Ένα πρόβλημα με τις Πανελλήνιες

Καθώς πολλά λέγονται για την διαφάνεια στην κοινωνία μας, γιατί δεν κοιτάμε να προάγουμε λίγο τη διαφάνεια και την τιμιότητα στο πιο σημαντικό κομμάτι της κοινωνίας μας, τη νεολαία μας. Στη νεολαία μας δείχνουμε τώρα, αυτή τη στιγμή, ότι ο απατεώνας είναι «μάγκας», μέσα από ένα άλλο επίκαιρο θέμα, τις Πανελλήνιες εξετάσεις. Ως απλός νοήμων άνθρωπος, καταλαβαίνω ότι είναι αδύνατον οι Πανελλήνιες να είναι αδιάβλητες, για τον απλούστατο λόγο ότι επιτρέπεται στους υποψηφίους να πηγαίνουν στην τουαλέτα ΜΕΤΑ την ανακοίνωση των θεμάτων. Κανείς δεν μπορεί να γνωρίζει τι σκονάκια και τι κινητά υπάρχουν μέσα στα ρούχα των παιδιών και βεβαίως η σωματική έρευνα δεν επιτρέπεται και ούτε θα έπρεπε. Κανείς δεν μπορεί να γνωρίζει τι κάνουν τα παιδιά στην τουαλέτα, ούτε ο επιτηρητής μπορεί να στήνει αυτί και χρονόμετρο και σίγουρα όχι αυτό που λεγόταν κάποτε, δηλαδή να περιμένει με την πόρτα ανοιχτή (αυτό κι αν θα ήταν καταπάτηση των δικαιωμάτων του παιδιού). Το αποτέλεσμα δυστυχώς είναι ότι πολλοί «μάγκες», με εκείνες τις βερμούδες με τις φαρδιές πλαϊνές τσέπες, που είναι και της μόδας τέτοια εποχή, πηγαίνουν και δύο και τρεις φορές στην τουαλέτα (με αρκετό χρόνο …επίσκεψης) στη διάρκεια μιας τρίωρης το πολύ εξέτασης και κανείς δεν μπορεί να γνωρίζει τι κάνουν, ούτε έχει αποδείξεις για αυτό, ούτε στην πράξη μπορεί και να τους πει ‘μη πας’, αφού το επιτρέπει ο νόμος! Άλλα παιδιά όμως έρχονται καθαρά και τίμια, μετά από μεγάλη προσπάθεια, αγωνία και κόπο, αδικούνται κατάφωρα σε μια χώρα, που για ακόμη μια φορά επιτρέπει να αμοίβονται οι θρασείς. Εκεί που τα δύο μόρια στη βαθμολογία μπορεί να κάνουν τη διαφορά για το αν θα πετύχεις στη σχολή της επιλογής σου ή όχι, για το αν η οικογένειά σου θα χρεωθεί χιλιάδες ευρώ για να σε στείλει στην επαρχία, δίνεται η δυνατότητα, σε όποιον θέλει, να κρύψει ρολά από ‘κατεβατά’ μέσα στα εσώρουχά του, να τα δει στην τουαλέτα, ποδοπατώντας όλους τους άλλους, που έχουν ξοδέψει χρόνο, κόπο και χρήμα για να πετύχουν ένα όνειρο ζωής.
Τι μπορεί να γίνει;
Αν θέλουμε να μιλάμε σοβαρά για αδιάβλητες εξετάσεις, θα πρέπει πρώτα από όλα οι τουαλέτες να βρίσκονται σε κλωβούς ή υπόγεια, όπου δεν υπάρχει σήμα από κινητό, για να έρχονται λύσεις σε sms. Ακόμη όμως και χωρίς κινητό, τι γίνεται με τα κρυμμένα σκονάκια; Εδώ δεν μπορώ να δω άλλη λύση παρά να απαγορευτεί η τουαλέτα κατά την εξέταση, ακόμη και αν αυτό σημάνει να είναι οι εξετάσεις μικρότερης διάρκειας, ή να δίνονται τα θέματα σε δύο δόσεις, π.χ. πρώτα θέματα, μιάμισι ώρα για παράδοση των απαντήσεων, διάλειμμα για τουαλέτα νερό κλπ., δεύτερα θέματα στην επόμενη μιάμισι ώρα. Εάν και τότε κάποιο παιδί δεν αντέχει να μην πάει τουαλέτα στη μιαμισι ώρα, τότε ας έρθει να δώσει στις επαναληπτικές. (Αν και είμαι σίγουρη ότι αν εφαρμοζόταν αυτό, δεν θα βρισκόταν κανείς με τέτοια ανάγκη). Εκτός πια κι αν τα θέματα γίνουν θέματα κρίσεως με τέτοιο τρόπο, ώστε να επιτρέπονται τα ανοιχτά βιβλία. Όλα αυτά είναι παραπάνω κόπος και φασαρία, αλλά αξίζει τον κόπο να μην αφήσουμε χώρο να διαφθαρούν και να αδικούνται τα παιδιά μας. Κι αν κάποιος θεωρεί ότι όλο αυτό είναι υπερβολικό, μπορεί να ΑΠΟΔΕΙΞΕΙ ότι ΟΛΑ τα παιδιά που έχουν πάει τουαλέτα στη διάρκεια των πανελληνίων ΔΕΝ έχουν αντιγράψει; Είναι απαράδεκτο να αφήνουμε παραθυράκια στην αναξιοκρατία, την λαδιά, αλλά και στην θυματοποίηση των ‘καθαρών’, από τόσο μικρές ηλικίες.

Πρεκατέ Βικτωρία
Ψυχολόγος

Οικονομική κρίση στην Ελλάδα

Η εγχώρια οικονομική κρίση έχει τον τελευταίο καιρό επανειλημμένα σχολιαστεί σε κάθε της εξέλιξη. Παραθέτω κάποιες σκέψεις σχετικά με το ψυχολογικό υπόβαθρο, τη σημασία και ίσως κάποια διδάγματα που μπορούμε να λάβουμε.
-Παρότι κερδοσκόποι επιβάρυναν μια δύσκολη οικονομικά συγκυρία και τα υπέρογκα επιτόκια μπορεί να το καταστήσουν εξαιρετικά δύσκολο για μια χώρα να ξεφύγει από το φαύλο κύκλο του χρέους, η κύρια αιτία για την δεινή σημερινή κατάσταση είναι εσωτερική. Σχετίζεται με τη στιγμή εκείνη που ο Έλληνας έκρινε (λανθασμένα) ότι το να χρησιμοποιήσει δημόσιο χρήμα για τον εαυτό του, θα τον ωφελήσει προσωπικά. Φαίνεται αυτονόητο, όμως στην συντριπτική πλειοψηφία των περιπτώσεων, η φοροδιαφυγή κι η διαφθορά δε σχετίζονται με οικονομική ανάγκη. Τετριμμένο, αλλά σίγουρα τα όποια πρόσθετα υλικά αγαθά δεν έχουν σε καμία περίπτωση βοηθήσει το άτομο να νιώσει καλύτερα. Απεναντίας, το άτομο πληρώνει την όποια ατιμία ή απάτη με ένα «αόρατο» στον ίδιο, αλλά πολύ βαρύτερο τίμημα: την απώλεια της εμπιστοσύνης στον εαυτό του, την απώλεια της αυταξίας κι αξιοπρέπειάς του και, ακόμη πιο σημαντικό, την απώλεια της αισιοδοξίας εκείνης που έχει η καθαρή συνείδηση, ότι «όποια κι αν είναι η δυσκολία, η ζωή με κάποιο τρόπο θα με βοηθήσει, θα βρεθεί μια λύση». Το άτομο που βαρύνει τον εαυτό του με αδικίες απέναντι στους άλλους (και το «κράτος» είναι οι άλλοι συμπολίτες μας), πολύ απλά δεν πιστεύει ότι αξίζει τη βοήθεια στη δυσκολία (ακόμη κι αν συνειδητά λέει το αντίθετο). Ζει στο φόβο ότι θα του κάνουν αυτό που έκανε και προσπαθεί να ελέγξει τη ροή της ζωής, η οποία ούτως ή άλλως δεν ελέγχεται. Η ροή της ζωής, η αλλαγή δεν υπόκεινται στον έλεγχο και τους φόβους μας, έχουμε όμως ένα πολύ ισχυρό όπλο εναντίον τους: την καθαρή συνείδηση. Ας μη το στερούμαστε άλλο, γιατί εμείς θα πληρώσουμε την απώλειά του.
Οι κερδοσκόποι από εξωτερικούς φορείς, που στοιχηματίζουν στη χρεοκοπία της Ελλάδας, μοιάζουν με εκείνους που κάνουν psychic attack. Η πρόθεση τους είναι κακόβουλη, όμως το αν θα επηρεαστούμε από τις τζογαδόρικες «κατάρες» τους εξαρτάται από το πόσο ισχυρή είναι η δική μας "αύρα", πόσο καθαροί εμείς ως χώρα. Η διαφθορά μας δημιουργεί αισθήματα αναξιότητας κι έλλειψης αυτοεκτίμησης. Άρα τα αποτελέσματα της διαφθοράς, δεν είναι μόνο στους αριθμούς των εσόδων του κράτους. Έχουν βαθύτερες και πλατύτερες συνέπειες που μόλις τώρα ξεκινάμε να αναγνωρίζουμε.

-Στην εσωτερική κακοδιαχείριση και διαφθορά έχουν συνεισφέρει τα κόμματα, καθώς και το επιτελείο των διαφθαρμένων κρατικών λειτουργών, που πελατειακά οι διάφοροι πολιτικοί κατά καιρούς διόριζαν. Όπως επίσης κι ένα μεγάλο κομμάτι του ελληνικού λαού, που θεωρεί τη διαφθορά αυτονόητη, θεωρεί τον εαυτό του «βλάκα», αν δε συμμετέχει και παραδειγματίζεται από το σαθρό επιχείρημα: «το κάνω γιατί το κάνουν όλοι οι άλλοι», αγνοώντας ότι και οι άλλοι το κάνουν επίσης επειδή το κάνει εκείνος. Τις περισσότερες φορές η διαφθορά κι η αναξιοκρατία πυροδοτείται από απληστία κι εγωκεντρισμό, άλλες φορές από φόβο. Φόβο ότι δεν θα επιβιώσουν στην Ελλάδα αλλιώς. Όμως εκείνος που δικαιολογεί π.χ. το «μέσο» για μια πρόσληψη πάνω από τους άλλους, ξεχνά ότι η μόνιμη θέση εργασίας που θα πάρει θα φέρει στη συνέχεια στον ίδιο την ενέργεια, το αποτύπωμα της αρχικής κίνησης: απάτη και ψέμα. Είναι πολύ δύσκολο να ευτυχήσεις σε αυτό το κλίμα, όπως είναι πολύ δύσκολο και οι άλλοι να σε σεβαστούν. Για αυτό έχουμε γεμίσει από «τακτοποιημένους» αλλά δυστυχείς δημοσίους υπαλλήλους. Δεν είναι τυχαίο που στην πόλη γέννησης της δημοκρατίας, βιώνουμε απογοήτευση από τη μετατροπή της σε κομματο-κρατία.
Η δημοκρατία, που γεννήθηκε εδώ, είναι σίγουρα το καλύτερο πολίτευμα. Όμως μαζί με τη δημοκρατία χρειάζεται οπωσδήποτε διαφάνεια, δικαιοσύνη και τιμιότητα, για να εξασφαλίσουμε ότι οι μισοί Έλληνες δεν θα υποφέρουν την εκμετάλλευση από τους άλλους μισούς.

-Το σοκ από την ραγδαία επιδείνωση της οικονομικής κατάστασης ήταν τέτοιο που η πλειοψηφία των Ελλήνων αποδέχθηκε τα σκληρά μέτρα με φιλότιμο και οικονομική αυτοθυσία, έστω κι αν οι περισσότεροι δεν ευθύνονταν για την κατάσταση αυτή. Η πιο γρήγορη κι εύκολη λύση για την εύρεση ρευστού είναι οι περικοπές στα έσοδα εκείνων που ούτως ή άλλως τα δηλώνουν. Τα μαύρα έσοδα πρέπει πρώτα να τα βρεις για να τα περικόψεις. Δίνεται ίσως κάποια περίοδος «χάριτος» λόγω της κρίσιμης κατάστασης, αν όμως δε συνοδευτεί από πολλές, συγκεκριμένες, δραστικές κινήσεις για τον περιορισμό της διαφθορά και φοροδιαφυγής, όπως κι απονομής δικαιοσύνης σε εκείνους που ευθύνονται, τότε αναμένονται κοινωνικές τριβές, αν όχι αναταραχές. Είναι η ευκαιρία να ανατραπεί μια πολύ άδικη, μακρόχρονη κοινωνική πληγή. Είναι τώρα η ευκαιρία για διαφάνεια κι απεξάρτηση από τη διαφθορά.Aν δεν είχε συμβεί αυτή κρίση, ίσως η ευκαιρία να μην είχε δοθεί ποτέ, αλλά θα συνεχίζαμε όπως πάντα.

-Είναι πολύ σημαντικό για την αίσθηση δικαίου μεταξύ των πολιτών, να υπάρξουν κυρώσεις για όσους έχουν καταχραστεί δημόσιο χρήμα ή έχουν διαπράξει κραυγαλέα φοροδιαφυγή, καθώς αυτά οδήγησαν τη χώρα στην κατάσταση που βρίσκεται σήμερα, όπου κόβονται μισθοί από μισθωτούς ή συνταξιούχους που δεν έχουν φταίξει. Κάποιοι από εκείνους που καταχράστηκαν δημόσιο χρήμα ίσως τώρα να νιώθουν ενοχή, για τον κίνδυνο χρεoκοπίας της χώρας και για τους νέους που αναμένεται να μείνουν άνεργοι λόγω της ύφεσης, άλλοι θα συνεχίσουν να παραβατούν όσο τους επιτρέπει το σύστημα. Η ατιμωρησία φαίνεται να είναι άλλη μια μακροχρόνια πληγή στο έθνος μας. Μία χώρα χρεοκοπεί, επειδή πολλοί καταχράστηκαν και σπατάλησαν τεράστια ποσά και δεν βρίσκεται κανείς ένοχος. Είναι τόσο διεφθαρμένος ο ελεγκτικός και δικαστικός μηχανισμός που καλύπτει όλες τις μεγάλες παρανομίες, κι εξαντλεί την αυστηρότητα, με μίσος κάποιες φορές, στα πλημμελήματα των «άσημων» εκείνων πολιτών που δεν έχουν το «μέσο»? Είναι ίσως η ενοχή της συντριπτικής πλειοψηφίας του ελληνικού λαού, που θεωρεί ότι έχουμε λίγο ως πολύ όλοι συμμετάσχει σε μικρο-απάτες, άρα δεν έχουμε δικαίωμα να καταδικάσουμε, γιατί μπορεί να βρεθούμε στην ίδια θέση και εμείς οι ίδιοι?….Το κρίσιμο στοιχείο όμως στη φιλοσοφία του νομικού μας συστήματος είναι ότι η καταδίκη, η ποινή δεν πραγματοποιείται με στόχο την προσωπική ταπείνωση κι εκδίκηση εναντίον του ενόχου, αλλά για να υπάρξει η αίσθηση δικαίου και της τήρησης κανόνων μεταξύ των πολιτών και να αποτραπούν παρόμοιες πράξεις του ιδίου ή άλλων στο μέλλον. Δε μπορούμε σε αυτή τη φάση να μιλούμε ούτε για έξοδο από τη κρίση, ούτε για αναδιάρθρωση της οικονομίας μας και του δημόσιου τομέα, με την ελπίδα ότι όσοι έχουν κατασπαράξει δημόσιο χρήμα, θα φιλοτιμηθούν να μη το ξανακάνουν. Αργότερα ίσως φτάσουμε σε αυτό το στάδιο, όπου η συνείδηση και η αντίληψη μιας καθολικής δικαιοσύνης θα επαρκούν για να αποτρέψει τους ανθρώπους από ολισθήματα. Με αυτήν την έννοια, ναι, είναι σημαντικό να υπάρξουν κυρώσεις, αργία, πρόστιμα, ποινές, όπου κρίνει η δικαιοσύνη, αλλά, προσοχή, όχι κατάκριση εναντίον προσώπων.
-Η κατάκριση εναντίον προσώπων υποκινείται από την προβολή και στοχεύει στο να ορίσει αποδιοπομπαίους τράγους για αδικήματα που όλοι, λίγο ως πολύ, διαπράττουν, όσο μικρή κι αν είναι η κλίμακα της απάτης (π.χ. χρησιμοποιούμε φακέλους του γραφείου της δουλειάς μας για να στείλουμε την προσωπική μας αλληλογραφία?) . Υπάρχει ο κίνδυνος, ειδικά αν χειροτερέψει η κατάσταση, να εμπλακούμε σε ένα φαύλο κύκλο αυτοκατηγορίας και αυτό-υποτίμησης και να κατηγορούμε ο ένας τον άλλον ή να νιώσουμε μίσος κι εκδικητικότητα, μεταξύ διαφόρων κοινωνικών ομάδων κι αυτό δε θα βοηθήσει. Ακόμη και να κάποιος καταδικαστεί για διαφθορά, αυτό δεν σημαίνει ότι θα πρέπει να τον κατακρίνουμε ως άνθρωπο- εξάλλου «ο αναμάρτητος πρώτος τω λίθω βαλέτω». Δεν γνωρίζουμε πώς θα πράτταμε εμείς στη θέση του. Επίσης, δεν σημαίνει ότι ο εκάστοτε «ένοχος» έχει στιγματιστεί δια παντός κι ότι δεν υπάρχει πιθανότητα να αλλάξει. Θεωρώ ότι με το σοκ της σημερινής «σχεδόν» χρεοκοπίας πολλοί, πάρα πολλοί από εμάς θα αλλάξουν. Και δεν μπορούμε να εκμηδενίσουμε τον πρότερο έντιμο βίο, την εμπειρία ενός ατόμου και τη διάθεσή του να προσφέρει ξανά. Άρα δικαιοσύνη ναι, κατάκριση όχι.
-Η κρίση, τώρα και για καιρό ακόμη, θα δοκιμάσει την αυτοπεποίθησή μας. Ανεξάρτητα από τα όποια προσωρινά πακέτα στήριξης, θα δοκιμάσει όχι μόνο την ικανότητά μας να τα καταφέρουμε μόνοι μας, αλλά και την πίστη μας στο κατά πόσον είμαστε ικανοί να τα καταφέρουμε μόνοι μας. Έρευνες στις κακοποιημένες γυναίκες έχουν δείξει ότι εκείνες που καταφέρνουν να ξεφύγουν από την κακοποιητική σχέση είναι εκείνες που πιστεύουν πως ό,τι κι αν γίνει θα τα καταφέρουν κι όχι απαραίτητα εκείνες που έχουν τα περισσότερα μέσα βοήθειας. Πόσο πιστεύουμε λοιπόν ότι θα τα καταφέρουμε? Τα τελευταία χρόνια παραπονιόμαστε για την καθορισμό της πολιτικής της χώρας μας από άλλες δυνάμεις. Ίσως όμως έχουμε βολευτεί σε αυτήν την εξάρτηση, καθώς αναλαμβάνουν άλλοι τις ευθύνες για το μέλλον μας. Ίσως είναι καιρός να ενηλικιωθούμε και να πιστέψουμε ότι η Ελλάδα, όπως άλλοτε, έχει την ικανότητα να αντιμετωπίσει τις μεγάλες αλλαγές που έρχονται. Το τωρινό κάλεσμα για απεξάρτηση από τη συνεχή βοήθεια των ξένων είναι ταυτόχρονα και κάλεσμα για να αναλάβουμε ξανά την ευθύνη για πρωτοπόρο παράδειγμα στον ανθρώπινο πολιτισμό κι όχι να κρύβουμε το πραγματικό μας δυναμικό. Είναι σημαντικό να πιστέψει ότι θα μπορέσουμε να αντλήσουμε εσωτερικές δυνάμεις και να δείξουμε το δρόμο σε ένα εντελώς νέο κι ανεξερεύνητο έδαφος που μας περιμένει- όχι μόνο εμάς αλλά και άλλες χώρες.

Πολλοί βλέπουν την παρούσα κατάσταση με την εμπλοκή της ξένης επιτήρησης, ως μιας ευκαιρίας για να ξαναχτίσουμε τη χώρα από την αρχή, σε πιο δίκαια, καθαρά και ισχυρά θεμέλια. Όχι αδίκως. Μέσα από την κατάρρευση δημιουργείται η ευκαιρία για αναγέννηση, αλλιώς δεν θα υπήρχε ο χώρος για το καινούργιο. Βασικό είναι να αλλάξει όμως η στάση ζωής, που είναι τόσο διαδεδομένη στη χώρα μας, η φιλοσοφία του «παίρνω». Όχι μόνο στον οικονομικό τομέα. Βλέπει κανείς αυτή τη στάση ζωής στο συναισθηματικό, στον κοινωνικό τομέα. Οι άλλοι άνθρωποι, η φύση, ο εργασιακός χώρος γίνονται οι αρένες που χρησιμοποιούμε για να «παίρνουμε». Βέβαια λίγοι γνωρίζουν τα «παράδοξα» των πνευματικών νόμων: Όσο περισσότερα «παίρνεις», τόσο περισσότερο πεινασμένος κι ελλιπής νιώθεις. Δεν υπάρχει κανένα ικανό ποσό χρημάτων, αναγνώρισης, διασκέδασης, προσοχής ή αγάπης από τους άλλους που θα σε γεμίσει. Όσο η ενέργειά σου είναι προσανατολισμένη στο «παίρνω», άλλο τόσο το βίωμα σου επιβεβαιώνει την πρόθεση της πείνας και της έλλειψης. Ας ξεχάσουμε για λίγο τις «ανάγκες» μας, ας θεωρήσουμε ότι με κάποιο τρόπο, όλα θα τακτοποιηθούν, όλα φροντίζονται, ότι είμαστε εντάξει κι ας επικεντρωθούμε στο «πώς μπορώ εγώ να Δώσω σήμερα?» Αυτή η απλή αλλαγή οπτικής φέρνει τεράστιες και πολύ γρήγορες αλλαγές στην προσωπική μας ζωή, και πιστεύω στη χώρα μας σε πολύ πρακτικό επίπεδο. Ας σταματήσουμε να βλέπουμε τους εαυτούς μας ως «ζήτουλες», που είναι συνέχεια γεμάτοι ανικανοποίητες ανάγκες.

-Σχετικά με την πίστη μας λοιπόν, είναι σημαντικό να αλλάξουμε τον τρόπο που βλέπουμε και μιλάμε για την Ελλάδα. Δυστυχώς σήμερα πολλοί την υβρίζουν, σε κάθε αρνητικό παράδειγμα διαφθοράς ή τεμπελιάς λέμε «Ελλάδα, τι περιμένεις?» Δεν έχουμε δικαίωμα να ταυτίζουμε την έννοια «Ελλάδα» με κάποιες συνήθειες των νέο-ελλήνων, δεν είναι αυτό η Ελλάδα, δεν είμαστε μόνο εμείς… Κι έπειτα, ακόμη κι αυτές οι αρνητικές σύγχρονες συνήθειες, μπορούν να αλλάξουν. 'Οτι κι αν έγινε στο παρελθόν, είναι σημαντικό να πιστέψουμε ότι ο τόπος μας μπορεί να αλλάξει και αξίζει να αλλάξει.

Η κρίση αυτή δοκιμάζει τις ευρωπαϊκές σχέσεις σε ένα γενικότερο πλαίσιο. Παρότι σήμερα εμφανίζεται διάθεση στήριξης της Ελλάδας, υπήρξαν υβριστικά δημοσιεύματα εναντίον της χώρας μας, ενώ ο τρόπος που οικονομικοί αναλυτές αναφέρονται σε μεγάλα δημοσιογραφικά δίκτυα του εξωτερικού στις οικονομίες της Νότιας Ευρώπης ως PIGS (Portugal, Italy, Greece, Spain) δείχνει ένα άγριο πρόσωπο, κάτω από τη «μάσκα» του ανεπτυγμένου και πολιτισμένου δυτικοευρωπαίου. Πιστεύω ότι οι χώρες που μας στηρίζουν σήμερα θα περάσουν από δικές τους οικονομικές κρίσεις στο μέλλον (ξανά) και αυτό ενδεχομένως να προκαλέσει επιθετικά αισθήματα εναντίον της Ελλάδας ή/και αδιαφορία/αδυναμία να μας βοηθήσουν περαιτέρω. Με άλλα λόγια πρέπει να σταθούμε οπωσδήποτε στα ποδαράκια μας πάση θυσία. Για να το κάνουμε αυτό πρώτιστη σημασία έχει η αντιμετώπιση της διαφθοράς, το «καθάρισμα» της χώρας από τη διαφθορά –ξεκινώντας από την κυβέρνηση και τους κρατικούς λειτουργούς- , όχι μόνο για λόγους οικονομικούς, αλλά κυρίως για λόγους ηθικούς. Μία χώρα, όπου οι πολίτες καταδικάζουν τη διαφθορά στους άλλους, αλλά την αποδέχονται για τον εαυτό τους, νιώθει αποδυναμωμένη και ανάξια. Το μεγαλύτερο όπλο που έχουμε εναντίον των προκλήσεων που μας περιμένουν, εξωτερικών, περιβαλλοντικών, οικονομικών, είναι η καθαρή μας συνείδηση. (23/4/2010)

Η κατανάλωση κρέατος στη πλανήτη των 7 δις

Έχω ξαναγράψει (βλ. «Θάνατος για χόμπι») για τις συνέπειες και την ύβρη που επιτελεί η ανθρωπότητα, κυρίως οι ανεπτυγμένες χώρες μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα, με την υπερ-κατανάλωση και σπατάλη κρέατος στη διατροφή, όπως επίσης και με τις άθλιες συνθήκες στις οποίες τα ζώα μεγαλώνουν για να καταναλωθούν μετά από εμάς. Όλο και περισσότερες φωνές ακούγονται σχετικά με τη συμβολή της υπερκατανάλωσης κρέατος στην υποβάθμιση του περιβάλλοντος, στην υπερβολική αποζύμηση πόρων και νερού, στο φαινόμενο του θερμοκηπίου, αλλά και σχετικά με το δικαίωμα των ζωντανών οργανισμών να έχουν μια αξιοπρεπή ζωή. Δεν μιλώ απαραίτητα για χορτοφαγία, αν και αυτό θα ήταν το καλύτερο και ακολουθείται από όλο και περισσότερους. Μπορούμε όμως να έχουμε κατανάλωση κρέατος με μέτρο, με προσοχή και με εκτίμηση για το πλάσμα που έδωσε τη ζωή του για να τραφούμε εμείς, ή μάλλον, πολλές φορές σήμερα, για να υπερ-τραφούμε εμείς.

Προσωπικά έχω προσπαθήσει αρκετές φορές στο παρελθόν να υιοθετήσω χορτοφαγική δίαιτα και δυστυχώς, κάθε φορά, παρά τα συμπληρώματα και τι βιταμίνες, ανέπτυσσα αναιμία. Αυτό όμως δε σημαίνει ότι θα έπρεπε να πάω στο άλλο άκρο- δηλ. κατανάλωση κρέατος για βουλιμία, για γεύση, ή από συνήθεια. Καταναλώνω κρέας αραιά, 1 φορά την εβδομάδα ή στις 15 μέρες, το χρησιμοποιώ ως φάρμακο, τόσο ώστε να μη νιώθω την εξάντληση. Προσπαθώ να αγοράζω κρέας βιολογικής προέλευσης, όχι τόσο για το δικό μου όφελος, αλλά γιατί σε συνθήκες ελεύθερης βοσκής το ζώο είχε την ευκαιρία για μια καλύτερη ζωή. Αυτό έχει μεγάλη διαφορά από την λαίμαργη κι εγωκεντρική κατανάλωση κρέατος, μόνο και μόνο για την προσωπική μας απόλαυση. Στον πλανήτη των 7 δις κατοίκων δεν μπορούμε να τρώμε κάθε μέρα κρέας για την ευχαρίστησή μας (και να πετάμε το ¼ από αυτό, όπως συμβαίνει στις πλούσιες χώρες…). Σκεφτείτε πόσα εκατομμύρια ζώα γεννιούνται, εκτρέφονται σε φάρμες, και θανατώνονται, ώστε το κρέας τους να πεταχτεί στα σκουπίδια από εμάς, ως αποφάγια, ή επειδή «δε θέλουμε άλλο» ή επειδή δεν διατέθηκε ή δεν καταναλώθηκε τη στιγμή που έπρεπε. Αν αυτό δεν είναι ύβρις, τότε δεν ξέρω τι είναι. Σίγουρα είναι μια μη βιώσιμη πρακτική και δεν θα αργήσει η στιγμή, που αν δεν αλλάξουμε από μόνοι μας, θα αναγκαστούμε εκ των πραγμάτων να αλλάξουμε τις διατροφικές μας συνήθειες και -επιτέλους- να εκτιμήσουμε και να σεβαστούμε τα άλλα πλάσματα.

Κάθε φορά, στις χορτοφαγικές μου περιόδους, που τύχαινε να γευματίζω με άλλους, δεχόμουν επίθεση και μόνο στο άκουσμα ότι δεν ήθελα να φάω κρέας. Δεν ήταν κάτι για το οποίο άνοιγα κουβέντα και μου έκανε εντύπωση, πώς οι άλλοι, πάντα επιθετικά και υπεροπτικά, ξεκινούσαν την ανάκριση: «και το καρότο πονάει όταν το ξεριζώνεις», «η θρησκεία λέει να μην τρώμε κρέας Τετάρτη και Παρασκευή, τις άλλες μέρες μπορούμε», «τα ζώα φτιάχτηκαν για να εξυπηρετείται ο άνθρωπος», κλπ κλπ, ναι, τα έχω ακούσει όλα τα επιχειρήματα. Η επιθετικότητα τους μου έδειχνε καλυμμένη ενοχή, για ποιόν άλλον λόγο ενδιαφέρονται τόσο τι τρώει ο άλλος? Υπάρχουν, παρόλα αυτά κάποια επιχειρήματα που οι υπερχορτασμένοι νεοέλληνες θα μπορούσαμε να σκεφτούμε, πριν καταναλώσουμε το κρέας, τόσο συχνά όπως το νερό, και τα οποία δεν έχουν να κάνουν με τα επίπεδα του ουρικού οξέος και της χοληστερίνης στο αίμα μας:

Για κάθε κιλό καταναλώσιμου κρέατος, χρειάζονται 8 κιλά σιτηρών ως ζωοτροφή κι εκατοντάδες λίτρα νερό. Σε έναν κόσμο, όπου 6000 άνθρωποι την ημέρα πεθαίνουν από έλλειψη τροφής (π.χ. σιτηρών) και νερού, δεν μπορούμε να χρησιμοποιούμε αυτούς τους βασικούς πόρους για παραγωγή τροφής πολυτελείας. Το φαινόμενο του θερμοκηπίου αναμένεται να επιδεινώσει τις ελλείψεις, με ξηρασία κι ερημοποίηση μεγάλων εκτάσεων. Θα πρέπει η τιμή του κρέατος να αντανακλά τις πραγματικές απαιτήσεις σε πόρους, σε γη, σε νερό, όπως και το περιβαλλοντικό αντίτιμο (καταστροφή οικοσυστημάτων άλλων ειδών για να γίνει η γη τους εκτροφείο ή τόπος παραγωγής ζωοτροφής, ευτροφισμός στους υδάτινους πόρους, παραγωγή αερίων του θερμοκηπίου κλπ.). Ίσως μόνο όταν η τιμή του κρέατος αντιστοιχήσει σε αυτό που πραγματικά κοστίζει η παραγωγή κρέατος στον πλανήτη, ίσως μόνο τότε να σταματήσουμε να το σπαταλάμε για την εγωιστική μας στομαχική ηδονή.

Τα μαθήματα της ντουλάπας

Μία τελευταία μετακόμιση που είχα έδρασε ως αφορμή για πολλές και διάφορες σκέψεις. Όπως όλοι, εκτός από τη σωματική κόπωση που περιλαμβάνει η «λάντζα», είχα ποικίλα συναισθήματα. Έκπληξη από το πόσο γρήγορα μαζεύονται αντικείμενα, ακόμη κι όταν προσπαθείς να είσαι μετρημένος και προσεκτικός στις αγορές σου. Κάθε αντικείμενο φέρνει την ιστορία του κι όταν το ξαναβρίσκεις εκεί που έχει τοποθετηθεί και ξεχαστεί, η μικρή του ιστορία αναβιώνει και ξανάρχονται οι εικόνες των ανθρώπων, των περιστάσεων, των τόπων και των χρόνων με τα οποία συνδέεται. Μια μετακόμιση μπορεί να είναι λοιπόν μια θεραπευτική διαδρομή στο παρελθόν. Αναρωτήθηκα για το πόσο εύκολα κρατούμε και γαντζωνόμαστε σε πράγματα «μήπως και τα χρειαστούμε» στο μέλλον ή ελπίζοντας ότι κάποια στιγμή θα κάνουμε κάτι με αυτά.

Ένιωσα λύπη για πράγματα που είχα αγοράσει ενθουσιωδώς για κάποια καλλιτεχνικά χόμπι, τα οποία τελικά δεν κράτησα για πολύ καιρό. Όμως η πορεία της ζωής έχει διαφορετικές φάσεις. Εκείνο το χόμπι για παράδειγμα, η ζωγραφική, η κεραμική, ήταν για εκείνη την περίοδο. Δεν έχει σημασία αν δεν προχώρησε ή αν δε το συνεχίζω ακόμη. Δεν σημαίνει αποτυχία. Ήταν απλά για εκείνη την περίοδο, κι όπως κάθε εμπειρία, βοηθά το άτομο εκείνη τη στιγμή να αναπτυχθεί, να πλουτίσει εσωτερικά, να μάθει μέσα από την εμπειρία. Τίποτα δεν πάει χαμένο.
Συνηθίζουμε να πιστεύουμε ότι για να αξίζει μια εμπειρία τον κόπο, πρέπει να έχει κάποια παρατηρήσιμα, μετρήσιμα αποτελέσματα, να οδηγήσει κάπου, σε απολαβές, σε επιτεύγματα, χρήματα, καριέρα, γνωριμίες, ή έστω διασκέδαση. Δεν είναι απαραίτητο. Αν μια εμπειρία ζωής -επαγγελματική, ερασιτεχνική, προσωπική- δεν φαίνεται να οδήγησε πουθενά, ακόμη και όταν δεν ήταν ιδιαίτερα ευχάριστη, είχε την αξία της, γιατί μέσα από αυτήν το άτομο έμαθε.

Κατάλαβα πόσο γρήγορα η ζωή (και εμείς) αλλάζουμε. Κατάλαβα ότι δεν πρέπει να μένουμε προσκολλημένοι στα αντικείμενα και τον εκάστοτε συμβολισμό τους, όπως επιθυμίες, όνειρα, δικαιώσεις, παρελθόν και μέλλον. Κάποιοι άνθρωποι έχουν έντονη προσκόλληση με τα διακοσμητικά μπιμπελό, σαν να τους δίνουν μια αίγλη κοινωνικής ευμάρειας. Κάποιες γυναίκες, με τα καλλυντικά, τα αξεσουάρ, τα ρούχα, γιατί συμβολίζουν το να είσαι επ΄ άπειρον αρεστή και ποτέ μόνη. Όπως άλλοι, έτσι κι εγώ είχα ιδιαίτερη προσκόλληση με τα βιβλία μου. Που όμως δεν ταυτίζονται απαραίτητα με τη γνώση. Στην πράξη το βιβλίο μπορεί να μείνει για χρόνια κλειστό ή ακόμη κι αν διαβαστεί, να ξεχαστεί την επόμενη ημέρα.

Η ζωή αλλάζει. Οτιδήποτε υλικό, δεν θα αντέξει τη φθορά του χρόνου και αυτά στα οποία αγκιστρωνόμαστε για να νιώσουμε εξασφάλιση κι ανακούφιση –όπως τη νιώθει ο καθένας- αργά ή γρήγορα φθίνουν και φθείρονται. Εντέλει αυτό που απομένει είναι ο εαυτός μας- ο Θεός κι εμείς. Ίσως αν συγκεντρωθεί κανείς ευθύς εξαρχής να δουλέψει αυτή τη σχέση και να δουλέψει τον εαυτό του, ίσως σώσει πολύ χρόνο και κόπο. Ό,τι κι αν κάνουμε στο αναμεταξύ, η σχέση μας με το Θεό και τον εαυτό μας είναι αυτό που θα καθορίσει εντέλει τη ζωή μας.

Επιστρέφω στη ντουλάπα και τα υπόλοιπα μαθήματά της…
Πολλοί σύγχρονοι πνευματικοί δάσκαλοι συμβουλεύουν ότι αν κάποιο αντικείμενο δεν το έχουμε χρησιμοποιήσει για δύο ή τρία χρόνια, είτε να το δώσουμε, είτε να το πετάξουμε. Είναι μια πολύ σημαντική πρακτική , που συμβολίζει το «άδειασμα» του χώρου μας, ώστε να μπορέσουν να μπουν νέες εμπειρίες στη ζωή μας. Επίσης πολεμά την προσκόλληση, το γράπωμα στα αντικείμενα, από τα οποία ενδόμυχα προσδοκούμε να μας δώσουν νόημα, σημασία, λόγο ύπαρξης, ταυτότητα. Δεν είναι εύκολο να το εφαρμόσει κανείς, ιδιαίτερα στην σημερινή καταναλωτική, ματεριαλιστική κοινωνία μας. Αν όμως το καλοσκεφτούμε, όλοι έχουμε πάρα πολλά αντικείμενα που δε χρησιμοποιούμε ποτέ, αλλά δεν τολμούμε να τα πετάξουμε, γιατί τα «λυπόμαστε».

Όμως όλα στη ζωή, είτε ύλη, είτε ενέργεια, είναι δανεικά. Τα χρησιμοποιούμε με ευγνωμοσύνη για κάποιο διάστημα και σκοπό, να βελτιωθούμε, να μάθουμε, να προχωρήσουμε και μετά τα αφήνουμε να επιστρέψουν, κατά προτίμηση με ανακύκλωση, ή δίνοντας τα σε κάποιον που δεν έχει ή που τα χρειάζεται πραγματικά. Κι ο κύκλος της ζωής συνεχίζεται.

Κάτι που μου έκανε ιδιαίτερη εντύπωση κατά τη μετακόμιση ίσως φανεί εντελώς αυτονόητο. Τόσο αυτονόητο που δεν έχουμε σταματήσει να αναλογιστούμε τι σημαίνει. Μπορεί στην ντουλάπα μας να βρούμε αντικείμενα από την παιδική μας ηλικία, ρούχα από την πρώιμη νιότη μας, βιβλία από τη φοιτητική μας ζωή που δεν έχουν ξανα-ανοιχτεί έκτοτε, σημειώσεις, αποκόμματα εφημερίδων από αμνημονεύτων χρόνων, λες κι έχουν βγει από άλλο κόσμο…Ένα πράγμα όμως δεν μπορούμε να αποθηκεύσουμε για μεγάλο χρονικό διάστημα και να το ξαναχρησιμοποιήσουμε. Αυτό είναι η τροφή.
Στην ντουλάπα μας, δεν έχουμε κρατήσει γάλα από την παιδική μας ηλικία. Δεν έχουμε μπισκότα από την πρώιμη νιότη μας. Δεν έχουμε φρούτα από τη φοιτητική μας ζωή. Ακόμη κι αν κατά λάθος τα είχαμε ξεχάσει, θα μας ήταν τώρα παντελώς άχρηστα. Ταυτόχρονα, παρότι μπορεί να μην ξανα-ανοίξαμε το φοιτητικό βιβλίο ή να μην ξαναφορέσαμε εκείνο το καλοκαιρινό ρούχο, το μόνο σίγουρο είναι όλες τις ημέρες που περάσαμε έκτοτε, αναζητήσαμε και καταναλώσαμε τροφή.

Αυτό το λέω, γιατί είμαστε η πρώτη ίσως γενιά που θεωρεί την τροφή αυτονόητη. Και παλεύει και παιδεύεται με όλα τα υπόλοιπα. Η τροφή είναι κάτι που το παίρνεις από το σούπερ μάρκετ. Έχουμε αναλογιστεί όμως την ολοκληρωτική εξάρτηση που ακόμη έχουμε στη φύση για να μας δώσει τροφή? Δεν έχουμε ούτε την τεχνολογία, ούτε τα αποθέματα να κατασκευάσουμε τροφή σε μαζική κλίμακα, που θα μπορούσε να συντηρηθεί για μεγάλα χρονικά διαστήματα. Ότι κι να κάνουμε, είμαστε απόλυτα εξαρτημένοι από τη φύση να μας δώσει την καθημερινή μας τροφή ανά πάσα στιγμή. Προς το παρόν πολλοί από εμάς στον ανεπτυγμένο κόσμο δεν έχουμε πρόβλημα και μακάρι να ήταν όλοι πάντα έτσι.

Όμως…
δεν έχουμε φερθεί στη φύση και τόσο καλά...
Η σημερινή επίδραση του ανθρώπου στο περιβάλλον κάθε άλλο παρά αειφορία υπόσχεται. Κι ενώ πασχίζουμε κι ασχολούμαστε με ένα σωρό άλλα, αυτοκίνητα, ρούχα, τεχνολογία, διακοσμητικά κλπ κλπ., μας διαφεύγει να σκεφτούμε κατά πόσον η φύση, που θεωρούμε τόσο αυτονόητη, θα μπορέσει να συνεχίσει να μας δίνει καθημερινά την τροφή που μας είναι απαραίτητη. Και η οποία δεν μπορεί να αποθηκευτεί για χρόνια, όπως τα αυτοκίνητα, ρούχα, τεχνολογία, διακοσμητικά κλπ…Μήπως αυτό το αυτονόητο θα πρέπει να το σκεφτούμε λίγο περισσότερο?
Πρεκατέ Βικτωρία, 25/1/10

Καλή χρονιά με εθελοντισμό

Οι γιορτές πέρασαν και φροντίσαμε τους εαυτούς μας, τα παιδιά μας, την οικογένειά μας, τους φίλους μας, τους δικούς μας, πολλές φορές με υπερπληθώρα δώρων, φαγητών και γλυκών, αρκετά εκ των οποίων εν τέλει πετάχτηκαν. Όλα καλά με τους "δικούς μας" ανθρώπους...Τι γίνεται όμως με όλους εκείνους τους άλλους, που δεν έχουν "δικούς τους" να νοιαστούν, παιδιά, ενήλικες, ηλικιωμένους, είτε αυτοί βρίσκονται σε ιδρυματικούς χώρους, είτε έξω, εργαζόμενοι, λειτουργώντας στην κοινωνία όπως εμείς, αλλά δεν αποκαλύπτουν την απομόνωσή τους... Οι άνθρωποι αυτοί, που δυστυχώς έχουν ατυχήσει να μην περιλαμβάνονται σε ένα από τα τελευταία ίσως οχυρά της ελληνικής κοινωνίας, την οικογένεια, υποφέρουν σιωπηλά... Πολλές φορές φοβούνται ότι η μοναξιά τους θα στιγματιστεί από τους έλληνες συνανθρώπους τους και δε μιλούν για τη μοναξιά τους, ούτε ζητούν βοήθεια. Οι Έλληνες φοβόμαστε ό,τι θυμίζει ευαλωτότητα, ό,τι είναι διαφορετικό, ό,τι θυμίζει δυσκολία κι απομόνωση. Τρέχουμε μακριά από αυτούς τους μοναχικούς ανθρώπους, σφιχταγκαλιάζοντας το ταίρι μας και τα ΔΙΚΑ μας παιδιά. Κλείνουμε σφιχτά τα μάτια, βέβαιοι ότι έτσι θα αποφύγουμε να έχουμε τη δική τους μοίρα - "μακριά από μας...". Γεμίζουμε την καθημερινή μας ατζέντα με μία ακόμη δραστηριότητα της μοντέρνας νεολληνικής μας "θρησκείας": ΝΑ ΠΕΡΝΑΜΕ ΚΑΛΑ...

Σιγά σιγά όμως η δομή της ελληνικής κοινωνίας αλλάζει. Η οικογένεια, ο γάμος δεν είναι πια το ατράνταχτο, δεδομένο οχυρό-καταφύγιο, ακόμη κι ήταν δυσλειτουργικό, που ήταν κάποτε...Ίσως αντιληφθούμε ότι πληθαίνει ο αριθμός των παιδιών που εγκαταλείπονται ή παραμελούνται από τους ΕΛΛΗΝΕΣ γονείς τους. Ίσως αντιληφθούμε ότι πληθαίνει ο αριθμός των ηλικιωμένων γονιών που εγκαταλείπονται από τα ΕΛΛΗΝΟΠΟΥΛΑ παιδιά τους. Ίσως αντιληφθούμε ότι οι ευρύτερες οικογένειες πολλών ανθρώπων, απλά αδιαφορούν για τα ευάλωτα μέλη τους, απορροφημένες από το κυνήγι του δικού τους εσωστρεφούς κέρδους και της αγχώδους εκπλήρωσης του δόγματος της μοντέρνας νεοελληνικής μας θρησκείας : ΝΑ ΠΕΡΝΑΜΕ ΚΑΛΑ..

Αν θέλουμε να επιβιώσουμε με κάποιο αξιοπρεπές επίπεδο κοινωνικής υγείας, αυτές οι αντιλήψεις θα πρέπει να αλλάξουν. Θα πρέπει να στραφούμε προς το δόσιμο στους ανθρώπους γύρω μας. Οι άνθρωποι που βρίσκονται στο δρόμο μας, είτε στη δουλειά, είτε στην οικογένεια, είτε στη γειτονιά, δεν έρχονται τυχαία. Ας σκεφτούμε ποιοί από αυτούς θα επιθυμούσαν το απλό, ανθρώπινο ενδιαφέρον και την ευγένειά μας. Δεν χρειάζεται να είμαστε ούτε "ειδικοί", ούτε ψυχολόγοι, ούτε "φιλάνθρωποι" υπερόπτες ελεήμονες...Μιλώ για το απλό ανθρώπινο ενδιαφέρον, την παλιά καλή ευγένεια. Εκείνη, που μπαίνει στον κόπο να ρωτήσει με ειλικρίνεια κάποιον πώς είναι και νοιάζεται αρκετά να ακούσει την απάντησή του...

Μπορούμε να δώσουμε από τον εαυτό μας, το χρόνο, την ψυχική μας ενέργεια και την αγάπη μας, είτε στα άτομα γύρω μας, αν το επιθυμούν, είτε μέσω οργανισμών ή συλλόγων. Ειδικά για την εθελοντική εργασία, όταν την προσφέρουμε, βοηθούμαστε να:

δοκιμάσουμε να ξεπεράσουμε τα όρια του φόβου μας («πώς θα προσεγγίσω τον ανθρώπινο πόνο, με τρομάζει..»)
•
απορρίψουμε την άκρως ατομικιστική και καταναλωτική κουλτούρα της κοινωνίας μας (που ωθεί το άτομο να σκέφτεται μόνο για τη «δική του» δουλειά, τα «δικά του» παιδιά, τη «δική του» σχέση, τα «δικά του» χρήματα, τα «δικά του» προβλήματα, τη «δική του» ψυχοθεραπεία, τις «δικές του» ανάγκες κλπ. κλπ.)
•
αναγνωρίσουμε ότι ψυχική πληρότητα δεν μπορεί να έρθει όταν κάποιος είναι ερμητικά κλεισμένος στο «δικό του» εαυτό
•
δούμε ότι λίγη καλή διάθεση, λίγη πρόθεση για απλή φιλία και παρουσία δίνουν πολλή περισσότερη ικανοποίηση και ψυχική ανάταση από οτιδήποτε καταναλωτικό προσφέρεται για να ικανοποιήσει τις «δικές μας» ανάγκες. Αυτά που λείπουν από τη ζωή μας, δεν είναι αυτά που δεν μας δίνουν, αλλά αυτά που εμείς δεν δίνουμε. Συνεπώς με το δόσιμο, οι δικές μας «ανάγκες» εξατμίζονται...

Πολλά άτομα σήμερα σε διάφορους χώρους μπορούν να ωφεληθούν από την προσφορά αγάπης και ανθρώπινης παρουσίας, π.χ. σε ξενώνες φιλοξενίας κακοποιημένων και εγκαταλελειμμένων παιδιών, σε θεραπευτήρια χρονίων παθήσεων, σε νοσοκομεία, σε ιδρύματα, σε οργανώσεις που υποστηρίζουν απόρους, άστεγους, πρόσφυγες, άτομα με αναπηρίες. Για παράδειγμα, η μία ώρα την εβδομάδα παρέας σε μια χρόνια κατάκοιτη ηλικιωμένη κυρία, που δεν έχει κανέναν να την επισκεφτεί στο νοσοκομείο, αυτή η απλή κίνηση καλοσύνης για απλή κουβέντα, κάνει τεράστια, τεράστια διαφορά στη ζωή αυτής της γυναίκας, η οποία στερείται εκείνα που είναι τόσο αυτονόητα για εμάς, όπως το να βγει για μια βόλτα στον ήλιο...Όταν μια κίνηση προσφέρει χιλιάδες περισσότερα στο άτομο που τη δέχεται από όσα ελάχιστα «κοστίζει» σε εμάς που τη δίνουμε (και στην ουσία δεν «κοστίζει γιατί εισπράττουμε κι εμείς πολλαπλάσια χαρά από αυτό), τότε αξίζει τον κόπο να το δοκιμάσουμε αυτήν την κίνηση, δεν αξίζει? Σκεφτείτε πόσα αγαθά έχουμε το προνόμιο να απολαμβάνουμε σήμερα, ζούμε σε μια χώρα σε καιρό ειρήνης, έχουμε να φάμε, έχουμε τα χρήματα να βλεπουμε από αυτόν τον υπολογιστή, έχουμε υγεία κι όλα όσα άλλα καλά μπορεί να σκεφτεί ο καθένας για τη ζωή του. Δεν είναι μια ένδειξη ελάχιστης ευγνωμοσύνης για αυτά που μας έδωσε η ζωή, να προσφέρουμε κι εμείς κάτι, έστω και μικρό, για το συνάνθρωπο που στάθηκε λιγότερο τυχερός και που η κίνησή μας θα του δώσει τόση χαρά (όσο και σε εμάς) ? Ας μη το φοβόμαστε λοιπόν, κι ας μην περιμένουμε μέχρι να «γίνουμε έτοιμοι». Είμαστε έτοιμοι όταν έχουμε την καλή πρόθεση - ο κατάλληλος τρόπος και χώρος θα βρεθεί. Ας ξεκινήσουμε λοιπόν να κάνουμε την προσφορά τρόπο ζωής, μέρος του εαυτού μας…
Πρεκατέ Βικτωρία
Δημοσίευση www.healthnews.gr, 11/1/10