Λέλα Καραγιάννη: Πώς μπορούμε να βρούμε λίγη από αυτή τη δύναμη;

Είναι μια ομιχλώδης 25^η Μαρτίου, τόσο ομιχλώδης, όσο και ο δρόμος μπροστά για το μέλλον της χώρας. Μέσα στην αβεβαιότητα όμως, μέσα στο άγνωστο, υπάρχουν κάποιοι λαμπροί πυροστάτες, φανοί αληθινού φωτός, που αν τους ακολουθήσουμε σίγουρα θα μας βγάλουν από το σκοτάδι.

Ένας από αυτούς τους αιώνιους φάρους αλήθειας, είναι η Λέλα Καραγιάννη, το όνομα της οποίας γνώριζα από καιρό, όμως δεν γνώριζα τις λεπτομέρειες της ιστορίας της-και ιστορίας μας. Εντελώς συμπτωματικά έτυχε εχθές να βρεθώ σε μια εκδήλωση του Δήμου Αθηναίων στην μνήμη της Λέλας Καραγιάννη και πραγματικά έφυγα συγκλονισμένη. Υπάρχει ένα πολύ συγκινητικό ημίωρο βίντεο με συνέντευξη του γιου της, το οποίο διαπεραστικά βοηθά να μας αγγίξει η αλήθεια εκείνη, η οποία καθοδηγούσε την Καραγιάννη. (Θα το πρότεινα σε οποιοδήποτε εκπαιδευτικό να το παρουσιάσει στην τάξη του). Μόνο αφού το δει κάποιος μπορεί να καταλάβει και να αναλογιστεί. Και είναι απολύτως σημαντικό να αναλογιστεί, γιατί η ιστορία της Λέλας Καραγιάννη δεν είναι μια παρωχημένη, επετειακή, ξύλινη υμνολογία για σχολικές εορτές. Η ιστορία της, η ουσία της, η αλήθεια που την καθοδηγούσε, είναι απολύτως απαραίτητη για εμάς σήμερα, πολύ περισσότερο από το οξυγόνο που αναπνέουμε. Αν νομίζουμε ότι δεν μας αφορά, κάνουμε μεγάλο λάθος.  Αν νομίζουμε ότι τα σημερινά μας ζητούμενα είναι άλλα, αυτά της καθημερινής πρακτικής επιβίωσης, θα σπάσουμε τα μούτρα μας στην ελεύθερη πτώση προς την εξαθλίωση (η οποία είναι πρώτα πνευματική και μετά υλική) μέχρι να καταλάβουμε ότι μόνο αν αναζητήσουμε την πηγή του θάρρους, της αγάπης, της φιλοπατρίας και του αλτρουισμού που έδωσε δύναμη σε εκείνην μπορούμε να επιβιώσουμε.

Ακούγοντας την ιστορία της, είναι αναγκαίο κανείς να αναλογιστεί….Τα γεγονότα της ζωής της, μας καλούν να αναλογιστούμε, ο καθένας ξεχωριστά, και να βρούμε τις επιτακτικές, επείγουσες για την επιβίωσή μας απαντήσεις.

Πρώτα από όλα το πρόσωπό της. Τι κρύβεται πίσω από το αγέρωχο, γενναίο πρόσωπο αυτής της όμορφης γυναίκας;

Ποια ήταν εκείνη η δύναμη που την κράτησε να ΜΗΝ καταδώσει τους συνεργάτες της, όχι μόνο όταν την βασάνιζαν, αλλά όταν βασάνιζαν τα πέντε της παιδιά μπροστά της; Ποιος από εμάς θα μπορούσε να το κάνει αυτό; Κι αφού δεν μπορούμε, πρέπει, οφείλουμε να αναζητήσουμε. Να αναλογιστούμε και να αναζητήσουμε την πηγή της υπεράνθρωπης δύναμης της, γιατί μας είναι απολύτως αναγκαία σήμερα, την εποχή της απόλυτης δουλοπρέπειας και υποταγής.

Ποια ήταν εκείνη η δύναμη που την κράτησε να μείνει εκεί στο νοσοκομείο και να περιμένει τη σύλληψή της, παρότι μπορούσε να φύγει; Με συνειδητή αυτοθυσία έμεινε να συλληφθεί (γνωρίζοντας τις συνέπειες), για να ξεσπάσει όλη η λύσσα των Γερμανών πάνω της και να μην προχωρήσουν σε άλλους συνεργάτες της.

Ποια ήταν εκείνη η φλόγα, που έδινε απλόχερα την αγάπη της σε όλα τα παιδιά της γειτονιάς και σε όλους τους κατατρεγμένους,  ακόμη και τους πρώην εχθρούς της χώρας, για να τους βοηθήσει, να τους σώσει από το θάνατο και την εξαθλίωση;

Ποια ήταν εκείνη η ώθηση που την έκανε να ξεκινήσει από το πουθενά την αντίσταση, μια απλή νοικοκυρά; Ποια ήταν εκείνη η ανίκητη πεποίθηση ότι ακόμη κι αν δεν είχε πείρα ή «επαφές» ή πτυχία, ΕΠΡΕΠΕ να ξεκινήσει από το μηδέν; Ότι, όπως έλεγε, έπρεπε να ελευθερωθούμε μόνοι μας και να μην περιμένουμε κανένα σωτήρα σύμμαχο να μας ελευθερώσει; Κι έφτασε, μια απλή νοικοκυρά, από το «τίποτα», να ηγείται ολόκληρης μυστικής οργάνωσης, που προκάλεσε ζημιά στον εχθρό σε πολύ υψηλά κλιμάκια.

Ποια ήταν εκείνη η φλόγα που φύσηξε στην ψυχή των παιδιών της κι έγιναν όλα γενναία, δε λιποψύχησε κανένα; Ποια ήταν εκείνη η φλόγα που λείπει σήμερα από τις ελληνίδες μανάδες, που το μόνο που εμφυσούν στα παιδιά τους είναι ο φόβος τους και η εξάρτησή τους;

Ποια ήταν η δύναμη εκείνη που όπλισε τη ψυχή και τη φωνή της όταν είχε καρφώσει ο Γερμανός το πιστόλι στον κρόταφο του γιου της και την απειλούσε ότι αν δε μιλήσει θα τινάξει τα μυαλά του παιδιού της στον αέρα; Ποια ήταν η φωνή εκείνη που είπε: «Τα παιδιά τα γέννησα, αλλά δεν ανήκουν σε εμένα, ανήκουν στην Ελλάδα»…

Ποια είναι εκείνη η αγάπη που την ώθησε να δώσει όλα της τα χρήματα, ακόμη και το τελευταίο της μονόπετρο –χωρίς δεύτερη σκέψη- σε μια εποχή όπου πεθαίναν από την πείνα, για να φυγαδευθούν οι άγγλοι στρατιώτες με τα καϊκια;

Ποια ήταν εκείνη η αλήθεια που την οδήγησε να αψηφήσει χωρίς δεύτερη κουβέντα την τέλεια οικογενειακή ευτυχία που είχε και να δώσει τα πάντα, ακόμη και τα επτά της παιδιά, για τον αγώνα; Ποια ήταν εκείνη η ουσία της Ελλάδας, πώς την ένιωθε, πώς σκίρτησε μέσα στην ψυχή της για να την οδηγήσει να κάνει τα πάντα για αυτή τη χώρα;

Πώς μπορούμε να βρούμε κι εμείς αυτή τη δύναμη Λέλα Καραγιάννη;

Πώς μπορούμε να λυτρωθούμε από τη γλυκιά λήθη του ευδαιμονισμού, που κατάφερε να αποδυναμώσει τον άνθρωπο πιο πολύ κι από τα χειρότερα βασανιστήρια;

Πώς μπορούμε να αφήσουμε τα διδάγματα να μας αλλοιώσουν θετικά, εμείς που έχουμε αποκτήσει ανοσία σε οποιοδήποτε ερέθισμα ή πληροφορία, ο εγκέφαλος τρύπια κούπα από την υπερ-παρα-πληροφόρηση, που δεν μπορεί πια να συγκρατήσει τίποτα ουσιαστικό; 

Πώς μπορούμε να βρούμε εκείνη τη δύναμη που να αψηφά το θάνατο για το ανώτερο ιδεώδες; Τη στιγμή που κυνηγούμε συνεχώς το θάνατο μέσω της αυτοκαταστροφής, όμως τρέμουμε το θάνατο για το ανώτερο ιδεώδες… Πολύ περισσότερο δε όταν αυτό το ανώτερο ιδεώδες ονομάζεται Ελλάδα και το οποίο μας έχουν απαγορέψει πια να το βλέπουμε ως ιδεώδες. Κι όμως είναι. Πώς μπορούμε να ξανα-ανακαλύψουμε την ουσία του, αυτή τη λαμπερή ουσία πίσω από το παχύ πουρί εθνικισμού-αντιεθνικισμού, που έχουν χτίσει οι ντόπιοι προδότες από όλες τις πολιτικές κατευθύνσεις; Πώς μπορούμε να  ανακαλύψουμε την ουσία της Ελλάδας ξανά; Μόλις μια μέρα πριν την απόλυτα ουσιώδη επέτειο της 25ης Μαρτίου,  ο πρωθυπουργός της χώρας δεν ήταν εδώ, αλλά στη Γερμανία, χαριετιζόμενος με ‘ελληνογερμανικές φιλίες’ -λες και μπορεί να υπάρξει ποτέ φιλία μεταξύ βιαστή και βιαζόμενου-, και όταν τα νέα παιδιά δεν κάνουν σήμερα  παρέλαση μη τυχόν και λιώσουν από τη βροχή- πώς μπορούμε να ανακαλύψουμε αυτή τη δύναμη ξανά;

Σε απόλυτη αντίθεση των μηνυμάτων της συγκινητικής αυτής βραδιάς, ακριβώς έξω από το πνευματικό κέντρο του Δήμου Αθηναίων ήταν καμιά εικοσαριά τοξικομανείς, νέα παιδιά, τα οποία ‘βάραγαν’ ενέσεις κανονικά στα σκαλιά. Αυτή η γενιά, συμπεριλαμβανομένης και της δικής μας, που δεν μπορεί να διανοηθεί να δώσει –όχι τη ζωή της- αλλά ούτε καν σκόρπια κέρματα για να σωθεί η χώρα, κι όμως άνετα δίνει τη ζωή της για χάρη της ηρωίνης, ή οποιουδήποτε άλλου σκοτεινού εθισμού, νόμιμου ή παράνομου. Ή για χάρη οποιασδήποτε άλλης δύναμης που αργά κι εξίσου βασανιστικά στραγγαλίζει ολόκληρη τη χώρα και το μέλλον όσων ζουν σε αυτήν. Ο θάνατος από υποταγή δεν μας τρομάζει. Ο θάνατος από εναντίωση, ναι.

Δεν είναι λοιπόν ότι δεν πιστεύουμε σε τίποτα. Όλοι σε κάτι πιστεύουμε, αλλά για κάποιο λόγο έχουμε επιλέξει να πιστεύουμε, ακόμη και να δίνουμε τη ζωή μας, σε κάτι αρνητικό, σε κάτι αυτοκαταστροφικό. Τι έχει πάει λάθος; Ποιος είναι εκείνος ο καταλύτης για να κάνουμε την επιλογή να δοθούμε ολοκληρωτικά σε κάτι θετικό κι ανώτερο; Ας αναλογιστούμε το παράδειγμα της Λέλας Καραγιάννη, κι ας ζητήσουμε τον καταλύτη της αλλαγής για εμάς τους ίδιους. Δεν μπορεί. Ακόμη κι αν δεν φτάσουμε στα δικά της ύψη γενναιότητας, δεν μπορεί, κάποια από αυτή τη δύναμη θα είναι διαθέσιμη και για εμάς. Τη θέλουμε; Θέλουμε να έχουμε έστω και λίγη από τη δύναμη να αποφασίσουμε το θάνατό μας για κάποιο ανώτερο σκοπό όπως εκείνη;  Ή θέλουμε το θάνατό μας να τον αποφασίζει αργά και βασανιστικά η δύναμη του κακού, όπως οι νεαροί με τη βελόνα στα χέρια έξω από το πνευματικό κέντρο;

 

Βικτωρία Πρεκατέ, www.brightplanet.blogspot.gr, 25/3/2015

Ο σχολικός εκφοβισμός που δεν είναι μόνο "σχολικός"...

Από τη πρώτη στιγμή που διάβασα για την εξαφάνιση του Βαγγέλη Γιακουμάκη, για κάποιο λόγο απέφευγα να μάθω περισσότερα ή να αναλογιστώ, γιατί είχα ένα αίσθημα ότι κάτι πολύ επώδυνο, πολύ άσχημο συνέβαινε. Τώρα πλέον που ο Βαγγέλης βρέθηκε νεκρός, νομίζω ότι είναι ο ελάχιστος φόρος τιμής στο πρόσωπό του να αναλογιστούμε για το μήνυμα αυτής της ιστορίας. Όπως πριν περίπου μια δεκαετία ο φόνος του Άλεξ συγκλόνισε το πανελλήνιο και ξύπνησε η Ελλάδα στο φαινόμενο του σχολικού εκφοβισμού (κι έχει γίνει τεράστια πρόοδος ευαισθητοποίησης από τότε μέχρι σήμερα), έτσι και τώρα, ο θάνατος του Βαγγέλη (και επιτρέψτε μου να έχω τις αμφιβολίες μου σχετικά με το αν ήταν αυτοκτονία) ξανα-ξυπνά την ελληνική κοινωνία σε ένα φαινόμενο, ακόμη βαθύτερο, ακόμη νοσηρότερο, ακόμη πιο περίπλοκο.  Ένα πρόβλημα που δεν περιορίζεται μόνο στη σχολική τάξη, αλλά αρχίζει σαν κακόβουλος ιός να σαπίζει όλα τα αντανακλαστικά ψυχικής υγείας της κοινωνίας. Ένα πρόβλημα, όπου η βία για τη βία δεν χρειάζεται πια καμία αφορμή, ούτε καν σαν πρόσχημα. Την ασκούν γιατί έτσι «τη βρίσκουν» κι είναι ΟΚ να το παραδέχονται δημοσίως. Στις άδειες τους ζωές, στη σαπίλα που έχει καταφάει κάθε αίσθηση αξιοπρέπειας στο νου και τη ψυχή τους, το μόνο που τους έχει απομείνει είναι το: «Κακοποιώ, άρα υπάρχω».

Ένα πολύ καλό κι εύστοχο άρθρο για τη συγκεκριμένη σαπίλα βρήκα από τον Κ.  Βαξεβάνη, ενώ έχουν γραφεί πολλά περισσότερα, καθώς, ανεξάρτητα από το γεγονός αυτό καθαυτό, το πρόσωπο αυτού του νέου ανθρώπου άγγιξε πολύ βαθιά όλη την Ελλάδα. Όλα τα παιδιά στο σχολείο και με όσους μιλώ  συζητούν το ίδιο πράγμα: είδες τις έγινε με το Βαγγέλη; Ο άδικος θάνατος του συντάραξε συνειδήσεις-αν όχι των φυσικών και ηθικών αυτουργών (οι τελευταίοι είναι πολύ περισσότεροι και ηλικιακά μεγαλύτεροι)- σίγουρα των υπολοίπων από εμάς. Για μια ακόμη φορά, ο τραγικός θάνατος ενός νέου, ευαίσθητου και προικισμένου ανθρώπου, όπως του Άλεξ και του Παύλου Φύσσα, γίνεται ο καταλύτης για να ξυπνήσουν συνειδήσεις, να δούμε άβολες αλήθειες και να ταρακουνηθούμε από το βαλτώδη λήθαργο στον οποίο αφεθήκαμε να βυθιστούμε.

Δεν το συζητώ ότι πίσω από τους 20χρονους, υπάρχουν γονείς που έχουν μέγιστη ευθύνη για το ότι τα παιδιά τους έγιναν έτσι («Κακοποιώ άρα υπάρχω»), και ίσως υπάρχουν και άλλοι μεγαλύτεροι σε ηλικία οι οποίοι με τον τρόπο τους ενθάρρυναν αυτή τη συμπεριφορά. Ο μέγιστος κίνδυνος για αυτή την γενιά είναι ο εξής εκρηκτικός συνδυασμός:

1)Η υπερβολική έλλειψη ορίων από τους γονείς, αν όχι η προώθηση της βίας ως φιλοσοφίας ζωής (όπως αναφέρω αναλυτικά στο προηγούμενο άρθρο),

2)Ο εκφοβισμός από νταήδες γονείς εναντίον εκπαιδευτικών, όταν οι τελευταίοι προσπαθούν να οριοθετήσουν το παιδί τους (η πλούσια εμπειρία μάλιστα δείχνει την εξής κλιμάκωση: ξεκινά από οδυρμούς τύπου «στοχοποιείτε το παιδί μου!», που εξελίσσεται σε «και ποια είσαι συ που θα μου πεις για το παιδί μου εμένα!», που προχωρά  «θα σας κάνω μήνυση!» και «θα το πάω το θέμα πολύ ψηλά!», μέχρι «θα φύγεις εσύ κι όχι το παιδί μου, έχω τα πολιτικά μέσα και θα σε διώξω!»),

3) η ακραία τοξική έκθεση αυτής της γενιάς στην βία και το bullying που διαφημίζεται ανοιχτά από το σύνολο σχεδόν τους σκουπιδο-θεαμάτων της τηλεόρασης, του διαδικτύου και των βιντεοπαιχνιδιών.

Με αυτά τα τρία δεδομένα, η γενιά που έρχεται θα ηδονίζεται με τη βία και μόνο, θα βιντεοσκοπεί με το κινητό όταν ένας ληστής χτυπά μια γιαγιούλα, και θα ξεκαρδίζεται στα γέλια όταν κάποιον τον χτυπά ένα αυτοκίνητο. Αυτά δεν τους μαθαίνουν τα αρρωστημένα καρτούν που βλέπουν από μωρά; Αυτό θα γίνουν. «Κακοποιώ άρα υπάρχω». Σαν καλοί μαθητές όλων των νοσηρών καναλιών που βάσει σχεδίου και μεθοδευμένα προβάλλουν και διαφημίζουν τη βία σε κάθε της μορφή δεκαετίες τώρα. Αυτούς ποιος θα τους δικάσει; Ποιος θα τους ελέγξει για άθλια ποιότητα θεάματος κι εσκεμμένο προγραμματισμό των μικρών παιδιών στην ειδωλοποίηση της βίας; Οι διαπλεκόμενοι που τους επέτρεψαν να λειτουργούν χωρίς άδεια για χρόνια;

Είναι η καλλιέργεια μια κουλτούρας βίας, ηθικής και πνευματικής εξαθλίωσης, ένας ηδονισμός από τη βία, και στόχος τους είναι να διαποτίσει κάθε όψη ανθρωπίνων σχέσεων. Από τις πιο στενές σχέσεις (δεν είναι τυχαίο που οι 50 αποχρώσεις της διαστροφής προβλήθηκαν φάτσα μούρη σε όλα τα κιόσκια και βιβλιοπωλεία στον πλανήτη από την πρώτη μέρα και το πρεμούρησαν μανιωδώς ως ταινία πριν του Αγίου Βαλεντίνου), μέχρι τις οικογενειακές σχέσεις, την ανατροφή των παιδιών, τη σχολική ζωή,  τις σχέσεις κοινωνικών ομάδων και εθνών. Δεν είναι τυχαίο που σε μια χθεσινή αυτοκτονία στην Αγγλία ενός ατόμου από ψηλό κτίριο, είχαν μαζευτεί έφηβοι από κάτω και γελώντας βιντεοσκοπούσαν και του φώναζαν «πέσε, πέσε», γελώντας. Όσο εμετική κι αν ακούγεται η σκηνή, σας πληροφορώ ότι αντίστοιχη είχα δει κι εγώ προσωπικά στην Ελλάδα στην Κάνιγγος, όταν ήμουν μαθήτρια. Μόνο που δεν υπήρχαν τότε κινητά και αυτοί που φωνάζαν από κάτω «πέσε ρε μ…» ήταν κάμποσοι πενηντάρηδες «άντρες»…. Η σαπίλα σε όλο της το μεγαλείο.

Οι δράστες σήμερα όχι απλά δεν θα έχουν μετανοήσει, αλλά πολύ πιθανόν να γελούν με την κατάληξη της αυτοκτονίας, όπως τόσο συχνά έχει διαπιστωθεί να συμβαίνει στις αυτοκτονίες από bullying στην Αγγλία. Όσο η ελληνική πολιτεία θα το φιλοσοφεί αν θα πρέπει να ποινικοποιήσει τον τραμπουκισμό ή να τους αφήνει να τη σκαπουλάρουν ανενόχλητοι, όσο επιτρέπουμε στα σχόλια μίσους (hate speech)  να βρίθουν στο διαδίκτυο και κυρίως, όσο αφήνουμε την τηλεόραση να προβάλλει όλους τους σαπισμένους μέχρι το μεδούλι «αστέρες» της TV που έχτισαν την καριέρα τους βρίζοντας, σαρκάζοντας και χλευάζοντας κι όσο οι δήθεν ειδήσεις προβάλλουν ξανά και ξανά βίντεο με ζωντανές δολοφοφονίες, λυντσαρίσματα κι αποκεφαλισμούς (όχι φυσικά για ενημέρωση, γιατί η ενημέρωση δε χρειάζεται βίντεο, αλλά για σκόπιμη διαφήμιση των εν λόγω πράξεων και αποτύπωσή τους στο υποσυνείδητο των θεατών, κυρίως των νεαρών), τότε μην μας εκπλήσσει που σε λίγο θα βλέπουμε -όχι έφηβους- αλλά πεντάχρονα -όχι να τρομάζουν- αλλά να λύνονται κάτω στα γέλια όταν συμβαίνει μπροστά τους ένα αιματηρό τροχαίο. Τότε ίσως και ξυπνήσουμε και καταλάβουμε ότι με δικαιολογία της δήθεν ελευθερίας του λόγου κάποιοι πίσω από τα ΜΜΕ έχουν διαπράξει το πιο σκοτεινό και αόρατο έγκλημα. Αυτό της εξαθλίωσης των συνειδήσεων μέσω της πορνογραφίας της δυστυχίας των άλλων. Και της ενθάρρυνσης να μιμηθούν αναλόγως. «Κακοποιώ, άρα υπάρχω».

Πρεκατέ Βικτωρία, www.brightplanet.blogspot.gr, 16/3/2015

 Υ.Γ. Σε ένα πιο πρακτικό επίπεδο, αναρωτιόμουν τι θα μπορούσε να είχε γίνει στη Σχολή του Βαγγέλη. Κάποιες πρώτες σκέψεις είναι οι εξής.

1)Θα πρέπει να υπάρχει 24ωρη συμβουλευτική υπηρεσία μέσω τηλεφωνικής γραμμής και δια ζώσης σε όλες τις Σχολές και να μπορούν οι φοιτητές ανά πάσα στιγμή να αποτανθούν.

2)Θα πρέπει να υπάρξει ευαισθητοποίηση κι ενημέρωση των διδασκόντων στις Σχολές για το θέμα του bullying το οποίο βεβαίως δεν εξαντλείται στα σχολεία. Θα πρέπει επίσης να υπάρχει εμπιστευτική υπηρεσία παραπόνων, όπου θα μπορούν και οι παρατηρητές να αποκαλύπτουν τους τραμπουκισμούς, με ασφάλεια. Όχι δεν είναι κάρφωμα και όπως και στα σχολεία, δεν μπορεί να υπάρχει το «δεν είδα, δεν ξέρω, δεν με ενδιαφέρει».

3)Θα πρέπει να υπάρχει συνεργασία με την αστυνομία σε σοβαρές περιπτώσεις bullying, οι φοιτητές-νταήδες είναι ενήλικες, απειλούν και  μπορεί να είναι και οπλισμένοι. Θα πρέπει να παρεμβαίνει η αστυνομία για να προστατέψει θύματα ή μάρτυρες. Πού θα καταφύγουν αν φοβούνται για τη ζωή τους;

4)Θα πρέπει να υπάρχει η πρόνοια για μεταγραφή αν το θύμα κινδυνεύει: Αυτός είναι ο πιο σοβαρός λόγος για μεταγραφή σε αντίστοιχη Σχολή άλλης πόλης, όχι τα βύσματα που έδιναν κι έπαιρναν τόσα χρόνια.   

Αυτο-εκτίμηση ή εγωισμός-ο ρόλος του επαίνου

Με ενδιαφέρον διάβασα μια πρόσφατη μελέτη για το ρόλο του υπερβολικού επαίνου στη δημιουργία ναρκισιστικών κι εγωκεντρικών παιδιών. Το άρθρο έφερε ξανά για προβληματισμό το λεπτό όριο μεταξύ υγιούς αυτό-εκτίμησης και υπεροψίας-αυταρέσκειας. Ένα από τα βασικά θέματα στο συγγραφικό μου έργο μου (βιβλίων και άρθρων) είναι η ανάπτυξη της υγιούς αυτό-εκτίμησης, στην αξία της οποίας πιστεύω ακράδαντα. Πότε όμως η αυτό-εκτίμηση μπορεί να διαστρεβλωθεί σε υπεροψία ή αίσθηση παντοδυναμίας, πότε μετατρέπεται σε έλλειψη ενδιαφέροντος για τους άλλους, πότε ο έπαινος λειτουργεί θετικά και πότε  ο ψεύτικος ή κακοπροαίρετος έπαινος παραπλανεί ή χρησιμοποιεί το παιδί; Πνευματικά μιλώντας, πότε πιστεύουμε στον εαυτό μας, σεβόμενοι τα όρια της ανθρώπινης φύσης και πότε όχι; Πότε έχουμε την ταπείνωση να αναγνωρίσουμε ότι η δύναμη είναι σε εμάς, αλλά όχι από εμάς;

Ο έπαινος με θετικά επίθετα σε δεύτερο ενικό είναι πολύ σημαντικός για όλα τα παιδιά, αρκεί  να μην τους μεταδίδει το μήνυμα ότι είναι καλύτερα από τα άλλα παιδιά. Εκεί που ξεκινά η υπεροχή, σταματά η υγιής αυτοεκτίμηση  (και ξεκινά αυτό που πολύ εύστοχα αναγνωρίζουν οι έφηβοι μεταξύ τους ως  ‘το ψώνιο’…). Η τοποθέτηση του παιδιού σε κάποιο βάθρο υπεροχής απέναντι στους άλλους (συνήθως για να φουσκώσει το εγώ του γονιού ή για να αποκομίσει οφέλη από το παιδί, όπως παρέα ή φροντίδα) είναι πολύ βλαβερή για το παιδί. Η βάση στην οποία ξενικά τις σχέσεις του θα είναι μιας βάση μοναχικότητας: η βάση του πρώτου. Ουσιαστικές σχέσεις μπορούν να δημιουργηθούν μόνο μεταξύ ίσων και είτε δεν θα καταφέρνει να δημιουργήσει σχέσεις καθόλου, είτε θα τον εγκαταλείπουν (μη ανεχόμενοι το σύμπλεγμα ανωτερότητάς του ) είτε θα τους εγκαταλείπει (μη ανεχόμενος την κατωτερότητά τους). Σε κάθε περίπτωση, καλύτερος και μόνος. Όταν ανακαλύψει ότι έξω στη ζωή, οι άλλοι δεν έχουν τη διάθεση να τον βλέπουν σαν κάτι ξεχωριστό κι ανώτερο, αρχίζει η ματαίωση και η καταρράκωση, μέσα από την ανώμαλη προσγείωση στην πραγματικότητα. Όταν δε δύο ναρκισιστές συνάπτουν συντροφική σχέση (και οι δύο υπεροπτικά καλομαθημένοι από τους γονείς τους) τότε έχουμε τα πιο εκρηκτικά διαζύγια, ο πόλεμος για την πρώτη θέση στο γάμο είναι ανηλεής. Τολμώ να πω ότι είναι προτιμότερη  η ελαφρά παραμέληση επαίνου, παρά η τροφοδότηση υπεροψίας στο παιδί. Είναι σχεδόν κακοποιητική για το παιδί γιατί το προετοιμάζει να «σπάσει τα μούτρα» του , κι αν όχι στην ενήλικη ζωή, πολύ πιθανότερο μετά τη μέση ηλικία, όπου θέλοντας και μη έρχεται κανείς αδυσώπητα αντιμέτωπος με την πραγματικότητα των χρονικών και σωματικών περιορισμών της ανθρώπινης ζωής,

 Ο έπαινος που δίνουμε στα παιδιά πρέπει να τους δείχνει ότι είναι επιθυμητά, αξιαγάπητα, ότι η αγάπη μας είναι χωρίς όρους  και πρέπει να έρχεται από την ειλικρινή κι ανιδιοτελή αγάπη από την πλευρά του γονιού. Αυτό που βλέπω πολύ συχνά  είναι ότι η γονεϊκή αγάπη  δεν είναι ανιδιοτελής. Το παιδί χρησιμοποιείται για να νιώσουν οι γονείς ότι κάνουν κάτι σημαντικό στη ζωή τους, για να αντλήσουν αυτό-εκτίμηση οι ίδιοι, για να αποδείξουν κάτι στην κοινωνία, ή πιο πεζά ακόμη, γιατί κάποιες γυναίκες το βλέπουν ως μέσο οικονομικής αποκατάστασης. Χρησιμοποιούνται επίσης ως επένδυση φροντίδας για τα γηρατειά ή μέσο εκπλήρωσης των δικών τους ανικανοποίητων ονείρων. Οι γονείς αυτοί εκτός από τον έλεγχο, είναι πολύ πιθανόν να θρέψουν την υπεροψία στο παιδί τους, μέσω του ψευδούς επαίνου καθώς είναι κι αυτή μια μορφή χειρισμού: πού αλλού θα βρει να τον εκθειάζουν; άρα θα γυρίσει πάλι στο μπαμπά και στη μαμά. Κάποιες άλλες φορές μιλούν στο παιδί τους λες κι είναι το 8^ο θαύμα του κόσμου, γιατί έτσι αντλούν οι ίδιοι την ψευδαίσθηση αυτο-εκτίμησης.

Ο έπαινος λοιπόν πρέπει να είναι ειλικρινής, ανιδιοτελής, να μην χρησιμοποιείται ως αποζημίωση για την παραμέληση από τον γονέα σε άλλους τομείς. Το άρθρο είναι ξεκάθαρο ότι μαζί με τον έπαινο είναι απαραίτητη η έμπρακτη αγάπη . Επίσης ο έπαινος καλό είναι συχνά να  σχετίζεται με συγκεκριμένες πράξεις ή πλευρές του χαρακτήρα του παιδιού. Να δίνουμε στο παιδί την ευκαιρία να δοκιμάσει, αλλά με έναν τρόπο που να μπορεί έστω με λίγη βοήθεια να τα καταφέρει. Τότε ο έπαινος πραγματικά ριζώνει στο παιδί, γιατί βλέπει το αποτέλεσμα. Αυτό όμως προϋποθέτει ότι θα αφιερώσουμε το χρόνο και την  ενέργεια ώστε να κάνουμε τη δραστηριότητα ούτε πολύ εύκολη, ούτε πολύ δύσκολη, ώστε με λίγη βοήθεια να την πετύχει και να βιώνει την αίσθηση της αυτό-αποτελεσματικότητας, που θα του είναι πολύ χρήσιμη αργότερα. Πολλές φορές όμως γονείς που δεν έχουν χρόνο ή παραμελούν τα παιδιά τους (ή ακόμη και τα κακοποιούν σε άλλες περιπτώσεις) βρίσκουν βολικό να πετάξουν ένα γενικόλογο «είσαι καλύτερος από όλους, μπορείς να κάνεις τα πάντα», για να αποζημιώσουν για την έλλειψη ενδιαφέροντος. Βεβαίως αργά ή γρήγορα το παιδί θα νιώσει εξαπατημένο. Άρα το κίνητρο του γονιού και η συνεπής στάση του είναι πολύ σημαντικά.

Σχετικά με την επίδοση του παιδιού υπάρχει τα τελευταία χρόνια σε γονείς και εκπαιδευτικούς μια αυξανόμενη τάση της υπερβολικής επιβράβευσης για την ελάχιστη δυνατή προσπάθεια. Η απαίτηση για υψηλούς βαθμούς είναι τόσο πιεστική από πολλούς γονείς (σχεδόν εκφοβιστική προς τον εκπαιδευτικό), ακόμη και στο γυμνάσιο, για λόγους που μόνο η μαζική ψυχανάλυση μπορεί να εξηγήσει. Ίσως με τα μεγάλα νούμερα στους βαθμούς νιώθουν οι γονείς να ανεβαίνει η αξία τους. Έτσι όμως κάνουμε μεγάλο κακό σε μια ολόκληρη γενιά. Βγάζουμε μια γενιά σχεδόν αναλφάβητη, λόγω πολύ χαμηλών απαιτήσεων, η οποία αναρωτιέμαι πώς και πού θα οδηγήσει τη χώρα. Το βιβλίο «the smartest kids in the world» για το οποίο θα μιλήσω αναλυτικά σε άλλο άρθρο, και στο οποίο συγκρίνονται τα εκπαιδευτικά συστήματα διαφορετικών χωρών, βγάζει ξεκάθαρα συμπεράσματα. Η Φιλανδία έχει τα καλύτερα αποτελέσματα, όχι γιατί δίνει τα περισσότερα λεφτά (όπως θα βιαστεί να πει σύσσωμη η ελληνική αριστερά) αλλά γιατί έχει απαράμιλλα υψηλές απαιτήσεις από όλους τους μαθητές. Υπάρχει η προσδοκία δηλαδή να κάνουν τα παιδιά το καλύτερο που μπορούν σε σχέση με το δυναμικό τους. Στη χώρα μας συμβαίνει το αντίθετο. Έχουμε την ελάχιστη δυνατή προσδοκία από τα παιδιά μοιράζοντας έπαινο τόσο απλόχερα, που σχεδόν τα εξαπατούμε. Και ταυτόχρονα σπαταλάμε μια ολόκληρη γενιά επιβραβεύοντας την ήσσονα προσπάθεια.

Ακόμη και σε θέματα συμπεριφοράς, είναι πλέον κοινή εμπειρία η επιθετικότητα πολλών γονιών απέναντι σε εκπαιδευτικούς. Ακόμη και η παραμικρή ποινή για τις πιο κραυγαλέες συμπεριφορές σχολικού εκφοβισμού ακολουθείται από έξαλλους, μαινόμενους γονείς να βρίζουν και απειλούν διευθυντές και εκπαιδευτικούς με τις γνωστές ατάκες «και ποιος είσαι συ που θα μου πεις για το παιδί μου εμένα», «θα το πάω το θέμα πολύ ψηλά», «έχω γνωστούς στο υπουργείο και θα σου δείξω εγώ», «θα σου κάνω μήνυση» κλπ κλπ. Πολλοί συνάδελφοι προκειμένου να έχουν το κεφάλι τους ήσυχο κάνουν τα στραβά μάτια στους νταήδες γονείς, με αποτέλεσμα να μεγαλώνει μια γενιά που επιβραβεύεται για να εκφοβίζει τους συνομιλήκους και να καταβάλλει την ελάχιστη δυνατή (ή καθόλου) προσπάθεια στα μαθήματα. Παρατηρώ μάλιστα ότι αυτή η επιθετικότητα τα τελευταία χρόνια έχει αυξηθεί. Πιθανές εξηγήσεις μπορεί να είναι οι εξής: Πολλοί γονείς δεν νιώθουν καλά λόγω κρίσης, νιώθουν ταπεινωμένοι και βγάζουν όλη τους την εκδικητικότητα απέναντι σε αυτούς που βλέπουν ως εκπροσώπους του κράτους, τους εκπαιδευτικούς, αλλά φυσικά στους εκπροσώπους εκείνους που τους παίρνει (ενώ στον εφοριακό δεν τους παίρνει!…).Ένας άλλος λόγος είναι ότι νιώθουν ότι οποιαδήποτε κριτική απέναντι στο παιδί είναι κριτική απέναντι στους ίδιους ως γονείς και δεν αντέχουν άλλη κριτική. Παρά πάντως τους λεονταρισμούς υπεράσπισης του κανακάρη στο γραφείο του διευθυντή,  είναι πιθανόν ότι οι γονείς να κακοποιούν, το παιδί στο σπίτι όταν ενοχλήσει τους ίδιους (αλλά να το επιβραβεύουν όταν ενοχλήσει άλλους)! Τέλος υπάρχει και η απευθείας επιβράβευση των αντικοινωνικών συμπεριφορών, καθώς αυτό για κάποιους γονείς αυτό αποτελεί «φιλοσοφία ζωής» (τύπου «έτσι επιβιώνει κανείς στη ζούγκλα σήμερα»).

Μια άλλη όψη του μη βοηθητικού επαίνου είναι η απαίτηση άμεσης άντλησης ικανοποίησης και  μη ανοχή της αναβολής. Θέλουν να εισπράξουν (δώρα και επαίνους) αμέσως, πριν καν ολοκληρώσουν την προσπάθεια. Καλό είναι να δίνουμε ενθάρρυνση σε κάθε στάδιο, αλλά για τις υλικές επιβραβεύσεις να περιμένουμε να ολοκληρώσει το παιδί την εργασία του. Τονίζεται και πάλι, ότι πρέπει να μάθει το παιδί να εσωτερικεύει την επιβράβευση, αλλιώς αν είναι κάτι ξένο από εκείνο και ασυνάρτητο με την πραγματικότητα, θα έχουμε απλώς δημιουργήσει έναν approval addict, που θα προσπαθεί να ευχαριστήσει τους πάντες μήπως και εισπράξει λίγο από τον έπαινό τους. Αυτό βέβαια δεν είναι αυτοεκτίμηση αλλά ετεροεκτίμηση.

Τέλος, ο αλτρουισμός, η ευγένεια το ενδιαφέρον για τον άλλον είναι αξίες και συμπεριφορές που μαθαίνονται. Θα έπρεπε σε όλα τα σχολεία  ο αλτρουισμός να αποτελεί μάθημα, με έμπρακτα παραδείγματα. Θα πρέπει να  μάθουν τα παιδιά από μικρά να μην περιμένουν από κάποιον να τους ζητήσει βοήθεια, αλλά να αναπτύξουν την ενσυναίσθηση, ώστε να βλέπουν πότε μπορεί κάποιος να χρειάζεται βοήθεια και να έχουν το ρεπερτόριο λέξεων και συμπεριφορών που θα μπορούσε να βοηθήσει. Να αναρωτούνται: πώς θα μπορούσα να βοηθήσω , τι θα μπορούσα να κάνω;

Αυτή στάση ζωής πρέπει να είναι το πρώτιστο αντικείμενο εκπαίδευσης και αποτελεί την πραγματική παιδεία. Δεν θα ξεχάσω έναν άστεγο μια μέρα στο φανάρι. Αφού του έδωσα τα χρήματα για το χαρτομάντηλο, έφυγε, κοντοστάθημε και ξαναγύρισε. Μήπως θέλει κι άλλα λεφτά, αναρωτήθηκα. Μου είπε όμως: «Σας παρακαλώ προσευχηθείτε για μια κυρία που έχει το παιδί της άρρωστο με λευχαιμία».  Απαντώ «Πώς το λένε;» και μου λέει «Δεν ξέρω, δεν πρόλαβα να τη ρωτήσω». Κι επειδή το φανάρι έγινε πράσινο, έφυγα.

Προφανώς θα ήταν κάποια άλλη οδηγός στο φανάρι. Παρά την κατάσταση του, σκέφτηκε τον πόνο του άλλου. Κι όχι μόνο αυτό, ζήτησε κι από τρίτους να κάνουν κάτι. Αυτός ο άνθρωπος μου έδειξε την πραγματική έννοια της γενναιοδωρίας και του αλτρουισμού και πολλά καλομαθημένα και παραχαϊδεμένα  παιδιά μας σήμερα θα είχαν πολλά να διδαχθούν από το παράδειγμά του.

Πρεκατέ Βικτωρία, www.brightplanet.blogspot.gr, 13/3/2015

Πρόληψη σεξουαλικής βίας: πώς να μιλήσουμε στους εφήβους

Η σεξουαλική παρενόχληση (κυρίως κοριτσιών από συνομίληκα ή μεγαλύτερα αγόρια) είναι τμήμα του σχολικού εκφοβισμού και ο προάγγελος σοβαρότερων παραβιάσεων, όπως ο βιασμός σε ραντεβού (date rape) ή ο βιασμός σε φοιτητικό ξενώνα (campus rape)-και οι δύο μορφές πολύ συνηθισμένες, αν και στη χώρα μας δεν υπάρχουν καν οι αντίστοιχοι όροι, ίσως γιατί αντίστοιχα φαινόμενα δεν θεωρούνται ως βιασμοί ή είναι αποσιωπημένα σχεδόν στο σύνολό τους. Η πρόληψη μέσω της ενημέρωσης στους εφήβους αγόρια και κορίτσια) είναι εξαιρετικά σημαντική, για τους εξής δύο λόγους:

Α) Η πατριαρχική και σεξιστική νοοτροπία στη χώρα μας, το θεωρεί πολλές φορές ‘μαγκιά’ για το αγόρι να παρενοχλεί (π.χ. ‘να βάζει χέρι’) στα κορίτσια (και μάλιστα σε όσα περισσότερα κορίτσια γίνεται). Πολλές φορές τα αγόρια έχουν ήδη έμμεσα ή άμεσα μηνύματα από τους πατεράδες τους προς την ανοχή ή και την ενθάρρυνση της σεξουαλικής παρενόχλησης, έστω και αν οι συγκεκριμένοι γονείς, όταν καλούνται στο σχολείο δείχνουν ότι διαφωνούν με τις πράξεις του παιδιού τους. Ταυτόχρονα, η ίδια σεξιστική αντίληψη, ευρέως διαδεδομένη σε άντρες ΚΑΙ γυναίκες, θα κατηγορήσει το κορίτσι ότι ‘τα ήθελε’ ή ‘τον προκάλεσε’, ουσιαστικά ενθαρρύνοντας το αγόρι να συνεχίσει σε ακόμη περισσότερες πράξεις παρενόχλησης, που σε μεγαλύτερη ηλικία μπορεί να φτάσουν το βιασμό.

Β)Τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης, όπως και το Διαδίκτυο, παρέχουν σήμερα σε όλους τους εφήβους αφθονία σεξουαλικών και πορνογραφικών θεαμάτων όλων των ειδών, πολλά από τα οποία (εκτός από την προβολή της γυναίκας ως αντικειμένου)  έχουν έμμεσα ή άμεσα μηνύματα βίας και βιασμού ως δήθεν φυσιολογικό μέρος της ανθρώπινης σεξουαλικότητας και μάλιστα της γυναικείας επιθυμίας. Έτσι κάποια αγόρια μεγαλώνουν με μια διαστρεβλωμένη αντίληψη της σεξουαλικότητας, την οποία στη συνέχεια κάνουν πράξη στα πιο ευάλωτα και φοβισμένα κορίτσια γύρω τους.

Πώς μπορεί ο εκπαιδευτικός ή ο γονιός να προλάβει να μιλήσει στους εφήβους για το θέμα αυτό;

Καταρχήν, να μη το φοβηθεί. Συνήθως μιλούμε πιο άνετα για τις άλλες μορφές σχολικού εκφοβισμού, αλλά αυτήν προσπαθούμε να την αναφέρουμε όσο πιο σύντομα και συνοπτικά γίνεται. Όμως τα παιδιά εκτίθενται συνεχώς σε μηνύματα σεξουαλικής βίας είτε μέσα από το Διαδίκτυο, είτε από ταινίες, είτε μέσω της πορνογραφίας, είτε κάποιες φορές, μέσα από μηνύματα στην ίδια την οικογένεια. Σε μια ηλικία, όπου το ενδιαφέρον τους για το σεξ σχεδόν μονοπωλεί την προσοχή τους, είναι πολύ σημαντικό να τους μιλήσουμε απλά και ανθρώπινα, ώστε να μην τραυματιστούν και να μην τραυματίσουν άλλους. Κάποια βασικά σημεία που είναι σκόπιμο να θίξουμε είναι τα εξής:

-Τι είναι σεξουαλική παρενόχληση: οποιαδήποτε μορφή (λεκτική ή σωματική) σεξουαλική προσέγγισης, που φέρνει το άλλο άτομο σε στενάχωρη θέση, που προκαλεί φόβο, ντροπή, υποτίμηση και ψυχικό πόνο είναι σεξουαλική παρενόχληση και δεν πρέπει να συμβαίνει. Στην εφηβική ηλικία, σίγουρα θα υπάρξουν και αδέξιες προσεγγίσεις από κάποια αγόρια. Όταν αυτό όμως γίνεται κατ’ εξακολούθηση, όταν αδυνατούν να λάβουν τα μηνύματα του άλλου ατόμου ότι δυσανασχετεί, ή επιμένουν χωρίς να τους νοιάζει, τότε έχουμε παραβίαση των ορίων του άλλου ατόμου και συνεπώς, παρενόχληση. Είναι σημαντικό να διαλευκανθούν κι επιδιορθωθούν οι νοητικές διαστρεβλώσεις των αγοριών σχετικά με την παρενόχληση, όπως «στα κορίτσια τους αρέσει να τους βάζεις χέρι, ακόμη κι αν λένε όχι» ή «είναι δικαίωμα του αγοριού να προκαλεί με χυδαία γλώσσα τα κορίτσια». Επίσης, κάποια παιδιά, λόγω των οικογενειακών τους βιωμάτων, απλά δεν έχουν όρια σε σχέση με το σωματικό χώρο του άλλου και εδώ είναι σημαντικό να συζητηθεί η έννοια του  σωματικού χώρου» (π.χ. ένα περίπου μέτρο για μια άνετη συνομιλία με μη οικείο άτομο/ δεν αγγίζουμε μη οικεία άτομα παρά μόνο στην πλάτη ή στον ώμο/σε μια ερωτική σχέση σεβόμαστε το ‘όχι’ σε οποιαδήποτε ανεπιθύμητη επαφή).

-Συζητούμε με τα παιδιά τους κινδύνους της πορνογραφίας: τα παιδιά, ειδικά τα αγόρια, θα εκτεθούν αργά ή γρήγορα σε πορνογραφία, οπότε αν είναι ενημερωμένα θα ξέρουν πώς να τη χειριστούν. Πρέπει να γνωρίζουν ότι ένα μεγάλο ποσοστό των θεαμάτων πορνογραφίας, παρουσιάζουν μη υγιή ανθρώπινη σεξουαλικότητα, συχνά παραφιλικές συμπεριφορές, που αναφέρονται αναλυτικά στα εγχειρίδια ψυχιατρικής. Το γεγονός ότι κάποιες συμπεριφορές παρουσιάζονται σήμερα κατά κόρον είτε στα περιοδικά, είτε στην τηλεόραση, δεν σημαίνει ότι είναι και φυσιολογικές, άρα ας μην έχουν τα πορνοπεριοδικά ως πηγή προτύπων. Επίσης, σε όλα τα πορνογραφικά θεάματα,    η γυναίκα (ή/και ο άνδρας) παρουσιάζονται ως σεξουαλικά αντικείμενα κι όχι ως άτομα. Ο άνθρωπος ευτελίζεται σε μια αποκομμένη απεικόνιση γεννητικών οργάνων που πραγματοποιούν μια βιολογική λειτουργία. Πρέπει να πούμε στα παιδιά ότι η υγιής ανθρώπινη σεξουαλικότητα είναι συνυφασμένη με συναίσθημα κι αισθητική κι όχι με τον ευτελισμό της λειτουργίας σε κατάσταση ζώου (ή ακόμη χειρότερη,καθώς η πορνογραφία μπορεί να γίνει εθιστική εμμονή).

-Είναι σημαντικό τα παιδιά να καταλάβουν το αντίκτυπο που μπορεί να έχει η δική τους ‘πλάκα’ στον ψυχισμό των άλλων. Η βία, η παραβίαση των ορίων του άλλου, είναι πάντα λάθος και ποτέ χωρίς αρνητικές συνέπειες. Το θύμα νιώθει ντροπή, ταπείνωση, ψυχικό πόνο,θυμό και άγχος ότι η παραβίαση θα επαναληφθεί. Ταυτόχρονα η αυτοεκτίμηση του θύματος πέφτει, με πιθανότητα μελλοντικών τραυμάτων, που θα το κυνηγούν σε όλη του τη ζωή, ειδικά αν η παρενόχληση είναι παρατεταμένη. Αυτό που ο θύτης αντιλαμβάνεται ως απόλαυση είναι ψυχική οδύνη για το κορίτσι, ακόμη κι αν δεν μιλά, λόγω του στίγματος, της ντροπής και της κατηγορίας που πολλά κορίτσια θα αντιμετώπιζαν αν μιλούσαν. Θα ήθελαν οι ίδιοι ή οι αδελφές τους να βρίσκονταν στη θέση τους;

-Είναι σημαντικό να πούμε στα αγόρια ότι η σεξουαλική παρενόχληση δεν είναι ούτε μαγκιά ούτε δείχνει ανδρισμό. Πραγματικός ανδρισμός είναι να καταφέρουν να προσελκύσουν μια κοπέλα με την αξία τους, με καλό τρόπο, με αμοιβαίο σεβασμό, όπως επίσης πραγματικός ανδρισμός είναι να υπερασπιστούν μια κοπέλα που θυματοποιείται από άλλα αγόρια σε μια παρέα (αντί να γελούν ή να συμμετέχουν οι ίδιοι).Η απομυθοποίηση της παρενόχλησης στα αγόρια  ως δειλία, ανανδρία κι ανασφάλεια, είναι πολύ αποτελεσματικός τρόπος να προληφθεί, ιδιαίτερα αν η συζήτηση γίνει από κάποιον άνδρα, που θεωρούν ως πρότυπο.

- Είναι σημαντικό επίσης να γίνει μια συζήτηση για τη δυναμική της βίας γενικότερα. Η σεξουαλική παρενόχληση δεν έχει ως αποκλειστικό στόχο το σεξ, αλλά την επιβολή ισχύος. Η επιβολή ισχύος είναι συχνά εθιστική, για αυτό π.χ. στους βιασμούς στα Πανεπιστήμια στην Αμερική έχει βρεθεί ότι ένας μικρός αριθμός ατόμων (4-5) μπορεί να διαπράξουν το 90% των βιασμών σε ένα Πανεπιστήμιο μέχρι να πιαστούν. Η επιβολή ισχύος και η κακοποίηση του άλλου έχουν  δραματικά αποτελέσματα στον ψυχισμό του θύματος, αλλά και του θύτη. Θα είναι αδύνατον ο ίδιος ο θύτης αργότερα να νιώσει εμπιστοσύνη στον εαυτό του, ασφάλεια στη δική του οικογένεια ή αισιοδοξία αν αντιμετωπίσει δυσκολίες, καθώς η συνείδηση είναι ο βασικός ρυθμιστικός παράγοντας ψυχικής γαλήνης (όσο κι αν νομίζουν ότι δεν έχουν πρόβλημα με τη συνείδησή τους).Με κάποιο τρόπο όσα δίνουμε στη ζωή (καλά ή κακά) επιστρέφουν αργά ή γρήγορα πίσω, οπότε δεν μπορούν να περιμένουν ότι δεν θα υπάρξει ποτέ κανένα αντίκτυπο για τους ίδιους. Θα πρέπει να αυτοπεριορίζονται και να αναρωτιούνται αν η κίνησή τους είναι σωστή ή αν θα πληγώσει κάποιον.  

-Μεγάλη προσοχή στην κατανάλωση αλκοόλ: οι έφηβοι πρέπει να γνωρίζουν ότι σε συνθήκες μέθης, οι όποιες αναστολές μειώνονται δραστικά και στο αγόρι και στο κορίτσι, με αποτέλεσμα να έχουμε πολλούς βιασμούς π.χ. σε φοιτητικά πάρτυ, όπου το κορίτσι δεν είχε την συγκρότηση εκείνη τη στιγμή να πει 'όχι' και οι γύρω εκμεταλλεύτηκαν την κατάσταση. Η προσωρινή βραδινή μέθη δεν εξαφανίζει φυσικά την ψυχική οδύνη που προκαλεί ο βιασμός κι η οποία μπορεί να παραμείνει για ολόκληρη ζωή. Θα πρέπει τα παιδιά να μην πειραματίζονται με την ύπουλη φύση της αλκοόλης και να έχουν κανόνες ασφαλείας (π.χ. μέχρι πόσο θα πιω, τι ποτό, πώς θα γυρίσω σπίτι, με τι ηλικίας άτομα κάνω παρέα, πάντα θα είμαι μαζί με μια φίλη/ο κλπ.) Σύμφωνα με έρευνες, τα παιδιά που είναι υπερβολικά υπερπροστατευμένα από το σπίτι ή που δεν έχουν ενημέρωση σχετικά με τους κινδύνους του αλκοόλ, αλλά και της σεξουαλικής παρενόχλησης είναι πιο ευάλωτα.   Πάντα θα πρέπει να έχουν έλεγχο του εαυτού τους και να λένε ‘όχι’ σε κάθε κίνηση που δεν θέλουν να συμβεί, ακόμη κι αν πρόκειται για το ίδιο τους το αγόρι. Και τέλος, τα αγόρια θα πρέπει να γνωρίζουν ότι επειδή έχουν τη δυνατότητα να κάνουν κάτι χωρίς άμεσες συνέπειες για τους ίδιους, δεν σημαίνει ότι θα πρέπει να το κάνουν: οφείλουν να σκεφτούν τις συνέπειες στο άλλο άτομο σαν να ήταν αδελφή ή μάνα τους. Η έλλειψη σεβασμού προς τους άλλους  οδηγεί αδιαμφησβήτητα  στην έλλειψη σεβασμού προς τον εαυτό και στη σταδιακή καταρράκωση οποιασδήποτε αυταξίας, που θα τους συνοδεύει σε όλη τους τη ζωή. Δεν είναι λίγοι οι άνδρες ενήλικες που υποφέρουν σιωπηλά για μια ολόκληρη ζωή από τύψεις για κάτι που έκαναν στη νεαρή ηλικία σε κάποια κοπέλα και τρέμουν μη συμβεί κάτι αντίστοιχο στις κόρες τους. Η δήθεν απόλαυση ήταν στιγμιαία, όμως η βασική ενέργεια που διέπει μια ανθρώπινη  αλληλεπίδραση (σεβασμός ή εκμετάλλευση) είναι αυτό που δεν σβήνει με τίποτα από το νου, όσα χρόνια κι αν περάσουν.

Πρεκατέ Βικτωρία, www.brightplanet.blogspot.gr, 23/2/2015

 

Υ.Γ. Βλέπε επίσης "Αγωγή Διαφυλικών Σχέσεων στους Εφήβους"

Έλεος: μια παρεξηγημένη έννοια

Ίσως η λέξη «έλεος» να ακούγεται ως μια αδιάφορη, παρωχημένη έννοια, άσχετη με τη σημερινή πραγματικότητα, έννοια που αφορά μόνο παλιομοδίτες κληρικούς κατά τη διάρκεια κυριακάτικου κηρύγματος. Δεν είναι έτσι όμως. Η παρεξηγημένη έννοια του ελέους έχει να κάνει με τη συγχώρεση, αλλά και τη ψυχική εκείνη γενναιοδωρία, που αγγίζει κάθε πτυχή της καθημερινής μας ζωής, είναι εκείνος ο χώρος που παρεμβαίνει ανάμεσα στη ματαίωση και το θυμό. Η έννοια του ελέους είναι εκείνη που ‘μαλακώνει’ κάθε σκληρό συναίσθημα, που στρογγυλεύει κάθε οξεία γωνία, που αμβλύνει κάθε κοφτερή γραμμή. Δεν έχει σχέση με τον οίκτο που εκλιπαρεί εκείνος που νιώθει σε κατώτερη θέση. Είναι η ενέργεια εκείνη, που πηγάζει πρώτα από όλα από μέσα μας, πριν προλάβουν η κατάκριση, η καταδίκη, ο θυμός, η αυτοκατηγορία να πετάξουν τα δηλητηριώδη στιλέτα τους. Εκεί ενδιάμεσα, έρχεται το έλεος να πει: «ΟΚ…ΟΚ… χαλάρωσε…δεν ήρθε το τέλος του κόσμου…όλα είναι καλά…πάμε παρακάτω». Το έλεος έχει να κάνει με την χαλάρωση της αυστηρότητας προς τους άλλους, και κατά συνέπεια προς τον εαυτό μας. Το έλεος είναι η φυσική κι αδιάλειπτη προσέγγιση του Θεού προς εμάς  (ίσως όχι όλων των κληρικών, αλλά σίγουρα του Θεού..)

Αυτό σημαίνει ότι θα γίνουμε σαν τα κακομαθημένα, χωρίς ενοχές παιδιά που βλέπουμε τόσο συχνά σήμερα; Όχι βέβαια. Εξάλλου, αυτά τα ‘κακομαθημένα’ παιδιά συχνά έχουν υπερβολικά ποσά ασυνείδητης ενοχής, που εκδηλώνεται ως άγχος, στρες, εθισμός, καθώς ασυνείδητα περιμένουν μια άγνωστη, ασαφή τιμωρία, κάποια στιγμή, κάπως, από κάποιον… Η υπερβολικά ενοχή είναι πολύ δύσκολο να απορριφθεί, γιατί είναι καλά κρυμμένη και δεν γνωρίζουμε καν ότι υπάρχει. Η παρουσία της φαίνεται από τα αποτελέσματά της: απουσία επιτυχίας, απουσία ικανοποίησης κι απουσία αγάπης στη ζωή μας. Ως έθνος μπορούμε να το καταλάβουμε αυτό. Αν είμαστε από τους πιο δυστυχισμένους λαούς στον κόσμο και αν είμαστε τόσο αποδυναμωμένοι να αντιδράσουμε, τότε σίγουρα έχουμε πολύ μεγαλύτερα ποσά ενοχής από όσο νομίζουμε...

Τι μπορούμε να κάνουμε; Να σταματήσουμε την άρνηση, να σταματήσουμε να κρυβόμαστε πίσω από το δάχτυλό μας. Να ζητήσουμε από το Θεό, την πηγή του κάθε ελέους, να μας δείξει πού υπάρχει η κρυμμένη ενοχή, να της ρίξει φως και να μας απελευθερώσει. Αν δεν απελευθερωθούμε από την ενοχή, δεν μπορούμε να προχωρήσουμε μπροστά, ούτε ως άτομα, ούτε ως κοινωνία, ούτε ως έθνος. Όταν επιτρέψουμε στο Θεό να μας δείξει λίγο λίγο -όσο αντέχουμε- πού κρύβουμε αυτήν την αρχαία ενοχή και αν επιτρέψουμε στον εαυτό μας να την αλλάξει, τότε αρχίζουμε να βλέπουμε τη σοφία του Θεού ακόμη και πίσω από τις πιο δύσκολες καταστάσεις, τότε αρχίζει σιγά σιγά η ζωή μας να μεταμορφώνεται. Ξεφεύγουμε από τη μιζέρια, νιώθουμε λιγότερο εγκαταλελειμμένοι κι ανήμποροι, νιώθουμε πιο άξιοι και ίσοι με τους άλλους- είτε σε σχέση με τους άλλους συμπολίτες, είτε σε σχέση με τους άλλους λαούς. Είναι καιρός πια να αφήσουμε τον αρχαίο εγωκεντρισμό και διαφθορά και να αποτανθούμε σε Εκείνον που είναι ο μόνος που μπορεί να λύσει το γόρδιο δεσμό της ενοχής, αλλά και να μας απελευθερώσει από το αίσθημα κατωτερότητας κι ανημπόριας μια για πάντα. Όταν ελευθερωθούμε από το πέπλο της ενοχής που εμποδίζει την σύνδεσή μας με το Θεό, θα νιώσουμε μεγάλη ανακούφιση και θα μπορέσουμε επιτέλους, και ως άτομα και ως έθνος, να έχουμε ξανά πρόσβαση στη δύναμη εκείνη που θα μας βοηθήσει να προχωρήσουμε μπροστά κάνοντας το καλό. Θα έχουμε τη δύναμη να ανακτήσουμε τα όνειρά μας, να χρησιμοποιήσουμε τα ταλέντα μας, να αξιοποιήσουμε το δυναμικό μας (που είναι τεράστια και ως άτομα και ως λαός), όσο κι αν το βήμα προς την επιτυχία μας τρομάζει στην αρχή. Αν δεν αντιμετωπίσουμε την ενοχή κι αν δεν ανακτήσουμε την πνευματική μας σύνδεση, τότε απλά θα πηγαίνουμε γύρω γύρω σε κύκλους-δεν θα προχωρήσουμε μπροστά.

Αν όμως έχουμε το θάρρος να δούμε κατάματα την ρίζα της ενοχής και να ζητήσουμε βοήθεια από το Θεό να αλλάξουμε, τότε θα νιώσουμε ότι μας αγαπά, ότι μας υποστηρίζει, τότε θα νιώθουμε πανίσχυροι. Θα νιώθουμε ότι τα λάθη μας δεν μας μειώνουν στα μάτια του Θεού κι έτσι δεν θα Τον αποφεύγουμε. Ακόμη κι αν ξεκινήσουμε από τα πιο μικρά και καθημερινά (ο Θεός τα γνωρίζει όλα ούτως ή άλλως), αλλά έστω να Του εξομολογηθούμε στην προσευχή μας  έστω και τα πιο μικρά. Σιγά σιγά το έλεος θα αρχίσει να ριζώνει στην καρδιά μας και θα νιώθουμε την ανακούφιση σχεδόν σαν να την ακουμπάμε.

Τότε μπορούμε να γίνουμε κι εμείς δευτερογενής πηγής ελέους: Το έλεος θα έρχεται στις οικογενειακές μας σχέσεις, και θα αναθερμαίνει εκείνες τις παγωμένες ή αποκομμένες σχέσεις λόγω μιας τυχαίας παρεξήγησης. Θα έρχεται για να δικαιολογεί αλλά και να απαλαίνει τον πόνο της προδοσίας, βοηθώντας μας να κατανοήσουμε τη θέση του άλλου αλλά και τη δική μας. Θα μας βοηθά στην αυτοσυγχώρεση όταν μας κατακλύζουν αρνητικά συναισθήματα όπως ζήλια και οργή, βοηθώντας μας να καταλάβουμε την αιτία και να την ξεπεράσουμε. Θα έρχεται να μας στηρίζει όταν αντιμετωπίζουμε δυσκολίες και μοναξιά, όταν τα πράγματα δεν εξελίσσονται με τον τρόπο που περιμέναμε, όταν έρχεται η λεγόμενη ‘αποτυχία’. Το έλεος απομακρύνει το κεντρί της ενοχής, που συχνά συνοδεύει την ‘αποτυχία’ ακόμη κι όταν δεν φταίμε και το γνωρίζουμε. Ό,τι κι αν συμβαίνει, γνωρίζουμε ότι έχει κάποιο σκοπό κι αντί να αναλωνόμαστε σε σκέψεις κατάθλιψης, τρόμου ή αυτό-απαξίωσης, δείχνουμε έλεος προς τον εαυτό μας. Αναρωτιόμαστε «Πώς θα αντιδρούσε ο Θεός του ελέους σε κάτι τέτοιο;» Η απάντηση ίσως είναι πολύ πιο απλή, πρακτική  κι ανθρώπινη από όσο περιμένουμε.  Το έλεος είναι απαραίτητο για τους ηλικιωμένους εκείνους ανθρώπους, που κοντά στο τέλος της ζωής τους νιώθουν ότι δεν έχουν τίποτα καλό να περιμένουν, αλλά γεμάτοι από πικρία κι απογοήτευση για αυτά που πιθανόν δεν κατάφεραν, για τα λάθη και τις προδοσίες που ίσως οι ίδιοι έπραξαν, για όσα η ζωή δεν τους έδωσε, γίνονται κυνικοί, ζηλιάρηδες και γκρινιάρηδες, απωθώντας τους άλλους ακόμη περισσότερο. Χρειάζεται να δώσουν  έλεος στον εαυτό τους, γιατί αυτός είναι πολύ επώδυνος τρόπος να αποχαιρετήσουν τη ζωή. Εξάλλου το θαύμα του ελέους και της αγάπης, δεν περιορίζεται από χρόνια ή χρονικά περιθώρια. Αυτό που μπορεί να γίνει τα τελευταία λεπτά, μπορεί να ανατρέψει την εικόνα ολόκληρων δεκαετιών. Έλεος στο σούρουπο της ζωής.

Ο λαός μας πάντως δεν είναι από τους πιο ανηλεείς στον πλανήτη… Για παράδειγμα, μόνο η έλλειψη ελέους μπορεί να δικαιολογήσει τη στάση των αμερικανών πολιτών απέναντι στους άστεγους και φτωχούς συμπολίτες τους: «Ας πρόσεχαν…οι ίδιοι φταίνε που είναι σε αυτήν την κατάσταση». Η μεγαλύτερη αντίδραση στην κοινωνική ιατρική περίθαλψη που προσπάθησε να περάσει ο Ομπάμα, ερχόταν από τον ίδιο το λαό, ο οποίος δεν ήθελε να δείξει κανένα έλεος σε εκείνους που δεν τα κατάφεραν, ρίχνοντας το φταίξιμο στους ίδιους, με τη δικαιολογία της τεμπελιάς… Όμως αυτό δεν αληθεύει. Υπάρχουν χιλιάδες λόγοι για τους οποίους μπορεί κάποιος να βρεθεί στο περιθώριο, χιλιάδες λόγοι που δεν μπορεί να τους ελέγξει. Όμως η ενοχοποίησή τους ίσως είναι η εύκολη λύση, αλλιώς καλούμαστε να κάνουμε κάτι για τους βοηθήσουμε και να επιδιορθώσουμε την αδικία. Αυτή η στάση έλλειψης ελέους είναι προϊόν συστηματικής προπαγάνδας στοχοποίησης των αδύναμων. Έτσι πεθαίνουν άνθρωποι στο δρόμο  καθημερινά στην πιο πλούσια χώρα του κόσμου κι οι περαστικοί σκέφτονται «ας πρόσεχαν…». Δυστυχώς η ίδια στάση έλλειψης ελέους φαίνεται ότι μετανάστευσε και σε άλλα κράτη.  Μου έλεγε μια γνωστή μου από τη Βραζιλία ότι κι εκεί, ο μεγαλύτερος αντίπαλος στα μέτρα κοινωνικής πολιτικής του πρώην προέδρου Λούλα ήταν ο ίδιος ο κόσμος, τουλάχιστον μια μερίδα του, που μιμούμενος τους αμερικανούς, προτείνει: «Οι ίδιοι φταίνε που κατέληξαν έτσι». Και στη Βραζιλία ειδικά, στη χώρα των αντιθέσεων και των φαβέλων, μια τέτοια θέση δεν έχει καμία σχέση με την πραγματικότητα. Αλλά φαίνεται ότι η έλλειψη ελέους είναι μια ακόμη στάση που μεθοδευμένα και συστηματικά προσπαθούν να περάσουν από τα ΜΜΕ. Τότε ο λαός θα γίνει βασιλικότερος του βασιλέως στις αδικίες που προσπαθούν να περάσουν οι διάφοροι ‘δημοκρατικοί’ τύραννοι. Αυτή θα είναι η πραγματική εξαθλίωση, γιατί είναι η απόλυτη πνευματική εξαθλίωση. Ευτυχώς στη χώρα μας δεν υπάρχει, τουλάχιστον όχι ακόμη, κάτι τέτοιο. Αλλά πρέπει να επαγρυπνούμε: Κι εδώ προσπάθησαν να εισάγουν τη στοχοποίηση κοινωνικών ομάδων, αλλά και την καλλιέργεια ζήλειας κι απαξίωσης μεταξύ επαγγελματικών ομάδων. Ο στόχος είναι αυτός. Να βλέπουμε το συνάνθρωπο να πεθαίνει στο πεζοδρόμιο και να λέμε «Τα ‘θέλε και τα ‘παθε. Ο ίδιος φταίει». Αυτός είναι ο στόχος τους και σε αυτόν θα πρέπει να αντισταθούμε.

Καθώς λοιπόν σήμερα είναι μια ιδιαίτερη μέρα, που ελπίζουμε ότι θα μπορέσει να φέρει τον άνεμο της αλλαγής στη χώρα μας, η δική μου ευχή είναι αυτή του ελέους. Να ψηφίσει ο κόσμος, όχι μόνο με γνώμονα το ατομικό συμφέρον, αλλά με γνώμονα το καλό του άλλου και της πατρίδας. Με αγάπη και πόνο και έλεος για αυτήν την ταλαίπωρη πατρίδα που έχει υποστεί τόσες ταπεινώσεις. Αυτή είναι η ευχή μου κι όσοι περισσότεροι από εμάς ειλικρινά ψηφίσουμε με γνώμονα το καλό όλων των άλλων, τόσο πιο πολύ κι ο Θεός θα μας βοηθήσει.

Όσο για τις κραυγές του φόβου, με τις οποίες φάλτσα κι υστερικά προσπαθούσαν τις τελευταίες εβδομάδες να εκβιάσουν τον ελληνικό λαό, μου θύμισαν τις φωνές του εσωτερικού πειρασμού, όταν προσπαθεί να μας αποτρέψει από το να κάνουμε εκείνο που γνωρίζουμε ότι είναι σωστό. Το μήνυμα του είναι «Αν τολμήσεις, να δεις τι έχεις να πάθεις». Όπως όμως και στην ατομική μας πορεία, έτσι και στη συλλογική, αυτός που μας προστατεύει, δεν είναι αυτός που απειλεί. Αυτός που μας προστατεύει τόσες χιλιάδες χρόνια τώρα, δεν απειλεί και δεν εκβιάζει, αλλά ζητά από εμάς να κάνουμε αυτό που νομίζουμε ότι είναι σωστότερο για το καλό όλων κι από εκεί και πέρα να έχουμε πίστη. Με αυτήν την εμπιστοσύνη και την απελευθέρωση από την ενοχή, ίσως αρχίσουμε σιγά σιγά να ανακτούμε τη σύνδεση εκείνη με το Θεό, που θα μας δώσει την δύναμη να προχωρήσουμε μπροστά και να δημιουργήσουμε το καλό, το ωραίο και το αληθινό. Χωρίς να εναποθέτουμε όλες μας τις ελπίδες σε έναν ηγέτη-σωτήρα, σαν την αφελή παιδούλα, αλλά συνειδητά ακουμπώντας στην μόνη πραγματική πηγή δύναμης, που είναι η πνευματική. Ας ξεσκονίσουμε σιγά σιγά τις αρχαίες εκείνες μνήμες της ενδυνάμωσης, όπου ο καθένας από εμάς είχε τη δύναμη να αλλάξει τη μοίρα του τόπου προς το καλύτερο, γιατί είχε ζωντανή την πίστη του και τη σύνδεση του με την πνευματική πηγή. Ίσως είναι καιρός να ξεφύγουμε από το τέλμα της αυτό-απαξίωσης και της ανημπόριας. Αν πραγματικά το θελήσουμε, ο Θεός θα είναι δίπλα μας…

Βικτωρία Πρεκατέ, www.brightplanet.blogspot.gr, 25/1/2015