Έλεος: μια παρεξηγημένη έννοια

Ίσως η λέξη «έλεος» να ακούγεται ως μια αδιάφορη, παρωχημένη έννοια, άσχετη με τη σημερινή πραγματικότητα, έννοια που αφορά μόνο παλιομοδίτες κληρικούς κατά τη διάρκεια κυριακάτικου κηρύγματος. Δεν είναι έτσι όμως. Η παρεξηγημένη έννοια του ελέους έχει να κάνει με τη συγχώρεση, αλλά και τη ψυχική εκείνη γενναιοδωρία, που αγγίζει κάθε πτυχή της καθημερινής μας ζωής, είναι εκείνος ο χώρος που παρεμβαίνει ανάμεσα στη ματαίωση και το θυμό. Η έννοια του ελέους είναι εκείνη που ‘μαλακώνει’ κάθε σκληρό συναίσθημα, που στρογγυλεύει κάθε οξεία γωνία, που αμβλύνει κάθε κοφτερή γραμμή. Δεν έχει σχέση με τον οίκτο που εκλιπαρεί εκείνος που νιώθει σε κατώτερη θέση. Είναι η ενέργεια εκείνη, που πηγάζει πρώτα από όλα από μέσα μας, πριν προλάβουν η κατάκριση, η καταδίκη, ο θυμός, η αυτοκατηγορία να πετάξουν τα δηλητηριώδη στιλέτα τους. Εκεί ενδιάμεσα, έρχεται το έλεος να πει: «ΟΚ…ΟΚ… χαλάρωσε…δεν ήρθε το τέλος του κόσμου…όλα είναι καλά…πάμε παρακάτω». Το έλεος έχει να κάνει με την χαλάρωση της αυστηρότητας προς τους άλλους, και κατά συνέπεια προς τον εαυτό μας. Το έλεος είναι η φυσική κι αδιάλειπτη προσέγγιση του Θεού προς εμάς  (ίσως όχι όλων των κληρικών, αλλά σίγουρα του Θεού..)

Αυτό σημαίνει ότι θα γίνουμε σαν τα κακομαθημένα, χωρίς ενοχές παιδιά που βλέπουμε τόσο συχνά σήμερα; Όχι βέβαια. Εξάλλου, αυτά τα ‘κακομαθημένα’ παιδιά συχνά έχουν υπερβολικά ποσά ασυνείδητης ενοχής, που εκδηλώνεται ως άγχος, στρες, εθισμός, καθώς ασυνείδητα περιμένουν μια άγνωστη, ασαφή τιμωρία, κάποια στιγμή, κάπως, από κάποιον… Η υπερβολικά ενοχή είναι πολύ δύσκολο να απορριφθεί, γιατί είναι καλά κρυμμένη και δεν γνωρίζουμε καν ότι υπάρχει. Η παρουσία της φαίνεται από τα αποτελέσματά της: απουσία επιτυχίας, απουσία ικανοποίησης κι απουσία αγάπης στη ζωή μας. Ως έθνος μπορούμε να το καταλάβουμε αυτό. Αν είμαστε από τους πιο δυστυχισμένους λαούς στον κόσμο και αν είμαστε τόσο αποδυναμωμένοι να αντιδράσουμε, τότε σίγουρα έχουμε πολύ μεγαλύτερα ποσά ενοχής από όσο νομίζουμε...

Τι μπορούμε να κάνουμε; Να σταματήσουμε την άρνηση, να σταματήσουμε να κρυβόμαστε πίσω από το δάχτυλό μας. Να ζητήσουμε από το Θεό, την πηγή του κάθε ελέους, να μας δείξει πού υπάρχει η κρυμμένη ενοχή, να της ρίξει φως και να μας απελευθερώσει. Αν δεν απελευθερωθούμε από την ενοχή, δεν μπορούμε να προχωρήσουμε μπροστά, ούτε ως άτομα, ούτε ως κοινωνία, ούτε ως έθνος. Όταν επιτρέψουμε στο Θεό να μας δείξει λίγο λίγο -όσο αντέχουμε- πού κρύβουμε αυτήν την αρχαία ενοχή και αν επιτρέψουμε στον εαυτό μας να την αλλάξει, τότε αρχίζουμε να βλέπουμε τη σοφία του Θεού ακόμη και πίσω από τις πιο δύσκολες καταστάσεις, τότε αρχίζει σιγά σιγά η ζωή μας να μεταμορφώνεται. Ξεφεύγουμε από τη μιζέρια, νιώθουμε λιγότερο εγκαταλελειμμένοι κι ανήμποροι, νιώθουμε πιο άξιοι και ίσοι με τους άλλους- είτε σε σχέση με τους άλλους συμπολίτες, είτε σε σχέση με τους άλλους λαούς. Είναι καιρός πια να αφήσουμε τον αρχαίο εγωκεντρισμό και διαφθορά και να αποτανθούμε σε Εκείνον που είναι ο μόνος που μπορεί να λύσει το γόρδιο δεσμό της ενοχής, αλλά και να μας απελευθερώσει από το αίσθημα κατωτερότητας κι ανημπόριας μια για πάντα. Όταν ελευθερωθούμε από το πέπλο της ενοχής που εμποδίζει την σύνδεσή μας με το Θεό, θα νιώσουμε μεγάλη ανακούφιση και θα μπορέσουμε επιτέλους, και ως άτομα και ως έθνος, να έχουμε ξανά πρόσβαση στη δύναμη εκείνη που θα μας βοηθήσει να προχωρήσουμε μπροστά κάνοντας το καλό. Θα έχουμε τη δύναμη να ανακτήσουμε τα όνειρά μας, να χρησιμοποιήσουμε τα ταλέντα μας, να αξιοποιήσουμε το δυναμικό μας (που είναι τεράστια και ως άτομα και ως λαός), όσο κι αν το βήμα προς την επιτυχία μας τρομάζει στην αρχή. Αν δεν αντιμετωπίσουμε την ενοχή κι αν δεν ανακτήσουμε την πνευματική μας σύνδεση, τότε απλά θα πηγαίνουμε γύρω γύρω σε κύκλους-δεν θα προχωρήσουμε μπροστά.

Αν όμως έχουμε το θάρρος να δούμε κατάματα την ρίζα της ενοχής και να ζητήσουμε βοήθεια από το Θεό να αλλάξουμε, τότε θα νιώσουμε ότι μας αγαπά, ότι μας υποστηρίζει, τότε θα νιώθουμε πανίσχυροι. Θα νιώθουμε ότι τα λάθη μας δεν μας μειώνουν στα μάτια του Θεού κι έτσι δεν θα Τον αποφεύγουμε. Ακόμη κι αν ξεκινήσουμε από τα πιο μικρά και καθημερινά (ο Θεός τα γνωρίζει όλα ούτως ή άλλως), αλλά έστω να Του εξομολογηθούμε στην προσευχή μας  έστω και τα πιο μικρά. Σιγά σιγά το έλεος θα αρχίσει να ριζώνει στην καρδιά μας και θα νιώθουμε την ανακούφιση σχεδόν σαν να την ακουμπάμε.

Τότε μπορούμε να γίνουμε κι εμείς δευτερογενής πηγής ελέους: Το έλεος θα έρχεται στις οικογενειακές μας σχέσεις, και θα αναθερμαίνει εκείνες τις παγωμένες ή αποκομμένες σχέσεις λόγω μιας τυχαίας παρεξήγησης. Θα έρχεται για να δικαιολογεί αλλά και να απαλαίνει τον πόνο της προδοσίας, βοηθώντας μας να κατανοήσουμε τη θέση του άλλου αλλά και τη δική μας. Θα μας βοηθά στην αυτοσυγχώρεση όταν μας κατακλύζουν αρνητικά συναισθήματα όπως ζήλια και οργή, βοηθώντας μας να καταλάβουμε την αιτία και να την ξεπεράσουμε. Θα έρχεται να μας στηρίζει όταν αντιμετωπίζουμε δυσκολίες και μοναξιά, όταν τα πράγματα δεν εξελίσσονται με τον τρόπο που περιμέναμε, όταν έρχεται η λεγόμενη ‘αποτυχία’. Το έλεος απομακρύνει το κεντρί της ενοχής, που συχνά συνοδεύει την ‘αποτυχία’ ακόμη κι όταν δεν φταίμε και το γνωρίζουμε. Ό,τι κι αν συμβαίνει, γνωρίζουμε ότι έχει κάποιο σκοπό κι αντί να αναλωνόμαστε σε σκέψεις κατάθλιψης, τρόμου ή αυτό-απαξίωσης, δείχνουμε έλεος προς τον εαυτό μας. Αναρωτιόμαστε «Πώς θα αντιδρούσε ο Θεός του ελέους σε κάτι τέτοιο;» Η απάντηση ίσως είναι πολύ πιο απλή, πρακτική  κι ανθρώπινη από όσο περιμένουμε.  Το έλεος είναι απαραίτητο για τους ηλικιωμένους εκείνους ανθρώπους, που κοντά στο τέλος της ζωής τους νιώθουν ότι δεν έχουν τίποτα καλό να περιμένουν, αλλά γεμάτοι από πικρία κι απογοήτευση για αυτά που πιθανόν δεν κατάφεραν, για τα λάθη και τις προδοσίες που ίσως οι ίδιοι έπραξαν, για όσα η ζωή δεν τους έδωσε, γίνονται κυνικοί, ζηλιάρηδες και γκρινιάρηδες, απωθώντας τους άλλους ακόμη περισσότερο. Χρειάζεται να δώσουν  έλεος στον εαυτό τους, γιατί αυτός είναι πολύ επώδυνος τρόπος να αποχαιρετήσουν τη ζωή. Εξάλλου το θαύμα του ελέους και της αγάπης, δεν περιορίζεται από χρόνια ή χρονικά περιθώρια. Αυτό που μπορεί να γίνει τα τελευταία λεπτά, μπορεί να ανατρέψει την εικόνα ολόκληρων δεκαετιών. Έλεος στο σούρουπο της ζωής.

Ο λαός μας πάντως δεν είναι από τους πιο ανηλεείς στον πλανήτη… Για παράδειγμα, μόνο η έλλειψη ελέους μπορεί να δικαιολογήσει τη στάση των αμερικανών πολιτών απέναντι στους άστεγους και φτωχούς συμπολίτες τους: «Ας πρόσεχαν…οι ίδιοι φταίνε που είναι σε αυτήν την κατάσταση». Η μεγαλύτερη αντίδραση στην κοινωνική ιατρική περίθαλψη που προσπάθησε να περάσει ο Ομπάμα, ερχόταν από τον ίδιο το λαό, ο οποίος δεν ήθελε να δείξει κανένα έλεος σε εκείνους που δεν τα κατάφεραν, ρίχνοντας το φταίξιμο στους ίδιους, με τη δικαιολογία της τεμπελιάς… Όμως αυτό δεν αληθεύει. Υπάρχουν χιλιάδες λόγοι για τους οποίους μπορεί κάποιος να βρεθεί στο περιθώριο, χιλιάδες λόγοι που δεν μπορεί να τους ελέγξει. Όμως η ενοχοποίησή τους ίσως είναι η εύκολη λύση, αλλιώς καλούμαστε να κάνουμε κάτι για τους βοηθήσουμε και να επιδιορθώσουμε την αδικία. Αυτή η στάση έλλειψης ελέους είναι προϊόν συστηματικής προπαγάνδας στοχοποίησης των αδύναμων. Έτσι πεθαίνουν άνθρωποι στο δρόμο  καθημερινά στην πιο πλούσια χώρα του κόσμου κι οι περαστικοί σκέφτονται «ας πρόσεχαν…». Δυστυχώς η ίδια στάση έλλειψης ελέους φαίνεται ότι μετανάστευσε και σε άλλα κράτη.  Μου έλεγε μια γνωστή μου από τη Βραζιλία ότι κι εκεί, ο μεγαλύτερος αντίπαλος στα μέτρα κοινωνικής πολιτικής του πρώην προέδρου Λούλα ήταν ο ίδιος ο κόσμος, τουλάχιστον μια μερίδα του, που μιμούμενος τους αμερικανούς, προτείνει: «Οι ίδιοι φταίνε που κατέληξαν έτσι». Και στη Βραζιλία ειδικά, στη χώρα των αντιθέσεων και των φαβέλων, μια τέτοια θέση δεν έχει καμία σχέση με την πραγματικότητα. Αλλά φαίνεται ότι η έλλειψη ελέους είναι μια ακόμη στάση που μεθοδευμένα και συστηματικά προσπαθούν να περάσουν από τα ΜΜΕ. Τότε ο λαός θα γίνει βασιλικότερος του βασιλέως στις αδικίες που προσπαθούν να περάσουν οι διάφοροι ‘δημοκρατικοί’ τύραννοι. Αυτή θα είναι η πραγματική εξαθλίωση, γιατί είναι η απόλυτη πνευματική εξαθλίωση. Ευτυχώς στη χώρα μας δεν υπάρχει, τουλάχιστον όχι ακόμη, κάτι τέτοιο. Αλλά πρέπει να επαγρυπνούμε: Κι εδώ προσπάθησαν να εισάγουν τη στοχοποίηση κοινωνικών ομάδων, αλλά και την καλλιέργεια ζήλειας κι απαξίωσης μεταξύ επαγγελματικών ομάδων. Ο στόχος είναι αυτός. Να βλέπουμε το συνάνθρωπο να πεθαίνει στο πεζοδρόμιο και να λέμε «Τα ‘θέλε και τα ‘παθε. Ο ίδιος φταίει». Αυτός είναι ο στόχος τους και σε αυτόν θα πρέπει να αντισταθούμε.

Καθώς λοιπόν σήμερα είναι μια ιδιαίτερη μέρα, που ελπίζουμε ότι θα μπορέσει να φέρει τον άνεμο της αλλαγής στη χώρα μας, η δική μου ευχή είναι αυτή του ελέους. Να ψηφίσει ο κόσμος, όχι μόνο με γνώμονα το ατομικό συμφέρον, αλλά με γνώμονα το καλό του άλλου και της πατρίδας. Με αγάπη και πόνο και έλεος για αυτήν την ταλαίπωρη πατρίδα που έχει υποστεί τόσες ταπεινώσεις. Αυτή είναι η ευχή μου κι όσοι περισσότεροι από εμάς ειλικρινά ψηφίσουμε με γνώμονα το καλό όλων των άλλων, τόσο πιο πολύ κι ο Θεός θα μας βοηθήσει.

Όσο για τις κραυγές του φόβου, με τις οποίες φάλτσα κι υστερικά προσπαθούσαν τις τελευταίες εβδομάδες να εκβιάσουν τον ελληνικό λαό, μου θύμισαν τις φωνές του εσωτερικού πειρασμού, όταν προσπαθεί να μας αποτρέψει από το να κάνουμε εκείνο που γνωρίζουμε ότι είναι σωστό. Το μήνυμα του είναι «Αν τολμήσεις, να δεις τι έχεις να πάθεις». Όπως όμως και στην ατομική μας πορεία, έτσι και στη συλλογική, αυτός που μας προστατεύει, δεν είναι αυτός που απειλεί. Αυτός που μας προστατεύει τόσες χιλιάδες χρόνια τώρα, δεν απειλεί και δεν εκβιάζει, αλλά ζητά από εμάς να κάνουμε αυτό που νομίζουμε ότι είναι σωστότερο για το καλό όλων κι από εκεί και πέρα να έχουμε πίστη. Με αυτήν την εμπιστοσύνη και την απελευθέρωση από την ενοχή, ίσως αρχίσουμε σιγά σιγά να ανακτούμε τη σύνδεση εκείνη με το Θεό, που θα μας δώσει την δύναμη να προχωρήσουμε μπροστά και να δημιουργήσουμε το καλό, το ωραίο και το αληθινό. Χωρίς να εναποθέτουμε όλες μας τις ελπίδες σε έναν ηγέτη-σωτήρα, σαν την αφελή παιδούλα, αλλά συνειδητά ακουμπώντας στην μόνη πραγματική πηγή δύναμης, που είναι η πνευματική. Ας ξεσκονίσουμε σιγά σιγά τις αρχαίες εκείνες μνήμες της ενδυνάμωσης, όπου ο καθένας από εμάς είχε τη δύναμη να αλλάξει τη μοίρα του τόπου προς το καλύτερο, γιατί είχε ζωντανή την πίστη του και τη σύνδεση του με την πνευματική πηγή. Ίσως είναι καιρός να ξεφύγουμε από το τέλμα της αυτό-απαξίωσης και της ανημπόριας. Αν πραγματικά το θελήσουμε, ο Θεός θα είναι δίπλα μας…

Βικτωρία Πρεκατέ, www.brightplanet.blogspot.gr, 25/1/2015

Μια επεισοδιακή αλλαγή χρονιάς

Η έξοδος του 2014 και η είσοδος της νέας χρονιάς αναμφισβήτητα είναι επεισοδιακές. Ακραία καιρικά φαινόμενα, σπάνια για τον ελλαδικό χώρο σε έκταση και ένταση, ίσως είναι το μήνυμα του Θεού σε εμάς, ότι τη νέα χρονιά πρέπει να καθαριστούμε. Έτσι όπως το νερό και το χιόνι ξεπλένουν τα πάντα στο διάβα τους, ίσως κι εμείς χρειάζεται να ξεπλυθούμε εσωτερικά, ώστε να μπορέσουμε να βοηθήσουμε και τους εαυτούς μας, αλλά και τη χώρα μας να ελευθερωθεί από τους βραχνάδες της ποικιλόμορφης διαφθοράς  που την στραγγαλίζουν αιώνες τώρα. Το ότι δεν μας έχει συμβεί κάτι χειρότερο μέχρι τώρα, το ότι ούτε οι μελανές προφητείες επαληθεύτηκαν, δεν είναι παρά απόδειξη ότι ο Θεός μας προστατεύει, αλλά δεν πρέπει να το θεωρούμε δεδομένο. Την προστασία αυτήν δεν την κερδίζουμε χάρη στο  «ανώτερο»…DNA μας, αλλά μόνο χάρη στη διαρκή προσπάθεια να καθαριστούμε, να ελευθερωθούμε, να γίνουμε καλύτεροι άνθρωποι, λιγότερο εγωκεντρικοί, λιγότερο εγωιστές, λιγότερο διεφθαρμένοι. Υπάρχει μια μειοψηφία πνευματικών ανθρώπων, πολλοί εκ των οποίων είναι μοναχοί, οι οποίοι με τη συνεχή τους προσευχή βοηθούν να μην έχουν συμβεί μέχρι τώρα οι καταστροφές. Αντί λοιπόν να θεωρούμε την προστασία θεόσταλτο γονιδιακό δικαίωμά μας, ας φροντίσουμε να συνεισφέρουμε κι εμείς στην προσπάθεια αυτών των ανθρώπων με τη δική μας αλτρουιστική προσευχή και με τον προσωπικό μας εσωτερικό καθαρισμό.  Το μήνυμα των καιρικών φαινομένων ήταν σαφές, ιδιαίτερα επάνω στην αλλαγή του χρόνου, αλλά ιδιαίτερα και σε μια κρίσιμη πολιτική συγκυρία: καθαρισμός.

Κι έχει αντίκτυπο ο προσωπικός μας καθαρισμός στην πορεία π.χ. της πολιτικής κατάστασης; Τεράστιο, ίσως μεγαλύτερο από οτιδήποτε άλλο μπορούμε να κάνουμε. Αντίκτυπο και στην προσωπική μας ζωή, αλλά και στην συνολική ζωή του τόπου μας. Και δεν χρειάζεται να είναι κάτι άπιαστο, μεγαλειώδες,  ή αφηρημένο.

Μπορούμε να αντιμετωπίσουμε τη ζωή με λίγη περισσότερη αθωότητα-και δε κινδυνεύουμε να μας φάνε ζωντανούς.

Μπορούμε να γίνουμε λίγο πιο γενναιόδωροι προς τους άλλους-και δεν κινδυνεύουμε  να μας γδάρουν.

Μπορούμε να εμπιστευτούμε λίγο περισσότερο το Θεό- και δεν κινδυνεύουμε να μας προδώσει.

Μπορούμε να δείξουμε περισσότερη επιείκεια στη σκέψη και στο λόγο- και δεν κινδυνεύουμε να μας εκμεταλλευτούν.

Μπορούμε να δείξουμε μεγαλύτερη εγκράτεια στις διάφορες εγωπαθείς απολαύσεις -και δεν κινδυνεύουμε να στερηθούμε τη χαρά.

Μπορούμε να σκεφτόμαστε για λίγο περισσότερο χρόνο τους άλλους-και δεν κινδυνεύουμε να εγκαταλειφθούν οι δικές μας ανάγκες.

Μπορούμε να γίνουμε λίγο πιο συγχωρητικοί, λίγο πιο ‘ξεχασιάρηδες’ στα λάθη των άλλων- και δεν κινδυνεύουμε να μας μαχαιρώσουν πισώπλατα.

Μπορούμε να δείξουμε λίγη μεγαλύτερη διάθεση να βάλουμε κάποια ιδανικά, κάποιες ανώτερες αξίες ως προτεραιότητα, αυτές που περιλαμβάνουν το κοινό καλό, αυτό της πατρίδας και των συμπολιτών μας-και δεν κινδυνεύουμε να χάσουμε τις πολύτιμες προσωπικές μας ανέσεις.

Μπορούμε να δείξουμε λίγο πιο ανοιχτό νου για την πιθανότητα να βρίσκεται η αλήθεια κι αλλού, να γίνουμε πιο ‘ερευνητές’-και δεν κινδυνεύουμε  να ταπεινωθούμε αν αλλάξουμε γνώμη.

Μπορούμε να γίνουμε λίγο περισσότερο ‘κουφοί’ στις φωνές του φόβου (εσωτερικές κι εξωτερικές) –και δεν θα κινδυνέψουμε-τελεία. (Εξάλλου, αν έχουμε συνεχίσει να αναπνέουμε μέχρι και αυτή τη στιγμή, είναι μόνο χάρη στο Θέλημα του Θεού. Υπάρχουν και υπήρχαν εκατομμύρια λόγοι να σταματήσουμε ανά πάσα στιγμή να αναπνέουμε, όπως υπάρχουν και υπήρχαν εκατομμύρια λόγοι να βγουν τελείως τα πράγματα εκτός ελέγχου, είτε για τη χώρα μας, είτε για τον πλανήτη ολόκληρο. Ε, δεν έχουν βγει εκτός ελέγχου. Θα μπορούσαν χιλιάδες φορές και δεν έχει γίνει. Στατιστικά και μόνο, λέει πολλά-αν θέλουμε βέβαια να δούμε).

Μπορούμε να γίνουμε λιγότερο επίμονοι στο δικό μας ‘δίκιο’-και δεν κινδυνεύουμε να υποβιβαστούμε.

Μπορούμε να γίνουμε λίγο λιγότερο ανταγωνιστικοί προς τους άλλους-και δεν κινδυνεύουμε να χάσουμε τίποτα πολύτιμο.

Μπορούμε να γίνουμε λίγο πιο αυθόρμητοι, να  λειτουργούμε  λίγο πιο πολύ από καρδιάς –και δεν κινδυνεύουμε να χάσουμε το λογαριασμό των ‘υπολογισμών’ μας.

Μπορούμε να σκεφτούμε λίγο και την κατάσταση του διπλανού μας-και δεν κινδυνεύουμε να χάσουμε τα δικά μας αγαθά. Ας σκεφτούμε λίγο αυτόν που κρυώνει αυτές τις μέρες-κι όχι μόνο το γεγονός ότι μπορεί η δική μας σόμπα να δουλεύει ακόμη.

Οι επιλογές αυτές δεν θα επηρεάσουν άμεσα μόνο τη δική μας ζωή, αλλά γίνονται αμέσως αντιληπτές και από όλους του γύρω μας. Γινόμαστε ένα φωτεινό παράδειγμα έμπνευσης, μόνο και μόνο από την παρουσία μας,  μόνο και μόνο από την ενέργειά μας. Τι καλύτερο θα μπορούσαμε να κάνουμε για τη νέα χρονιά; Η φύση μας έδειξε τα σημάδια της.

Πρεκατέ Βικτωρία, www.brightplanet.blogspot.gr, 1/1/2015

Η επιβεβλημένη κουλτούρα του φόβου και της ανημπόριας

Το 2014 φεύγει σε ένα κλίμα σήψης, όπου έχει χαθεί πλέον κάθε μέτρο λογικού και δικαίου, σε σημείο που να διώκεται εκείνος που αποκαλύπτει το άδικο κι όχι εκείνος που το διαπράττει. Έχω γράψει πολλές φορές για το θέμα της καλλιέργειας του φόβου και του εκφοβισμού του λαού μας, σύμφωνα με το δόγμα ΤΙΝΑ (There  Is No Alternative), γνωστού δόγματος στην πρόκληση πολέμων και γενοκτονιών. Δυστυχώς πέρα από τη μαζική πλύση εγκεφάλου από τα  ΜΜΕ, παρατηρεί κανείς ξανά και ξανά, πως η έλλειψη ουσιαστικής πνευματικότητας και πίστης εγκλωβίζει τους ανθρώπους σε φοβική παραλυσία άνευ προηγουμένου. Μια μαζική φοβία αναπτύσσεται με όλα τα χαρακτηριστικά κάθε ατομικής φοβίας: αποφυγή, εμμονή και γενίκευση ερεθίσματος. Μόνο που τώρα δε μιλούμε για ένα άτομο, αλλά για μια ολόκληρη κοινωνία. Αποφυγή της οποιαδήποτε αντίδρασης ή ακόμη και συζήτησης. Εμμονή με το φόβο της φτώχειας και του αυριανού χειρότερου. Γενίκευση ερεθίσματος όπου θα τρομάζει ακόμη και η απλή διαφωνία. Στο τέλος, θα τρομάζει ακόμη και το να σκεφτόμαστε σιωπηλά κάτι που διαφέρει από την δεδομένη  γραμμή. Η τρομοκρατία μαζί με την ενοχοποίηση, θα έχουν ποτίσει τόσο βαθιά το υποσυνείδητό μας, που θα αυτό-μαστιγωνόμαστε στην πρώτη αντιδραστική σκέψη “Μα πώς τολμώ να σκεφτώ κάτι διαφορετικό από αυτό που μου λένε τα κανάλια; Τι θέλω να γίνει η χώρα μου; Συρία; Πώς τολμώ; Αλίμονο μου, πρέπει να αυτοτιμωρηθώ για το θράσος μου, μήπως και γλυτώσω το χειρότερο». Αυτός είναι ο στόχος τους, δε θα χρειάζεται καν να περιορίσουν την αντίδραση του λαού: θα έχουν αυτοματοποιήσει έτσι το λαό, ώστε να αυτοπεριορίζεται από μόνος του.

Περισσότερο από οτιδήποτε άλλο, αυτό που έχει συστηματικά εισαχθεί στη συνείδηση του ελληνικού λαού είναι ο φόβος και η ανημπόρια.  Παρατηρώ στους ανθρώπους γύρω μου μια σαφή ποιοτική διαφορά στην ενέργεια εκείνων που έχουν προσβληθεί από το μικρόβιο του κατευθυνόμενου φόβου κι εκείνων που απλά βιώνουν την κατανοητή ανθρώπινη ανησυχία. Το ενδιαφέρον είναι ότι η ‘μόλυνση’ είναι σχετικά ανεξάρτητη από την οικονομική τους κατάσταση: βλέπεις ανθρώπους που έχουν για να ζήσουν, αλλά έχουν προσβληθεί από τον ιό. Κι άλλους, σε πολύ χειρότερη οικονομική κατάσταση, ακόμη και άστεγους, που αρνούνται να υποκύψουν στην διαταγή της ανημποριάς, ξέρετε, αυτή που διαφημίζουν τα κανάλια, όταν παρουσιάζουν τις ουρές στα συσσίτια με δραματική μουσική. Υπάρχει λόγος που την παρουσιάζουν έτσι, κι αυτός δεν είναι η ενημέρωση! Ο λόγος είναι ο προγραμματισμός του υποσυνείδητου νου των θεατών «Κοίτα αυτή είναι η μοίρα σου. Θα γίνεις κι εσύ έτσι. Έχεις μόνο μια πιθανότητα να μη γίνεις: μόνο αν ακούσεις εμένα. Εγώ σε πονάω, εγώ σε ξέρω, εγώ είμαι που νοιάζομαι, εγώ γνωρίζω το καλύτερο για εσένα». Έτσι, οι τηλεπαρουσιαστές που δήθεν εξοργίζονται με τη φτώχεια του λαού (ώστε να ταυτιστεί ο θεατής μαζί τους) περνούν τη θέση του Θεού. Αντί να αναζητούμε στο Θεό την αλήθεια και την ενθάρρυνση, την αναζητούμε στο κουμπί μιας τηλεόρασης.

 Σε μια πρόσφατη συνέντευξη-ανάκριση του βουλευτή που αρνήθηκε και κατήγγειλε το χρηματισμό, η καλοπληρωμένη τηλεπαρουσιάστρια, με άκρως υποτιμητικό και περιπαικτικό ύφος, κάποια στιγμή του είπε απαξιωτικά: «Και γιατί αφήσατε το θέατρο και μπλέξατε με την πολιτική; Τι τα θέλατε…» Ακριβώς. Τι θες και μπλέκεις και μας ανακατώνεις; Αυτό ήταν το νόημα. Ένας άλλος τρόπος χειραγώγησης του υποσυνείδητου νου του λαού, ότι δεν πρέπει να αντιστέκεται, δεν πρέπει να μάχεται, δεν πρέπει να λέει όχι. Τι θες και μπλέκεις εσύ με αυτά και δεν κάθεσαι στα αυγά σου, να μας αφήσεις κι εμάς να κάνουμε τη δουλειά μας… Να πειστεί σιγά σιγά ο Έλληνας ότι ακόμη και η Εθνική αντίσταση ( και συνεπώς οποιαδήποτε αντίσταση), ήταν λάθος. Τι θες και μπλέκεσαι…Δεν κάθεσαι στα αυγά σου… Και σιγά σιγά ο κόσμος ενοχοποιείται και αποδυναμώνεται. Τα χειρότερα σκάνδαλα, οι χοροί των εκατομμυρίων, τη στιγμή που τόσοι πεινούν και πεθαίνουν, γίνονται αποδεκτά και η οργή μετατοπίζεται εναντίον εκείνων που τα αποκαλύπτουν. Μη μας δείχνεις την πραγματικότητα. Δεν θέλουμε να την ξέρουμε γιατί είναι τόσο άσχημη και νιώθουμε τόσο αδύναμοι να την αλλάξουμε, ώστε καλύτερα να μην ξέρουμε. Τι μας ανακατεύεις τώρα. άσε με να πιστεύω αυτό που πίστευα, δεν θέλω να σκεφτώ παραπάνω. 

Η χειραγώγηση εκφράζεται από ανθρώπους (παρότι μορφωμένοι) που στο λένε στα ίσια: «Δεν θέλω να ξέρω». Ακόμη και αν έβλεπαν ζωντανά να διαπράττεται το χειρότερο έγκλημα μπροστά τους, θα έλεγαν: «Θέλω εγώ να το πιστέψω αυτό; Δεν θέλω. Άρα δεν θα το πιστέψω». Σε συνδυασμό με την κατατρομοκράτηση τoυ κόσμου , τύπου «Ή εμείς ή το χάος", πολύς κόσμος, αρέσκεται να προσκολλάται στη δική του κατασκευή της πραγματικότητας, ακόμη και αν αυτή δεν έχει καμία σχέση με τα αισθητηριακά και πληροφοριακά δεδομένα. Ίσως αυτό το ψέμα μου είναι πιο εύκολο, από το να δω την αλήθεια και σίγουρα πιο εύκολο από το να χρειαστεί να κάνω κάτι για αυτήν.  Κινήσεις anur;vpvn που θα προβλημάτιζαν, δικαιολογούνται ως: «Θα είχαν τους λόγους τους». … Έτσι, τυφλή τη πίστη. Τέτοια κουβέντα τη λέμε μόνο για το Θεό. Μόνο ο Θεός θα έχει τους λόγους τους. Μόνο για το Θεό έχουμε τυφλή πίστη. Όχι  για ανθρώπους που οφείλουν να λογοδοτούν για ό,τι κάνουν.

Το μιντιακό  κατεστημένο γνωρίζει άρτια πώς να χειραγωγήσει την κοινή γνώμη προς τον τρόμο και την ανημπόρια. Εναλλάσσουν με επιστημονική ακρίβεια την πρόκληση αισθήματος φόβου από τη μία μεριά και φρούδας ελπίδας (με αντάλλαγμα την υποταγή) από την άλλη. Οι καλοπληρωμένοι παρουσιαστές, δείχνουν και συναίσθημα αγανάκτησης για την ‘τραγική κρίση’ και συμπόνια για όσους υποφέρουν., ώστε να κερδίσουν το κοινό με το μέρος τους. Είναι ο άνθρωπός μας, σκέφτεται η γιαγιούλα που βλέπει τηλεόραση από το πρωί μέχρι το βράδι. Με νιώθει. Και η ξανθιά τηλεπαρουσιάστρια της είναι πιο οικεία και από την κόρη της. Από τη μια το εικονοστάσι της Παναγιάς κι από την άλλη το εικονοστάσι της τηλεόρασης, το οποίο μιλάει κιόλας. Έτσι θα κλείσει η ζωή της, κοιτώντας μια από δω μια από κει. Η μάχη της κόλασης και παραδείσου ενσαρκώνεται στις δύο αυτές εικόνες. Κι όσο από τη μια θέλει την αρετή και την ελευθερία, άλλο τόσο φοβάται και γαντζώνεται   στα ψέματα, αλλά και τους θάμβους τούτου του γήινου κόσμου, που εκφράζονται απόλυτα μέσα από την τηλεόραση. Το δίλημμα δεν είναι μόνο πολιτικό, δεν είναι  μόνο διαγενεακό, δεν είναι μόνο πνευματικό, αλλά είναι και δίλημμα πρωτίστως υπαρξιακό. 

Η χειραγώγηση μέσω του φόβου της ανέχειας οδηγεί τους ανθρώπους σε ένα διαρκές άγχος. Οποιαδήποτε κοινωνική συναναστροφή πλέον επικεντρώνεται γύρω από το χρήμα: είναι αυτό το άτομο καλή γνωριμία για να βρω πελάτες; (έλξη). Είναι αυτό το άτομο  φτωχό,  θα μου ζητήσει χρήματα; (αποστροφή).Μήπως αυτό το άτομο δεν έχει να μου προσφέρει κανένα οικονομικό όφελος, έστω και έμμεσα; (αδιαφορία). Ο αυθορμητισμός στις σχέσεις έχει χαθεί. Ο φόβος της ανέχειας, όσο κι αν προσπαθούν να τον επιβάλλουν τα ΜΜΕ, είναι στην ουσία πνευματική επιλογή.  Ανεξάρτητα από την οικονομική κατάσταση, ο φόβος της ανέχειας είναι πνευματική επιλογή. Ή αποφασίζεις  ότι θα τον υιοθετήσεις, όπως θέλουν τα τρομολάγνα κανάλια ή αποφασίζεις ότι πιστεύεις στο Θεό (όχι στους πολιτικά διαπλεκόμενους μεσάζοντές του) κι ότι Εκείνος θα σε φροντίσει ό,τι και να γίνει. Οι άγιοι στην κορύφωση του πνευματικού τους αγώνα δεν είχαν τίποτα υλικό. Μέρα με την μέρα οδηγούνταν και τους παρέχονταν ό,τι χρειάζονταν από το Θεό. Εμείς ούτε άγιοι, ούτε ασκητές είμαστε, αλλά αν θέλουμε έστω και στοιχειωδώς να αποδεχτούμε έστω και στάλα πνευματικότητας, θα πρέπει να αρνηθούμε να επηρεαστούμε από την εκστρατεία τρόμου. Το ένα μήνυμα είναι αυτό του Θεού, ότι υπάρχει η πηγή του καλού, που προνοεί και βρίσκεται δίπλα μας και μας προσέχει πάντα, έστω και αν υπάρχει μια πρόσκαιρη δοκιμασία. 

Πρόσφατα, σε κάποια ταβέρνα, είδα πολύ ζωντανά τον εξωτερικά επιβληθέντα φόβο της ανέχειας. Ολόκληρη η οικογένεια που έχει την ταβέρνα φαίνεται τρομοκρατημένη. Όταν βάζουν τις μερίδες είναι όλοι από πάνω κι έχεις την αίσθηση ότι παρακολουθούν από κοντά τον κάθε πελάτη, ως πηγή σωτηρίας, σε σημείο που νιώθεις άβολα όταν πας να παραγγείλεις. Ο φόβος τους έχει οδηγήσει στην τσιγγουνιά και κάθε κουταλιά που βάζουν στη μερίδα την κοσκινίσουν 15 φορές κι όλη η οικογένεια από πάνω παρακολουθεί την κουταλιά μήπως πέσει καμιά πατάτα παραπάνω. Η τσιγγουνιά αυτή οδηγεί όμως σε μισές μερίδες. Είναι κρίμα γιατί το φαγητό τους είναι καλό, όμως οι μισές μερίδες, αναμφίβολα θα τους κοστίσουν πελάτες, όπως εγώ. Αν συνεχίσουν έτσι, δεν έχω καμία αμφιβολία ότι θα την κλείσουν την ταβέρνα τους. Και δε θα φταίει η κρίση. Θα φταίει ο φόβος τους.

Πρεκατέ Βικτωρία, www.brightplanet.blogspot.gr, 20/12/2014

Σταθερότητα της αυτο-εκτίμησης στην ενήλικη ζωή -αναγωγή στην εθνική αποδυνάμωση

Στις περισσότερες μελέτες και αναλύσεις σχετικά με την αυτοεκτίμηση τονίζεται η σημασία των θετικών εμπειριών και μηνυμάτων στην παιδική ηλικία για τη δημιουργία θετικής αυτό-εικόνας. Η βαρύτητα των βιωμάτων της παιδικής ηλικίας είναι οπωσδήποτε καθοριστική, όμως έχει μεγάλο ενδιαφέρον το ερώτημα της ευστάθειας αυτής της αυτό-εκτίμησης στην ενήλικη ζωή: ποιοι παράγοντες μπορεί να την επηρεάσουν και πόσο.

Καθώς οι συνθήκες ζωής πολλών συμπολιτών μας αλλάζουν δραστικά και αντίξοα, η αυτό-εκτίμηση συχνά δοκιμάζεται. Άλλοτε αντέχει, άλλοτε όχι. Καθοριστικοί παράγοντες κατά τη γνώμη μου, πέρα από τα θετικά βιώματα στην παιδική ηλικία, είναι η θετική ερμηνεία των περιστάσεων, η συμπεριφορά του ίδιου του ατόμου προς τους άλλους και τον εαυτό του και το υποστηρικτικό περιβάλλον.

Η γνωσιακή συνιστώσα, δηλαδή η ερμηνεία των αρνητικών περιστάσεων είναι σημείο καμπής για την σταθερότητα της αυτό-εκτίμησης. Αν για παράδειγμα, η ανεργία, η απόρριψη από το σύντροφο, το πρόβλημα υγείας ή η έλλειψη χρημάτων ερμηνευτούν, έστω και υποσυνείδητα, ως προσωπική αποτυχία ή τιμωρία, η αυτό-εκτίμηση σιγά σιγά διαβρώνεται, χωρίς καν το άτομο να το καταλάβει. Καταλύτης εδώ είναι η χρονική διάρκεια κατά την οποία διατηρείται η δύσκολη συνθήκη. Όταν ‘τραβάει’ για μεγάλο χρονικό διάστημα, π.χ. χρόνια, όπως η σημερινή κρίση, η δοκιμασία γίνεται πολύ πιο δύσκολη: Άτομα που θα μπορούσαν να ανταπεξέλθουν θετικά για  1 ή 2 χρόνια, βρίσκουν τις αντοχές τους να φθείρονται, τις δυνάμεις τους να τους εγκαταλείπουν. Η παράταση της δυσκολίας, πέρα από κάποιο σημείο ‘βρασμού’,  μπορεί να επηρεάσει κάποιους να αλλάξουν ακόμη και την ερμηνεία των αρνητικών περιστάσεων και εν τέλει να την εσωτερικεύσουν, ενώ η προβολή προς το μέλλον (‘θα είναι πάντα έτσι;’) τους οδηγεί σε πανικό, ένα άλλο συστατικό καταρράκωσης της αυτό-εκτίμησης.

Σχετικά με την ενοχοποίηση είναι πολύ σημαντικό να θυμάται το άτομο να χρησιμοποιεί μια πιο πνευματική (αλλά όχι τιμωρητική) θεώρηση: όχι, η δυσκολία δεν είναι προσωπική αποτυχία, ακόμη κι αν κρατά για μεγάλο χρονικό διάστημα. Υπάρχει πάντα το ‘πλήρωμα του χρόνου’, όπου συνήθως εντελώς ξαφνικά, οι συνθήκες αλλάζουν με πολύ λιγότερη προσπάθεια από ό,τι το άτομο θα περίμενε. Το πλήρωμα του χρόνου καθορίζεται από την εσωτερική ψυχική ετοιμότητα, όπως επίσης και το σχέδιο της ψυχής του κάθε ατόμου: η απόρριψη κάθε μεταφυσικής ή πνευματικής διάστασης στη ροή των γεγονότων της ζωής, στερεί το άτομο από νόημα, ανακούφιση κι ελπίδα. Το καθιστά μόνο, τρομαγμένο και άβουλο. Έτσι ακριβώς όπως είμαστε σήμερα ως λαός. Η πνευματική διάσταση είναι αυτή που ανατάσσει, αναπτερώνει και δυναμώνει. Χωρίς αυτήν, νιώθουμε έρμαια μιας ανεξέλεγκτης τύχης, όπου ο καθένας πατά επί πτωμάτων για να σωθεί. Με αυτήν, γνωρίζουμε ότι κάθετι έχει  σχεδιαστεί για ένα σοφό σκοπό, ότι έχει αρχή και τέλος, ότι δεν είμαστε μόνοι και δεν είμαστε αποτυχημένοι. Η πνευματική διάσταση είναι η βάση της αυτό-εκτίμησης. 

Άλλοι παράγοντες που ενδεχομένως κλονίζουν την αυτό-εκτίμηση στην ενήλικη ζωή είναι: η παρατεταμένη απομόνωση, η συνεχής σύγκριση με άλλους σε καλύτερη μοίρα από εμάς, η κοινωνική περιθωριοποίηση, και φυσικά, οι κακοποιητικές σχέσεις. Για τις τελευταίες έχω μιλήσει εκτεταμένα σε πολλά άρθρα, αλλά και στα βιβλία μου. Με όλη την εμπειρία, εξακολουθώ να υποστηρίζω ότι η μοναδική δυνατότητα για να διατηρηθεί αλώβητη η αυτοεκτίμηση είναι το άτομο να φύγει από την κακοποιητική σχέση. Επειδή ακούγονται και διάφορες ντεμί, κατά τη γνώμη μου, απόψεις, ότι το θύμα μπορεί και να μείνει, να αλλάξει το σύντροφο, ή να μάθει να το υπομένει, ή να κάνουν και οι δυο θεραπεία, η θέση μου είναι ξεκάθαρη. Δεν μπορεί σε μια τόσο στενή σχέση , η οποία περιλαμβάνει συναισθηματική και σωματική εγγύτητα, να παραμείνει η αυτοεκτίμηση αλώβητη, αν ο σύντροφος είναι κακοποιητικός. Αν το άτομο αδυνατεί να φύγει, τουλάχιστον θα πρέπει να το θέσει ως πρωταρχικό στόχο και να εργάζεται προς αυτόν τον  στόχο, που θα τον πραγματοποιήσει όταν είναι έτοιμο. Ο σύντροφος ΔΕΝ θα αλλάξει, όσο το θύμα παραμένει. Για κάποιους, η παραμονή φαντάζει λιγότερο τρομακτική από τη μοναξιά. Όμως η αυτό-εκτίμηση έτσι καταρρακώνεται και, κατά τη γνώμη μου, καμία σχέση δεν αξίζει τέτοιο τίμημα.

Η παρατεταμένη μοναξιά επίσης μπορεί να συμβάλλει σταδιακά στην πτώση της αυτό-εκτίμησης. Κι εδώ όμως, η στάση μας, η ερμηνεία και η νοηματοδότηση της μοναξιάς είναι καταλυτικές: σκέφτεται κανείς τους ηλικιωμένους που εναγωνίως περιμένουν να τους μιλήσει κάποιος, να τους δώσει κάποιος σημασία. Είναι ανθρώπινο, όμως μήπως είναι και συνέπεια της εσωτερικευμένης αντίληψης ότι τα γηρατειά αναγκαστικά αποτελούν μια   ηλικία μιζέριας, πόνου, δυστυχίας και μοναξιάς; Η μοναξιά σήμερα δεν χρειάζεται να συνοδεύεται από ενοχοποίηση, καθώς είναι ένα πολύ διαδεδομένο σύμπτωμα του ατομικιστικού μοντέλου ζωής που εξακολουθούμε να διαφυλάττουμε ως κόρη οφθαλμού, παρά την κρίση. Πάρα πολλοί άνθρωποι, οποιασδήποτε ηλικίας και παρά την ύπαρξη ανθρώπων γύρω τους, εξακολουθούν να νιώθουν μόνοι. Όμως υπάρχουν επιλογές: η μοναξιά μειώνεται με την επαφή με τη φύση, με την πνευματική ζωή και με την ανιδιοτελή προσφορά προς τους άλλους και με τις προσεκτικά επιλεγμένες φιλίες. Αν δεν υπάρχει κάποιος άνθρωπος, υπάρχει πάντα ο Θεός να μας ακούσει και μάλιστα πολύ προσεκτικά. Αν δεν υπάρχει κάποιος για να δούμε, υπάρχει η φύση που, αν ανοίξουμε τα μάτια μας, τη βλέπουμε και μας βλέπει κι εκείνη. Κι αν δεν υπάρχει κάποιος για να μας δώσει αυτό που έχουμε ανάγκη, υπάρχουμε εμείς για να δώσουμε σε κάποιον άλλον αυτό που εκείνος έχει ανάγκη, κι έτσι, γινόμαστε πλήρεις. Η μοναξιά κι οι ανάγκες τότε εξαφανίζονται, ακόμη κι αν έχουμε να μιλήσουμε με κάποιον για πολύ καιρό. Δεν είμαστε τα φοβισμένα, μικρά ανθρωπάκια που απελπισμένα ζητιανεύουν προσοχή από τους άλλους σε έναν κόσμο που όλοι φοβούνται ο καθένας για τον εαυτό του- σήμερα ίσως περισσότερο από ποτέ. Είμαστε παιδιά του Θεού, με τις ισχυρότερες δυνάμεις του Σύμπαντος δίπλα μας και μαζί τους οποιαδήποτε δυσκολία δεν είναι παρά κόκκος σκόνης, που εύκολα φυσάμε από πάνω μας. 

Άλλοι σημαντικοί παράγοντες για την διατήρηση σταθερής αυτό-εκτίμησης, με σχόλια για την εθνική μας αποδυνάμωση:

1)Να παίρνουμε ρίσκα, να μην το ‘παίζουμε’ ασφαλείς. Όσο πιο πολύ αποφεύγουμε τα ρίσκα, τόσο πιο πολύ φοβόμαστε, τόσο πιο ανεπαρκείς νιώθουμε και μετά πάλι, τόσο πιο πολύ αποφεύγουμε τα ρίσκα. Είναι ένας φαύλος κύκλος, που δυστυχώς πολλές φορές ξεκινά από την ‘ελληνίδα μάνα’. Φοβισμένη κι αποδυναμωμένη η ίδια, λόγω της γενικότερης βαθιάς υποτίμησης της γυναίκας στην κοινωνία μας, αλλά και με πολλά διαγενεακά και ιστορικά τραύματα που δε λέει να ξεπεράσει, γαντζώνεται στα παιδιά της πάνω στα οποία προβάλλει ελεγκτικά τους δικούς της φόβους και ανασφάλειες. Με την απουσία της ειλικρινούς πνευματικότητας και πίστης (που είναι η πραγματική πηγή θάρρους και κουράγιου στη ζωή μας), χρησιμοποιεί τη θρησκεία, για να ζητήσει μεν προστασία για τα παιδιά της, αλλά κατά τ’ άλλα να καθοδηγήσει εκείνη τη ζωή τους κι όχι ο Θεός, στον οποίο κατά βάθος δεν έχει καμία εμπιστοσύνη. Η  έλλειψη ουσιαστικής πίστης στο Θεό μεταδίδεται στα παιδιά της μέσα από την πίστη της στο φόβο (δηλαδή το αντίθετο από την πίστη στο Θεό), όσο κι αν τρέχει την οικογένειά της στις εκκλησίες. Όταν ο Καζάκης λέει ότι έτσι και γινόταν πόλεμος, η πλειοψηφία των Ελλήνων, όχι μόνο δεν θα πέθαιναν για την πατρίδα, αλλά θα έβαζαν ‘μέσο’ (με πρωταγωνίστρια μηχανορράφο την ελληνίδα μάνα συμπληρώνω εγώ), ώστε να έφευγαν όλοι σε άλλες χώρες, πολύ φοβάμαι ότι έχει δίκιο. Για αυτό βρισκόμαστε στο στάδιο της αποδυνάμωσης που είμαστε σήμερα. Λόγω της έλλειψης αληθινής πίστης και παντελούς αδιαφορίας για το κοινό καλό. Αλλά οι ολέθριες συνέπειες αυτών των δύο κακών δεν βασανίζουν μόνο τη χώρα, αλλά πρωτίστως εμάς του ίδιους Όταν το αναγνωρίσουμε αυτό, όταν πια η εναγώνια προστασία του τομαριού μας και η εμμονή με το εγώ μας γίνουν ασφυκτικά βαρετά, τότε ίσως καταφέρουμε να βγούμε από τη φυλακή της εσωστρέφειάς μας και με τη βοήθεια του Θεού, που είναι εξ’ορισμού η πηγή του αλτρουισμού, καταφέρουμε να πιστέψουμε πάλι και να υπερασπιστούμε αξίες και ιδανικά.

2)Να αναζητούμε τηn εσωτερική μας καθοδήγηση: Η φωνή του Θεού μιλά σε όλους μας- όχι μόνο σε κάποια ‘εκλεκτά’  άτομα- σε όποια μορφή εξουσίας κι αν ανήκουν. Ένα σημαντικό τμήμα της προσωπικής, αλλά και εθνικής αποδυνάμωσης είναι η ‘ευκολοπιστία’ μας (suggestibility), δηλαδή η ευκολία με την οποία θεωρούμε κάποιον άλλον άνθρωπο αυθεντία και παίρνουμε όσα λέει κατά γράμμα. Μου κάνει εντύπωση όποτε ρωτώ τους μαθητές μου, «θα πρέπει ένα ενήλικο άτομο να επηρεάζεται από τις γνώμες των άλλων ή όχι;», η απάντηση σχεδόν πάντα είναι «Όχι από τους συνομιλήκους, αλλά να κάνουμε ό,τι μας λένε οι γονείς μας». Και αν οι γονείς κάνουν λάθος; Αν οι γονείς είναι διεφθαρμένοι; Αν οι γονείς τα έχουν κάνει θάλασσα στη δική τους ζωή;  Αυτό φαίνεται δεν παίζει σαν σενάριο, γιατί προφανώς οι Έλληνες γονείς αρέσκονται να παρουσιάζουν τους εαυτούς τους ως αλάνθαστα δόγματα και να ελέγχουν απόλυτα τη ζωή των παιδιών τους μέχρι να πεθάνουν. Δεν μαθαίνουν στα παιδιά να εμπιστεύονται σιγά σιγά τη δική τους εσωτερική πυξίδα, ακόμη κι αν κάποια στιγμή αυτή διαφωνήσει με τη γνώμη των ίδιων. Έτσι όμως τα παιδιά δεν μεγαλώνουν ποτέ. Ανεκπλήρωτα και καταφοβισμένα, γαντζώνονται στα δικά τους παιδιά και ο κύκλος συνεχίζεται. Ένας ακόμη λόγος γιατί είμαστε τόσο αποδυναμωμένοι ως έθνος….

3)Βασικότατο στοιχείο για την προστασία της αυτό-εκτίμησής μας είναι να μην προδίδουμε και να μην πληγώνουμε τους άλλους. Κάθε προδοσία είναι προδοσία εναντίον του εαυτού μας. Νομίζουμε ότι αν έχουμε την αντικειμενική δυνατότητα να την ‘κοπανήσουμε’, χωρίς γκρίνιες ή αντίποινα, τότε θα ξεχαστεί κι εμείς θα συνεχίσουμε τη ζωή μας κι όλα καλά. Δεν είναι έτσι. Η κάθε μας πράξη, θετική ή αρνητική μας κυνηγά σε όλη μας τη ζωή, αποζητώντας την εξισορρόπησή της. Αν ήταν θετική, θα δρέψουμε τους καρπούς της. Αν ήταν αρνητική, επίσης. Ταυτόχρονα όμως, η κάθε μας πράξη επηρεάζει την αίσθηση του αυτοσεβασμού μας και η ζωή είναι πολύ δύσκολη χωρίς αυτοσεβασμό. Στην  καθημερινότητα, έχει μεγάλη σημασία να συγκρατούμε τα νεύρα μας και να μη μας ξεφεύγει εκείνη η δηλητηριώδης κουβεντούλα, που δεν την εννοούμε μεν, αλλά την ξεστομίζουμε και κάνει τη ζημιά της.

4) Να αποζητούμε την σύνδεση και την ειλικρινή επαφή κι επικοινωνία με τους άλλους. Χρειάζεται μεγάλη διάκριση, αλλά υπάρχουν άνθρωποι με τους οποίους μπορούμε να εμπιστευτούμε μέρη του εαυτού μας και αυτό είναι η ελπίδα μας. Αν όλοι πια γίνουμε τόσο καχύποπτοι που φοβόμαστε να μιλήσουμε ο ένας στον άλλον κι εκείνοι σε εμάς, τότε είμαστε καταδικασμένοι σε σιωπηλή και μοναχική πνευματική εξαφάνιση. Το ειλικρινές μοίρασμα στις ψυχοθεραπευτικές ομάδες είναι ένα σύγχρονο βήμα για την ανάκτηση αυτής της χαμένης εμπιστοσύνης και σύνδεσης με τους άλλους.

5)Να κατανικήσουμε την έλξη προς το αρνητικό: Να δούμε μέσα μας πότε και γιατί ελκούμαστε σε αρνητικές επιλογές, αρνητικές σκέψεις, αρνητική αισθητική. Το αρνητικό, ο ‘πειρασμός’ όπως αναφέρεται στα πνευματικά κείμενα, είναι σαν το γλυκό νέκταρ που εγκλωβίζει το έντομο. Στην αρχή γλυκαίνεται και ικανοποιεί τη βουλιμία του, όμως παγιδεύεται εκεί για πάντα και αυτό είναι το αργό και βασανιστικό του τέλος. Επιλογές καλούμαστε να κάνουμε συνεχώς σε όλα τα επίπεδα. Σε κάθε περίπτωση, υπάρχει η ανώτερη και η κατώτερη επιλογή. Η φωνή του εγώ συνήθως πετάγεται και μιλάει πρώτη, προσπαθώντας να αναλάβει την πρωτοκαθεδρία και να ‘τρέξει’ τη ζωή μας. Το αρνητικό υπόσχεται άμεσα μεγαλεία, φανταχτερές απολαύσεις και απολαβές, εξουσία και αμοιβές. Σε μια αποθέωση του εγώ, το άτομο παρασυρμένο από τη γλυκιά μυρωδιά, τυφλωμένο από τις υποσχέσεις, εθελοτυφλώντας προς τους κινδύνους, αλλά και κωφεύοντας στην μικρή εσωτερική φωνούλα που του λέει «Περίμενε, για να στα λένε τόσο φανταχτερά, κάτι δεν πάει καλά», το άτομο πέφτει στην παγίδα. Τα προβλήματα είναι για να επιλύονται, όχι για να εξαφανίζονται μονομιάς όπως υπόσχεται ο πειρασμός. Με κολακείες και χειρισμό, ενισχύει στο άτομο την ανάγκη να υπηρετήσει το δικό του εγώ, αλλά και τον ίδιο τον πειρασμό. Ο οποίος φυσικά δεν θα σταματήσει εκεί, αλλά θα ζητήσει κι άλλα, κι άλλα, κι άλλα μέχρι να του τα πάρει όλα, να τον βάλει να κάνει πράγματα που δεν θα ήθελε ποτέ να κάνει, να διαβρώσει τη ψυχή του  και, εν τέλει να οδηγήσει το άτομο στην απόλυτη εσωτερική εξαθλίωση. ‘Απαξ και γίνει ο πρώτος συμβιβασμός με τον πειρασμό για να εξυπηρετηθεί το ‘εγώ’, μετά θα ζητηθεί κι άλλος κι άλλος κι άλλος. Πολλές φορές τα άτομα αυτά, που παρασύρονται σε όλων των ειδών τους συμβιβασμούς της ακεραιότητά τους για προσωπικό όφελος, είναι αυτά ακριβώς που αναρριχώνται στις δομές εξουσίας. Όχι όλα, αλλά συμβαίνει. Μπορεί να φαίνεται ότι έχουν τεράστια δύναμη, όμως στην πράξη δεν έχουν καμία, γιατί είναι απόλυτα υποταγμένα στις δυνάμεις που τους ελέγχουν. Ακόμη κι όταν δεν το θέλουν, εξαναγκάζονται να κακοποιούν τους άλλους, λαούς ολόκληρους, δημιουργώντας τεράστιο καρμικό χρέος και σιχαίνοντας τους εαυτούς τους. Οι φαινομενικά ισχυροί είναι εσωτερικά απόλυτα ανίσχυροι.

Αυτή είναι η διαφορά με το καλό: δεν υπόσχεται πολλά, αλλά ζητά επίπονη δουλειά κι επιμονή. Όμως σέβεται πάντα την αξιοπρέπεια και την ελευθερία επιλογής του ατόμου, Είναι ο μόνος δρόμος για εσωτερική γαλήνη κι ανακούφιση. Όσο βαθιά κι αν έχουμε προχωρήσει στον αρνητικό δρόμο, υπάρχει πάντα η δυνατότητα επιλογής για μετάνοια κι επιστροφή. Όποιο κι αν είναι το τίμημα που θα πληρώσουμε είναι προτιμότερο από το να συνεχίσουμε στον αρνητικό δρόμο της εσωτερικής καταστροφής. Αναρωτιέμαι κατά πόσον το έχουμε αντιληφθεί αυτό ως έθνος. Γιατί για μεγάλο χρονικό διάστημα, παρασυρθήκαμε στον αρνητικό δρόμο και τη γλύκα του νέκταρ-παγίδα. Παρότι βλέπουμε το αδιέξοδο στο οποίο μας οδηγεί, ένα μεγάλο τμήμα του λαού μας συνεχίζει να οδεύει στον ίδιο δρόμο-άντε με λίγη γκρίνια παραπάνω. Συνεχίζει να σκέφτεται μόνο τον εαυτό του, συνεχίζει να αδιαφορεί πλήρως για το Θεό και τους υπολοίπους, συνεχίζει να  κλέβει το συνάνθρωπο και να ψηφίζει εκείνον που θα τον βολέψει προσωπικά και ας καταστραφεί η χώρα. Ένα άλλο μεγάλο τμήμα όμως έχει ταρακουνηθεί αρκετά ώστε να αμφισβητήσει την πορεία και τις επιλογές του. Ποιο τμήμα θα υπερισχύσει, αυτό θα επηρεάσει σε σημαντικό βαθμό την πορεία του λαού μας. Τα πιο βασικά στοιχεία  είναι η ανάκτηση της αληθινής πίστης στο Θεό, και το ενδιαφέρον για τους άλλους. Το ‘εγώ να γίνει εμείς’ να μην είναι απλά λογοτεχνική ρήση, αλλά να γίνει και λίγο πράξη στην καθημερινότητα. Αλλιώς θα συνεχίσουμε να χτυπούμε το κεφάλι μας στο ίδιο αδιέξοδο και να επιλέγουμε να ανεχόμαστε αντίστοιχης ποιότητας πολιτικές και πολιτικούς.

Βικτωρία Πρεκατέ, www.brightplanet.blogspot.gr, 26/10/20014

Αγάπη για την πατρίδα

Μακριά από τις πολιτικολογίες, που όσο κι αν έχουν προβάλλει τη δική τους ατζέντα πάνω στην όρο ‘πατρίδα’, δεν μπορούν να τον φθείρουν. «Αγάπη για την πατρίδα»: με τρόπο αγνό, με το συναίσθημα που μόνο εκείνος που έχει γίνει η πατρίδα βίωμα, μέρος του εαυτού του, μπορεί να το καταλάβει. Ή μόνο εκείνος που τη στερήθηκε. Αυτό το νιώθει κανείς πολύ έντονα στην επαρχία. Εκεί γίνεται η πατρίδα, μέρος του εαυτού σου. Όπως μου είπε κάποιος σοφός βοσκός πρόσφατα: ‘Όταν το περπατάς, το ζεις, το αναπνέεις, τότε το αγαπάς το βουνό’. Για αυτό και οι συμπατριώτες μας που εξακολουθούν να μένουν στην επαρχία, στην απόμερη επαρχία, στις ραχούλες, στα βουνά, στα χωριά που ερημώνουν, για αυτό είναι πολύτιμοι σωματοφύλακες της πατρίδας. Γιατί είναι εκεί. Δεν έχουν φύγει, είναι εκεί, πεισματικά, αυτοί οι ηλικιωμένοι που κρατούν Θερμοπύλες, πριν τα ορεινά χωριά αδειάσουν εντελώς…

Ορειβάτισσα εδώ και 20 χρόνια, έχω περπατήσει σχεδόν σε όλα τα βουνά της Ελλάδας .Παντού η ίδια εικόνα στα χωριά. 5-6 ηλικιωμένοι-αν φύγουν από τη ζωή, τι θα απογίνει η ορεινή Ελλάδα; Θα χαθεί η κρίσιμη επαφή, που είναι εκείνη του ανθρώπου που πονάει τον τόπο του με την πανάρχαια αυτή γη. Για αυτό είναι σημαντικό να επιστρέψουν νεότεροι άνθρωποι στα χωριά, πέρα από τη λαϊκίστικη εκδοχή, πέρα από τη γραφικότητα με την οποία παρουσιάζονται εκείνοι ‘που πήραν τα βουνά’. Υπάρχει μεγάλη αλήθεια σε αυτήν την απόφαση, την οποία, πιστεύω όλο και περισσότεροι άνθρωποι θα αναγκαστούν να πάρουν. Όσο νωρίτερα, τόσο καλύτερα. Είναι σημαντικό για την αναβίωση του τόπου, αλλά και για την αναβίωση της μνήμης μέσα μας, καθώς η ενέργεια  του τόπου είναι μέρος του εαυτού μας. Πού θα καταλήξει ο καθένας, είναι κι αυτό στο σχέδιο του Θεού. Όπως η ψυχή μας κάνει συμβόλαια, ποιον θα γνωρίσει, ποιον θα παντρευτεί κλπ, έτσι γίνεται και με τον τόπο που θα οδηγηθούμε να κατοικήσουμε-κάποιες φορές απρόσμενα. Όσοι έχουμε επιλέξει να παραμείνουμε στην Ελλάδα, παρά τις αντιξοότητες, όσοι δεν τρέχουμε στη χίμαιρα του εξωτερικού, είναι σημαντικότερο από ποτέ, να θυμηθούμε την ελληνική επαρχία- κι αν η ψυχή μας το λέει, αν έχουμε τη δυνατότητα, τότε  να μείνουμε ή έστω να επισκεπτόμαστε όσο πιο συχνά μπορούμε.  Οι πεζοπορικοί σύλλογοι που περπατούν την Ελλάδα κάθε Σαββατοκύριακο, άντε μαζεύουν 1000 άτομα κάθε ΣΚ. Η Αθήνα έχει 3,5 εκατομμύρια. Είναι πολύ λίγο. Δεν γνωρίζουμε την Ελλάδα. Η αγάπη που θα δώσουμε στη γη, η γνωριμία μαζί της, ο κάθε βράχος με την ατελείωτη προϊστορία που κρύβει, πολλές φορές ιερή, το ότι θα αρχίσουμε να νιώθουμε τη γη και να την αισθανόμαστε, όλα αυτά θα μας αλλάξουν, θα μας αλλοιώσουν με θετικό τρόπο. Θα δούμε την Ελλάδα διαφορετικά- θα είναι πλέον βίωμα, όχι ξερό απομεινάρι μαθήματος ιστορίας ή τίτλος εθνικότητας. Τότε ίσως θα μπορέσουμε να την υπερασπιστούμε καλύτερα, γιατί θα έχει γίνει κομμάτι μας. Δεν είναι να απορεί κανείς που 70% των νέων δηλώνουν διακαώς ότι θέλουν να φύγουν από την Ελλάδα. Δεν είναι μόνο οι θέσεις εργασίας. Είναι ότι δεν την έχουν νιώσει. Πώς θα μπορούσαν άλλωστε; Πατρίδα τους σήμερα είναι το facebook.

Στα χωριά ακούω ότι όταν φύγουν και οι τελευταίοι ντόπιοι ηλικιωμένοι, θα τα γεμίσουν αλλοδαποί. Το ζήτημα της μετανάστευσης έχει ξεσηκώσει ατελείωτες, εμπαθείς συζητήσεις τα τελευταία χρόνια. Από τη μία μεριά, οι ίδιοι οι αγρότες ομολογούν ότι χωρίς τους αλλοδαπούς, δεν θα έβγαινε η παραγωγή. Από την άλλη, ακροδεξιοί φωνάζουν γενικώς κι αορίστως ότι ‘οι ξένοι μας παίρνουν τις δουλειές’. Στο ιστολόγιο αυτό έχω εκφράσει επανειλημμένα την αναγκαιότητα για την εξάλειψη του ρατσισμού και την προστασία και το σεβασμό στο άτομο-μετανάστη, που αποτελεί θύμα, αν όχι πιόνι, ενός συστήματος που ίσως δεν είναι τόσο τυχαίο όσο φαίνεται. Στο επίπεδο του  μαζικού χειρισμού μετακίνησης πληθυσμών δεν γνωρίζουμε ποιος διακινεί ποιον, πότε, πού και γιατί. Η μετανάστευση μπορεί να γίνει με τρόπο ισορροπημένο, ώστε να ωφεληθεί και η τοπική οικονομία και οι ίδιοι οι μετανάστες, διατηρώντας τα πολιτιστικά χαρακτηριστικά του τόπου υποδοχής. Σε πολλές περιοχές τις Ελλάδας έχει επιτευχθεί. Δεν είναι αδύνατον, ούτε δύσκολο. 

Πρεκατέ Βικτωρία, www.brightplanet.blogspot.gr, 11/10/2014