Στην παρένθετη μητρότητα, υφίστανται διαφορετικοί πιθανοί συνδυασμοί σε σχέση με την παρουσία γενετικού υλικού των υποψηφίων γονέων, όπως:
1. Ωάριο υποψήφιας μητέρας, σπερματοζωάριο υποψηφίου πατέρα. 2.Ωάριο παρένθετης μητέρας, σπερματοζωάριο υποψηφίου πατέρα. 3. Ωάριο δότριας μητέρας (άλλο άτομο από την παρένθετη), σπερματοζωάριο υποψηφίου πατέρα. 4. Ωάριο υποψήφιας μητέρας σπερματοζωάριο δότη πατέρα. 5. Ωάριο παρένθετης μητέρας σπερματοζωάριο δότη πατέρα. 6. Ωάριο δότριας μητέρας, σπερματοζωάριο δότη πατέρα.7. Ωάριο παρένθετης μητέρας και σπερματοζωάριο συντρόφου της παρένθετης μητέρας.
Καταλαβαίνουμε ότι ο αριθμός των ατόμων που εμπλέκονται στην γονεϊκότητα αυξάνεται (στην περίπτωση 6, μιλάμε για 5 άτομα). Συνεπώς, η διαδικασία εμπεριέχει πολυδιάστατα ψυχολογικά, κοινωνικά, ηθικά και νομικά ζητήματα, όπως:
1. Παρότι, η παρένθετη εγκυμοσύνη θεωρείται δωρεάν προσφορά, στην πράξη (και σε πολλές χώρες στο εξωτερικό) είναι εγκυμοσύνη επί πληρωμή (δεκάδων χιλιάδων ευρώ). Είναι λοιπόν μια εμπορευματοποίηση του γυναικείου σώματος; Είναι ένας τρόπος εκμετάλλευσης φτωχών γυναικών ως μηχανές αναπαραγωγής;
2. Γνωρίζουμε από την ψυχολογία πόσο σημαντικός είναι ο δεσμός που αναπτύσσεται μεταξύ γυναίκας και εμβρύου στην διάρκεια της εγκυμοσύνης. Οι έγκυες ενθαρρύνονται να τραγουδούν και να μιλούν στο έμβρυο, το οποίο από πολύ νωρίς αναγνωρίζει την φωνή τους και επηρεάζεται από την ψυχολογική τους κατάσταση. Πώς αναπτύσσεται αυτός ο δεσμός όταν η έγκυος γυναίκα δεν αναγνωρίζει το παιδί ως δικό της; Στην έρευνα των Turk & Terzioglu και Ciccarelli &Beckman, οι παρένθετες μητέρες ανέφεραν: "Ποτέ δεν το ένιωσα σαν παιδί μου", "Δεν είναι παιδί μου, απλώς το μεταφέρω" ," Νιώθω σαν ξενοδοχείο", " Δεν νιώθω καμία δέσμευση προς το παιδί, γιατί ξέρω ότι δεν ανήκει σε εμένα ", "Ένιωσα ένοχη που δεν στεναχωρήθηκα όταν μου το πήραν". Τι αντίκτυπο θα έχει στο έμβρυο, όταν η παρένθετη μητέρα που το κυοφορεί σκέφτεται και νιώθει με αυτόν τον τρόπο; Θα είναι η παρένθετη μητέρα το ίδιο προσεκτική (με θέματα υγείας, όπως κάπνισμα, αλκοόλ, φάρμακα κλπ.) όπως αν ήταν δικό της παιδί;
3.Εγείρονται σημαντικά ηθικά και νομικά ζητήματα αν υπάρξουν επιπλοκές στην εγκυμοσύνη και χρειαστούν παρεμβατικές ιατρικές διαδικασίες, όπως αμνιοκέντηση, καισαρική τομή, ή ακόμη και τερματισμός της εγκυμοσύνης. Πολλές φορές η παρένθετη μητέρα υποχρεούται να συναινέσει σε διαδικασίες με τις οποίες δεν συμφωνεί.
4. Όσο κι αν έχει προχωρήσει η μαιευτική επιστήμη, εξακολουθεί να υπάρχει ρίσκο στην γέννα (με φυσικό ή τεχνητό τρόπο). Στις επαναλαμβανόμενες εγκυμοσύνες μιας 'επαγγελματία' παρένθετης μητέρας, το ρίσκο αυξάνεται.
5. Τι συμβαίνει αν το παιδί που γεννηθεί έχει κάποια ανωμαλία ή αναπηρία και οι υποψήφιοι γονείς δεν το επιθυμούν;
6. Η μελέτη του Vasanti Jadva στο ΗΒ ανάφερε ότι σημαντικό ποσοστό παρένθετων μητέρων χρειάστηκε συμβουλευτική μετά την γέννα, καθώς βίωσαν κατάθλιψη ή και απώλεια, καθώς ο δεσμός που αναπτύσσεται στην εγκυμοσύνη δεν είναι εύκολο να ελεγχθεί, ακόμη κι αν η μητέρα γνωρίζει ότι θα της πάρουν το παιδί.
7. Σε παραδοσιακές κοινωνίες, όπου η ικανότητα κυοφορίας ταυτίζεται με την αξία μιας γυναίκας, η παρουσία ενός τρίτου προσώπου στην τεκνογονία, μπορεί να επιφέρει εντάσεις στην σχέση του ζευγαριού, ειδικά αν υπάρχουν τακτικές επαφές του ζευγαριού με την παρένθετη μητέρα.
8. Τι γίνεται αν η παρένθετη μητέρα αποφασίσει ότι δεν θέλει να αποχωριστεί το βρέφος που μόλις γέννησε; Στο παράδειγμα του “Baby M” το 1985, η κυρία Mary Beth Whitehead υπέγραψε να είναι παρένθετη μητέρα στο ζευγάρι του κυρίου και κυρίας Stern.Μετά την γέννα όμως αρνήθηκε να παραδώσει το βρέφος στο ζευγάρι. Το δικαστήριο αποφάσισε ότι ισχύει το συμβόλαιο που είχαν υπογράψει και τερμάτισε οποιοδήποτε γονεϊκό δικαίωμα στην παρένθετη. Τρία χρόνια αργότερα, όμως το Ανώτατο Δικαστήριο “New Jersey Supreme Court” ανέτρεψε την απόφαση, με το σκεπτικό ότι η παρένθετη υπέγραψε υπό την πίεση οικονομικών και κοινωνικών παραγόντων και επέτρεψε στην παρένθετη μητέρα να επισκέπτεται τακτικά το παιδί.
9. Το παιδί έχει ερωτηθεί αν επιθυμεί να γεννηθεί μέσω παρένθετης μητέρας και να υποστεί το τραύμα αποχωρισμού από το βιολογικό σώμα με το οποίο έχει συνδεθεί κατά την διάρκεια της εγκυμοσύνης; Έχει ερωτηθεί αν επιθυμεί να στερηθεί την συνέχιση αυτού του δεσμού, στερούμενο, μεταξύ άλλων, τον θηλασμό;
10. Αν μια έγκυος γυναίκα από δοτά ωάρια και δοτά σπερματοζωάρια δώσει το βρέφος μετά την γέννα και εισπράξει χρήματα, αυτό θεωρείται πώληση παιδιού και είναι παράνομο. Στην περίπτωση της παρενθετότητας η ίδια κίνηση είναι νόμιμη, επειδή έχει προσυμφωνηθεί ότι η εγκυμοσύνη θα γίνει για αυτόν τον σκοπό; Πόση απόσταση έχει η παρενθετότητα από το ζευγάρι που πλησιάζει μια νεαρή φτωχή έγκυο με ανεπιθύμητη εγκυμοσύνη και της προσφέρει χρήματα για να γεννήσει και δώσει το μωρό της;
11. Θα δημιουργηθεί μια "αγορά" παρένθετων μητέρων ,όπου οι νέες, γερές και πιο υγιείς θα πληρώνονται περισσότερα για να 'φιλοξενήσουν' υποψήφια έμβρυα; Ποιες ανάγκες προηγούνται; Εκείνες των γονέων ή εκείνες του παιδιού;
12. Ποιο το αντίκτυπο στο παιδί όταν αργότερα μάθει πώς γεννήθηκε; Έχει δικαίωμα να μάθει αν κάποια άλλη γυναίκα το κυοφόρησε (ακόμη και με τα γεννητικά κύτταρα των υποψηφίων γονιών του); Έχει δικαίωμα να την αναζητήσει;
13. Τι συμβαίνει αν το ζευγάρι υποψηφίων γονιών αποφασίσει ότι δεν θέλει το κυοφορούμενο μωρό ή ότι δεν θα πληρώσει την παρένθετη μητέρα; Τα βρέφη από την ίδια παρένθετη θεωρούνται 'αδέλφια' ; Αν προκύψει στην παρένθετη μητέρα δίδυμη κύηση, ενώ οι υποψήφιοι φονείς επιθυμούν ένα παιδί, τι συμβαίνει;
14. Μήπως η παρένθετη μητρότητα αφορά στην διαδικασία της χρήσης μήτρας ως εμπορικό προϊόν και μελλοντικά ανοίγει την πόρτα για δυστοπικά σενάρια χρήσης μηχανικών μητρών, όταν η τεχνολογία το επιτρέψει;
Πηγές
Ciccarelli, J.C., Beckman, L.J., J Soc Issues, 61(1), 2005, 21–43.24.
Jadva, V. et al. Human Reproduction, 18(10), 2003, 2196-2204.
Rukiye Türk1, Fusun Terzioglu. Ethical Issues in Surrogate Maternity Practice. Kafkas University School of Health Sciences, Kars-36100/AnkaraHacettepe University Faculty of Nursing, Ankara-06100/Ankara
