Βιβλία της Πρεκατέ Βικτωρίας

ΒΙΒΛΙΑ ΤΗΣ ΠΡΕΚΑΤΕ ΒΙΚΤΩΡΙΑΣ

1)"Η κακοποίηση του παιδιού στο σχολείο και στην οικογένεια", Ιατρικές εκδόσεις ΒΗΤΑ,2008, τηλ.για παραγγελίες αντικαταβολή 210-6714371, http://betamedarts.gr/bookview.php?id=3607


2)"Γυναικεία ευτυχία:Πώς να ελευθερωθείτε από μια σχέση που σας πληγώνει και να ανακτήσετε την προσωπική σας δύναμη: Οδηγός αυτοβοήθειας για γυναίκες", ΙΑΤΡΙΚΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΒΗΤΑ, 2011, http://betamedarts.gr/bookview.php?id=1076


3)"Πρόγραμμα αυτο-εκτίμησης για παιδιά .Ενίσχυση αυτοπεποίθησης, Εκπαίδευση αξιών και Προετοιμασία για την επαγγελματική ζωή". Β' ΕΚΔΟΣΗ

Εγχειρίδιο με βιωματικές ασκήσεις για γονείς κι εκπαιδευτικούς. Από τις Ιατρικές Εκδόσεις ΒΗΤΑ, παραγγελία με αντικαταβολή στο 210-6714371. http://betamedarts.gr/bookview.php?id=3607. Δελτίο τύπου για το βιβλίο εδώ


4)ΝΕΟ ΒΙΒΛΙΟ!"Συζητώντας με την εσωτερική μητέρα". Θεραπευτικός οδηγός για να ξαναβρούμε την ιδανική μητρική αγάπη μέσα μας.

Ιατρικές Εκδόσεις ΒΗΤΑ τηλ. 2016714371. Δελτίο τύπου εδώ

Πληροφορίες και περιεχόμενα http://betamedarts.gr/bookview.php?id=3791



ΟΜΙΛΙΕΣ

Η εκπαιδευτικός και ψυχολόγος Πρεκατέ Βικτωρία έχει εκπαιδευτεί στην Αγγλία και ασχοληθεί με θέματα κακοποίησης παιδιών και γυναικών, σεμινάρια αυτοεκτίμησης, θεραπείας τραύματος, κατάθλιψης, αποχωρισμού-απώλειας, καθώς και θέματα ψυχοπαιδαγωγικής στήριξης για μαθητές με δυσκολίες.


Στη δύσκολη συγκυρία που διανύει η χώρα μας, η Πρεκατέ Βικτωρία προσφέρει περιορισμένο αριθμό δωρεάν ενημερωτικών ομιλιών σε σχολεία (μέσω συλλόγων γονέων και κηδεμόνων, απογευματινές ώρες) σχετικά με θέματα βίας, αυτοεκτίμησης, ψυχικής ανθεκτικότητας στα παιδιά, προετοιμασίας για την επαγγελματική ζωή κ.α.

Δεν συμμετέχω σε μέσα κοινωνικής δικτύωσης, αλλά μπορείτε να επικοινωνήσετε και να ρωτήσετε απορίες (δωρεάν συμβουλευτική μέσω email) στο vprekate@gmail.com.




---------------------------------------------------------

Η εκπαίδευση στην πνευματική ζωή ως ανάγκη του παιδιού και ανθρώπινο δικαίωμά του.

Στην Ελλάδα της συναισθηματικής αγριότητας, της διάβρωση της συμπόνιας, της αλλοτρίωση κάθε έννοιας ανθρωπιάς, της μετάλλαξης του ‘ενδιαφέροντος για τον άλλον’ σε κακεντρεχές κουτσομπολιό, της αντικατάστασης των αξιών από το lifetsyle, της υιοθέτησης αυτόματων αντανακλαστικών χλευασμού και υποτίμησης οποιασδήποτε μορφής ανθρώπινης αδυναμίας, είναι περισσότερο σημαντική από ποτέ η εκπαίδευση στην πνευματική ζωή. Περισσότερα εδώ brightplanet.blogspot.gr/2017/03/blog-post.html


ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΒΙΝΤΕΟ


ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΒΙΝΤΕΟ
Προωθούνται οι σύνδεσμοι για κάποια 20λεπτα εκπαιδευτικά βίντεο που έχω φτιάξει και θα μπορούσαν να φανούν χρήσιμα στους συναδέλφους για θεματική εβδομάδα, προγράμματα αγωγής υγείας, δράσεις κατά του εκφοβισμού, σχολική και κοινωνική ζωή κλπ.

Σχολικός εκφοβισμός https://www.youtube.com/watch?v=1BFJou1I7_s

Οικολογία, διατροφή, προστασία των ζώων https://www.youtube.com/watch?v=B9f0E6fI1TM

Ενδο-οικογενειακή βία https://www.youtube.com/watch?v=utM9r3j49iE&t=200s

Αυτο-εκτίμηση για παιδιά https://www.youtube.com/watch?v=Gh9QPKzMYJU

Ψυχολογική αντιμετώπιση της ανεργίας Μέρος 2ο

Η απώλεια της εργασίας συχνά συνοδεύεται από το αρχικό σοκ, το οποίο μπορεί να διαρκέσει μήνες, ακόμη και αν η απόλυση δεν αποτελεί έκπληξη. Είτε ξαφνική είτε όχι (αν, για παράδειγμα, προέρχεται από τη σταδιακή μείωση πελατών ενός ελεύθερου επαγγελματία), η απώλεια θα χρειαστεί μια διαδικασία επεξεργασίας, ώστε το άτομο να προσαρμοστεί όσο πιο ανώδυνα και ομαλά γίνεται.

Η απώλεια εργασίας, έτσι όπως έχει εξελιχθεί η εργασία σήμερα, για πολλούς ανθρώπους μπορεί να σημαίνει, πέρα από την πτώση εισοδήματος, την απώλεια της κοινωνικής ταυτότητας, την απώλεια της γνώριμης καθημερινής ρουτίνας και σε κάποιες ακραίες περιπτώσεις την απώλεια νοήματος στη ζωή. Δεν χρειάζεται όμως να είναι τίποτα από όλα αυτά.

Δεν υπάρχει κάπου γραμμένο ότι μια οποιαδήποτε συγκεκριμένη θέση εργασίας είναι ο λόγος ύπαρξής μας. Ο λόγος και το νόημα της ύπαρξής μας είναι πολλά περισσότερα πράγματα από αυτά που κάνουμε ή από αυτά που μια δεδομένη κουλτούρα κρίνει ότι κάνουμε. Το νόημα της ύπαρξης μας έχει να κάνει με αυτό που είμαστε (το οποίο είναι πολύ μεγαλύτερο από αυτό που γνωρίζουμε ότι είμαστε). Ο λόγος της ύπαρξής μας έχει να κάνει με αυτά που μαθαίνουμε μέσα από τη ζωή, μέσα από τις προκλήσεις και τις δυσκολίες που καλείται ο καθένας να διαχειριστεί. Καλώς ή κακώς, μέσα από κάποιες δυσκολίες συχνά μαθαίνουμε πολύτιμα μαθήματα και συχνά ανακαλύπτουμε τον εαυτό μας με τρόπο που δεν θα μπορούσε ίσως να γίνει αλλιώς. Η απώλεια της θέσης εργασίας δεν είναι δική μας αποτυχία. Είναι μια ευκαιρία για να προχωρήσουμε μπροστά, με τον τρόπο που είναι αληθινός για τον καθένα ξεχωριστά.

Για πολλούς το μάθημα μπορεί να είναι ενασχόληση με τα κοινά, για την αντιμετώπιση της κοινωνικής αδικίας που οδήγησε στην ανεργία. Για άλλους μπορεί να είναι αλλαγή καριέρας. Για κάποιους τρίτους μπορεί να είναι κενός χρόνος που πρέπει να μείνουν με τον εαυτό τους, για να ανακαλύψουν νέους δρόμους, νέες δημιουργικές διεξόδους, νέες πτυχές. Ό,τι και αν είναι, ποτέ δεν συμβαίνει τυχαία. Συμβαίνει για κάποιο λόγο, συλλογικό και πολιτικό βεβαίως, αλλά έχει και κάποιο μήνυμα για εμάς προσωπικά. Αν αναρωτηθούμε για αυτό το προσωπικό μήνυμα «Γιατί συμβαίνει αυτό σε εμένα τώρα; Τι θέλει να μου πει; Πού θέλει να με οδηγήσει;». Αν ακούσουμε τη διαίσθησή μας, θα μας βοηθήσει να ανταποκριθούμε πολύ πιο δημιουργικά και εύκολα στην αλλαγή και αργότερα να βοηθήσουμε άλλους σε αντίστοιχη κατάσταση. Αν επιμένουμε στην προσωπική αντίσταση (δεν μιλάω για συλλογική αντίσταση με πολιτική χροιά, μιλάω για προσωπική αντίσταση), η οποία επιμένει ότι «όχι, δεν έπρεπε να μου συμβεί, είναι μια καταστροφή, μου έκλεισαν οι πόρτες, δεν υπάρχει τίποτα άλλο για εμένα, ήταν λάθος, όχι, όχι», τότε και θα υποφέρουμε και θα εμποδίσουμε το δρόμο για το επόμενο νέο βήμα.

Είναι σημαντικό να αναγνωρίσει κανείς τα στάδια της απώλειας, για να μην ενοχοποιείται όταν τα βιώνει. Αυτά τα στάδια ψυχολογικής απόκρισης είναι πολύ κοινά, μπορεί κάποιος να βιώνει με μια συγκεκριμένη σειρά ή και όλα ταυτόχρονα. Δεν σημαίνει ότι εκείνος που τα βιώνει «πάει να τρελαθεί» ή γίνεται «παράλογος». Η απώλεια εργασίας μπορεί να περιλαμβάνει καταστάσεις άρνησης («δεν είναι δυνατόν, δεν μπορεί, κάποιο λάθος θα έγινε»), φαντασιώσεις επιστροφής («ίσως το μετανιώσουν και με ξαναπάρουν»), θυμού (φαντασιώσεις εκδίκησης, «θα τους δείξω εγώ ποιος είμαι»), θλίψης κι απόσυρσης (καταθλιπτικά επεισόδια όπου το άτομο κλείνεται στον εαυτό του), φόβου («τι θα συμβεί μετά»), πόνου (γιατί η εργασία και το κοινωνικό της περιβάλλον μπορεί να τους λείπει), απώλεια της αίσθησης ταυτότητας («ποιος είμαι, τι κάνω, γιατί είμαι εδώ»), ενοχή και ντροπή («γιατί εμένα, ίσως εγώ φταίω»), κοινωνική απομόνωση και στιγματισμό (οι δυτικές κοινωνίες ορίζουν τα άτομα σε σχέση με αυτό που κάνουν ως επάγγελμα).

Κοινωνική απομόνωση και στιγματισμός: Στη σημερινή εποχή, ο άνεργος είναι μειονότητα και είναι συχνά επώδυνο να ανήκει κάποιος σε μειονότητα, στην οποία έχει δοθεί αρνητική κοινωνική χροιά. Πολλά άτομα νιώθουν ή ερμηνεύουν την διαφορά τους από τους υπόλοιπους, (οι οποίοι έχουν δουλειά, σπίτι, αυτοκίνητο και 2,1 παιδιά) ως περιθωριοποίηση. Ακόμη και όταν ο κοινωνικός περίγυρος εκφράζει αρχικά συμπαράσταση και αλληλεγγύη στον άνεργο, στην πράξη δεν είναι βέβαιο ότι αυτή θα διατηρηθεί, αλλά ο άνεργος δεν θα πρέπει να το ερμηνεύσει ως προσωπική απόρριψη. Στους άλλους συχνά ενεργοποιείται ο δικός τους φόβος, σκέφτονται «πώς θα αντιδρούσα εγώ αν έχανα τη δουλειά μου». Όταν η προσκόλληση στη θέση εργασίας είναι ισχυρή, ακόμη και για να προσφέρει μια (ψευδ-)αίσθηση του εαυτού, οι άλλοι αποφεύγουν τον άνεργο, ώστε να μη χρειάζεται να σκεφτούν πώς θα ήταν στη θέση του (κατά τον ίδιο τρόπο, που κάποιες γυναίκες σταματούν κάθε επαφή με τη «φίλη» τους, όταν εκείνη παίρνει διαζύγιο -ένα παράπονο που δυστυχώς ακούω ουκ ολίγες φορές στη χώρα μας). Χρειάζεται σθένος από τον άνεργο, να αντιμετωπίσει κάτι τέτοιο, σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να το δει ως προσωπική απόρριψη ή ανεπάρκεια, αλλά να το δει σαν αυτό που είναι: ο φόβος των άλλων και τίποτα παραπάνω. Η περίοδος αυτή θα ξεδιαλέξει τους πραγματικούς φίλους από τους μη πιστούς και φοβισμένους «γνωστούς» και ίσως επιφυλάσσει δυσάρεστες εκπλήξεις. Ας θυμηθούμε όμως ότι εκείνοι οι οποίοι απομακρύνονται, δεν θα μπορούσαν ούτως ή άλλως να μας προσφέρουν κάτι στη νέα φάση της ζωής μας. Ίσως ήταν η αφορμή για να χωρίσουν οι δρόμοι μας, κάτι που ίσως ούτως ή άλλως θα γινόταν στο μέλλον. Όσο κι αν πονάει, ας σκεφτούμε ότι η αποχώρησή τους αφήνει χώρο για να έρθουν νέοι, πιο καθαροί και πιστοί άνθρωποι στη ζωή μας.


Κατά κάποια έννοια, ο άνεργος σήμερα είναι πρωτοπόρος, γιατί ωθείται να ξεπεράσει την ειδωλοποίηση που έχουν αποδώσει οι δυτικές κοινωνίες στη «θέση εργασίας» (job). Εργασία μπορεί να προσφερθεί με πολλούς διαφορετικούς τρόπους, δεν είναι αποκλειστικότητα μόνο των κάποιων εργοδοτών. Η δημιουργικότητα και η χρησιμότητα ενός ατόμου μπορεί επίσης να εκφραστεί με πολλούς τρόπους, δεν είναι δέσμια μια αγγελίας στο «Ζητείται προσωπικό». Ο άνεργος καλείται πρώτος να απορρίψει τις προκαταλήψεις μας σχετικά με το κοινωνικό γόητρο, που έχει μια συγκεκριμένη θέση εργασίας. Καλείται να απαντά στην ερώτηση «Με τι ασχολείσαι;», αναφέροντας τα χόμπι του και αυτά που τον ενδιαφέρουν, αντί για έναν οργανισμό. Καλείται ακόμη να απαντήσει «Δεν εργάζομαι για κάποιο συγκεκριμένο εργοδότη», το οποίο είναι προτιμότερο από τη λέξη «άνεργος». Ο όρος «άνεργος» υπονοεί ότι «δεν έχει έργο» -το οποίο όμως δεν αληθεύει. Όλοι οι άνθρωποι, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο επιτελούν έργο, ακόμη κι αν είναι η φροντίδα των παιδιών, των γονιών, του κήπου, του σκύλου ή του εαυτού τους. Ακόμη και αν είναι «απλώς» να μαθαίνουμε από τις εμπειρίες της ζωής και να προσπαθούμε να ξεπεράσουμε τις δυσκολίες της. Αυτό κι αν είναι έργο! Συνεπώς, ο όρος «άνεργος» είναι ανακριβής. Μπορεί λοιπόν να απαντά «Δεν εργάζομαι για κάποιον συγκεκριμένο εργοδότη» και να απαντά με περηφάνεια, αξιοπρέπεια και χαμόγελο….Αυτό και αν είναι ένα έργο διδασκαλίας προς τους άλλους… Αυτή είναι νίκη.

Έχουμε αξία, ανεξάρτητα από το τι κάνουμε ή δεν κάνουμε, ανεξάρτητα από το πώς μας βλέπουν οι άλλοι, ανεξάρτητα από τις προκαταλήψεις τρίτων που καταδικάζουν ως οκνηρό ή δυστυχή, όποιον δεν συμβαδίζει με το μέσο όρο. Πολλοί που δεν έχουν περάσει περιόδους ανεργίας, δεν μπορούν να γνωρίζουν. Αν καταφέρουμε να διατηρήσουμε την πίστη μας κατά τη διάρκεια της δύσκολης αυτής φάσης, έχουμε κερδίσει μια από τις δυσκολότερες μάχες.

Ένας κίνδυνος κατά τη διάρκειας της «κενής» περιόδου, μετά την απώλεια εργασίας, είναι η πτώση της αυτοπεποίθησης του ατόμου, απλά και μόνο επειδή δεν χρησιμοποιεί τις ικανότητες και δεξιότητές του με τον τρόπο που είχε συνηθίσει. Για κάποιους ανθρώπους, η μη χρήση γνώσεων και δεξιοτήτων τους οδηγεί, σε σχετικά μικρό διάστημα, και σε συνδυασμό με τους προηγούμενους επιβαρυντικούς παράγοντες, να πιστεύουν ότι εφόσον δεν χρησιμοποιούν κάποια δεξιότητα, την έχουν χάσει. Βεβαίως αυτό δεν ισχύει. Δεν σημαίνει ότι επειδή τώρα, λόγω συνθηκών, δεν κάνουμε κάτι, δεν θα μπορούμε να το κάνουμε στο μέλλον. Η ανθρώπινη φύση είναι εξαιρετικά ευέλικτη και προσαρμόσιμη και όλοι μας θα μπορούσαμε πολύ γρήγορα να αποκτήσουμε νέες, ή να ενεργοποιήσουμε παλιές δεξιότητες, πολύ γρήγορα και εύκολα, όταν παραστεί η ανάγκη. Άρα η πεποίθηση της αχρηστίας λόγω απραγίας είναι λανθασμένη. Είναι όπως η οδήγηση. Αν την αφήσεις λίγες μέρες, όταν ξαναπιάνεις το τιμόνι, νιώθεις στην αρχή λίγο παράξενα. Μετά από μερικά δευτερόλεπτα όμως ξυπνούν τα γνώριμα ανακλαστικά και είναι σαν αν μην την άφησες ποτέ. Αυτό είναι σημαντικό να το θυμόμαστε, αλλά και στην πράξη βοηθά πάντα να προσπαθούμε να χρησιμοποιούμε τις δεξιότητές μας σε οποιονδήποτε τομέα, έστω κι αν είναι στο σπίτι μας, έστω και να είναι για προσφορά άμισθης εργασίας σε κάποιον συγγενή ή φίλο, βάσει ανταλλαγής, ή έστω κι αν είναι μέσα από εθελοντική εργασία. Η συνεχιζόμενη ενασχόλησή, ακόμη και χωρίς πληρωμή, βοηθά να συντηρήσουμε την αίσθηση της αυτό-αποτελεσματικότητας.

Η πραγματική μας εργασία: Το αρχικό κενό στην απασχόληση αρχικά μπορεί να είναι πολύ επώδυνο. Ειδικά αν το άτομο δεν έχει υποστηρικτικό ιστό από φίλους και οικογένεια ή κάποια καθημερινή άλλη απασχόληση που να τον βοηθά. Είναι σημαντικό να προσπαθήσουμε να ανοίξουμε τα μάτια μας σε κάθε ευκαιρία, σε κάθε πιθανή διέξοδο έκφρασης της δημιουργικότητάς μας, είτε είναι εθελοντισμός, είτε κάποιο χόμπι που πάντα θέλαμε να κάνουμε, είτε είναι αθλητισμός κι ενασχόληση με τη φύση, είτε σε κάποια τράπεζα χρόνου ή κινήματα αλληλεγγύης και αλληλοβοήθειας (για παράδειγμα, http://reviews.in.gr/diafora/socialeconomy/), είτε μέσα από μηνύματα που φέρνει η ίδια η ζωή στο δρόμο μας. Ακόμη και τα πιο μικρά συμβάντα δεν είναι τυχαία. Ακόμη και τα πιο μικρά πράγματα που κάνουμε έχουν αξία και σημασία και μπορούν να γίνουν μεγάλα… Σε μια δύσκολη περίοδο μετάβασης, δεν πρέπει να υποτιμούμε το παραμικρό βήμα προσπάθειας. Αν έχουμε τα μάτια μας ανοιχτά, κάποια θα σηματοδοτούν κάτι για εμάς. Κάτι θα μας κινήσει το ενδιαφέρον, θα ακούσουμε ένα όνομα, έναν οργανισμό, σχετικά με κάποιο αντικείμενο που μας απασχόλησε που μας προβλημάτισε. Ας το διερευνήσουμε κι ας είναι εντελώς διαφορετικό από ότι έχουμε ασχοληθεί μέχρι σήμερα. Πολλοί θα χρειαστεί να κάνουμε πλήρη αλλαγή καριέρας. Εδώ χρειάζεται η αυτοπεποίθηση. Μπορούμε να το κάνουμε. Η «ανεργία» ίσως μας προσφέρει την περίοδο ευκαιρίας για να το ανακαλύψουμε. Το κρίμα θα είναι να πούμε «όχι», είτε γιατί δεν πιστεύουμε στον εαυτό μας, είτε γιατί δεν είναι κάτι καινούργιο, ανοίκειο. Θα χρειαστεί να δείξουμε μεγάλη εφευρετικότητα σε νέες ιδέες και να έχουμε αρκετή πίστη ώστε να τις ακολουθήσουμε.

Ας εκτιμήσουμε τα μικρά βήματα, όσο δειλά και αν είναι στην αρχή, όσο και να οι άλλοι ή και ο ίδιος ο εαυτός μας δυσπιστεί απέναντι στην αποτελεσματικότητά τους. Δεν ξέρουμε πού μπορεί να οδηγήσουν. Αν ακολουθήσουμε την καρδιά μας, προσπαθήσουμε να ασχοληθούμε με αυτό που αγαπούμε, δίνοντας τον καλύτερό μας εαυτό, τότε πόρτες ανοίγουν. Μπορεί σιγά σιγά, μπορεί με διαφορετικό τρόπο από ότι περιμένουμε, αλλά πόρτες ανοίγουν. Όταν ανοιγόμαστε εμείς στη ζωή με θάρρος, αυτοπεποίθηση, καλή πρόθεση και πίστη σε αυτό που αγαπάμε, τότε και η ζωή μας ανοίγεται με τον τρόπο της αντίστοιχα. Σε κάθε τι καινούργιο, έστω και να είναι μια καινούργια εμπειρία, κάτι που μάθαμε, κάποιος που γνωρίσαμε, ας πούμε μέσα μας «ευχαριστώ για την ευκαιρία» , ακόμη κι αν η συγκεκριμένη ευκαιρία φαίνεται να μην οδηγεί πουθενά. Ακόμη και αν φαίνεται να πηγαίνει ‘χαμένη’, τίποτα δεν πάει χαμένο. Ας είμαστε ανοιχτοί, με καλή διάθεση, σε όλες τις νέες ευκαιρίες και δεν γνωρίζουμε πώς, στον κατάλληλο χρόνο και με τον κατάλληλο τρόπο, αυτές θα αξιοποιηθούν για το καλό.

Ας μην παρασυρόμαστε από την αφθονία του κυνισμού που υπάρχει γύρω μας, «τίποτα δεν γίνεται, σιγά μη βρεις δουλειά, ποιος θα ασχοληθεί, κανείς δεν ενδιαφέρεται» κλπ. Τίποτα δεν είναι αδύνατο. Εκείνοι που επέμειναν να κυνηγούν το αδύνατο, το όνειρό τους, την επιθυμία τους, (όσο κι αν άλλοι τους έλεγαν πόσο «αδύνατο» είναι), εκείνοι τα κατάφεραν. Ας αφήσουμε αυτή τη σπίθα που υπάρχει μέσα μας, όσο ισχνή και να φαίνεται να μεγαλώσει.

Ας το δούμε λίγο αντίστροφα. Αντί να θεωρήσουμε δεδομένο ότι το μέλλον θα είναι πολύ χειρότερο (το οποίο μας προκαλεί πανικό στο παρόν και αγκύλωση στο παρελθόν), ας θεωρήσουμε ότι αργά ή γρήγορα θα βρούμε την απασχόληση που μας ταιριάζει. Ας αντιστρέψουμε λοιπόν το πώς βλέπουμε τον παρόντα κενό χρόνο. Αντί για τιμωρία, ας το δούμε ως ευκαιρία «τι μπορώ να κάνω εγώ σε αυτό το χρόνο διακοπών;» (έστω κι αν είναι υποχρεωτικές διακοπές…). Όταν εργάζονται, πολλοί επιθυμούν διακαώς τις διακοπές, που θα κάνουν αυτό, εκείνο, το άλλο… Όταν όμως έρχεται η απόλυση, ξαφνικά παραλύουν και δεν κάνουν τίποτα…Γιατί; Δεν είναι μόνο η απώλεια εσόδων, γιατί κάποιες από τις επιθυμίες είναι ανέξοδες… Είναι πιο πολύ η ψυχολογική παράλυση που προκύπτει, μαζί με την ενοχή και την κοινωνική κατάκριση που λανθασμένα επηρεάζουν το άτομο να σκέφτεται ότι: «αν δεν δουλεύω, δεν αξίζω να κάνω αυτά που θέλω, δεν αξίζω να περνάω καλά, δεν αξίζω να κυνηγήσω τα όνειρά μου», συχνά συνοδευόμενο από μια δόση αυτό-τιμωρίας. Είναι μια λανθασμένη πεποίθηση. Ας δούμε αυτό το χρόνο σαν ένα δώρο διακοπών, όπου θα έχουμε την ευκαιρία να δοκιμάσουμε νέα πράγματα, νέα ενδιαφέροντα, όπου θα δώσουμε στον εαυτό μας την άδεια να ανακαλύψουμε τον εαυτό μας και θα δώσουμε στον εαυτό μας την άδεια να περάσουμε όσο καλύτερα γίνεται, έστω και να οι κοινωνικές επιταγές μας θέλουν εκείνη την περίοδο να είμαστε μίζεροι και να υποφέρουμε! Ας δημιουργήσουμε αυτήν την περίοδο με τέτοιο τρόπο, ώστε όταν με το καλό, στο μέλλον επιστρέψουμε σε κάποια εργασία, να κοιτάζουμε πίσω και να βλέπουμε ότι συνέβησαν πολλά θετικά σε μια γενικώς αρνητικά κατάσταση. Δεν είναι εύκολο, αλλά μπορούμε να το προσπαθήσουμε. Θα μας δώσει μεγάλη δύναμη, για όλη μας τη ζωή, αν το επιτύχουμε έστω και λίγο.

Ο κενός χρόνος μας οδηγεί είτε το θέλουμε είτε όχι, να έρθουμε αντιμέτωποι με τον εαυτό μας, με τους φόβους μας, με τα απωθημένα συναισθήματα. Δεν είναι εύκολο, οι πολλές ασχολίες, το «τρέχω», που τόσο συχνά αρθρώναμε με καμάρι, ήταν η βολική λύση, για να αποφύγουμε τον εαυτό μας, παρουσιάζοντας ταυτόχρονα ένα αρεστό προσωπείο στην κοινωνία. Όταν αυτό ξαφνικά μας αφαιρείται, δεν έχουμε άλλη επιλογή παρά να αντιμετωπίσουμε τον εαυτό μας. Τα δώρα που συχνά προκύπτουν, αφού κάνουμε τη δουλειά της αυτογνωσίας και αυτό-θεραπείας, είναι ίσως πολύ μεγαλύτερα και πολυτιμότερα από τα οφέλη που είχε η προηγούμενη απασχόληση. Για κάποιους ανθρώπους, αυτή η αυτό-ανακάλυψη δεν θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί αν συνέχιζαν τον ίδιο τρόπο ζωής. Αυτό δεν έχει καμία σχέση με την πολιτική διάσταση του θέματος, καθώς εκείνοι οι οποίοι αφαιρούν θέσεις εργασίας το κάνουν για τους δικούς τους λόγους, οι οποίοι μπορεί να είναι ιδιοτελείς και άδικοι. Το επιχείρημά μου είναι πώς, από τη στιγμή που μας συμβεί, είτε σε περίοδο κρίσης, είτε όχι, είτε στην Ελλάδα, είτε αλλού, εμείς μπορούμε να το χρησιμοποιήσουμε προς όφελός μας, για να βρούμε πιο είναι το αληθινό μας νόημα, το δικό μας δρόμο, για να γίνουμε πιο δυνατοί και αληθινοί στον εαυτό μας. Κάθε τι, όσο αρνητικό κι αν είναι, μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να βγει κάτι καλό, «ουδέν κακόν αμιγές καλού». Αυτή προσέγγιση θα μας βοηθήσει να περάσουμε πιο ανώδυνα την διαδικασία αλλαγής, αλλά και να μην αντιμετωπίσουμε αντίστοιχες αρνητικές καταστάσεις στο μέλλον, εφόσον θα έχουμε πάρει τα μαθήματα και θα ξέρουμε πώς να τις αναγνωρίσουμε και να τις αποφύγουμε.

Το οικονομικό είναι σίγουρα μεγάλη πηγή άγχους κι έρχεται να προσθέσει σε όλες τις άλλες δυσκολίες, που έρχονται μαζί με την ανεργία. Η αναζήτηση εισοδήματος από μόνη της λειτουργεί ως εφαλτήριο για περαιτέρω αλλαγές. Δύο-τρεις σκέψεις όμως που ίσως βοηθήσουν και προέρχονται από ανθρώπους που βίωσαν αγχώδεις καταστάσεις ανεργίας, είναι οι εξής: όσο και αν δεν φαίνεται αρχικά, υπάρχει μεγάλη προσαρμοστικότητα και περιθώριο να επιβιώσει κανείς, με λιγότερα χρήματα από όσα έχει συνηθίσει (και αυτό πάλι δεν αποτελεί δικαιολογία για άδικες πολιτικές, αλλά για να μειωθεί ο πανικός που μπορεί να έρθει ως πρώτη αντίδραση σε κάποια ξαφνική αλλαγή). Υπάρχει η δυνατότητα, μέσω έρευνας της αγοράς, επανεξέτασης των αναγκών μας (χρειάζομαι πραγματικά αυτό το αντικείμενο, αυτή τη συνήθεια;) να μειώσουμε το κόστος ζωής, χωρίς να επηρεαστεί ανάλογα το βιοτικό επίπεδο. Είναι κάτι που με λίγη έρευνα και λίγη ψυχραιμία, μπορεί να γίνει , όπως και η εύρεση μη-συμβατικών λύσεων (π.χ. συγκατοίκηση), προκειμένου να γλιτώνουμε έξοδα. Αν θυμόμαστε ότι έχουμε κάποιες επιλογές, αυτό θα μας βοηθήσει να νιώσουμε πιο δυνατοί και λιγότερο απελπισμένοι. Μπορούμε επίσης να προσφέρουμε ανταλλαγή χρόνου, υπηρεσιών, για διευκολύνσεις που μας παρέχουν γνωστοί, φίλοι ή και η ίδια η οικογένεια. Θεωρώ ότι είναι πάντα σημαντικό να δίνουμε στους άλλους κάτι πίσω. Αν για παράδειγμα, γυρίσουμε να μείνουμε στο πατρικό μας και μας θρέφουν οι γονείς μας, μπορούμε να ανταποδώσουμε με το να κάνουμε τις δουλειές του σπιτιού ή να φροντίζουμε τον κήπο. Η συγκεκριμένη μορφή ανταλλαγής μπορεί να ποικίλει, αλλά πάντα ας προτείνουμε στους άλλους τη διάθεσή μας να ανταποδώσουμε, έστω και με συμβολικό τρόπο. Έτσι διατηρούμε την αξιοπρέπειά μας, οι άλλοι μας σέβονται περισσότερο και προπαντός δεν υιοθετούμε την ιδιότητα του ζητιάνου, η οποία θα μας κάνει να νιώσουμε ακόμη πιο ανήμποροι και μειονεκτούντες.

Πολλές από τις σύγχρονες σοβαρές οργανώσεις που ασχολούνται με ανθρωπιστική βοήθεια και ανάπτυξη σε φτωχές χώρες, έχουν υιοθετήσει την αρχή ότι δεν βοηθούνται οι άνθρωποι απλώς με το να τους δίνουμε (τρόφιμα, χρήματα κλπ.) Αυτή η στάση τους αποδυναμώνει, τους κάνει να βλέπουν τον εαυτό τους σαν ζητιάνο και να προσδοκούν το μάνα εξ’ ουρανού. Πολύ πιο βοηθητική είναι η προσέγγιση: «βοήθησε τους ανθρώπους να βοηθήσουν τον εαυτό τους». Να τους εκπαιδεύσεις, να τους διδάξεις, να τους παρέχεις τα εργαλεία, τα μέσα και τις μεθόδους για να σταθούν στα πόδια τους με αξιοπρέπεια, ώστε να έχουν την ευκαιρία να δουν πώς μπορούν να το κάνουν. Μπορεί να μην είμαστε στην ίδια κατάσταση με τις χώρες του τρίτου κόσμου, όμως η αρχή της ενδυνάμωσης αντί για τη ζητιανιά, ισχύει για όλους μας. Μπορούμε να ζητήσουμε βοήθεια να σταθούμε στα πόδια μας, αλλά όχι να μας θρέψει κάποιος. Μπορούμε από μόνοι μας να προσφέρουμε ανταλλαγή εργασίας ως αναγνώριση για κάποια χάρη ή παροχή, έστω κι αν είναι από το οικογενειακό μας περιβάλλον. Αυτό είναι σημαντικό για τον αυτό-σεβασμό μας, αλλά και για να μας σέβονται και οι άλλοι.
Πρεκατέ Βικτωρία, 21/10/2011 www.brightplanet.blogspot.com

Περισσότερα στην «Ψυχολογική αντιμετώπιση της ανεργίας» Iούνιος 2010
http://brightplanet.blogspot.com/2010/06/blog-post_1089.html

Δημοσιεύτηκε από http://toblogsas.skai.gr/post/12280352236 στις 3/11/11

Κρίση (Μέρος 9ο): ΑΥΤΟΕΚΤΙΜΗΣΗ ΩΣ ΕΘΝΟΣ

Μετά από χρόνια εκπαίδευσης και συμβουλευτικής στην ατομική αυτοεκτίμηση, λαμβάνω επαναλαμβανόμενα μηνύματα σχετικά με κάποια σταθερά ‘σενάρια’, που σχετίζονται με πεποιθήσεις και συμπεριφορές, για την ύπαρξη (ή μη) της αυτό-εκτίμησής μας ως έθνος. Όπως έχουμε ένα κομμάτι αυτό-εκτίμησης σε σχέση με το άτομό μας, την οικογένειά μας, το φύλο μας, έτσι έχουμε ένα άλλο κομμάτι σε σχέση με την εθνική μας ταυτότητα και καταγωγή. Ειδικά για τους Έλληνες σήμερα, το κομμάτι αυτό, της αυτό-εκτίμησης ως έθνος, φαίνεται να παίζει σημαντικό ρόλο στις συλλογικές συμπεριφορές και αποφάσεις (καθώς και τις ατομικές). Πέρα από τα δύο άκρα της εθνικής αυτό-απαξίωσης και του εθνικισμού αντίστοιχα, (μεταξύ των οποίων συχνά παλινδρομούμε), το άρθρο αυτό επιχειρεί να ρίξει φως σε κάποια από τα ζητήματα στο ψυχολογικό επίπεδο της ‘εθνικής’ μας αυτό-εκτίμησης, αλλά και στο επίπεδο του συλλογικού ασυνείδητου, που φαίνεται να υπαγορεύει μαζικές συμπεριφορές, ενίοτε δύσκολα ερμηνεύσιμες βάσει της κοινής λογικής! Κάποια από τα ζητήματα προς προβληματισμό και διερεύνηση είναι γνωστά, κάποια ίσως ακούγονται ‘κλισέ’…

Όμως και τα ‘κλισέ’ έχουν λόγο που υπάρχουν… Κάποια ‘κλισέ’ αντικατοπτρίζουν αρνητικές πεποιθήσεις, τόσο συνήθεις και διαδεδομένες, που δεν περνά από το μυαλό μας, να βάλουμε ένα ερωτηματικό ‘γιατί να είναι έτσι;’, ‘είναι όντως έτσι;’, ‘ήταν πάντα έτσι;’, ‘γιατί θεωρώ δεδομένο ότι θα είναι πάντα έτσι;’ Μπορεί τα ερωτηματικά να ακούγονται ανεπαίσθητης ισχύος, όμως δεν είναι. Υπάρχουν κάποιες ισχυρά παγιωμένες πεποιθήσεις, στις οποίες όταν μπει το ερωτηματικό, όσο μικρό και είναι αυτό, καταλύεται η ισχύς τους. Η πεποίθηση, συχνά μη συνειδητή, είναι σαν το χημικό εκείνο διάλυμα, στο οποίο όταν ρίξουμε μία σταγόνα οξέος (το ερωτηματικό), προκαλείται χημική αντίδραση, η οποία αλλάζει τελείως το διάλυμα. Στην αρχή η αλλαγή γίνεται αργά, αλλά με την πάροδο των δευτερολέπτων επιταγχύνεται, μέχρι που το διάλυμα αλλάζει χρώμα ολοκληρωτικά. Πιστεύω στη δύναμη της θετικής σκέψης και στην αναγκαιότητα της αλλαγής των κρυφών αρνητικών πεποιθήσεων σε θετικές, αν θέλουμε να δούμε ουσιαστική αλλαγή προς το καλύτερο. Διαφορετικά, οποιεσδήποτε προσπάθειες για θετική αλλαγή σε πρακτικό επίπεδο, θα αποβαίνουν διαρκώς άκαρπες, θα είναι σαν το γιοφύρι της Άρτας. Αν κρατούμε παλιές αρνητικές πεποιθήσεις, θα ακυρώνουμε διαρκώς τις προσπάθειές μας για αλλαγή (ακόμη και αν δεν το κάνουμε συνειδητά), ώστε να παραμένουμε εναρμονισμένοι με τις παλιές αρνητικές πεποιθήσεις, οι οποίες υπαγορεύουν εν τέλει τις εξελίξεις. Με άλλα λόγια, όπως και στο ατομικό επίπεδο, έτσι και στο συλλογικό, είναι οι υποσυνείδητες και ασυνείδητες πεποιθήσεις που δημιουργούν το αποτέλεσμα, πολύ περισσότερο από ότι οι ενσυνείδητες προθέσεις, πράξεις κι ενέργειες. Κάποια από τα θέματα που μπορούμε να θέσουμε το ερωτηματικό-οξύ θα μπορούσαν να είναι τα ακόλουθα:

1)Η έννοια της δημοκρατίας…Πόσο πραγματικά αντέχουμε και αποδεχόμαστε τη διαφορετικότητα και τη διαφορετική άποψη; Δεν αναφέρομαι μόνο σε μειονοτικές ομάδες λόγω διαφορετικής εθνικής και θρησκευτικής ταυτότητας, οι οποίες αποτελούν αντικείμενο στοχευμένων παρεμβάσεων και αναφορών. Πόσο αποδεχόμαστε («δίνουμε χώρο») στη διαφορετική άποψη και τρόπο ζωής στις μεταξύ μας ομάδες; Στην τάξη ενός σχολείου, για παράδειγμα, πόσο χώρο δίνουν οι μαθητές στη γνώμη εκείνου που ΔΕΝ θέλει να κάνει κατάληψη; Σε έναν κομματικό χώρο, πόσο αποδέχονται οι συμμετέχοντες εκείνον που έχει διαφορετική άποψη, διαφορετική από εκείνη που παθιάζει και προσφέρει στην ομάδα τη γλυκιά εκείνη αίγλη του «Εγώ, Εγώ, έχω δίκιο» ή του «Εμείς εναντίον Εκείνων»; Πόσο χώρο δίνουμε σε απόψεις, που είναι μετριοπαθείς, αντικειμενικές, κοιτάζουν και το δίκιο του άλλου, υπερασπίζονται εκείνον που έχει στοχοποιηθεί, που δεν πάνε με το δημοφιλές ρεύμα στην εποχή, που δεν κολακεύουν την μονομερή δικαίωση (‘righteousness’) της δικής μας ομάδας; Πόσο εύκολα αποδεχόμαστε εκείνο που δεν μας χαϊδεύει αυτιά, που δεν κολακεύει τον κατώτερό μας εαυτό, ή που πηγαίνει αντίθετα προς την εύκολη ροή της μάζας, η οποίας συχνά συνοψίζεται στο απλό ‘οι άλλοι φταίνε’…Πόσο αντιστεκόμαστε στη σκέψη άσπρο-μαύρο (όπου βέβαια εμείς είμαστε το άσπρο και οι άλλοι το μαύρο)…

Έχω την αίσθηση ότι σε αρκετά παραδείγματα της κοινής ζωής λειτουργεί μέσα μας το πνεύμα της «αγέλης». Η ταύτιση με έναν φαινομενικά ισχυρό αρχηγό, που καθοδηγεί μια ομάδα, μας δίνει την ψευδαίσθηση της ασφάλειας και την ευκαιρία να νιώσουμε «ανώτεροι», καθώς στην πλειοψηφία των περιπτώσεων η ομάδα μας στρέφεται εναντίον κάποιας άλλης ομάδας, αντί να στοχεύει στο να δημιουργήσει. Η δημιουργία, μέσα από το χτίσιμο του καινούργιου, χρειάζεται την ποικιλία απόψεων και την πολυγνωμία της ομάδας. Η «ψευδο-δημιουργία», που υποθέτουμε ότι θα προκύψει μέσα από την καταστροφή του άλλου, απαιτεί τυφλή υποταγή της ομάδας. Την επόμενη φορά που θα βρεθούμε σε κάποια ομάδα, ακόμη κι αν είναι μια μικρή φιλική παρέα, ας αναρωτηθούμε πόσο εύκολο μας είναι να υποστηρίξουμε δημοσίως την λιγότερο δημοφιλή άποψη, (εφόσον την πιστεύουμε) κι ας παρατηρήσουμε πώς οι γύρω μας αντιδρούν. Συχνά ξαφνιάζονται. Άλλοτε κρατούν αποστάσεις. Άλλοτε επιτίθενται. Άλλοτε, η δική μας φωνή τους λύνει τα χέρια, τους δίνει την ευκαιρία να εκφράσουν κι εκείνοι μια παρόμοια άποψη, εφόσον κάποιος άλλος έχει κάνει το πρώτο βήμα. Πόσο ανοιχτοί είμαστε να ακούσουμε και να σκεφτούμε, πόσο ανοιχτοί να δώσουμε χώρο στους άλλους, πόσο δημοκρατικοί εν τέλει είμαστε…

2)Η θετική σκέψη και ο θετικός λόγος. Όσοι γνωρίζουν τα βασικά της εκπαίδευσης αυτό-εκτίμησης, γνωρίζουν πόσο σημαντικές είναι οι λέξεις, είτε τις προφέρουμε, είτε τις σκεπτόμαστε. Δυστυχώς, σε αυτό το κομμάτι είμαστε εν πολλοίς σε άγνοια. Δεν έχουμε συνειδητοποιήσει τη βαρύτητα που φέρουν οι επαναλαμβανόμενες απαξιώσεις, βρισιές, κατακρίσεις, που αρθρώνουμε σε καθημερινή βάση για το λαό μας και για τη χώρα μας. «Οι Έλληνες είναι…», «Η Ελλάδα είναι…» και άλλα γενικόλογα, τα οποία ακολουθούν ανέλπιδες καταδίκες. Όμως, οι σκέψεις και οι λέξεις δημιουργούν τη πραγματικότητά μας. Δεν είναι ότι η αρνητική πραγματικότητα προκαλεί τις λέξεις αλλά το αντίστροφο. Την πραγματικότητα για την Ελλάδα και τους Έλληνες (όπως και για οποιοδήποτε λαό ή και άτομο) κανείς δεν μπορεί να την αξιολογήσει, γιατί πολύ απλά είναι ανυπολόγιστη, πολυδιάστατη και γιατί απλά ποτέ δεν μπορούμε να έχουμε όλα τα δεδομένα. Παρότι μπορούμε να κριτικάρουμε (κατά προτίμηση χωρίς αξιολογικούς χαρακτηρισμούς) συγκεκριμένες πράξεις και συμπεριφορές, οι γενικευμένοι χαρακτηρισμοί «εμείς είμαστε…», «αυτοί είναι..» και ακολουθεί κοσμητικό επίθετο (συνήθως αρνητικό), είναι απλά επιλογές εκείνης της στιγμής και τίποτα παραπάνω.
Ίσως τη στιγμή που τις εκφράζουμε, ελπίζουμε ότι θα μας βοηθήσουν να καταλάβουμε, να εκφραστούμε, να ταρακουνηθούμε ή, εν τέλει, να εκτονωθούμε μέσω μιας ανώδυνης γκρίνιας. Δεν βοηθούν καθόλου. Και δεν είναι ούτε ανώδυνες, ούτε είναι χωρίς συνέπειες. Απεναντίας, δημιουργούν την πραγματικότητα, την οποία εκφράζουν. Όταν λέμε στο μαθητή «είσαι τεμπέλης», ίσως εκείνη τη στιγμή να ανασκουμπωθεί πικραμένος πάνω από το βιβλίο του, μακροπρόθεσμα όμως, θα μας αναπαράγει (για όλη του τη ζωή, αν δεν αλλάξει) την πεποίθηση με την οποία τον προγραμματίσαμε.
Το ίδιο ακριβώς συμβαίνει και σε εθνικό επίπεδο. Οι αφορισμοί δεν βοηθούν καθόλου. Η «γκρίνια» δεν είναι ανώδυνη. Ακόμη και το χιούμορ, ο αυτοσαρκασμός θέλουν πολλή προσοχή. Βλέπω στην τηλεόραση πλέον, όλες οι σάτιρες έχουν στόχο τη γελοιοποίηση (κάποιου άλλου συνήθως) αλλά και του λαού μας γενικά. Ο υποσυνείδητος νους δεν καταλαβαίνει από χιούμορ. Όταν ακούμε αυτό-απαξιωτικά σχόλια «Οι Έλληνες δεν καταλαβαίνουμε από κανόνες», «Οι Έλληνες κοιτάμε μόνο την πάρτη μας», «Οι Έλληνες είμαστε ανεπρόκοποι μαθήσεως» κλπ κλπ, ακόμη και υπό την μορφή «σάτιρας» (αν και είναι πια σχεδόν αδύνατον να προκαλέσουν γέλιο), τότε αυτά ακριβώς θα αναπαράγουμε, αυτά ακριβώς θα υλοποιούνται ξανά και ξανά στην πραγματικότητα, για να επιβεβαιώσουν τις αρνητικές μας προσδοκίες. Κάθε λέξη, κάθε πρόταση έχει αντίκτυπο και ισχύ, δεν υπάρχει «ανώδυνη» γκρίνια! Την επόμενη φορά λοιπόν που θα μπούμε στον πειρασμό να πούμε κάτι αρνητικό για τη χώρα μας και ο λαό μας (ή κα για οποιαδήποτε άλλη χώρα), ας κάνουμε λίγη εγκράτεια, ας σκεφτούμε λίγο πριν μιλήσουμε: «Ισχύει αυτό; Ας αποφύγω τους γενικόλογους χαρακτηρισμούς καθώς δεν έχω όλα τα δεδομένα για όλους τους ανθρώπους αυτής της χώρας στο παρόν, παρελθόν και μέλλον. Θα βοηθήσει σε κάτι να το πω; Αν όχι, ας το αφήσω…» Ας θυμόμαστε αυτό που διδάσκουμε στα παιδιά: «αν δεν έχεις να πεις κάτι θετικό για κάποιον, μην πεις τίποτα…»
Δεν μιλώ για μια «λογοκρισία θετικής σκέψης», κάθε άλλο, οι αρνητικές συμπεριφορές και πράξεις πρέπει να σχολιάζονται με συγκεκριμένα επιχειρήματα, να στηλιτεύονται και να βγαίνουν στο φως, ώστε να υπάρχει όσο το δυνατόν μεγαλύτερη επίγνωση και να αλλάξουν. Μιλώ για τους γενικόλογους χαρακτηρισμούς ως προς το έθνος μας, οι οποίοι μάλιστα εκφράζονται με τρόπο που θεωρεί δεδομένο το ότι δεν θα αλλάξουμε ποτέ!

3)Η άρνηση και η άμυνα. Ο αντίποδας του προηγούμενου…Όταν λοιπόν κάποιος μπουχτίζει από το αίσθημα ανεπάρκειας και ανασφάλειας, που προκαλούν οι συνεχείς αναθεματισμοί, καταφεύγει στις αντίθετες γενικεύσεις: «Οι Έλληνες είναι ο καλύτερος λαός..», αποφθέγματα αρχαιολατρίας κλπ κλπ. Δεν είναι τυχαία η έξαρση εθνικιστών τάσεων, καθώς εν μέρει προέρχονται από την ανακλαστική ψυχική αντίδραση της συνεχόμενης αυτό-απαξίωσης. Στο κάτω κάτω, πολλοί νιώθουν την ανάγκη πια, ύστερα από τόσες ταπεινώσεις εντός και εκτός, να νιώσουν περήφανοι για κάτι!… Οι αρχαίοι ημών πρόγονοι και η κληρονομιά τους είναι το απύθμενο βάζο με το ανεξάντλητο απόθεμα για την τόνωση της εθνικής υπερηφάνειας, όπως η μαρμελάδα για τον υπογλυκαιμικό.…
Μόνο που η μαρμελάδα δεν βοηθά παρά μόνο στιγμιαία… και μετά ο υπογλυκαιμικός νιώθει ακόμη χειρότερα.
Η άμυνες δεν δουλεύουν. Οι αμυντικές, φωνασκούσες αναφορές στο αρχαίο μεγαλείο δεν μπορούν να αντικαταστήσουν την ουσιαστική αυτό-εκτίμηση, η οποία βασίζεται στο πώς νιώθουμε για τον εαυτό μας τώρα. Η ουσιαστική αυτό-εκτίμηση περιλαμβάνει παρελθόν και μέλλον, αλλά βασίζεται στο τώρα. Το παρελθόν δεν μπορεί να αντικαταστήσει το τώρα. Όταν προσπαθούμε υπερβολικά να αποδείξουμε κάτι, ίσως κατά βάθος δεν το πιστεύουμε. Η ουσιαστική αυτό-εκτίμηση δεν έχει ανάγκη να αποδείξει τίποτα. Είναι σημαντικό να γνωρίζουμε το αρχαίο μεγαλείο, όπως και άλλα μεγαλεία, νεότερα και σημερινά, τα οποία μπορεί να είναι παραγνωρισμένα ή άγνωστα. Η γνώση λοιπόν, η περιέργεια να μάθουμε και να κατανοήσουμε, η περιέργεια να βρούμε τα καλά και στο παρελθόν, αλλά και στο παρόν μας, θα ήταν πολύ πιο χρήσιμες από τον αντιδραστικό εθνικισμό, που δεν πείθει κανένα, ούτε καν τους εαυτούς μας. Υπάρχουν καλά στοιχεία και στο παρελθόν, αλλά και στο παρόν της χώρας μας και του λαού μας. Βρίσκει κανείς, εκείνο που ψάχνει…
Ας ψάξουμε λοιπόν. Δεν χρειάζεται να μας τα πει κάποιος άλλος ή να ακολουθήσουμε τυφλά τις γνώμες και τις αναλύσεις τρίτων. Στην καθημερινή μας ζωή, προκύπτουν συνέχεια ευκαιρίες για να βλέπουμε καλά πράγματα, απλά τις προσπερνούμε. Όπως λοιπόν η άσκηση στην αυτό-εκτίμηση του παιδιού ζητά από το παιδί να κάνει το περίγραμμα του χεριού και να γράψει ένα θετικό πράγμα για τον εαυτό του σε κάθε δάχτυλο, το ίδιο κι εμείς μπορούμε να κάνουμε και να γράψουμε ένα θετικό σε κάθε δάχτυλο για το λαό μας. Αφήνουμε τις πρώτες κυνικές αντιστάσεις να περάσουν και μετά γράφουμε… Θα είχε ενδιαφέρον να δει κανείς τα αποτελέσματα αυτής της άσκησης από τον απλό κόσμο, καθώς είναι σίγουρο ότι θα προκύψουν πολλές αλήθειες, που δεν συμπεριλαμβάνονται στα κλισέ…

4)Προβολή του φόβου. Μία από τις βασικές αρχές της αυτό-εκτίμησης είναι να μην τρομάζουμε τον εαυτό μας. Η ζωή είναι απρόβλεπτη για όλους, για τους Έλληνες για τους Γερμανούς, για τους Ιάπωνες για τους Τούρκους και τους Αμερικανούς. Θεωρώ ότι το δικό μας έθνος έχει μεγάλη ανθεκτικότητα (resilience) σε κακουχίες και δυσκολίες… Έχουμε πολύ μεγαλύτερη αντοχή και δύναμη από όσο γνωρίζουμε. Ίσως τα τελευταία 20-30 χρόνια του ξαφνικού ευδαιμονισμού να μας οδήγησαν πραγματικά να πιστέψουμε ότι θα ήμασταν παντελώς ευάλωτοι, ανήμποροι μπροστά σε μια δυσκολία επιβίωσης. Το ότι κάποιες αρετές ή δυνάμεις δεν χρησιμοποιούνται αυτή τη στιγμή δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχουν. Η φρασεολογία που χρησιμοποιείται αυτήν την εποχή σχετικά με την κρίση είναι κάποιες φορές υπερβολικά μελοδραματική, («κατάσταση πολέμου», «βουλιάζουμε», «πώς θα σωθεί η Ελλάδα» κλπ). Αυτό γίνεται ιδιαίτερα αντιληπτό όταν επιστρέψει κανείς στην Ελλάδα από μια αναπτυσσόμενη χώρα. Πρόσφατα ήμουν στην Αίγυπτο κι έχοντας δει από κοντά τις συνθήκες ζωής των ανθρώπων εκεί, σε μια χώρα που δεν θεωρείται από τις πιο φτωχές, η πολεμική στο λόγο που άκουσα στην Ελλάδα, μου φάνηκε εντελώς υπερβολική. Η γενιά μας, η γενιά των νεοελλήνων, μεγαλωμένη από τους γονείς της συχνά με υπερ-προστατευτισμό, τείνει να τρομοκρατείται στην πρώτη δυσκολία. Στην πρώτη ανατροπή, όταν τα πράγματα δεν πηγαίνουν έτσι όπως τα είχαμε υπολογίσει στο πλάνο ζωής που είχαμε σχεδιάσει (γάμος, δουλειά στο δημόσιο για πάντα, σπίτι στο προάστιο και δυο παιδιά), ωπ, παραλύουμε… Και τώρα;… Εμείς μια ζωή υπολογίζαμε ότι τα πράγματα θα συμβούν έτσι… Τώρα; Άδειοι από σχέδια Β και Γ, (ατομικά όπως και συλλογικά), βλέπουμε στο μέλλον φαντάσματα. Καλό θα ήταν, πριν παρασυρθούμε σε μεγαλόστομες εκφράσεις τρομοσεναρίων για το μέλλον μας (τα οποία λειτουργούν ως αυτό-εκπληρούμενες προφητείες), να μιλήσουμε με κάποιον παλιό…Με κάποιον ηλικιωμένο, πάνω από 80 ετών…Από εκείνους που έχουν ζήσει, έχουν επιβιώσει, έχουν ξεπεράσει κακουχίες ασύλληπτα μεγαλύτερες από τις δικές μας. Πώς επιβίωναν, πώς το ξεπέρασαν, τι ήταν εκείνο που τους έδινε δύναμη, πώς βλέπουν το σήμερα, τι μας λείπει πραγματικά σήμερα….Ας τους ακούσουμε, ίσως έχουμε κάτι να μάθουμε…

5)Ευγνωμοσύνη. Όταν δεν έχουμε ευγνωμοσύνη για αυτά που έχουμε, τα χάνουμε. Όσα όμως εκτιμούμε, πολλαπλασιάζονται. Πόσο αλήθεια αποδεικνύεται αυτό, ακόμη και με τα οικονομικά μεγέθη… Τόσα χρόνια, κάποιοι εργαζόμενοι ζητούσαν διαρκώς και διακαώς περισσότερα. Ακόμη και σε εποχές που έπαιρναν ικανοποιητικά χρήματα, ακόμη και σε επαγγέλματα που έπαιρναν πολύ περισσότερα από συναδέλφους σε άλλους φορείς ή στο εξωτερικό. Ποτέ δεν τους ήταν αρκετά. Ποτέ, έστω και μία φορά, δεν ήταν ευχαριστημένοι, να πουν «εντάξει, δόξα τω Θεώ, είμαι καλά». Πάντα, πάντα ζητούσαν κι άλλα. Είναι να απορεί κανείς που τώρα χάνουν και αυτά που έχουν; Δεν έχει να κάνει με μια συγκεκριμένη κυβέρνηση ή συγκεκριμένη πολιτική. Μιλάω για στάση ζωής, για νοοτροπία.

Η ευγνωμοσύνη είναι πολύ σημαντική σε κάθε πτυχή της ζωής μας. Δεν είπα να είμαστε ευγνώμονες στην κυβέρνηση για το μισθό μας, αλλά να είμαστε ευγνώμονες απέναντι στη ζωή για το παραμικρό που έχουμε, ακόμη και τον αέρα που αναπνέουμε. Δεν μας το χρωστάει η ζωή αυτό. Δεν μας χρωστάει η ζωή τίποτα. Η ζωή μας προσφέρει και αυτό πρέπει να το αναγνωρίζουμε. Μετά από την αναγνώριση, που είναι εντελώς προσωπική υπόθεση, μετά από την ευγνωμοσύνη προς ΤΗ ΖΩΗ, μετά ναι, μπορούμε να διαμαρτυρηθούμε στην όποια κυβέρνηση αν η μοιρασιά που κάνει είναι άδικη. Όμως, πρώτα οφείλουμε να έχουμε μέσα μας ευγνωμοσύνη, απέναντι στη ζωή, για το παραμικρό καλό που έχουμε. Έστω και αν δεν είναι το τέλειο καλό. Έχω την αίσθηση ότι πολλοί από εμάς, μεγαλώσαμε με μια νοοτροπία ότι η ζωή (την οποία πολλοί μετέφρασαν ως κράτος) μας οφείλει χρέη από τη στιγμή που γεννηθήκαμε. Μας χρωστάει να μας κάνει ευτυχισμένους, μας χρωστάει την ονειρική ζωή. Βεβαίως και μας αξίζει αξιοπρεπής διαβίωση και ευκαιρίες, όταν όμως μας παρουσιάζονταν και δεν λέγαμε ούτε ένα ‘ευχαριστώ’, είναι λογικό η ζωή να μας τα πάρει πίσω. Εμείς το ίδιο δεν θα κάναμε; Πόσο ελκυστικός μπορεί να είναι κάποιος, που παίρνει τα δώρα που του προσφέρουμε και συνεχώς γκρινιάζει ότι δεν είναι αρκετά, δεν είναι καλά κλπ. Σταματάμε να του δίνουμε. Το ίδιο κάνει και η ζωή.
Αυτό σε καμία περίπτωση δεν σημαίνει ότι δεν θα πρέπει να διαμαρτυρηθούμε στις κατάφωρες αδικίες που βλέπουμε σε όλο το φάσμα της πολιτικής, οικονομικής και κοινωνικής ζωής. Ίσως όμως βοηθά να εξηγήσει λίγο ΓΙΑΤΙ φτάσαμε μέχρι εδώ, πώς οι λανθασμένες επιλογές νοοτροπίας στο παρελθόν, συμπεριλαμβανομένης και της αχαριστίας, διευκόλυναν τη διαιώνιση των κοινωνικών και οικονομικών αδικιών. Ένα βασικό χαρακτηριστικό της αυτό-εκτίμησης είναι να μπορείς να δεις όλα τα καλά που σου προσφέρει η ζωή αυτή τη στιγμή. Είναι πάρα πολλά αυτά που δεν αναγνωρίζουμε. Ακόμη και οι δυσκολίες έχουν κρυμμένες ευλογίες. Οπλισμένοι με την ευγνωμοσύνη, μπορούμε να δείξουμε μεγαλύτερη διάκριση στις αδικίες και τότε η διαμαρτυρία μας θα έχει μεγαλύτερη ισχύ. Ο μόνιμα γκρινιάρης δεν γίνεται πιστευτός, ούτε στον εαυτό του…


6)Ενοχή και αποτυχία. Καθώς οι φωνές απελπισίας πολλαπλασιάζονται για τις επικείμενες αλλαγές, είναι σημαντικό να δούμε λίγο το αίσθημα ενοχής και της βαθιά πεποίθηση αποτυχίας, που έχει ριζώσει μέσα μας… Παρά τις άμυνές μας, πολλοί έχουμε την πεποίθηση ότι σαν λαός έχουμε αποτύχει, εκεί που άλλοι πέτυχαν, ότι αποτύχαμε να σταθούμε στο ύψος των περιστάσεων και ότι αποτύχαμε να σταθούμε στο ύψος των προγόνων μας. Ακόμη κι αν προτιμούμε να εξωτερικεύουμε αυτήν την ενοχή μέσω κατηγοριών προς τους άλλους («εκείνοι κατέστρεψαν την Ελλάδα, εγώ είμαι το θύμα»), η ενοχή συνεχίζει και υπάρχει. Η ενοχή υπάρχει είτε λόγω συμμετοχής στις παρατυπίες (για παράδειγμα κάποιοι «αγανακτισμένοι» έχουν ωφεληθεί οι ίδιοι από ρουσφέτια, αλλά για κάποιο λόγο τα δικά τους δεν μετράνε…) , είτε έστω μέσω της απάθειας και αδράνειας που αφήσουμε τα πράγματα να φτάσουν εδώ που έφτασαν. Η ενοχή είναι παρούσα ακόμη και αν δεν θέλουμε να το παραδεχτούμε. Συχνά εκείνος που κατηγορεί τους άλλους πιο φανατικά είναι ακριβώς εκείνος που νιώθει πιο ένοχος από όλους. Η κρυφή ενοχή σαμποτάρει με το δικό της ύπουλο τρόπο κάθε προσπάθεια να πάμε μπροστά.
Είναι πολύ σημαντικό να αναγνωρίσουμε τα λάθη μας, γιατί είναι το πρώτο βήμα για να τα ξεπεράσουμε. Αρκεί να μην κολλήσουμε στην ενοχή! Τα λάθη, ακόμη κι αν έχουν επαναληφθεί αμέτρητες φορές, ΔΕΝ μας χαρακτηρίζουν ως ανθρώπους, ούτε ως άτομα, ούτε ως λαό. Δεν σημαίνουν ότι δεν μπορούμε να αλλάξουμε. Μέσα από τα λάθη μαθαίνουμε και μερικές φορές φαίνεται να χρειάζεται να μάθουμε το ίδιο μάθημα ξανά και ξανά. Δεν είναι για πάντα, παρόλο που μπορεί να φαίνεται ότι έχουμε απελπιστικά κολλήσει στο ίδιο μοτίβο. Ένα δικό μας μοτίβο φαίνεται να είναι η διαφθορά και η διαπλοκή. Σε άλλους λαούς υπάρχουν άλλα. Όμως δεν είμαστε τα λάθη μας, δεν είμαστε τα μοτίβα μας. Είμαστε πολύ περισσότερο και πέρα από αυτά. Η ενοχή μας κρατά αγκυλωμένους στη αυτοτιμωρία. Όσο και να διαμαρτυρόμαστε, ότι δεν φταίμε εμείς και φταίνε οι άλλοι, η κρυφή ενοχή θα κρατήσει τη διαμαρτυρία μας μόνο στα λόγια και θα εμποδίσει την ουσιαστική αλλαγή. Για να σταματήσει η ενοχή, οφείλουμε να σταματήσουμε να συμμετέχουμε στα ίδια λάθη, έστω και αν είναι κάτι ‘απλό’, όπως το να μην κόβουμε απόδειξη. Η άρνηση της ενοχής με τη δικαιολογία του ‘δε βαριέσαι, αυτό που κάνω εγώ δεν είναι τίποτα μπροστά σε αυτά που κάνουν άλλοι’, παγιώνει ακόμη περισσότερο στη συνείδησή μας την ίδια την ενοχή, αλλά και ακυρώνει τη δύναμή μας να προκαλέσουμε οποιαδήποτε αλλαγή στην κατάστασή μας, ατομική και συλλογική. Δεν υπάρχει ισχυρότερο όπλο από την καθαρή συνείδηση.

7)Ανεξαρτησία. Νιώθουμε σήμερα έντονα την κηδεμονία της τρόικας που αποφασίζει για εμάς. Όμως η αίσθηση της κηδεμονίας από ξένες δυνάμεις δεν είναι κάτι καινούργιο. Για πολλούς, η κηδεμονία είναι σε κάποιο βαθμό επιθυμητή, με την έννοια του αναγκαίου κακού, καθώς δεν εμπιστευόμαστε ότι το έθνος μας μπορεί να επιβιώσει μόνο του. Άλλοι αποκηρύσσουν την κηδεμονία ρητά και ξεκάθαρα ως ανεπιθύμητη και εναντιώνονται σφόδρα. Όμως αναρωτιέμαι κατά πόσον μέσα τους πιστεύουν πραγματικά ότι θα μπορούσαμε να επιβιώσουμε μόνοι μας, χωρίς να καταλυθεί η κοινωνική συνέχεια σε αλληλοσυγκρούσεις και άγρια εκμετάλλευση των πολλών από τους λίγους... Έχω την αίσθηση ότι πολύ λίγοι άνθρωποι σήμερα (ανεξάρτητα από το τι λένε) πραγματικά πιστεύουν ότι μπορούμε να τα καταφέρουμε μόνοι μας και κυρίως να διαχειριστούμε τον κακό εαυτό μας μόνοι μας!

Είναι όμως αλήθεια αυτό; Ακόμη κι αν ήταν αλήθεια τους τελευταίους αιώνες, θα είναι αλήθεια για πάντα; Κι αν οι κηδεμόνες αδυνατούν στο μέλλον, λόγω των δικών τους εσωτερικών προβλημάτων να μας κηδεμονεύσουν (πράγμα διόλου απίθανο…) Θα είμαστε τότε εντελώς αυτοκαταστροφικοί και ανίκανοι να σταθούμε στα πόδια μας; Θα είμαστε ανίκανοι να τιθασεύσουμε τον κακό μας εαυτό; Θα είμαστε σαν τον καταστροφικό και αυτοκαταστροφικό κακοποιό, που μέσα του εκλιπαρεί να πιαστεί, ώστε να έρθουν οι άλλοι να τον περιορίσουν από το που μπορεί να φτάσει; Θα περιμένουμε από τους άλλους να μας σώσουν από τον εαυτό μας;

Δεν ήμασταν πάντα έτσι. Στην πορεία του έθνους, το συντριπτικά μεγαλύτερο χρονικό διάστημα ήμασταν ανεξάρτητοι και μόνοι, παρότι ήμασταν μικρή χώρα. Η κηδεμονία είναι των τελευταίων αιώνων…Δεν σημαίνει ότι θα συνεχιστεί επ’ άπειρον. Συμφωνώ ότι θα πρέπει να έρθει την κατάλληλη στιγμή. Η κατάλληλη στιγμή ίσως είναι νωρίτερα από ότι φανταζόμαστε. Είμαστε σαν τον έφηβο που βρίζει τους γονιούς του ότι τον καταπιέζουν, αλλά κατά βάθος δεν πιστεύει ότι μπορεί να κάνει χωρίς αυτούς. Μάλιστα όσο περισσότερο φωνάζει «δεν σας χρειάζομαι», τόσο πιο αδύναμος νιώθει να σταθεί στα πόδια του. Είπαμε, όταν πασχίζουμε να αποδείξουμε στους άλλους κάτι, είναι επειδή δεν το πιστεύουμε οι ίδιοι… Παρ’ όλα αυτά, δεν σημαίνει ότι ο έφηβος δεν μπορεί να τα καταφέρει. Το εμπόδιο στην ανεξαρτησία του δεν είναι εξωτερικό. Το εμπόδιο είναι η δική του ανασφάλεια και η δική του (άδικη προς τον εαυτό του) πεποίθηση ότι «αφού τα θαλάσσωσα στο παρελθόν, θα τα θαλασσώνω πάντα». Κάτι αντίστοιχο συμβαίνει και για το έθνος μας. Το εμπόδιο για την ανεξαρτησία μας δεν είναι εξωτερικό, δεν είναι η απειλή της Τουρκίας για παράδειγμα. Όταν η Ελλάδα αντιμετώπισε τους Πέρσες, μια πολύ μεγαλύτερη δύναμη, το έκανε μόνη της. Δεν είχε Αμερικανούς να της σταθούν. Το εμπόδιο στην ουσιαστική ανεξαρτησία είναι ο δικός μας κακός εαυτός και η πεποίθηση ότι δεν μπορούμε να τον διαχειριστούμε.

Είναι δυνατόν να θεραπεύσουμε τον κακό μας εαυτό μας, αναζητώντας μέσα μας την πηγή της δύναμης, που πάντα προέρχεται από την καλή πρόθεση, την αλήθεια και την αγάπη. Όταν στραφούμε στην εσωτερική πηγή της αληθινής, της καλοπροαίρετης δύναμης που βρίσκεται μέσα μας, τότε έχουμε πραγματική δύναμη, τότε μπορούμε να οδεύσουμε προς πραγματική ανεξαρτησία και αξιοπρέπεια. Νομίζω πως είναι δυνατό. Την κατάλληλη στιγμή μπορεί να γίνει κι ίσως αυτή η στιγμή δεν είναι τόσο μακριά. Μπορεί να μας εξωθήσουν οι ίδιες οι συνθήκες να το επιτύχουμε μια ώρα αρχύτερα.

Η πεποίθηση της μαθημένης αδυναμίας (ότι δεν θα τα καταφέρναμε να είμαστε ανεξάρτητοι) αντανακλάται συμβολικά σε πολλές εκφάνσεις της πολιτικής και οικονομικής ζωής, ακόμη και στην έλλειψη ισορροπίας μεταξύ εισαγωγών κι εξαγωγών. Αυτή η χώρα μπορεί να είναι σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό αυτάρκης από ότι είναι σήμερα. Οι υπερβολικές εισαγωγές ενισχύουν με τον τρόπο τους το αίσθημα ανημπόριας και έλλειψης αυτοπεποίθησης. Σαν τον έφηβο, ξανά, που έχει συνηθίσει να κάνουν οι γονείς του, εκείνο που μπορεί να κάνει ο ίδιος για τον εαυτό του. Όταν ξαφνικά οι γονείς σταματήσουν να τον διευκολύνουν κατά τον ευνουχιστικό αυτό τρόπο, ο έφηβος ωθείται να κάνει αυτά που χρειάζεται να κάνει, για να επιβιώσει μόνος του. Δυσκολεύεται αρχικά, διαμαρτύρεται, αλλά στο τέλος τα καταφέρνει και επιπλέον ανακαλύπτει ότι είχε δυνάμεις που δεν αξιοποιούσε ή δεν γνώριζε ότι είχε. Ίσως η κρίση λειτουργήσει και για εμάς με τον ίδιο τρόπο.

8)Επαναστατικότητα. Η αληθινή επανάσταση γίνεται πολλές φορές σιωπηρά, χωρίς κανείς να γνωρίζει αυτούς που την πραγματοποιούν. Το άγχος που παρατηρείται κάποιες φορές στη νεολαία για προβολή ηρωισμού ίσως ενίοτε προέρχεται ακριβώς από το αίσθημα μειονεξίας και βόλεψης. Η πραγματική επανάσταση δεν είναι μόνο οι φωνές και ο ξεσηκωμός. Πολύ περισσότερο λειτουργεί μέσα από το σιωπηλό δρόμο της επίμονης ανώνυμης εργασίας, χωρίς τα στέφανα της δόξας, ένα πιο δύσκολο και μοναχικό μονοπάτι. Όταν οι φωνές του ηρωισμού καταλήγουν σε βιαιοπραγίες, στρεφόμενες εναντίον εκείνων που θέλουμε να στοχοποιήσουμε ως πηγή όλων των κακών, ο ηρωισμός φαντάζει περισσότερο ως εσωτερική προσωπική ανάγκη εκτόνωσης θυμού, παρά ως αυτοθυσία για τους άλλους. Ίσως είναι σημαντικό να ξεχωρίσουμε ποιες μορφές είναι επανάσταση, χωρίς να φαίνονται, και ποιες μορφές φαίνονται επανάσταση, χωρίς να είναι.

9)Πειθαρχία. Βασικό κομμάτι της ανάπτυξης αυτό-εκτίμησης στο παιδί είναι ο αυτοπεριορισμός, η τήρηση των κανόνων και ορίων καθώς το παιδί μεγαλώνει. Αν το ενήλικο περιβάλλον, δεν του βάζει όρια, το παιδί νιώθει ανασφαλές, δεν μεταφράζει τη έλλειψη ορίων ως αγάπη, αλλά ως αδιαφορία. Το ίδιο συμβαίνει και με ένα λαό. Η μη τήρηση των νόμων, που προσπαθούν να προστατεύσουν το κοινωνικό σύνολο, δημιουργεί άγχος σε όλους, ακόμη και στους παραβαίνοντες, παρά τη στιγμιαία ευφορία παντοδυναμίας που νιώθουν κατά την παράβαση. Φοβούμενοι τον εαυτό τους, φοβούμενοι μέχρι που μπορούν να φτάσουν, φοβούμενοι την τιμωρία που θα έρθει σαν μπούμεραγκ («αφού έκαψα το αυτοκίνητο του άλλου, γιατί να μην έρθει κάποιος αργότερα να κάψει το δικό μου;»), ενδόμυχα και ασυνείδητα αναζητούν εκείνον που θα τους ‘μαντρώσει’ σε ένα πλαίσιο ορίων. Για αυτό και τώρα είμαστε υπό κηδεμονία! Η μακρόχρονη ανοχή της παραβατικότητας, της καταπάτησης περιορισμών, νομικών και ηθικών, μας έκανε να μην εμπιστευόμαστε καθόλου τον εαυτό μας, ότι μπορούμε αυτό-περιοριστούμε, αλλά να περιμένουμε από κάποιον άλλον να μας περιορίσει. Ναι, κατηγορούμε τους πολιτικούς ότι μας έφεραν την κηδεμονία, ενώ εμείς δεν τη θέλαμε. Αν όμως πραγματικά πιστεύαμε στην πλειοψηφία μας ότι δεν χρειαζόμαστε την κηδεμονία, τότε θα την είχαμε αποδιώξει, δεν θα την είχαμε ανεχτεί και καμιά κυβέρνηση δεν θα μπορούσε να τη συντηρήσει.

Η τήρηση λοιπόν των νόμων και των κανόνων, που διασφαλίζουν τα δικαιώματα των άλλων είναι απαραίτητο τίμημα για να υποστηρίξουμε την ανεξαρτησία μας κι όχι το αντίθετο. Αν νομίζουμε ότι σπάζοντας το κατάστημα του διπλανού, θα διώξουμε την τρόικα, εξαπατούμαστε. Το μόνο που θα καταφέρουμε όταν δεν σεβόμαστε τους συμπολίτες μας, είναι μια ακόμη σκληρότερη εξάρτηση από την όποια τρόικα. Ο αυτοπεριορισμός είναι απαραίτητη προϋπόθεση της ανεξαρτησίας. Αντιδρούμε λίγο, όπως η ελληνική οικογένεια των δύο τελευταίων γενεών, η οποία φαίνεται να μεγαλώνει παιδιά, κάνοντάς τα να πιστεύουν ότι δικαιούνται τον κόσμο όλο, χωρίς να τους διδάσκουν τα όρια απέναντι στα άλλα παιδιά (πολλές φορές παίρνοντας έτσι ενδόμυχα εκδίκηση απέναντι στο κοινωνικό σύνολο μέσω των παιδιών τους, εφόσον δεν μπορούν να πάρουν εκδίκηση απευθείας). Έτσι, το παιδί που δεν έχει μάθει να αυτοπεριορίζεται και πιστεύει ότι δικαιούται τα πάντα, χωρίς να δίνει τίποτα, απαιτεί αργότερα τα πάντα από το κράτος και την κοινωνία, αλλά έχει ταυτόχρονα και την ανάγκη ενός «κράτους-μπαμπά», που θα αναλάβει την ευθύνη για τη ζωή του. Ξανά: για την ανεξαρτησία, χρειάζεται ο αυτοπεριορισμός. Τότε επιτυγχάνεται η ενηλικίωση, ενός παιδιού κι ενός λαού.

10)Θεωρώ πως είναι σημαντικό να βελτιώσουμε αυτές τις πτυχές της αυτό-εκτίμησης στη δική μας ζωή, αλλάζοντας ουσιαστικά κάποιες από τις παραπάνω αρνητικές μας πεποιθήσεις. Αυτό έχει πολύ μεγαλύτερη ισχύ και αποτελεσματικότητα για θετική αλλαγή από το να φωνάζουμε για κάτι, το οποίο κατά βάθος δεν πιστεύουμε ότι αξίζουμε, ή από το να διαμαρτυρόμαστε, χωρίς να έχουμε απαλλαγεί από τα αυτό-περιοριστικά μοτίβα σκέψης. Ο καθαρισμός των αρνητικών πεποιθήσεων είναι πολύ σημαντικός και χωρίς αυτόν δεν μπορεί να επιτευχθεί πραγματική αλλαγή που θα διαρκέσει . Είναι σαν να προσπαθούμε να τρέξουμε, δεμένοι με ελαστικό ιμάντα στην αφετηρία. Δεν γίνεται. Ακόμη κι αν προχωρήσουμε δέκα μέτρα, θα μας φέρει πάλι πίσω εκεί που ξεκινήσαμε. Η αληθινή, ουσιαστική αλλαγή πεποιθήσεων, η πραγματική αυτό-εκτίμηση, έστω και σε έναν από εμάς, είναι καταλυτικής σημασίας, κι επηρεάζει τους γύρω με τρόπο πολύ δυνατότερο από όσο μπορούμε να φανταστούμε.
Πρεκατέ Βικτωρία, 19/10/2011 www.brightplanet.blogsot.com
Δημοσιεύτηκε στις 15/11/2011 από τα blogs skai.gr στο
http://toblogsas.skai.gr/post/12834835965

Τι έχουμε κάνει στη γη (και στα βουνά, τις θάλασσες, τις λίμνες, τα ποτάμια...)

Πρόσφατα, οδηγώντας στην Αρκαδία, χάθηκα κατά λάθος στην βιομηχανική περιοχή των θερμοηλεκτρικών εργοστασίων της Μεγαλόπολης. Μετά από διάφορες προσπάθειες να βγω στον κεντρικό δρόμο προς Μεγαλόπολη και διάφορες ταμπέλες που ανακοίνωναν «Μπήκατε σε βιομηχανική περιοχή με δική σας ευθύνη» (λες και το επέλεξα!), είδα μια στροφή και λέω ‘α, από εκεί θα βγω’. Πήγα λοιπόν προς τα εκεί, αλλά μόλις έφτασα στη στροφή, μόνο που δεν έβγαλα κραυγή από το σοκ.

Μπροστά μου έχασκε ένα τεράστιο άνοιγμα, μια τεράστια πληγή στη Γη, εκατοντάδες μέτρα πλάτος και αρκετές δεκάδες μέτρα βάθος. Η κομμένη σε ορόφους Γη είχε διαφορετικές απόκοσμες αποχρώσεις του γκρι και η σκόνη μαζί με τα σύννεφα έδιναν στην ατμόσφαιρα μια εφιαλτική αίσθηση. Τα κίτρινα τρακτέρ στα επίπεδα του κρατήρα έμοιαζαν με μικρές πινελιές κίτρινης μπογιάς. Το μέγεθος και μόνο σε τρόμαζε. Δεξιά μου ορθωνόταν ένα τεράστιο εργοστάσιο οι καμινάδες του οποίου έστελναν εξατμίσεις που ενώνονταν με τα σύννεφα. Πάνω από το κεφάλι μου έτριζε με απαίσιο ήχο το τρέηλερ, που μετέφερε τα βαγονάκια με το λιγνίτη ταχύτατα από το ορυχείο στο εργοστάσιο. Η θέα της Γης ανοιγμένης με τέτοιο τρόπο ήταν τρομαχτική. Δεν φοβήθηκα τόσο για τη δική μου ασφάλεια (αν και ήθελα να φύγω από εκεί το συντομότερο!), αλλά ένιωσα τέτοιο πόνο στην καρδιά για την κακοποίηση της γης… Με φρίκη σκέφτηκα ‘αν είναι δυνατόν, τι έχουμε κάνει στη Γη…’ Η θέα, η όψη, οι ήχοι, η αίσθηση, όλα ήταν σαν να έχουν βγει από ταινία τρόμου. Τέλος, ένας ευγενής οδηγός τρακτέρ με απήλλαξε, δείχνοντάς μου το δρόμο προς την έξοδο.

Η εμπειρία ήταν σοκαριστική. Άλλο να το βλέπεις σε φωτογραφίες και άλλο να είσαι εκεί! Δεν θα μπω στα επιχειρήματα για το πόσο ‘βρώμικη’ μορφή ενέργειας είναι η εξόρυξη και καύση λιγνίτη, αυτά τα ξέρουμε. Όταν είσαι εκεί, έχεις την αίσθηση ότι μπαίνεις σε πεδίο μάχης. Η γη, το έδαφος, τα έντομα, τα φυτά που υπήρχαν, οι πέτρες, το τοπίο, η ησυχία, η γαλήνη της πεδιάδας, τα πουλιά και τα ζώα είναι οι αόρατοι νεκροί. Αν ένας ξένος, όπως εγώ, που αλά περνά με το αυτοκίνητό του, ένιωθε τόσο άσχημα, πώς νιώθει αλήθεια η Γη;

Η Γη είναι σαν τη Μητέρα που μας χτυπά την πόρτα και μας προσφέρει τροφή. Κρατά στα χέρια της φρούτα και μας τα προσφέρει. Εμείς όμως δεν παίρνουμε τα φρούτα, τα πετάμε κάτω, και αντί για αυτό, την μαχαιρώνουμε, την ξεκοιλιάζουμε και βγάζουμε την τροφή από το δικό της στομάχι. Αυτό είναι τα ορυκτά καύσιμα για τη Γη. Η τροφή που έχει χωνέψει. Με αυτό έμοιαζε το ορυχείο. Σοκαριστικό, σαν το δολοφονημένο, ανοιγμένο σώμα της μητέρας Γης.

Φεύγοντας, μου πήρε ώρα να συνέλθω. Κάτι δεν πάει καλά εδώ. Όλα όσα είδα, κάτι δε πάει καθόλου καλά. Υπάρχει κάτι θεμελιωδώς λανθασμένο με αυτό που κάνουμε στη Γη. Οτιδήποτε φαίνεται τόσο άσχημο, αποκρουστικό, επεμβατικό και απειλητικό, ακόμη και σαν όψη, δεν μπορεί να είναι σωστό. Η Μητέρα έχει τα φρούτα στα χέρια, δε χρειάζεται ούτε να στερηθούμε, ούτε άνθρωποι να χάσουν τις δουλειές τους-υπάρχουν άλλοι τρόποι. Εμείς όμως προτιμήσαμε την ταινία τρόμου.

Ένα άλλο πρόσφατο ταξίδι επιβεβαίωσε τις ανησυχίες μου για τις δραστηριότητες εκμετάλλευσης γης, που μέχρι τώρα θεωρούμε άκακες. Ίσως ανακαλύψουμε ολοένα και συχνότερα πως οι επεμβάσεις μας έχουν πολύ βαρύτερες επιπτώσεις από ότι φαίνεται σε πρώτη ματιά.

Στο οδικό ταξίδι από την Αγριά Βόλου μέχρι την Αθήνα, βλέπει κανείς πολλά βουνά που έχουν κατακρεουργηθεί για την εξόρυξη, κυρίως τσιμέντου. Το αισθητικό αποτέλεσμα είναι τραγικό, καθώς τα εντόσθια του βουνού αποκαλύπτονται στο γυμνό αέρα, ενώ τα δέντρα που έχουν φυτευτεί κατά μήκος των οριζόντιων λουρίδων, για να βελτιώσουνε την όψη, μόνο αυτό δεν καταφέρνουν. Κάνουν τις κομμένες λουρίδες ακόμη πιο ορατές, σαν μέικ-απ σε πρόσωπο γεμάτο έλκη…Δεν δουλεύει…

Η ζημιά δεν είναι όμως μόνο αισθητική. Όλα τα στοιχεία ενός φυσικού τοπίου, τα βουνά, οι λίμνες, τα ποτάμια, οι χερσόνησοι βρίσκονται εκεί, από τη Γη, για κάποιο λόγο. Δεν τα δημιουργήσαμε εμείς και δεν έχουμε δικαίωμα να τα εξαφανίσουμε εμείς. Το βουνό μπορεί να αντέξει το σκάψιμο σε μια περιοχή, αλλά όταν αρχίζουμε και ροκανίζουμε το ένα τέταρτο, το ένα τρίτο, το ένα δεύτερο ή, και σε κάποιες τραγικές περιπτώσεις, ολόκληρο το λόφο, αυτό δεν έχουμε δικαίωμα να το κάνουμε. Δεν έχουμε δικαίωμα να εξαφανίζουμε βουνά! Είμαστε οι φιλοξενούμενοι στη Γη, όχι οι αρχιτέκτονές της.

Πως θα νιώθαμε αν κομμάτια από το σώμα μας, μας τα έτρωγαν σιγά σιγά, τα πόδια, τα χέρια, τον κορμό, το κεφάλι κι εμείς έπρεπε να το υπομένουμε αυτό χωρίς να μπορούμε να φύγουμε ή να πεθάνουμε; Πώς θα νιώθαμε αν ήμασταν εμείς το βουνό δεμένο εκεί, σαν έναν άλλο Προμηθέα, που του τρώνε κάθε μέρα λίγο λίγο τα σωθικά, μαζί με όλα τι μορφές ζωής πάνω σε αυτό, και δεν μπορεί να αντιδράσει; Πώς μπορούμε να ξέρουμε τι νιώθει το βουνό; Τίποτα; Γιατί, επειδή το λέει η επιστήμη; Πως το ξέρει; Η επιστήμη αυτή τη στιγμή δεν μπορεί μετά βεβαιότητας να μιλήσει για ένα από τα βασικά της αξιώματα, όπως αυτό της ταχύτητας του φωτός. Και αφού δεν γνωρίζουμε, καλό είναι να μην παρεμβαίνουμε εκεί που δεν γνωρίζουμε. Ας σταματήσει η υπεροψία μας.

Το ίδιο και με τις λίμνες που τεχνητά αποξηράνθηκαν. Πως μπορούμε να στερούμε από τόσες μορφές ζωής το χώρο τους. Πώς θα νιώθαμε αν κάτι μας ρουφούσε όλο το 70% του νερού που περιέχει το σώμα μας κι έπρεπε να συνεχίσουμε να ζούμε έτσι, αφυδατωμένοι;

Το ίδιο και με τα ποτάμια, των οποίων αλλάζουμε ή μπλοκάρουμε τη ροή με φράγματα. Πώς θα νιώθαμε αν μας στράβωναν το χέρι και το κρατούσαν στρεβλωμένο με νάρθηκα μόνιμα; Πώς θα νιώθαμε αν μας σταματούσαν τις αρτηρίες με σύρμα; Πώς θα ήταν αλήθεια η καθημερινή μας ζωή έτσι;

Με την κλιματική αλλαγή αναμένουμε και αλλαγές στο φυσικό τοπίο. Για παράδειγμα, πλημμύρες να επανεμφανίσουν νερό εκεί που είχε εξαφανιστεί. Τις ονομάζουμε «φυσικές καταστροφές». Πόσο έχουμε διαστρεβλώσει τις λέξεις... Φυσικές καταστροφές είναι αυτά που κάνουμε ΕΜΕΙΣ στη γη, στις λίμνες στα ποτάμια. Οι αλλαγές που θα προκαλέσει η ίδια η Γη ίσως είναι ο τρόπος της να προστατέψει τον εαυτό της από εμάς. Πολύ πιθανόν, να προκαλέσει πόνο και απώλεια στους ανθρώπους. Αλλά ίσως θα είναι πολύ μικρότερος από τον πόνο και την απώλεια που της έχουμε προκαλέσει εμείς και που δεν θα μπορέσουμε να νιώσουμε ποτέ.


Σαν να μην έφταναν αυτά, στο τραπέζι μπήκαν πρόσφατα συζητήσεις για την εκμετάλλευση υδρογονανθράκων στα νότια της Κρήτης, στο Αιγαίο και στο Ιόνιο, ούτως ώστε να ΄βγάλουμε’ το χρέος. Ρωτούνται οι ειδικοί αν υπάρχουν περιβαλλοντικοί κίνδυνοι και η απάντηση είναι ‘ναι υπάρχουν, αλλά όπως και στα αυτοκίνητα το ότι έχουμε νεκρούς δεν σημαίνει ότι δεν τα χρησιμοποιούμε’. Δηλαδή, επειδή εμείς διαχειριστήκαμε τα χρήματά μας με τον χείριστο δυνατό τρόπο, θα πρέπει τώρα να την πληρώσει η Γη, η Μεσόγειος που έχει τόσο ταλαιπωρηθεί; Για ποιο λόγο; Για να καταστρέψουμε όποια θάλασσα μας έχει απομείνει, τη σημαντική αρχαιότατη θάλασσα της Ανατολικής Μεσογείου, ώστε να τη βγάλουμε φτηνά με τις ατασθαλίες μας;

Όχι δεν έχουμε αυτό το δικαίωμα. Η Γη είναι ζωντανός οργανισμός, μας έχει δώσει τόσα πολλά, μας δίνει άφθονη ηλιακή ενέργεια που μπορούμε στη χώρα μας να δράξουμε με ακίνδυνο κι ανώδυνο τρόπο, εμείς ντε και καλά, να πέσουμε με τα μούτρα στο εύκολο χρήμα, για να γίνουμε μετά ίδιοι και χειρότεροι; Η κρίση έχει λόγο που υπάρχει. Έχει λόγο να βγει ο Έλληνας από τη διαφθορά την κουτοπονηριά, την πελατειακή σχέση, την τεμπελιά, τον καταναλωτισμό, της ακατάλληλη ηγεσία, την υποτίμηση της έννοιας της δημοκρατίας και να φθάσει σε κοινωνική δικαιοσύνη και ενδυνάμωση του λαού. Όσο μας γλυκαίνουν με λεφτά, αυτά δεν πρόκειται να επιτευχθούν ποτέ. Τώρα με την κρίση, με όσα στραβά κι αν έχει, έχουμε την ευκαιρία. Δεν έχουμε δικαίωμα να λυντσάρουμε τη Γη, για να ‘ξελασπώσπουμε’ εύκολα και να συνεχίσουμε να είμαστε όπως ήμασταν, να συνεχίσουμε να δανειζόμαστε ξέφρενα, να συνεχίσουν οι λίγοι να τα παίρνουν και να τα στέλνουν έξω, να συνεχίσουμε να ξοδεύουμε για τζιπ και πισίνες που δεν χρειαζόμαστε, να συνεχίσουμε να ρουσφετολογούμε, να συνεχίσουμε κάθε κακοδαιμονία μας, χάριν του ευλογημένου πετρελαίου που θα σβήσει κάθε συνέπεια από τις πράξεις μας. Αυτό θα είναι η «σωτηρία» μας;

Ακόμη κι αν βρεθεί το πετρέλαιο, ο ελληνικός λαός θα ωφεληθεί από αυτό τόσο, όσο οι Νιγηριανοί από τις «επενδύσεις» πετρελαιοπαραγωγών στο δέλτα του Νίγηρα. Οι μεγάλες εταιρίες ξέρουν πολύ καλά τι κάνουν. Ξεζουμίζουν το φυσικό κεφάλαιο μιας χώρας, πληρώνοντας άθλια τους γηγενείς εργαζόμενους, λαδώνουν τους ντόπιους πολιτικούς για παράκαμψη της περιβαλλοντικής και εργασιακής νομοθεσίας, καταστρέφοντας ανεπανόρθωτα το φυσικό περιβάλλον. Όταν τελειώσουν τα αποθέματα, σηκώνονται και φεύγουν, έχοντας αποκομίσει τεράστια κέρδη κι έχοντας καταστρέψει κάθε προηγούμενη υποδομή στην περιοχή (έστω και ήταν απλώς η αλιεία) με την οποία θα μπορούσαν να επιβιώσουν οι κάτοικοι. Τα ατυχήματα είναι υπαρκτή απειλή, δεν την αρνούνται ούτε οι ειδικοί, ιδιαίτερα σε μια σεισμογενή χώρα, όπως η Ελλάδα (ο Πατραϊκός Κόλπος είναι από τις πιο σεισμογενείς ζώνες). Ακόμη και χωρίς ατυχήματα, η περιβαλλοντική υποβάθμιση θα ζημιώσει δυο σημαντικά κεφάλαια εσόδων για τη χώρα μας, τουρισμό και αλιεία, που αφορούν και τις δύο θαλάσσιες περιοχές που αναφέρονται. Οι ίδιοι οι ειδικοί λένε ότι τα αποθέματα δεν είναι μεγάλα, ούτε για να καλύψουν τις ενεργειακές ανάγκες της Ελλάδας. Πολύ φοβάμαι ότι όποιο μικρότατο όφελος προκύψει από τις αντλήσεις, θα το πληρώσουμε πολλαπλάσιο, μέσα από τη ζημιά στον τουρισμό και την αλιεία. Αν θέλουμε να είμαστε πιο αυτάρκεις στις ενεργειακές μας ανάγκες ας εκμεταλλευτούμε τον ήλιο που έχουμε άπλετο, του οποίου η εκμετάλλευση δεν θέτει κινδύνους. Ας θυμηθούμε επίσης ότι το φυσικό κεφάλαιο δεν ανήκει μόνο σε εμάς, ανήκει και στα παιδιά μας. Δεν έχουμε δικαίωμα να τους παραδώσουμε κατεστραμμένες τις ελληνικές θάλασσες, επειδή τα «θαλασσώσαμε» εμείς με τα οικονομικά μας…

Πρεκατέ Βικτωρία, 17/10/2011, www.brightplanet.blogspot.com

Κρίση (μέρος 8ο): ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗ

Μέσα στην αβεβαιότητα των ημερών, είναι σημαντικό να θυμόμαστε σε κάθε ευκαιρία, αυτά τα οποία έχουν πραγματική αξία. Μία από τις πιο σημαντικές αυτές αξίες, η οποία τώρα και στο άμεσο μέλλον θα είναι πιο αναγκαία από ποτέ είναι η αλληλεγγύη.
Θα χρειαστεί να εξορύξουμε μέσα από την ψυχή μας όλη την αλληλεγγύη που διαθέτουμε και να γεννήσουμε κι άλλη. Θα χρειαστεί να υπερβούμε το δικό μας φόβο και πόνο, ώστε να μπορέσουμε να ανταποκριθούμε στον πόνο του άλλου (κι όταν το καταφέρουμε αυτό, θα δούμε ότι ο δικός μας φόβος διαλύεται). Θα χρειαστεί να δούμε τον άλλον ως εαυτόν, να μη φύγουμε τρέχοντας στον πόνο και τη δυσκολία του, αλλά να σκεφτούμε ότι θα μπορούσαμε εύκολα να ήμασταν εμείς στη θέση του. Να μη δούμε τον πόνο του άλλου ως βάρος ή απειλή, αλλά ως μια ευκαιρία, που μας τιμά, ώστε να δώσουμε τον καλύτερό μας εαυτό. Ένα παράδειγμα είναι όταν κάποιος χάνει ξαφνικά τη δουλειά του και είναι σε κατάσταση σοκ, απελπισίας και φόβου. Βλέπω ανθρώπους γύρω μου να φοβούνται να μιλήσουν σε εκείνον που έχασε ξαφνικά τη δουλειά του. Τα τηλέφωνα σταματούν, οι προσκλήσεις σταματούν κι οι άλλοι νιώθουν άβολα: δεν ξέρουν τι να του πουν, φοβούνται ότι θα τους ζητήσει ελεημοσύνες. Ή φοβούνται μήπως βρεθούν κι αυτοί στη θέση του κι επειδή δεν θέλουν να το σκέφτονται, απορρίπτουν το άτομο σαν να μην υπάρχει. Αυτή η αντίδραση συναισθηματικής τσιγκουνιάς, έχει ως αποτέλεσμα οι ‘φίλοι’ να γίνουν ακόμη πιο φτωχοί και φοβισμένοι. Και βέβαια ενδόμυχα, ο φόβος τους πολλαπλασιάζεται: «αφού εγώ δεν συμπαραστάθηκα στον άλλο, γιατί να μου συμπαρασταθεί εμένα κάποιος στο μέλλον;» Δε χρειάζεται να μπούμε σε όλον αυτό τον κυκεώνα αυτό-αναπαραγόμενου φόβου…

Το άτομο που έχασε τη δουλειά του ή που βρίσκεται σε ανέχεια, σπάνια θα μας ζητήσει απευθείας χρήματα. Αυτό που έχει μεγαλύτερη ανάγκη από όλα, και από τα χρήματα ακόμη, είναι η παρουσία μας, το ανθρώπινο ενδιαφέρον μας, ένα απλό τηλέφωνο, μια πρόσκληση για ένα καφέ στο σπίτι. Αυτό είναι πολύ απλό, αλλά κάνει μεγάλη διαφορά. Δεν χρειάζεται να ξέρουμε τι θα του πούμε! Δεν χρειάζεται να είμαστε ψυχολόγοι με ειδικότητα σε θέματα επαγγελματικού προσανατολισμού για να βοηθήσουμε κάποιον, ας ξεφύγουμε πια από αυτήν την αγκύλωση! Δεν χρειάζεται καν να του δώσουμε έξυπνες συμβουλές. Μπορούμε απλά να είμαστε εκεί. Να τον ακούσουμε. Να δείξουμε το ενδιαφέρον μας. Για τους περισσότερους αυτό είναι αρκετό. Δε ζητούν οι άνθρωποι λύσεις από εμάς. Τις λύσεις τις ξέρει η ψυχή του καθενός στο ταξίδι της ζωής του. Μπορούμε απλά να είμαστε εκεί. Ακόμη και αν φοβόμαστε, μπορούμε να βάλουμε τον άλλον άνθρωπο πάνω από το φόβο μας. Όταν απορρίπτουμε τον άλλον λόγω του φόβου μας, τότε ο φόβος μας, όχι μόνο δε φεύγει, αλλά έρχεται και μας αγκαλιάζει ακόμη πιο σφιχτά…Ενώ όταν δίνουμε, τόσο καλύτερα νιώθουμε κι αυτό επιστρέφει σε εμάς με πολλούς τρόπους.

Η οικονομική ανέχεια, ειδικά αν γίνει πολλή οξεία, ίσως βάλει κάποιους σε πειρασμό για άσχημα πράγματα, βία, κλοπές, τσιγκουνιά, τομαρισμός, αδιαφορία για τους άλλους, ή έστω μια απλή κακή διάθεση… Είναι σημαντικό να κρατήσουμε την ψυχραιμία μας και να κοιτάζουμε μακριά. Οι επόμενοι μήνες για την Ελλάδα φαίνεται ότι θα είναι ιδιαίτερα δύσκολοι, αβέβαιοι και ίσως ταραχώδεις. Ό,τι κι αν είναι πάντως, δεν θα κρατήσει για πάντα! Σύντομα, σε τρεις-τέσσερις-πέντε μήνες, όσο και αν είναι αυτό το διάστημα, τα πράγματα θα έρθουν σε μια νέα ισορροπία, η μετάβαση είναι αυτή που προκαλεί την αβεβαιότητα και το φόβο…
Άρα λοιπόν, ας θυμόμαστε ότι θα έχει ένα ορίζοντα, ένα τέλος. Όπως οι αναταράξεις στο αεροπλάνο σταματούν, έτσι ξαφνικά όπως ξεκίνησαν, με τον ίδιο τρόπο, κάποια στιγμή θα επανέλθει η ισορροπία. Το κρίσιμο τεστ λοιπόν, οι «εξετάσεις» στο χαρακτήρα μας, είναι τι θα κάνουμε κατά τη διάρκεια της κρίσης. Το τι θα κάνουμε μετά, όταν όλα θα είναι πιο εύκολα, δεν έχει την ίδια σημασία. Όταν, μετά την κρίση, θα κοιτάμε πίσω στο παρελθόν και θα την διηγούμαστε ίσως στα παιδιά μας, θα θέλουμε να είμαστε περήφανοι για όσα κάναμε ή θα θέλουμε να ντρεπόμαστε για όσα κάναμε ή δεν κάναμε; Τώρα εξεταζόμαστε…

Ένα παράδειγμα είναι η απλή ευγένεια. Ας θυμόμαστε, ειδικά αυτήν την περίοδο, όσο κι αν δεν έχουμε τη διάθεση, να είμαστε ευγενικοί με τους συνανθρώπους μας, στη δουλειά, στις συναλλαγές μας, στο κατάστημα…Δεν ξέρουμε τι οικονομικές και οικογενειακές δυσκολίες μπορεί να περνούν εκείνοι, μπορεί να είναι χειρότερες από τις δικές μας. Η απλή ευγένεια, το χαμόγελο, το ευχαριστώ, το ‘να είστε καλά’, ‘εύχομαι ό,τι καλύτερο’ ή έστω να πούμε στην ταμία του σούπερ-μάρκετ: «γεια σας τι κάνετε;” ( έχετε παρατηρήσει ότι δεν το λέμε πια ποτέ, βλέπουμε την ταμία σαν να είναι ένα με την ταμειακή μηχανή!). Η ευγένεια σε καθημερινή βάση είναι πολλή σημαντική. Φτιάχνει τη διάθεση άμεσα και σε εκείνον που δίνει και σε εκείνον που την εισπράττει κι όλοι μας έχουμε ανάγκη να μας φτιάξει η διάθεση. Θα μπορούσαμε να χρησιμοποιήσουμε αυτήν την περίοδο για να εξασκηθούμε στο να γίνουμε καλύτεροι άνθρωποι, να βγάλουμε τον καλύτερο εαυτό μας (ναι, είναι θέμα εξάσκησης), να επαναφέρουμε την εμπιστοσύνη μεταξύ μας. Τώρα είναι η ανάγκη περισσότερο από ποτέ. Δυστυχώς δεν μπορώ να χρησιμοποιήσω πια την αρχαίο σοφό γνωμικό «η κρίση είναι ευκαιρία», διότι έχει τόσο βάναυσα κακοποιηθεί από τους πολιτικούς μας (ειδικά όταν ευθύνονται μέγιστα που οδήγησαν τα πράγματα εδώ)…. Οπότε ναι, κάθε κρίση είναι ευκαιρία, αλλά το πώς και με ποιο τρόπο αυτό είναι στην ψυχή του καθενός να κρίνει, όχι να του το υποδείξουν άλλοι.

Ένα άλλο παράδειγμα, είναι η ελλιπής διεκπεραίωση των επαγγελματικών καθηκόντων, μια μορφή λευκής απεργίας, ως διαμαρτυρία για την περικοπή μισθών. Τι θα γίνει όμως όταν εκείνοι που θα πληγούν πιο άμεσα από τους πολιτικούς από την αποχή καθηκόντων είναι συνάνθρωποί μας, όπως άρρωστοι, άστεγοι, εγκαταλελειμμένα παιδιά; Τίθεται ένα ηθικό ζήτημα. Πρόσφατα έμαθα για μια τέτοια περίπτωση σημαντικού φορέα κοινωνικής πρόνοιας, όπου οι εργαζόμενοι έχουν να πληρωθούν 5 μήνες. Για να μην εγκαταλειφθούν οι ωφελούμενοι, οι οποίοι είναι μια πολύ ευάλωτη κοινωνική ομάδα, οι κοινωνικοί λειτουργοί εργάζονται (χωρίς να πληρώνονται) σε βάρδιες ασφαλείας, με το ελάχιστο δυνατό προσωπικό. Έτσι, δεν εγκαταλείπουν τους ωφελούμενους, αλλά ταυτόχρονα δεν δίνουν το μήνυμα στην κυβέρνηση και διοίκηση ότι θα συνεχίσουν να δουλεύουν χωρίς χρήματα. Αυτό πιστεύω είναι ένας λογικός συνδυασμός και το σημαντικότερο είναι ότι οι εργαζόμενοι έβαλαν το ηθικό ζήτημα πάνω από τα δικά τους εργασιακά ζητήματα. Θεωρώ ότι αντίστοιχα φαινόμενα θα εμφανιστούν και σε άλλους χώρους. Για κάποιο περιορισμένο διάστημα, πολλοί εργαζόμενοι ίσως έχουν μερική ή και ολική στάση πληρωμών, και παρά την οργή, την ανάγκη για διαμαρτυρία, την πίεση μέσω της αποχής από τα καθήκοντα, θα πρέπει να λαμβάνουμε υπόψη τις ανάγκες των συνανθρώπων, ώστε να βρίσκουμε την χρυσή τομή. Να μην καταλήξουμε να ζημιώνουμε τους συμπολίτες μας, αντί για τους κυβερνώντες. Αυτό θα έχει ως μόνο αποτέλεσμα να διαρραγεί η κοινωνική αλληλεγγύη και να ισχυροποιηθεί ακόμη περισσότερο το άδικο κράτος. Χρειάζεται διάκριση κι ευσυνειδησία.
Αυτήν την περίοδο χρειάζεται να ελέγχουμε το νου μας περισσότερο από ποτέ ώστε να μην τρέχει ο λογισμός στο χάος και να μην επικεντρώνεται στα αρνητικά γεγονότα ή στην κατάκριση των άλλων. Αν διαχειριστούμε το νου μας σωστά, θα περάσουμε αυτή την περίοδο πολύ ευκολότερα από όσο νομίζουμε..,. (Δεν θα πω ότι «θα βγούμε δυνατότεροι από την κρίση», γιατί ΚΑΙ αυτό το έχουν κακοποιήσει οι πολιτικοί!)

Η αυτοπεποίθηση βασίζεται άμεσα στο πώς φερόμαστε στους άλλους. Όταν τους προδίδουμε είναι σαν να προδίδουμε τον εαυτό μας. Το χειρότερο που μπορεί να μας συμβεί κατά την κρίση είναι ο φόβος μας. Ο πανικός μπορεί να οδηγήσει σε βία, καταστροφές, να κάνουμε και να πούμε πράγματα, για τα οποία θα μετανιώσουμε μετά. Όμως δεν είμαστε ο πανικός μας. Μπορεί να έχουμε συναισθήματα φόβου, αλλά δεν είμαστε ο φόβος, ούτε χρειάζεται να πιστέψουμε το μελόδραμα, στο οποίο εύκολα ολισθαίνουμε. Αν παίρναμε το χειρότερο σενάριο, έστω μιας παντελούς στάσης πληρωμών προς όλους (λέμε τώρα…). Σε πολέμους (πραγματικούς, όχι τώρα που έχει γίνει η λέξη καραμέλα) εισήγαγαν μερίδες συσσιτίου για όλον τον πληθυσμό, μέχρι να ισορροπήσουν τα πράγματα. Ένα παράδειγμα ότι για όλα μπορούν να βρεθούν λύσεις, αρκεί να μην κυριαρχήσει ο πανικός. Το χειρότερο που έχουμε να φοβόμαστε είναι ο φόβος μας. Αυτός είναι που θα μας οδηγήσει σε τυφλή αδικία, του ενός προς τον άλλον, με την τυφλή δικαιολογία, ότι «αφού με αδίκησαν έχω δικαίωμα κι εγώ να κάνω ότι θέλω». Οι πολιτικοί μας δεν μας σεβάστηκαν. Ας σεβαστούμε τουλάχιστον ο ένας τον άλλον. Ας κάνουμε εκείνο, για το οποίο θα είμαστε περήφανοι μετά, όχι ντροπιασμένοι.

Ίσως αυτά να ακούγονται αυτονόητα για πολύ κόσμο, όμως παρατηρώ ότι υπάρχει μια τάση σήμερα, πολλά αυτονόητα να ξεχνιούνται και πολλά αυτονόητα να μην θεωρούνται αυτονόητα πλέον. Οπότε, κάποια βασικά αυτονόητα, όπως της ανθρωπιάς, της αλληλεγγύης και της μη-βίας, ίσως είναι καλό να τα ξαναθυμόμαστε και να τα ξαναθυμίζουμε, και σε κάποιες περιπτώσεις να τα ξανα-ανακαλύπτουμε.

Είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι Ελλάδα έχει περάσει πολύ μεγαλύτερες δυσκολίες στο παρελθόν…Ας ρωτήσουμε και κάποιον μεγαλύτερο που έχει ζήσει πραγματικές δυσκολίες, πώς τα κατάφερναν τότε, τι ήταν αυτό που τους κράτησε το ηθικό ψηλά…Η πίστη και η επιμονή να βλέπουμε το καλό στους άλλους, παρά τις απεχθείς πολλές φορές πράξεις τους, η έλλειψη κατάκρισης μας δίνουν γαλήνη. Ας επικεντρωθούμε σε όλα τα καλά που έχουμε μέσα μας, αλλά και στη ζωή μας γενικά. Ας τα μετρήσουμε, μπορεί να είναι πολλά περισσότερα από όσα νομίζουμε. Ας δούμε τη ζωή μας σαν μια φωτεινή μπάλα, πάνω στην οποία μπορεί, ναι, υπάρχουν εδώ κι εκεί σκοτεινές κηλίδες από προβλήματα. Είναι προτιμότερο να το δούμε έτσι, αντί να τεντώνουμε τα προβλήματα να καλύπτουν ολόκληρη τη μπάλα, κουκουλώνοντας ακόμη και τις φωτεινές κηλίδες που υπάρχουν. Αν βλέπουμε τα προβλήματα μόνο ως μεμονωμένα σκοτεινά στίγματα σε ένα μεγάλο φωτεινό φόντο, είναι πολύ πιο εύκολο να τα μειώσουμε. Τότε δεν είμαστε πια ευάλωτοι στη στεναχώρια, στη θλίψη ή στον πανικό. Ακόμη και αυτά τα προβλήματα μπορούμε να τα ερευνούμε: “Τι σημαίνει αυτό; Αν είχε κάτι να μου διδάξει, τι θα ήταν αυτό;» Όσο κι αν ακούγεται απίστευτο, πολλές φορές, όταν μαθαίνουμε το μάθημα που έχει να μας διδάξει ένα πρόβλημα, τότε το πρόβλημα είτε εξαφανίζεται, είτε παύει να μας απασχολεί, είτε βρίσκει το δρόμο του προς τη λύση. Είναι σαν να έχει εκπληρώσει την αποστολή του…Στο κάτω κάτω είμαστε όλοι σε αυτήν τη ζωή για να μάθουμε. Αν ήμασταν τέλειοι στο χαρακτήρα και στη σοφία, αν τα γνωρίζαμε όλα, ίσως βρισκόμασταν κάπου αλλού.

Πολλοί από εμάς νιώθουμε ξαφνιασμένοι «δεν είμαι έτοιμος ψυχολογικά για κάτι τέτοιο…». Σε οποιαδήποτε αλλαγή, ποτέ δεν είμαστε αρκετά έτοιμοι, αλλά γινόμαστε έτοιμοι καθώς τη βιώνουμε. Μπορούμε να αντιμετωπίσουμε οποιαδήποτε δυσκολία, ακόμη κι όταν νομίζουμε ότι δεν μπορούμε, ακόμη και αν ο νους μας λέει ότι είμαστε ανοχύρωτοι, ανέτοιμοι, ανήμποροι. Ας περάσουμε τη δυσκολία με αξιοπρέπεια. Ας δώσουμε έστω κι ένα εκατοστό, από αυτό που μας είναι πια λίγο, σε κάποιον που είναι σε ακόμη μεγαλύτερη ανάγκη. Στο κάτω κάτω το ένα εκατοστό λιγότερο δεν πρόκειται να μας σώσει. Ας αντισταθούμε στο φόβο. Οι άλλος είναι ο καθρέφτης μας και η ευκαιρία μας να απαλλαγούμε από το φόβο. Αν του συμπαρασταθούμε, ξεπερνώντας το δικό μας φόβο, τότε αυτός ο φόβος δεν θα μπορέσει να μας αγγίξει ποτέ πια, τον έχουμε νικήσει. Μέσα από την φροντίδα μας, και τη συμπόνια, που είναι πραγματική δύναμη, κάνουμε τον κόσμο ένα πιο ασφαλές μέρος. Οι άνθρωποι γύρω μας νιώθουν τη γαλήνη και ασφάλεια που εμπνέουμε και γίνονται λιγότερο βίαιοι, πιο γαλήνιοι. Όπως ο φόβος είναι μεταδοτικός, έτσι είναι και η γαλήνη…

Μια τελευταία σημείωση σχετικά με τα «αυτονόητα» που ανέφερα παραπάνω. Ένα άλλο αυτονόητο για το οποίο ο λαός μας έχει πραγματικά πασχίσει τις τελευταίας δεκαετίες είναι η μη-βία. Δυστυχώς βλέπω τελευταία, μια τάση για βίαιες αντιδράσεις εναντίον, για παράδειγμα, πολιτικών. Έχω κι εγώ θυμό για την παράλογη αδικία, όλων αυτών που κάνει η κυβέρνηση στη χώρα μας και το λαό μας και ειδικά με τον προκλητικό τρόπο, που αγνοεί το κοινό αίσθημα και, όπως πολλοί άλλοι, πλήττομαι άμεσα. Παρόλα αυτά, δεν συμφωνώ με τους προπηλακισμούς πολιτικών, δεν συμφωνώ με τη βία, οποιασδήποτε μορφής, από οποιονδήποτε προς οποιονδήποτε. Να φωνάξουμε ναι, να διαμαρτυρηθούμε ναι, να κατέβουμε 1 εκατομμύριο στο Σύνταγμα ναι, αλλά όχι βία. Ας μην ξεχνάμε ότι η βία πολύ εύκολα αλλάζει στόχο…. Αφού φύγουν οι σημερινοί πολιτικοί πρωταγωνιστές, όπως είναι πιθανόν, είναι πολύ εύκολο αυτή βία να ξεσπάσει μεταξύ μας, να στραφούμε ο ένας εναντίον του άλλου. Επειδή το ολίσθημα σε αλληλοφάγωμα σε περίοδο κρίσης είναι εύκολο να γίνει, χρειάζεται ψυχραιμία. Οι βίαιες πράξεις, εναντίον πολιτικών ή οποιουδήποτε άλλου, θα βοηθήσουν στην κοινωνική δικαιοσύνη, όσο βοηθούν οι βίαιοι κουκουλοφόροι, τις υγιείς εκδηλώσεις διαμαρτυρίας στο Σύνταγμα. Ό,τι κι αν συμβαίνει, ας μην ενθαρρύνουμε τη βία, γιατί εμείς είμαστε οι πρώτοι, που θα ζημιωθούμε άμεσα. Θα χάσουμε το τελευταίο που μας έχει μείνει, την προσωπική μας ηθική αξιοπρέπεια.
Πρεκατέ Βικτωρία, 10/11/2011, www.brightplanet.blogspot.com

Προετοιμασία του παιδιού για την επαγγελματική ζωή

Ενθαρρύνουμε το παιδί να επιλέξει το επαγγελματικό πεδίο που του αρέσει (πρώτο κριτήριο επιλογής) κι έπεται η επιλογή της ειδικότητας, ανάλογα με τη ζήτηση. Η αγορά εργασίας αλλάζει διαρκώς. Αν το παιδί επιλέξει ένα επάγγελμα που του αρέσει, που τον ενδιαφέρει, έχει μεγαλύτερες πιθανότητες σε αυτό το επάγγελμα, να το «ψάξει», να είναι δημιουργικός, να πρωτοτυπήσει, να βγάλει τον καλύτερό του εαυτό και κατά συνέπεια να αποδώσει. Όλοι οι επιτυχημένοι επαγγελματίες, όταν μιλούν για την επιλογή επαγγέλματος, συμβουλεύουν: «Κάντε αυτό που πραγματικά σας αρέσει». Οι εργοδότες επίσης προτιμούν υποψηφίους που δείχνουν ενδιαφέρον και είναι ενθουσιώδεις, περισσότερο από εκείνους που έχουν προσόντα, αλλά είναι προφανές ότι βαριούνται και δυσαρεστούνται με τη συγκεκριμένη εργασία. Στην εργασία αφιερώνουμε τη μισή μας μέρα, καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής μας. Ας δούμε τι ενδιαφέρει ειλικρινά το παιδί, χωρίς να προβάλλουμε σε αυτό τις δικές μας προσδοκίες και χωρίς να υποτιμούμε κανένα αξιοπρεπές επάγγελμα.

Δεν γελοιοποιούμε τα όνειρα του παιδιού, ούτε το υποβιβάζουμε, λέγοντάς του «αυτό εσύ δεν θα μπορέσεις ποτέ να το κάνεις». Το βοηθούμε να ερευνήσει ρεαλιστικά τις επιλογές που έχει, στον επαγγελματικό χώρο που τον ενδιαφέρει.

Διδάσκουμε στο παιδί να μάθει να παίρνει ρίσκα και να κυνηγά με τρόπο μεθοδικό και δίκαιο την πραγματοποίηση των ονείρων του. Να μην αγκυλώνεται σε μία εργασία από φόβο και να μην ακινητοποιείται σε κάτι που δεν τον ευχαριστεί, πιστεύοντας ότι δεν θα καταφέρει τίποτα καλύτερο.

Διδάσκουμε στο παιδί να πιστεύει ότι αξίζει. Πολύ συχνά, ο φόβος της επιτυχίας είναι μεγαλύτερος από το φόβο της αποτυχίας. Αν το παιδί νιώθει ανάξιο, θα σαμποτάρει, ως ενήλικας, τις ευκαιρίες και δυνατότητες, που του δίνονται για επιτυχία, δεν θα τις βλέπει, θα τις παρακάμπτει. Διδάσκουμε στο παιδί να μην δίνει σημασία στη φωνή του εσωτερικού κριτή, η οποία πάντα υπονομεύει τις προσπάθειές μας, με τη γνωστή κατάκριση: “Ποιος νομίζεις ότι είσαι;”

Διδάσκουμε στο παιδί να μη συμβιβάζει την ηθική του ακεραιότητα στην εργασία του. Οποιαδήποτε παράτυπη ή μη ηθική επαγγελματική συμπεριφορά, όσο συνήθης κι αν είναι στις μέρες μας, μειώνει την αυτό-εκτίμηση του ατόμου και το αίσθημα αναξιότητας θα σαμποτάρει τις επόμενες κινήσεις του. Επίσης, η φήμη του θα ζημιωθεί και θα ζημιωθούν, άμεσα ή έμμεσα, συμπολίτες του. Κανένα βραχυπρόθεσμο όφελος δεν αξίζει τις απώλειες αυτές.

Διδάσκουμε στο παιδί να διαχειρίζεται με σταθερότητα το συναίσθημά του, να μπορεί να χτίζει μια καθημερινή ρουτίνα, με δημιουργικότητα σε ποικίλους τομείς, ώστε να νιώθει ψυχική ικανοποίηση, ανεξάρτητα από τα σκαμπανεβάσματα στην εισροή χρημάτων ή στην απασχόληση. Το παιδί μαθαίνει να βρίσκει κι άλλες δημιουργικές διεξόδους εκτός από την δουλειά του. Μαθαίνει να χτίζει από μόνο του τα συναισθήματα ικανοποίησης, αυταξίας, ενθουσιασμού, που ελπίζει να του προσφέρει η τέλεια εργασία. Έτσι δεν θα είναι ψυχικά ευάλωτο στις περιόδους ανεργίας ή αναζήτησης εργασίας, όπου πολλοί άνθρωποι υποφέρουν, γιατί δεν ξέρουν τι να κάνουν με τον εαυτό τους στον κενό χρόνο.

Διδάσκουμε στο παιδί ότι η επιτυχία είναι τρόπος ζωής και τρόπος σκέψης. Δεν συνδέεται με συγκεκριμένο χρηματικό ποσό στην τράπεζα ή συγκεκριμένη καριέρα.

Διδάσκουμε στο παιδί να χρησιμοποιεί τη θετική σκέψη και την αισιοδοξία, για να δημιουργήσει τη ζωή του. Να μην χάνει την πίστη του λόγω αρνητικών γεγονότων, να βλέπει τη θετική πλευρά: «Όταν κλείνει μια πόρτα, ανοίγει μια άλλη». Να μην παίρνει την απόρριψη προσωπικά και να μην επιτρέπει στις δυσκολίες να το ακινητοποιούν.

Διδάσκουμε στο παιδί να δίνει τον καλύτερό του εαυτό στην εργασία του. Αυτό φαίνεται αμέσως, όπως και το αντίθετο…

Διδάσκουμε στο παιδί να έχει εμπιστοσύνη στον εαυτό του και στην εσωτερική του πυξίδα, ώστε να μην το χειρίζονται άλλοι. Εκείνο, στην ενήλικη ζωή του, θα γνωρίζει τι είναι καλύτερο για τον ίδιο και δεν χρειάζεται να ειδωλοποιεί κανέναν άλλον, ούτε να δίνει τη δύναμή του σε άλλους.

Σε περιόδους ανεργίας, το άτομο μπορεί να αξιοποιήσει το χρόνο του με άλλους τρόπους, όπως εθελοντισμός, χόμπι, μάθηση δεξιοτήτων υπολογιστών, ξένων γλωσσών κλπ, ώστε να κινείται, να έρχεται σε επαφή με κόσμο, να δικτυώνεται, να μαθαίνει. Τίποτα από όσα μαθαίνει ο άνθρωπος δεν πάει χαμένο! Η διάθεσή του να απασχολείται θα το βοηθήσει να αποφύγει την κατάθλιψη. Μπορεί να δείχνει την πρόθεσή του να εργαστεί, με ενθουσιασμό, χωρίς όμως να ζητά απευθείας δουλειά από τους συνομιλητές του. Όταν προβάλλει καλή διάθεση και θετική ενέργεια, όχι μιζέρια ή φόβο, γίνεται πολύ πιο ελκυστικός για να τον συστήσουν για δουλειά.

Πώς να καλλιεργήσουμε στο παιδί τα κίνητρα για μάθηση και δημιουργικότητα

• Οι τρόποι εργασίας, μάθησης, καλλιέργειας κι έκφρασης της δημιουργικότητας μαθαίνονται από την πρώτη σχολική ηλικία.

• Ο μύθος της «τεμπελιάς»:Δεν υπάρχουν «τεμπέλικα» παιδιά. Όλα τα παιδιά έχουν ανάγκη να εκφράσουν το δημιουργικό τους δυναμικό και να νιώσουν παραγωγικά και άξια. Η δημιουργικότητα είναι βασική ανάγκη του ανθρώπου.

• Όταν το αποτέλεσμα που παράγει το παιδί είναι μικρότερο των δυνατοτήτων του, τότε έχουμε υπο-επίδοση, η οποία μπορεί να συνεχιστεί και στην ενήλικη επαγγελματική του ζωή.

• Είναι σημαντικό να βοηθήσουμε το παιδί να ξεκινήσει τον θετικό κύκλο «επιτυχία-αυτοπεποίθηση-περισσότερη επιτυχία», και να απομακρυνθεί από τον φαύλο κύκλο «αποτυχία-χαμηλή αυτοπεποίθηση-αποφυγή-περισσότερη αποτυχία».

• Γιατί κάποια παιδιά αρνούνται να προσπαθήσουν;
1) Θέλουν, αλλά φοβούνται μια ακόμη ματαίωση, μια ακόμη αποτυχία. Τότε είναι σημαντικό να τα ενθαρρύνουμε με έπαινο, ακόμη και στην παραμικρή προσπάθεια και να τους δώσουμε τη δυνατότητα να κάνουν μικρά μικρά βήματα (babysteps), στα οποία μπορούν να πετύχουν.
2) Έχουν αρνητικούς συνειρμούς, λόγω δυσάρεστων εμπειριών με κάποιο συγκεκριμένο μάθημα ή δάσκαλο. Φροντίζουμε να δώσουμε μια νέα ευχάριστη προσέγγιση στο μάθημα, κάνοντάς το ενδιαφέρον με παραδείγματα από την καθημερινή ζωή, από εγκυκλοπαίδειες, Διαδίκτυο κλπ.
3) Έχουν πολύ χαμηλή αυτό-εκτίμηση, με ενδόμυχες πεποιθήσεις, όπως «Είμαι άχρηστος, δεν μου αξίζει τίποτα καλό, δεν μου αξίζει η επιτυχία». Επαινούμε κι ενθαρρύνουμε το παιδί, όσο μπορούμε, αλλάζοντας τις πεποιθήσεις σε θετικές: «Μπορώ. Αξίζω. Είμαι ικανός. Έχω τον δικό μου μοναδικό συνδυασμό από ταλέντα κι ικανότητες».
4) Ενθαρρύνουμε στα παιδιά την περιέργεια και τον αυθορμητισμό. Η αγάπη μας για το παιδί είναι άνευ όρων, ανεξάρτητα από τις επιδόσεις του.

• Εμείς οι ενήλικες, είμαστε το ζωντανό παράδειγμα. Όταν έχουμε αυτοπεποίθηση, όταν δεν βαριόμαστε, αλλά αγαπούμε την εργασία μας, τα παιδιά παραδειγματίζονται και μαθαίνουν να αγαπούν την εργασία επίσης.

• Διδάσκουμε στο παιδί να ενισχύει τον εαυτό του πάντα, να επαινεί και να ενθαρρύνει τον εαυτό του κι όχι να συγκρίνει τον εαυτό του με τους άλλους. Η αυτό-υποστήριξη είναι ένα πολύ σημαντικό εργαλείο ζωής, που θα χρησιμεύσει στο παιδί σε όλη του τη ζωή, ακόμη κι όταν δεν είμαστε εμείς κοντά του.

Πρεκατέ Βικτωρία, 7/10/2011, www.brightplanet.blogspot.com

"Άνευ όρων και αμετάκλητα παραιτήθηκαν από την εθνική κυριαρχία"
Αξιολόγηση μαθητών, αξιολόγηση σχολείων, δήθεν αξιοκρατία και πώς ένας 14χρονος μαθητής ζωγράφισε την Ελλάδα!
Μισογυνισμός τον 21ο αιώνα, ένα συγκλονιστικό βιβλίο και η τραγική ιστορία μιας αφανούς ηρωίδας
Make believe:Η ετερο-εκπληρούμενη προφητεία
Grooming εφήβων: όταν ο 'έρωτας' ενηλίκου-έφηβης αποκαλύπτει το αληθινό του πρόσωπο
Το λάθος της αποχής
Γυναίκες μόνες στο δυτικό κόσμο: σχολιασμοί σε ένα βιβλίο
Πάσχα 2014

Οι χαμαιλέοντες (και η λαμπρή εξαίρεση του ΕΠΑΜ)
Σκέψεις σχετικά με την αυτοαξιολόγηση της σχολικής μονάδας
Ακραία βία στα παιδιά
Αυτοτραυματισμός στους εφήβους
"Επανακαλωδίωση" και εργασία
Αφθονία, ευλογία, ασφάλεια
Ψυχολογικό αντίκτυπο της κρίσης στα παιδιά (2)
The way out is the way up
Σχόλια και προτάσεις για την παιδεία
Πώς να περάσουμε σε εθνικό κρατικό νόμισμα-οι 100 πρώτες μέρες-πρόταση ΕΠΑΜ
Αρπαγή γης, το νέο κυνήγι θησαυρού των επενδυτών
Καλή χρονιά (ή πώς να την κάνουμε...)

2013
Κλείνοντας το 2013
Έφηβοι και κίνδυνοι στο Διαδίκτυο
Διεθνής Συνάντηση ΕΠΑΜ
Αυτοπροστασία των παιδιών από τη λεκτική βία
Μιλάμε στα παιδιά για την κρίση στις σχολικές εορτές;
Πώς να βοηθήσουμε τα απομονωμένα παιδιά
Ψυχολογική αντιμετώπιση της ανεργίας στους νέους
Αναρτήσεις 2013
Η μιντιακή επίθεση στην αθωότητα
Η δύναμη της θετικής σκέψης και η δύναμη του θετικού λόγου
Σκέψεις σχετικά με τις αλλαγές στο εκπαιδευτικό
Κίνητρα μαθητών για μάθηση και δημιουργικότητα(2)
Κακοποίηση ζώων από παιδιά: αγνωστη,διαδεδομένη συνήθεια
Διαθεματικό μάθημα στην πολική αρκούδα
Bullying κράτους ενταντίον πολιτών
Σιωπηρή εκπαίδευση των παιδιών στη βία: μια βραδυφλεγής βόμβα;
Η επιλογή της ομορφιάς ή της ασχήμιας στην καθημερινή ζωή
Το σχολείο ως καταφύγιο: Ο ρόλος του σχολείου στην προάσπιση της ψυχικής υγείας των παιδιών
Παρεξηγημένη (κι επικίνδυνη) μεταφυσική

Κακοποίηση μαθητών από εκπαιδευτικούς
Συναισθηματική
υπερφαγία: Όταν το ψυγείο από ‘φίλος’, γίνεται ‘εχθρός’

Αγωγή διαφυλικών σχέσεων στους εφήβους
Παρεξηγημένη υπερηφάνεια και υπεροψία
Οι τρεις μηχανισμοί επιβίωσης και το διαλυτικό του φόβου
Αξίες (των εφήβων;) την εποχή της κρίσης, Β'
Αξίες (των εφήβων;) την εποχή της κρίσης, Α'
Συνεξάρτηση
Η Οιδιπόδεια πληγή
Το ανθρώπινο δικαίωμα του παιδιού να μεγαλώσει χωρίς να μισεί
Το δίλημμα της μετανάστευσης
Καλή χρονιά με χαρά, ζωή και επίγνωση

Οκτώβρης 2012,Εκπαίδευση Ειρήνης-Δάσκαλοι Χωρίς Σύνορα,Απελυθέρωση από το καλούπι, Σεπτέμβριος 2012,Γαύδος, αρκούδες και Σομαλία, Αγχώδης διαταραχή και κρίσεις πανικού,Μιντιακή αισθητική και απλότητα, Αύγουστος 2012,Ζηλοφθονία:Εθνικό πάθος;,Ελευθερία επιλογής,Προβολή κι ενοχή(Η βροχή της λύπης),Ψυχολογική στάση απέναντι στην ηγεσία,Κυβισθήσεις στις λέξεις και το θέμα με τα στρατόπεδα (ξανά),Τα 'παιδιά της δραχμής' και οι 'μάγκες του ευρώ', Ιούλιος 2012Αναμνήσεις από εθελοντική εργασία σε μοναστήρι,Η μιντιακή τρομολαγνεία και πώς να προστατευτούμε , Ιούνιος 2012,Η αποξένωση στην ελληνική οικογένεια εν μέσω κρίσης, Μάιος 2012,Εθισμός στο χρήμα,Πώς να βοηθήσουμε τους άστεγους,Η βροχή του φόβου,Υστερόγραφο στην αναλογία της κακοποιημένης γυναίκας,Εθνική εξάρτηση και η αναλογία της κακοποιημένης γυναίκας,Εκλογές 6ης Μαϊου:Η αρχή ενός επώδυνου τοκετού,
Ποινικοποίηση της φτώχειας, ποινικοποίηση της ασθένειας Απρίλιος 2012,Η μικροβιοφοβία ως παράγοντας διακρίσεων, Ένα συγκινητικό συμβάν και ο ρατσισμός, Ο πολύ ύπουλος ρατσισμός Νο 2, Λαθρομετανάστες και ο πολύ ύπουλος ρατσισμός, Αναβλητικότητα:Τι είναι;Πώς αντιμετωπίζεται;, Μάρτιος 2012
Το μήνυμα της 25ης Μαρτίου 2012, Χρήση των λέξεων σε δύσκολους καιρούς,,Φεβρουάριος 2012,Να θυμηθούμε..., Απεξάρτηση από τον υλισμό, Δουλοπρέπεια και αξιοπρέπεια, Η αυτοεκτίμηση σε σχέσεις που πληγώνουν, Ιανουάριος 2012
Ζητιανιά, ελεημοσύνη κι υπευθυνότητα στο Σύνταγμα..., Η παραμέληση του εαυτού στους ενήλικες: Αίτια, μορ..., Αλήθεια νοσταλγούμε το παρελθόν; , 2012: Ελπίδα,αντί για παραίτηση

2011
(Δεκέμβριος 2011): Χριστούγεννα και αντίσταση στην αλλαγή, Κρίση (Μέρος 13ο):Πίστη (και αφθονία) ή τσιγκουνιά (και φτώχεια);, ΚΡΙΣΗ (Μέρος 12ο): Ψυχολογικό αντίκτυπο της οικονομικής κρίσης στα παιδιά Ψυχολογικό αντίκτυπο της οικονομικής κρίσης στα πα..., ΠΑΙΔΙΚΗ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗ:H ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΣΩΖΕΙ!!, Πίστη, φόβος και δοτικότητα, Η ορειβασία και οι άστεγοι (Νοέμβριος 2011): Οκτάποδο (Χταπόδι): Το πιο ευφυές ασπόνδυλο, Διαμαρτυρία για τα άθλια θεάματα της τηλεόρασης, Ασκήσεις ενίσχυσης αυτο-εκτίμησης, Κρίση (Mέρος 11ο):Αυτο-εκτίμηση ως έθνος (B'), Φυλλάδιο: Ψυχολογική αντιμεπτώπιση της ανεργίας, Κρίση (Μέρος 10ο): Συμμετοχική δημοκρατία, αυτοεκτ... (Οκτώβριος 2011): Ψυχολογική αντιμετώπιση της ανεργίας Μέρος 2ο, Κρίση (Μέρος 9ο): ΑΥΤΟΕΚΤΙΜΗΣΗ ΩΣ ΕΘΝΟΣ Α , Τι έχουμε κάνει στη γη;, Κρίση (μέρος 8ο): ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗ, Προετοιμασία του παιδιού για την επαγγελματική ζωή...(Σεπτέμβριος 2011): Κρίση (Μέρος 7ο): Δεν μας αξίζει αυτό, ΚΡΙΣΗ (Μέρος 6ο): Γαλήνη ή πανικός, Τι μας ενώνει (Αύγουστος 2011): Κρίση (Μέρος 5ο): Αφθονία ή φόβος της έλλειψης, Ταραχές νέων και παραμέληση (Ιούλιος 2011): Κρίση (Μέρος 4ο):Κοινωνική συνείδηση ή Διαφθορά , Κρίση (Μέρος 3ο) Ηγεσία: Λειτούργημα ή Εξουσία , Κρίση (Μέρος 2ο): Ψυχραιμία ή μίσος (Ιούνιος 2011): Κρίση (Μέρος 1ο): ΑΥΤΑΡΚΕΙΑ ή ΔΑΝΕΙΣΜΟΣ, Διάκριση στην επιλογή θεραπευτή (Απρίλιος 2011): ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΑΞΙΩΝ, Τα διδάγματα της Φουκουσίμα (Μάρτιος 2011): Προσκόληση στα βρέφη κι αίσθηση του εαυτού, Παιδόφιλοι και θεραπεία

(Φεβρουάριος 2011): Η έξοδος από την κακοποιητική συντροφική σχέση, (Ιανουάριος 2011): Σεβασμός στα ζώα

2010 (16)

(Νοέμβριος 2010) Αυτοδιαχείριση και κρίση: πόσο προετοιμασμένοι είμ..., Πνευματική διάσταση της μετανάστευσης, The Earth is our home, Η Γη είναι το σπίτι μας (Αύγουστος 2010) Ανθρώπινες σχέσεις ή δημόσιες σχέσεις?, Το απαράδεκτο "τραγούδι" της "μπεμπε-λιλή" Ιούλιος, Διακοπές κι αποστεωμένα ζώα, Κοινωνικός ρόλος των σούπερ-μάρκετ; (Ιούνιος 2010) Ψυχολογική αντιμετώπιση της ανεργίας, Όταν κατακρίνουμε και δαχτυλοδείχνουμε…, Κακοποίηση παιδιών σε ιδρύματα φιλοξενίας, Ένα πρόβλημα με τις Πανελλήνιες (Απρίλιος 2010) Οικονομική κρίση στην Ελλάδα, Η κατανάλωση κρεάτος στον πλανήτη των 7δις (Ιανουάριος 2010) Τα μαθήματα της ντουλάπας, Καλή χρονιά με εθελοντισμό

2009 (16)

(Δεκέμβριος 2009) H Πολική αρκούδα: ένα αξιοθαύμαστο ζώο, Σύγχρονος ελληνικός σεξισμός και νέα κορίτσια, BURN OUT: Πώς να αποφύγετε την επαγγελματική εξουθ..., Θάνατος για χόμπι (Νοέμβριος 2009) Η φροντίδα μικρών παιδιών με ειδικές ανάγκες, Έφηβοι σε συμμορίες (Αύγουστος 2009) Οι φύλακες των φαναριών, Δυσθυμία-η «καθημερινή» κατάθλιψη, Πένθος: Η ψευδαίσθηση του χρόνου (Ιούνιος 2009) Σενάρια για το 2012 (Μάιος 2009) Τηλεοπτική εξαθλίωση, Οικονομική κρίση, Πρωινή προσευχή, Κακοποίηση παιδιών με ειδικές ανάγκες, Βίαια επεισόδια στην Αθήνα, Σεξουαλικός Εθισμός


Προτεινόμενες οργανώσεις

http://www.heartsandhandsforafrica.com/ (Children in need in Zambia and S.Africa)



http://www.who-will.org/ (Children in need in Cambodia)



http://www.steppingstonesnigeria.org/ (Βοηθά παιδιά στη Νιγηρία που έχουν κακοποιηθεί)



http://www.diakonia.gr/ Εξαιρετική οργάνωση εθελοντικής παροχής βοήθειας προς παιδιά σε νοσοκομεία και άλλους ευάλωτους πληθυσμούς (Αθήνα).



http://www.redcross.gr/ Εκπαιδεύει και τοποθετεί εθελοντές σε πολλούς φορείς ανά την Ελλάδα για την αρωγή ατόμων που έχουν ανάγκη. Τομέας Νοσηλευτικής και Τομέας Κοινωνικής Πρόνοιας



Αν
θέλετε να βοηθήσετε τους άστεγους και άπορους, δείτε τις ακόλουθες πηγές:


Οδηγός επιβίωσης αστέγων της «Κλίμακας»
http://www.klimaka.org.gr/newsite/downloads/astegoi_odigos_epiviosis.pdf


Συσίτα της Εκκλησίας της Ελλάδος
http://www.ecclesia.gr/greek/koinonia/fagito.html


Καταφύγιο Αγάπης και Συμπαράστασης, Αθήνα τηλ. 201-5012608


Στα πλαίσια δραστηριότητας του ενεργού πολίτη, ενός πολίτη που ενδιαφέρονται γαι το περιβάλλον και τους συνανθρώπους, προτείνουμε τον ακόλουθο ιστότοπο για ενυπόγραφες διαμαρτυρίες, για διάφορους καλοπροαίρετους σκοπούς:

www.thepetitionsite.com

www.savejapandolphins.org