που ίσως ούτως ή άλλως θα γινόταν στο μέλλον. Όσο κι αν πονάει, ας σκεφτούμε ότι η αποχώρησή τους αφήνει χώρο για να έρθουν νέοι, πιο καθαροί και πιστοί άνθρωποι στη ζωή μας.

Κατά κάποια έννοια, ο άνεργος σήμερα είναι πρωτοπόρος, γιατί ωθείται να ξεπεράσει την ειδωλοποίηση που έχουν αποδώσει οι δυτικές κοινωνίες στη «θέση εργασίας» (job). Εργασία μπορεί να προσφερθεί με πολλούς διαφορετικούς τρόπους, δεν είναι αποκλειστικότητα μόνο των κάποιων εργοδοτών. Η δημιουργικότητα και η χρησιμότητα ενός ατόμου μπορεί επίσης να εκφραστεί με πολλούς τρόπους, δεν είναι δέσμια μια αγγελίας στο «Ζητείται προσωπικό». Ο άνεργος καλείται πρώτος να απορρίψει τις προκαταλήψεις μας σχετικά με το κοινωνικό γόητρο, που έχει μια συγκεκριμένη θέση εργασίας. Καλείται να απαντά στην ερώτηση «Με τι ασχολείσαι;», αναφέροντας τα χόμπι του και αυτά που τον ενδιαφέρουν, αντί για έναν οργανισμό. Καλείται ακόμη να απαντήσει «Δεν εργάζομαι για κάποιο συγκεκριμένο εργοδότη», το οποίο είναι προτιμότερο από τη λέξη «άνεργος». Ο όρος «άνεργος» υπονοεί ότι «δεν έχει έργο» -το οποίο όμως δεν αληθεύει. Όλοι οι άνθρωποι, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο επιτελούν έργο, ακόμη κι αν είναι η φροντίδα των παιδιών, των γονιών, του κήπου, του σκύλου ή του εαυτού τους. Ακόμη και αν είναι «απλώς» να μαθαίνουμε από τις εμπειρίες της ζωής και να προσπαθούμε να ξεπεράσουμε τις δυσκολίες της. Αυτό κι αν είναι έργο! Συνεπώς, ο όρος «άνεργος» είναι ανακριβής. Μπορεί λοιπόν να απαντά «Δεν εργάζομαι για κάποιον συγκεκριμένο εργοδότη» και να απαντά με περηφάνεια, αξιοπρέπεια και χαμόγελο….Αυτό και αν είναι ένα έργο διδασκαλίας προς τους άλλους… Αυτή είναι νίκη.

Έχουμε αξία, ανεξάρτητα από το τι κάνουμε ή δεν κάνουμε, ανεξάρτητα από το πώς μας βλέπουν οι άλλοι, ανεξάρτητα από τις προκαταλήψεις τρίτων που καταδικάζουν ως οκνηρό ή δυστυχή, όποιον δεν συμβαδίζει με το μέσο όρο. Πολλοί που δεν έχουν περάσει περιόδους ανεργίας, δεν μπορούν να γνωρίζουν. Αν καταφέρουμε να διατηρήσουμε την πίστη μας κατά τη διάρκεια της δύσκολης αυτής φάσης, έχουμε κερδίσει μια από τις δυσκολότερες μάχες.

Ένας κίνδυνος κατά τη διάρκειας της «κενής» περιόδου, μετά την απώλεια εργασίας, είναι η πτώση της αυτοπεποίθησης του ατόμου, απλά και μόνο επειδή δεν χρησιμοποιεί τις ικανότητες και δεξιότητές του με τον τρόπο που είχε συνηθίσει. Για κάποιους ανθρώπους, η μη χρήση γνώσεων και δεξιοτήτων τους οδηγεί, σε σχετικά μικρό διάστημα, και σε συνδυασμό με τους προηγούμενους επιβαρυντικούς παράγοντες, να πιστεύουν ότι εφόσον δεν χρησιμοποιούν κάποια δεξιότητα, την έχουν χάσει. Βεβαίως αυτό δεν ισχύει. Δεν σημαίνει ότι επειδή τώρα, λόγω συνθηκών, δεν κάνουμε κάτι, δεν θα μπορούμε να το κάνουμε στο μέλλον. Η ανθρώπινη φύση είναι εξαιρετικά ευέλικτη και προσαρμόσιμη και όλοι μας θα μπορούσαμε πολύ γρήγορα να αποκτήσουμε νέες, ή να ενεργοποιήσουμε παλιές δεξιότητες, πολύ γρήγορα και εύκολα, όταν παραστεί η ανάγκη. Άρα η πεποίθηση της αχρηστίας λόγω απραγίας είναι λανθασμένη. Είναι όπως η οδήγηση. Αν την αφήσεις λίγες μέρες, όταν ξαναπιάνεις το τιμόνι, νιώθεις στην αρχή λίγο παράξενα. Μετά από μερικά δευτερόλεπτα όμως ξυπνούν τα γνώριμα ανακλαστικά και είναι σαν αν μην την άφησες ποτέ. Αυτό είναι σημαντικό να το θυμόμαστε, αλλά και στην πράξη βοηθά πάντα να προσπαθούμε να χρησιμοποιούμε τις δεξιότητές μας σε οποιονδήποτε τομέα, έστω κι αν είναι στο σπίτι μας, έστω και να είναι για προσφορά άμισθης εργασίας σε κάποιον συγγενή ή φίλο, βάσει ανταλλαγής, ή έστω κι αν είναι μέσα από εθελοντική εργασία. Η συνεχιζόμενη ενασχόλησή, ακόμη και χωρίς πληρωμή, βοηθά να συντηρήσουμε την αίσθηση της αυτό-αποτελεσματικότητας.

Η πραγματική μας εργασία: Το αρχικό κενό στην απασχόληση αρχικά μπορεί να είναι πολύ επώδυνο. Ειδικά αν το άτομο δεν έχει υποστηρικτικό ιστό από φίλους και οικογένεια ή κάποια καθημερινή άλλη απασχόληση που να τον βοηθά. Είναι σημαντικό να προσπαθήσουμε να ανοίξουμε τα μάτια μας σε κάθε ευκαιρία, σε κάθε πιθανή διέξοδο έκφρασης της δημιουργικότητάς μας, είτε είναι εθελοντισμός, είτε κάποιο χόμπι που πάντα θέλαμε να κάνουμε, είτε είναι αθλητισμός κι ενασχόληση με τη φύση, είτε σε κάποια τράπεζα χρόνου ή κινήματα αλληλεγγύης και αλληλοβοήθειας (για παράδειγμα, http://reviews.in.gr/diafora/socialeconomy/), είτε μέσα από μηνύματα που φέρνει η ίδια η ζωή στο δρόμο μας. Ακόμη και τα πιο μικρά συμβάντα δεν είναι τυχαία. Ακόμη και τα πιο μικρά πράγματα που κάνουμε έχουν αξία και σημασία και μπορούν να γίνουν μεγάλα… Σε μια δύσκολη περίοδο μετάβασης, δεν πρέπει να υποτιμούμε το παραμικρό βήμα προσπάθειας. Αν έχουμε τα μάτια μας ανοιχτά, κάποια θα σηματοδοτούν κάτι για εμάς. Κάτι θα μας κινήσει το ενδιαφέρον, θα ακούσουμε ένα όνομα, έναν οργανισμό, σχετικά με κάποιο αντικείμενο που μας απασχόλησε που μας προβλημάτισε. Ας το διερευνήσουμε κι ας είναι εντελώς διαφορετικό από ότι έχουμε ασχοληθεί μέχρι σήμερα. Πολλοί θα χρειαστεί να κάνουμε πλήρη αλλαγή καριέρας. Εδώ χρειάζεται η αυτοπεποίθηση. Μπορούμε να το κάνουμε. Η «ανεργία» ίσως μας προσφέρει την περίοδο ευκαιρίας για να το ανακαλύψουμε. Το κρίμα θα είναι να πούμε «όχι», είτε γιατί δεν πιστεύουμε στον εαυτό μας, είτε γιατί δεν είναι κάτι καινούργιο, ανοίκειο. Θα χρειαστεί να δείξουμε μεγάλη εφευρετικότητα σε νέες ιδέες και να έχουμε αρκετή πίστη ώστε να τις ακολουθήσουμε.

Ας εκτιμήσουμε τα μικρά βήματα, όσο δειλά και αν είναι στην αρχή, όσο και να οι άλλοι ή και ο ίδιος ο εαυτός μας δυσπιστεί απέναντι στην αποτελεσματικότητά τους. Δεν ξέρουμε πού μπορεί να οδηγήσουν. Αν ακολουθήσουμε την καρδιά μας, προσπαθήσουμε να ασχοληθούμε με αυτό που αγαπούμε, δίνοντας τον καλύτερό μας εαυτό, τότε πόρτες ανοίγουν. Μπορεί σιγά σιγά, μπορεί με διαφορετικό τρόπο από ότι περιμένουμε, αλλά πόρτες ανοίγουν. Όταν ανοιγόμαστε εμείς στη ζωή με θάρρος, αυτοπεποίθηση, καλή πρόθεση και πίστη σε αυτό που αγαπάμε, τότε και η ζωή μας ανοίγεται με τον τρόπο της αντίστοιχα. Σε κάθε τι καινούργιο, έστω και να είναι μια καινούργια εμπειρία, κάτι που μάθαμε, κάποιος που γνωρίσαμε, ας πούμε μέσα μας «ευχαριστώ για την ευκαιρία» , ακόμη κι αν η συγκεκριμένη ευκαιρία φαίνεται να μην οδηγεί πουθενά. Ακόμη και αν φαίνεται να πηγαίνει ‘χαμένη’, τίποτα δεν πάει χαμένο. Ας είμαστε ανοιχτοί, με καλή διάθεση, σε όλες τις νέες ευκαιρίες και δεν γνωρίζουμε πώς, στον κατάλληλο χρόνο και με τον κατάλληλο τρόπο, αυτές θα αξιοποιηθούν για το καλό.

Ας μην παρασυρόμαστε από την αφθονία του κυνισμού που υπάρχει γύρω μας, «τίποτα δεν γίνεται, σιγά μη βρεις δουλειά, ποιος θα ασχοληθεί, κανείς δεν ενδιαφέρεται» κλπ. Τίποτα δεν είναι αδύνατο. Εκείνοι που επέμειναν να κυνηγούν το αδύνατο, το όνειρό τους, την επιθυμία τους, (όσο κι αν άλλοι τους έλεγαν πόσο «αδύνατο» είναι), εκείνοι τα κατάφεραν. Ας αφήσουμε αυτή τη σπίθα που υπάρχει μέσα μας, όσο ισχνή και να φαίνεται να μεγαλώσει.

Ας το δούμε λίγο αντίστροφα. Αντί να θεωρήσουμε δεδομένο ότι το μέλλον θα είναι πολύ χειρότερο (το οποίο μας προκαλεί πανικό στο παρόν και αγκύλωση στο παρελθόν), ας θεωρήσουμε ότι αργά ή γρήγορα θα βρούμε την απασχόληση που μας ταιριάζει. Ας αντιστρέψουμε λοιπόν το πώς βλέπουμε τον παρόντα κενό χρόνο. Αντί για τιμωρία, ας το δούμε ως ευκαιρία «τι μπορώ να κάνω εγώ σε αυτό το χρόνο διακοπών;» (έστω κι αν είναι υποχρεωτικές διακοπές…). Όταν εργάζονται, πολλοί επιθυμούν διακαώς τις διακοπές, που θα κάνουν αυτό, εκείνο, το άλλο… Όταν όμως έρχεται η απόλυση, ξαφνικά παραλύουν και δεν κάνουν τίποτα…Γιατί; Δεν είναι μόνο η απώλεια εσόδων, γιατί κάποιες από τις επιθυμίες είναι ανέξοδες… Είναι πιο πολύ η ψυχολογική παράλυση που προκύπτει, μαζί με την ενοχή και την κοινωνική κατάκριση που λανθασμένα επηρεάζουν το άτομο να σκέφτεται ότι: «αν δεν δουλεύω, δεν αξίζω να κάνω αυτά που θέλω, δεν αξίζω να περνάω καλά, δεν αξίζω να κυνηγήσω τα όνειρά μου», συχνά συνοδευόμενο από μια δόση αυτό-τιμωρίας. Είναι μια λανθασμένη πεποίθηση. Ας δούμε αυτό το χρόνο σαν ένα δώρο διακοπών, όπου θα έχουμε την ευκαιρία να δοκιμάσουμε νέα πράγματα, νέα ενδιαφέροντα, όπου θα δώσουμε στον εαυτό μας την άδεια να ανακαλύψουμε τον εαυτό μας και θα δώσουμε στον εαυτό μας την άδεια να περάσουμε όσο καλύτερα γίνεται, έστω και να οι κοινωνικές επιταγές μας θέλουν εκείνη την περίοδο να είμαστε μίζεροι και να υποφέρουμε! Ας δημιουργήσουμε αυτήν την περίοδο με τέτοιο τρόπο, ώστε όταν με το καλό, στο μέλλον επιστρέψουμε σε κάποια εργασία, να κοιτάζουμε πίσω και να βλέπουμε ότι συνέβησαν πολλά θετικά σε μια γενικώς αρνητικά κατάσταση. Δεν είναι εύκολο, αλλά μπορούμε να το προσπαθήσουμε. Θα μας δώσει μεγάλη δύναμη, για όλη μας τη ζωή, αν το επιτύχουμε έστω και λίγο.

Ο κενός χρόνος μας οδηγεί είτε το θέλουμε είτε όχι, να έρθουμε αντιμέτωποι με τον εαυτό μας, με τους φόβους μας, με τα απωθημένα συναισθήματα. Δεν είναι εύκολο, οι πολλές ασχολίες, το «τρέχω», που τόσο συχνά αρθρώναμε με καμάρι, ήταν η βολική λύση, για να αποφύγουμε τον εαυτό μας, παρουσιάζοντας ταυτόχρονα ένα αρεστό προσωπείο στην κοινωνία. Όταν αυτό ξαφνικά μας αφαιρείται, δεν έχουμε άλλη επιλογή παρά να αντιμετωπίσουμε τον εαυτό μας. Τα δώρα που συχνά προκύπτουν, αφού κάνουμε τη δουλειά της αυτογνωσίας και αυτό-θεραπείας, είναι ίσως πολύ μεγαλύτερα και πολυτιμότερα από τα οφέλη που είχε η προηγούμενη απασχόληση. Για κάποιους ανθρώπους, αυτή η αυτό-ανακάλυψη δεν θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί αν συνέχιζαν τον ίδιο τρόπο ζωής. Αυτό δεν έχει καμία σχέση με την πολιτική διάσταση του θέματος, καθώς εκείνοι οι οποίοι αφαιρούν θέσεις εργασίας το κάνουν για τους δικούς τους λόγους, οι οποίοι μπορεί να είναι ιδιοτελείς και άδικοι. Το επιχείρημά μου είναι πώς, από τη στιγμή που μας συμβεί, είτε σε περίοδο κρίσης, είτε όχι, είτε στην Ελλάδα, είτε αλλού, εμείς μπορούμε να το χρησιμοποιήσουμε προς όφελός μας, για να βρούμε πιο είναι το αληθινό μας νόημα, το δικό μας δρόμο, για να γίνουμε πιο δυνατοί και αληθινοί στον εαυτό μας. Κάθε τι, όσο αρνητικό κι αν είναι, μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να βγει κάτι καλό, «ουδέν κακόν αμιγές καλού». Αυτή προσέγγιση θα μας βοηθήσει να περάσουμε πιο ανώδυνα την διαδικασία αλλαγής, αλλά και να μην αντιμετωπίσουμε αντίστοιχες αρνητικές καταστάσεις στο μέλλον, εφόσον θα έχουμε πάρει τα μαθήματα και θα ξέρουμε πώς να τις αναγνωρίσουμε και να τις αποφύγουμε.

Το οικονομικό είναι σίγουρα μεγάλη πηγή άγχους κι έρχεται να προσθέσει σε όλες τις άλλες δυσκολίες, που έρχονται μαζί με την ανεργία. Η αναζήτηση εισοδήματος από μόνη της λειτουργεί ως εφαλτήριο για περαιτέρω αλλαγές. Δύο-τρεις σκέψεις όμως που ίσως βοηθήσουν και προέρχονται από ανθρώπους που βίωσαν αγχώδεις καταστάσεις ανεργίας, είναι οι εξής: όσο και αν δεν φαίνεται αρχικά, υπάρχει μεγάλη προσαρμοστικότητα και περιθώριο να επιβιώσει κανείς, με λιγότερα χρήματα από όσα έχει συνηθίσει (και αυτό πάλι δεν αποτελεί δικαιολογία για άδικες πολιτικές, αλλά για να μειωθεί ο πανικός που μπορεί να έρθει ως πρώτη αντίδραση σε κάποια ξαφνική αλλαγή). Υπάρχει η δυνατότητα, μέσω έρευνας της αγοράς, επανεξέτασης των αναγκών μας (χρειάζομαι πραγματικά αυτό το αντικείμενο, αυτή τη συνήθεια;) να μειώσουμε το κόστος ζωής, χωρίς να επηρεαστεί ανάλογα το βιοτικό επίπεδο. Είναι κάτι που με λίγη έρευνα και λίγη ψυχραιμία, μπορεί να γίνει , όπως και η εύρεση μη-συμβατικών λύσεων (π.χ. συγκατοίκηση), προκειμένου να γλιτώνουμε έξοδα. Αν θυμόμαστε ότι έχουμε κάποιες επιλογές, αυτό θα μας βοηθήσει να νιώσουμε πιο δυνατοί και λιγότερο απελπισμένοι. Μπορούμε επίσης να προσφέρουμε ανταλλαγή χρόνου, υπηρεσιών, για διευκολύνσεις που μας παρέχουν γνωστοί, φίλοι ή και η ίδια η οικογένεια. Θεωρώ ότι είναι πάντα σημαντικό να δίνουμε στους άλλους κάτι πίσω. Αν για παράδειγμα, γυρίσουμε να μείνουμε στο πατρικό μας και μας θρέφουν οι γονείς μας, μπορούμε να ανταποδώσουμε με το να κάνουμε τις δουλειές του σπιτιού ή να φροντίζουμε τον κήπο. Η συγκεκριμένη μορφή ανταλλαγής μπορεί να ποικίλει, αλλά πάντα ας προτείνουμε στους άλλους τη διάθεσή μας να ανταποδώσουμε, έστω και με συμβολικό τρόπο. Έτσι διατηρούμε την αξιοπρέπειά μας, οι άλλοι μας σέβονται περισσότερο και προπαντός δεν υιοθετούμε την ιδιότητα του ζητιάνου, η οποία θα μας κάνει να νιώσουμε ακόμη πιο ανήμποροι και μειονεκτούντες.

Πολλές από τις σύγχρονες σοβαρές οργανώσεις που ασχολούνται με ανθρωπιστική βοήθεια και ανάπτυξη σε φτωχές χώρες, έχουν υιοθετήσει την αρχή ότι δεν βοηθούνται οι άνθρωποι απλώς με το να τους δίνουμε (τρόφιμα, χρήματα κλπ.) Αυτή η στάση τους αποδυναμώνει, τους κάνει να βλέπουν τον εαυτό τους σαν ζητιάνο και να προσδοκούν το μάνα εξ’ ουρανού. Πολύ πιο βοηθητική είναι η προσέγγιση: «βοήθησε τους ανθρώπους να βοηθήσουν τον εαυτό τους». Να τους εκπαιδεύσεις, να τους διδάξεις, να τους παρέχεις τα εργαλεία, τα μέσα και τις μεθόδους για να σταθούν στα πόδια τους με αξιοπρέπεια, ώστε να έχουν την ευκαιρία να δουν πώς μπορούν να το κάνουν. Μπορεί να μην είμαστε στην ίδια κατάσταση με τις χώρες του τρίτου κόσμου, όμως η αρχή της ενδυνάμωσης αντί για τη ζητιανιά, ισχύει για όλους μας. Μπορούμε να ζητήσουμε βοήθεια να σταθούμε στα πόδια μας, αλλά όχι να μας θρέψει κάποιος. Μπορούμε από μόνοι μας να προσφέρουμε ανταλλαγή εργασίας ως αναγνώριση για κάποια χάρη ή παροχή, έστω κι αν είναι από το οικογενειακό μας περιβάλλον. Αυτό είναι σημαντικό για τον αυτό-σεβασμό μας, αλλά και για να μας σέβονται και οι άλλοι.
Πρεκατέ Βικτωρία, 21/10/2011 www.brightplanet.blogspot.com

Περισσότερα στην «Ψυχολογική αντιμετώπιση της ανεργίας» Iούνιος 2010
http://brightplanet.blogspot.com/2010/06/blog-post_1089.html

Δημοσιεύτηκε από http://toblogsas.skai.gr/post/12280352236 στις 3/11/11