Τέλη Σεπτέμβρη του 2011 και είδα πρόσφατα δημοσιεύματα στο BBC όπου αναφέρουν τον πρωθυπουργό μας να ‘παρακαλά’ (“plea”) τους Γερμανούς για βοήθεια και στον Guardian να έχουν τίτλο ότι ο πρωθυπουργός μας ‘ορκίζεται’ (“vows”) ότι θα οδηγήσει τη χώρα στην ευημερία. Η ταπείνωση που ένιωσα, όπως κάθε Έλληνας, με αυτή την ειρωνία εναντίον της χώρας μας, έχει ξεπεράσει κάθε ανεκτό όριο. Δεν αξίζει. Κανένα πακέτο «βοήθειας», καμία «σωτηρία» και κανένα νόμισμα δεν αξίζει αυτή τη διαπόμπευση, σχεδόν χλευασμό, που υφιστάμεθα καθημερινά. Φοβόμαστε την κατάρρευση; Μα, αυτή είναι η κατάρρευση… Υπάρχει και η κατάρρευση της αξιοπρέπειας, που είναι πολύ χειρότερη από την υλική… Δεν το αξίζουμε αυτό.
Τις τελευταίες ημέρες, όταν οι εξαγγελίες των άδικων μέτρων διαδέχονται η μία την άλλη σε χρόνο ρεκόρ, οι Έλληνες μοιάζουμε μουδιασμένοι, ακινητοποιημένοι, ανίκανοι να αντιδράσουμε. Ο φόβος, η παράλυση και η ηττοπάθεια που ζούμε τώρα είναι πολύ χειρότερα κι από το χειρότερο μελλοντικό σενάριο χρεοκοπίας. Τι θα γίνει δηλαδή; Η Ελλάδα έχει ξεπεράσει πολύ δυσκολότερες προκλήσεις. Μπορεί παραδόξως να φέρει απρόσμενα ψυχικά οφέλη, όπως ανεξαρτησία, δύναμη, πίστη, απαγκίστρωση από τον καταναλωτισμό, αυτοπεποίθηση στον εαυτό μας. Ο φόβος μας είναι το πρόβλημα, όχι η χρεοκοπία. Δεν χρειάζεται να καταπίνουμε άλλο φόβο, δεν το αξίζουμε αυτό.
Δεν χρειάζεται πια να πιστεύουμε ότι το μόνο που μας απομένει είναι απόγνωση, ταπείνωση. Μας αξίζει κάτι καλύτερο από αυτό. Δεν μας αξίζει να μας οικτίρουν οι ξένοι (“Pity the Greeks”, σύμφωνα με δημοσίευμα του BBC), ενώ οι κυβερνήσεις τους εποφθαλμιούν… Αυτό που ζούμε τώρα, η ταπείνωση της χώρας μας, είναι χειρότερη από τον μπαμπούλα της χρεοκοπίας… Τα τελευταία 30 χρόνια είχαμε μάθει να ζούμε με δανεικά, δεν ήμασταν όμως πάντα έτσι. Η μνήμη μας έχει σβήσει, λες και όλη μας η ιστορία είναι αυτή των τελευταίων 30 ετών. Έχουμε πειστεί ότι είμαστε ανίκανοι να ζήσουμε με όσα παράγουμε. Δεν είναι αλήθεια. Μπορούμε, όπως μπορούσαν οι πρόγονοί μας, οι αμέσως προηγούμενες γενιές-δεν χρειάζεται να πάμε μακριά, δόξα τω Θεώ ακόμη ζουν! Ίσως ανακαλύψουμε ότι είναι πολύ καλύτερα έτσι: Να ζούμε με λιγότερα, αλλά με αξιοπρέπεια. Οι αναταράξεις δεν σημαίνουν πτώση, όσο και αν νιώθουμε σαν να πέφτουμε. Ας το θυμηθούμε αυτό, στους δύσκολους καιρούς… Μας αξίζει να ζήσουμε με αξιοπρέπεια, όχι με φόβο.
Κάναμε λάθη. Επιτρέψαμε τη διαφθορά, τη φυγοπονία και τον ατομικισμό να ανθίσουν. Το καταλάβαμε και μας αξίζει να επιδιορθώσουμε, όχι να τιμωρηθούμε. Μπορούμε να τα καταφέρουμε καλύτερα, να επιτρέψουμε την κοινωνική δικαιοσύνη και την κοινή λογική, αντί για την κατάθλιψη και την καχυποψία. Μπορούμε να το κάνουμε, ξεκινώντας από την καθημερινή μας ζωή….Έχουμε τη δύναμη, την ευφυία, την προσαρμοστικότητα, την αντοχή, τα ψυχικά αποθέματα, έχουμε πολύ περισσότερα από όσα νομίζουμε. Δεν είμαστε ανήμπορα θύματα, κατατρεγμένα από αυτοτιμωρητικές ενοχές και αυτό-απαξίωση, που κομπάζουν για το αρχαίο παρελθόν, μόνο και μόνο για να αμυνθούν για την χαμηλή τους αυτοεκτίμηση. Μπορούμε πραγματικά να πιστέψουμε στον εαυτό μας, στον σημερινό εαυτό μας. Η ψυχή του έθνους μας, θεραπεύεται και καθαρίζει σιγά σιγά, έστω και μέσα από τις δυσκολίες και αρκετοί από εμάς έχουν αρχίσει αυτό να το νιώθουν. Δεν χρειάζεται πια να καταπίνουμε τον πανικό που μας σερβίρουν. Μας αξίζει κάτι καλύτερο. Δεν χρειάζεται να περιμένουμε τη «δόση» ελεημοσύνης από το εξωτερικό, σαν ναρκομανείς εσόδων. Έχουμε τη δική μας πηγή εσόδων, η οποία είναι το ανθρώπινο δυναμικό μας, η δική μας ψυχή και η πλούσια γη μας που μπορεί να μας θρέψει πλήρως και μακροπρόθεσμα, αν την εκτιμήσουμε και της φερθούμε με σεβασμό. Είναι πολύ ενθαρρυντική η άνοδος ston pr;asino toyrism;o, τις βιολογικές καλλιέργειες και την παραγωγή ενέργειας από τον Ήλιο. Μπορούμε να επιβιώσουμε βασισμένοι σε αυτές τις δικές μας δυνάμεις και να παράγουμε αυτά που μέχρι τώρα δεν παράγαμε. Δεν χρειαζόμαστε υπερβολικές πολυτέλειες, ούτε τελευταίας γενιάς κινητά, τα οποία μας στοιχίζουν την αξιοπρέπειά μας. Μπορούμε να ζήσουμε ανεξάρτητα. Μας αξίζει κάτι καλύτερο. Μπορούμε να επιβιώσουμε ΚΑΙ να είμαστε αλτρουιστές, μπορούμε να επιβιώσουμε ΚΑΙ να στηρίζουμε ο ένας τον άλλον, αντί να ακούμε τις φωνές του τρόμου και του ανταγωνισμού «ο θάνατός σου, η ζωή μου». Ο ανταγωνισμός μειώνει τη δύναμή μας. Μας αξίζει κάτι καλύτερο.
Είμαστε έτοιμοι πια να αφήσουμε πίσω τον εθισμό στη διαφθορά και τις πελατειακές σχέσεις; Έχουμε μάθει αρκετά, ώστε να μη βάλουμε το εγώ μας μπροστά, αλλά τη διάκριση για το καλό του τόπου και των παιδιών μας; Είδαμε, μάθαμε τον ατομικισμό και το εύκολο κέρδος, μέχρι που το μπουχτίσαμε. Όταν αυτό σε οδηγεί να αδικείς τους συνανθρώπους σου, είδαμε τελικά ότι δεν αξίζει. Τώρα δίνουμε αξία στους συμπολίτες και στη γη μας, στα πράγματα που πραγματικά έχουν αξία-και δεν είναι μόνο η δική μας οικογένεια. Δεν χρειάζεται να δεχτούμε την απελπισία και την απόγνωση ως μονόδρομο. Δεν χρειαζόμαστε να ζητιανεύουμε από τους εταίρους ή να κρεμιόμαστε από τα τελευταία νέα στην τηλεόραση. Μας αξίζει κάτι καλύτερο. Δεν είναι μόνο λόγια, που τα λέμε, επειδή ακούγονται ωραία, χωρίς να τα πιστεύουμε. Αν τα πιστέψουμε, είναι θέμα χρόνου να αλλάξει στην πράξη η κατάστασή μας. Αν το πιστέψουμε μπορεί να γίνει. Δεν χρωστούμε στον κυνισμό και στη δυσπιστία ενοίκιο. Μας αξίζει κάτι καλύτερο από αυτό.
Ας επιμείνουμε στη ακεραιότητα και αξιοπρέπεια, ώστε η ακεραιότητα και αξιοπρέπεια να επιστρέψουν. Ας απορρίψουμε τα εύκολα γρήγορα οφέλη, ώστε η ψήφος μας να είναι καθαρή και με διάκριση. Χρειάζεται να είμαστε καθαροί, ώστε να νιώσουμε αρκετά δυνατοί για να σταθούμε στα πόδια μας. Έχουμε την μακρόχρονη πεποίθηση που έχουμε ριζώσει εμείς στον εαυτό μας, ότι είμαστε απατεώνες, κουτοπόνηροι και δεν αλλάζουμε με τίποτα. Η βία, η επιβολή δεν κατάφερε να σβήσει όμως τη φλόγα του καλού και αυτό έχει φανεί από την επίμονη και γενναία αντίσταση των Ελλήνων σε παρελθούσες απειλές κατά της χώρας. Η βία δεν το έχει καταφέρει, είναι δυνατόν να το καταφέρουν τα ‘γλυκάκια’, που μας προσφέρουν οι ξένοι για τη σωτηρία μας, σε αντάλλαγμα με κάθε αίσθηση αυτοσεβασμού και αξιοπρέπειας; Όχι, δεν είναι δυνατόν. Έχουμε καταλάβει ότι το ‘γλυκάκι’ είναι πικρό. Δεν θέλουμε πια να ξεπουλήσουμε τους εαυτούς για αυτό. Μας αξίζει κάτι καλύτερο.
Δεν έχουμε εκτιμήσει είναι το κόστος αυτής της φαινομενικής ‘ασφάλειας’ στον ψυχισμό μας. Δεν παίρνουμε ρίσκα, δεν δοκιμάζουμε τον εαυτό μας κι αυτό ενισχύει το φόβο μας. Δεν είναι ότι ο φόβος μας οδηγεί στην αποφυγή ρίσκου, αλλά το αντίστροφο! Η αποφυγή ρίσκου, μας ακινητοποιεί και οδηγούμαστε να πιστέψουμε ότι δεν θα τα καταφέρναμε μόνοι μας ποτέ.
H κρατικοδίαιτα δεν βοηθά. Όμως πολλοί δημόσιοι υπάλληλοι έχουν αναξιοποίητο δυναμικό, που θα μπορούσε να απελευθερωθεί και να βοηθήσει και τη χώρα και τους εαυτούς τους, είτε μέσα, είτε έξω από το δημόσιο. Όσο είμαστε φοβικά εξαρτημένοι ατομικά, τόσο θα είμαστε και φοβικά εξαρτημένοι εθνικά. Η παράλυση και η έλλειψη έρχονται από τις προβολές του φόβου μας. Μπορούμε να επιβιώσουμε και να επιβιώσουμε καλά. Ανεξάρτητοι, βασισμένοι στις δικές μας δυνάμεις και στη δική μας εφευρετικότητα και πηγές, μπορούμε να δημιουργήσουμε εργασία που μας γεμίζει, και φέρνει εισόδημα σε εμάς και στη χώρα μας, που προσφέρει αντί να αποζυμεί, σε μία χώρα ελεύθερη και δίκαιη, χωρίς φόβο κι δυσλειτουργικές εξαρτήσεις που μας πάνε πίσω, εσωτερικές ή εξωτερικές.
Αν υπήρχε κάποιος ανώτερος σκοπός σε αυτήν την κρίση, ποιος θα ήταν αυτός; Θεωρώ σίγουρα η απαγκίστρωσή μας από τον υλισμό και τον καταναλωτισμό, αλλά κυρίως η κοινωνική δικαιοσύνη και η ενδυνάμωση του λαού να έχουν φωνή στην πολιτική σκηνή και στις αποφάσεις που τους αφορούν. Υπάρχει μεν η δημοκρατία, αλλά σε πολλά πράγματα νιώθουμε αμέτοχοι, άπραγοι θεατές. Σκοπός είναι να γίνει η δημοκρατία ακόμη πιο δημοκρατική, με την αληθινή της έννοια. Να έχουμε τη φωνή και τη δύναμη πραγματικά να επηρεάσουμε τις αποφάσεις που μας αφορούν. Ο λόγος που αυτό γίνεται μέσα από μια οικονομική κρίση, κι όχι κρίση άλλου είδους, είναι ακριβώς επειδή το οικονομικό θέμα αγγίζει τους πάντες και κινητοποιεί τους πάντες να απαιτήσουν δικαιοσύνη και ισότητα. Κάποιο άλλο θέμα ίσως κινητοποιούσε μόνο μια μειοψηφία. Έχουμε πολλαπλή ευκαιρία λοιπόν, γιατί ειδικά εμείς οι Έλληνες ενδιαφερόμαστε για τα κοινά πολύ κι αυτό είναι πολύ σημαντικό. Μας αξίζει να επανακτήσουμε τη δύναμη της φωνής μας.
Πιστεύουμε ότι, αν εμπιστευόμασταν ηγέτες που πραγματικά ενδιαφέρονταν και πασχίζαν δίκαια για το καλό του τόπου, δεν θα μπορούσαμε να ανταπεξέλθουμε, ακόμη και σε μια ανεξέλεγκτη πτώχευση; Φυσικά και θα μπορούσαμε. Ο Ελληνικός λαός έχει το φιλότιμο κι αν ένιωθε ότι η ηγεσία είναι δίκαια και ειλικρινής μαζί του, θα έκανε τα αδύνατα δυνατά, θα στερούνταν πρόθυμα, προκειμένου να βοηθηθούν άλλοι πιο φτωχοί. Το πρόβλημα τώρα είναι η κρίση εμπιστοσύνης. Όμως το φιλότιμο υπάρχει και σε αυτό πρέπει να δώσουμε σημασία. Αυτό θα μας οδηγήσει μπροστά, ανεξάρτητα από το αν ο κυνισμός για την απογοήτευση από τους πολιτικούς, μας οδήγησε να πιστέψουμε ότι το χάσαμε. Δεν το χάσαμε. Έχουμε το φιλότιμο, έχουμε τις δυνάμεις, έχουμε τις δυνατότητες. Δεν μας αξίζει άλλη ταπείνωση. Μας αξίζει κάτι καλύτερο.
Πρεκατέ Βικτωρία, 28/9/2011
Τα ακόλουθα άρθρα έχουν γραφεί από την ψυχολόγο και συγγραφέα Πρεκατέ Βικτωρία, πολλά εκ των οποίων έχουν αποσταλεί στον τύπο (όπου είναι γνωστό, αναφέρεται η πηγή δημοσίευσης).Το υλικό εκφράζει τις προσωπικές απόψεις της συγγραφέως και δεν εκπροσωπεί κάποιο φορέα ή οργανισμό. Παρακαλείσθε αν αναδημοσιεύετε κάποιο άρθρο, να αναφέρετε ως πηγή αυτό το ιστολόγιο.
ΚΡΙΣΗ (Μέρος 6ο): Γαλήνη ή πανικός
Όσο περνούν οι μέρες, όλο και περισσότεροι άνθρωποι γύρω μας φαίνεται να χάνουν αυτά που θεωρούσαν μέχρι τώρα δεδομένα. Το δίλημμα ‘γαλήνη ή πανικός’ αποκτά όλο και μεγαλύτερη σημασία.
Όμως έχουμε επιλογή. Μπορούμε να βρούμε εσωτερική γαλήνη, μέσα στη μέση του χάους, έστω και αν δεν είναι απόλυτη. Μπορεί η γαλήνη να κάνει τη ζωή μας, σε αυτή τη δύσκολη, μεταβατική φάση, ήρεμη, υποφερτή. Η γαλήνη είναι επιλεγόμενος τρόπος λειτουργίας του νου. Επειδή έχουμε κάποιο έλεγχο στις σκέψεις μας, μπορούμε σε καθημερινή βάση, σε κάθε ώρα, σε κάθε επεισόδιο, σε κάθε κουβέντα, να κλείσουμε το διακόπτη που λέει «πανικός» (και συμπεριλαμβάνει όλο τον κυκεώνα του θυμού, φόβου, συζητήσεων σχετικά με την οικονομική κρίση), να κάνουμε ένα βήμα πίσω. Να αποστασιοποιηθούμε. Ακούγεται μικρό, αλλά είναι πολύ ισχυρό. Ο λαός μας, όταν ακούμε ή συζητούμε, εμπλεκόμαστε υπερβολικά στο συναίσθημα, πριν καλά καλά το καταλάβουμε. Η συζήτηση τελειώνει κι εμείς νιώθουμε χάλια, αναστατωμένοι. Ειδικά αυτήν την εποχή, όσοι περισσότεροι από εμάς εξασκήσουν την συναισθηματική αποστασιοποίηση, τόσο πιο ωφέλιμο θα είναι για όλους. Συναισθηματική αποστασιοποίηση δεν σημαίνει ότι δεν θα δράσω πολιτικά, ή δεν θα διαμαρτυρηθώ, αλλά πώς θα χτιστεί η δική μου ψυχική ισορροπία σε μια δύσκολη μεταβατική φάση. Αποστασιοποίηση δεν σημαίνει ούτε άρνηση, ούτε αναισθησία ή αδιαφορία. Σημαίνει συναισθηματική απόσταση, όσο είναι δυνατόν, ώστε να έχουμε την ψυχραιμία και τη λογική, να αντιδράσουμε πιο αποτελεσματικά.
Ακούμε να παραπονιούνται για την έλλειψη χρημάτων; Κάνουμε ένα βήμα πίσω. Το ακούμε από απόσταση, σαν να μιλούν για κάποιο τρίτο, ή σαν να διαβάζουμε κάποιο βιβλίο. Ακούμε ιστορίες τρόμου για ανθρώπους που χάνουν τη δουλειά τους και δεν μπορούν να βρουν καινούργια… Κάνουμε πάλι ένα βήμα πίσω. Το ακούμε, το παρατηρούμε από απόσταση. Νιώθουμε συμπόνια, αλλά δεν βιαζόμαστε να γενικεύσουμε αυτά τα συμπεράσματα και στη δική μας ζωή. Μόλις μάθαμε ότι μας απέλυσαν; Κάνουμε ένα βήμα πίσω. Πριν βιαστούμε να κατακλυστούμε από συναισθήματα πανικού, θυμού, ντροπής κλπ., προσπαθούμε να το παρατηρήσουμε, σαν είναι μέρος μιας ταινίας. Ένα ΜΕΡΟΣ μια ταινίας. Δεν είναι όλη μας η ζωή. Είναι μόνο ένα μέρος της. Ένα μικρό μέρος…
Προσπαθούμε να σκεφτούμε από μια ευρύτερη οπτική: «Εντάξει. Τι μπορεί να σημαίνει αυτό;». «Ίσως ήταν να γίνει». «Ίσως είναι τώρα η ευκαιρία για μια αλλαγή στη ζωή μου». «Ίσως δοκιμάζομαι». «Μπορώ να τα καταφέρω». «Ίσως αλλάξω τον τρόπο που ζω, αλλά θα βρω νέους τρόπους να επιβιώσω». «Ίσως είναι καιρός να ξαναγυρίσω στο χωριό». «Ίσως ο φίλος που μόλις έφυγε για Γερμανία να έχει κάτι χρήσιμο να μου πει». «Ίσως είναι καιρός να ξοδέψω περισσότερο χρόνο με τα παιδιά μου». «Ίσως είναι καιρός να δραστηριοποιηθώ πολιτικά». «Ίσως είναι καιρός να ενώσω τις δυνάμεις μου με άλλους συμπάσχοντες». «Ίσως είναι καιρός να σταματήσω να πετάω φαγητό». «Ίσως είναι καιρός να δοκιμάσω τον εαυτό μου στο ελεύθερο επάγγελμα». «Ίσως είναι καιρός να αλλάξω σπίτι». Και ούτω καθεξής.
Κάνω ένα βήμα πίσω και ζητώ την ανώτερη οπτική, τον βαθύτερο λόγο, για τον οποίο μπορεί να συμβαίνει κάτι τέτοιο στη ζωή μου. Πάντα υπάρχει κάτι να διδαχθούμε και να διδάξουμε. Αυτό είναι διαφορετικό για τον καθένα. Πρέπει να βρούμε και να μάθουμε το μάθημα, αυτό θα βοηθήσει και τη μετάβασή μας, αλλά και θα μας δώσει και απρόσμενα δώρα, ώσπου στο τέλος θα είναι πολύ καλύτερα από πριν και, στο ψυχικό επίπεδο, ίσως είμαστε ευτυχείς που συνέβη αυτή η αλλαγή. Κλείνω τα μάτια, παίρνω μια βαθιά αναπνοή και ρωτώ τον εαυτό μου: «Αν αυτή η αλλαγή είχε κάποιο βαθύτερο λόγο που συμβαίνει, ποιος θα ήταν αυτός;» Περιμένω να ακούσω την απάντηση.
Πώς αλλιώς μπορεί να επιτευχθεί γαλήνη; Η αλλαγή συμβαίνει, όσο το αρνούμαστε, όσο προσκολούμαστε σε εκείνο που είχαμε, όσο αναπολούμε το παρελθόν και αρνούμαστε να αποδεχτούμε το νέο, τόσο περισσότερο υποφέρουμε...Εντάξει, αυτή η αλλαγή συνέβη…Τι θέλει να μου πει; Πού με πάει; Τι θέλει να μου διδάξει; Ποιο είναι το επόμενο βήμα; Ποια είναι η αλήθεια εδώ; Αυτή η διαδικασία 'ροής' είναι ιδιαίτερα ατομική, σύμφωνα με τα μαθήματα ζωής του καθενός, αλλά ταυτόχρονα, παραδόξως, μας οδηγεί να συνδεθούμε σε ουσιαστικό επίπεδο με τους άλλους. Όσο νωρίτερα αποδεχτούμε την αλλαγή και τη σημασία της μέσα μας, τόσο δυνατότεροι θα νιώσουμε για να παλέψουμε με τους άλλους για κοινωνική δικαιοσύνη. Η απελπισία, ο φόβος και ο θυμός δεν αρκούν από μόνοι τους για να ανατρέψουν μια κοινωνικά άδικη κατάσταση. Μπορεί να βγούμε στους δρόμους, όμως αν εξακολουθεί να υπάρχει φόβος μέσα μας, θα καταλήξουμε (μετά τη διαδήλωση) να χρησιμοποιήσουμε το μέσο και τον αθέμιτο ανταγωνισμό εκεί που μπορούμε, για να μας γλιτώσει από το φόβο μας (προσβάλλοντας έτσι εντέλει, την ιδέα της κοινωνικής δικαιοσύνης για την οποία υποτίθεται ότι παλεύουμε).
Ίσως αυτά τα οποία θεωρούσαμε δεδομένα τόσο καιρό, ξαφνικά εξαφανίζονται. Ποια είναι η αλήθεια εδώ; Δεν είναι τιμωρία, ούτε εκδίκηση. Υπάρχει πάντα μία διέξοδος. Κλείνω τα μάτια, παίρνω μια βαθιά αναπνοή και αφήνω τη διαίσθηση μου (όχι το πανικόβλητο μυαλό μου, αλλά τη διαίσθησή μου) να με καθοδηγήσουν στη διέξοδο. Πώς μπορεί η ζωή μου να απλοποιηθεί; Πώς μπορεί η ευγνωμοσύνη και η απλότητα να με βοηθήσουν; Υπάρχουν λύσεις που δεν είχα σκεφτεί; Υπάρχει τρόπος να αλλάξω τη ζωή μου ή να δημιουργήσω ένα νέο τρόπο ζωής, εκ του μηδενός, πού θα μου ταιριάξει καλύτερα; Αφήνω τη δική μου δημιουργικότητα κι έμπνευση να μου δείξει το δρόμο. Δεν χρειάζομαι κάποιον ‘ειδικό’ να το κάνει αυτό για μένα.
Συνηθισμένοι στην εξωτερική ‘τροφή’ μάθαμε να θεωρούμε τον κάθε εργοδότη, ως την μοναδική πηγή αγαθών για την επιβίωσή μας. Είτε αυτός ονομάζεται κράτος, είτε οποιοσδήποτε άλλος, έχουμε τη θρησκευτική σχεδόν πίστη, ότι χωρίς αυτούς δεν θα καταφέρουμε τίποτα, είμαστε χαμένοι, θα πεινάσουμε, θα πεθάνουμε κλπ. Όμως η αλήθεια είναι ότι ο εαυτός μας είναι η πηγή για να μας φέρει όσα χρειαζόμαστε. Όταν αυτό το πιστέψουμε αληθινά βγαίνουν δυνάμεις από μέσα μας, που δεν γνωρίζαμε ότι υπήρχαν. Γνωρίζουμε πλέον βαθιά μέσα μας ότι θα μπορούσαμε να επιβιώσουμε οπουδήποτε. Ακόμη και να μας έριχναν σε ένα απομονωμένο νησί σε μια ξένη χώρα, στη μέση του πουθενά, γνωρίζουμε ότι μπορούμε να τα καταφέρουμε.
Ζω στο τώρα. Όσο δύσκολο κι αν είναι, όταν σκεφτόμαστε τι θα γίνει αύριο, πρέπει να ξαναγυρνούμε συνεχώς στο τώρα. Ναι θα σκεφτούμε τι θα γίνει αύριο. Μία σκέψη, δύο σκέψεις, τρεις σκέψεις. Φτάνει. Μετά γυρνάω στο τώρα. Ίσως τώρα, τώρα, τη στιγμή που μιλάμε, είμαι εντάξει. Τώρα, αυτή τη στιγμή, δεν πεινάω, δεν πεθαίνω, δεν απειλούμαι. Ίσως, αν το επιλέξω, μπορεί να νιώσω και λίγο καλά. Έχω δικαίωμα να νιώθω καλά, ακόμη κι αν δεν έχω δουλειά, ακόμη και αν δεν έχω λεφτά. Έχω δικαίωμα να νιώθω καλά, τώρα, ό,τι κι αν συμβαίνει. Κάνω αυτά που πρέπει να κάνω και μετά δεν σκέφτομαι. Το 90% των σεναρίων πανικού είναι σκέψεις παντελώς άχρηστες κι αντιπαραγωγικές, δεν βοηθούν σε πράξεις, ούτε σε τίποτα άλλο. Το 90% των σεναρίων που παίζουμε στο μυαλό μας ξανά και ξανά δεν πρόκειται συμβεί ποτέ. Δεν πρόκειται να χαζέψουμε, ούτε να τεμπελιάσουμε, αν σταματήσουμε να σκεφτόμαστε το μέλλον. Θα σκεφτόμαστε τόσο, μόνο όσο χρειάζεται. Μία, δύο, τρεις σκέψεις, την καλύτερη πιθανή λύση ή ιδέα, που μπορούμε να βρούμε εκείνη τη στιγμή και μετά ΣΤΟΠ. Πάλι πίσω στο παρόν. Πάλι πίσω στο τώρα. Στο τώρα, όπου μπορεί να νιώθω καλά, κι έχω δικαίωμα να νιώθω καλά.
Η γαλήνη που επιλέγω κι αποφασίζω να νιώσω, σε πείσμα κι αντίθεση των καιρών, είναι έντονα κολλητική. Όπως ο πανικός είναι κολλητικός, το ίδιο και η γαλήνη. Σκέφτομαι πόσο πιο ευχάριστος και πλούσιος θα ήταν ο κόσμος, αν όλοι επέλεγαν να νιώσουν γαλήνη. Σαν το μάτι του κυκλώνα, μπορεί να πάντα να περιστρέφονται γύρω μου, όμως εγώ είμαι ατάραχος και γαλήνιος. Έχω το δικαίωμα να είμαι. Εμπιστεύομαι. Εμπιστεύομαι τον εαυτό μου, εμπιστεύομαι τη ροή της ζωή μου. Η εμπιστοσύνη που αποπνέω έλκει κοντά μου άτομα που είναι επίσης άξια εμπιστοσύνης. Αν φοβάμαι, έλκω φοβισμένα άτομα.
Αν κάτι άλλαξε ξαφνικά, δεν σημαίνει ότι κάτι δεν πάει καλά με εμένα. Ακόμη και αν έκανα «λάθος» κινήσεις. Δεν σημαίνει ότι κάτι δεν πάει καλά με εμένα. Πολλές φορές οι αντικειμενικές δυσκολίες μας κάνουν να νιώθουμε ντροπή. Νιώθουμε άσχημα και μετά νιώθουμε ντροπή που νιώθουμε άσχημα. Δεν υπάρχει τίποτα λάθος σε εμένα, αν κάτι ‘στράβωσε’ στα σχέδιά μου. Ίσως είχε το λόγο του να γίνει έτσι.
Προσπαθώ να έχω συμπόνια για τον εαυτό μου και τους άλλους. Η πρακτική κατάσταση μπορεί να είναι δύσκολη. Όταν όμως αγαπώ τον εαυτό μου, δεν θα την κάνω ακόμη δυσκολότερη με το να αγχώνω τον εαυτό μου ή να τον κατηγορώ. Όταν βάζω τρομακτικές σκέψεις για το μέλλον είναι σαν να τιμωρώ τον εαυτό μου. Δεν το χρειάζομαι αυτό, απεναντίας στηρίζω τον εαυτό μου με όση περισσότερη θετική σκέψη μπορώ. Και η θετική σκέψη είναι άπειρη, γιατί εγώ ελέγχω το νου μου, κανείς άλλος. Μπορώ να σκεφτώ όποια σκέψη θέλω. Αρνούμαι να τρομάξω άλλο τον εαυτό μου. Βρίσκω την κοινότητα μέσα στην οποία μπορώ να προσφέρω και να ταυτιστώ αληθινά. Βρίσκω μια κοινότητα για την οποία να νοιαστώ και που νοιάζεται για εμένα. Αυτό είναι πλούτος από μόνος του. Σαν κι εμένα, υπάρχουν και άλλοι που θέλουν να μοιραστούν, όχι μόνο να πάρουν, αλλά να μοιραστούν, να πάρουν και να δώσουν.
Στρέφω την προσοχή μου στην φύση. Ακόμη και στην Αθήνα, υπάρχει φύση. Εκείνα τα δέντρα στα διαζώματα των αρτηριών, που επιμένουν να δίνουν πράσινο, παρά τη βεβήλωση γύρω τους, παρά το καυσαέριο, την άγρια βουή και το ότι δεν γυρνά κανείς να τα κοιτάξει. Κλείνω την τηλεόραση και γυρνώ την προσοχή μου στη φύση. Η τηλεόραση δεν έχει τίποτα νέο να μου πει. Η γη όμως είναι αυτή που με θρέφει. Αν έχω την δυνατότητα να επισκεφτώ ή να επιστρέψω στην επαρχία, δίνω προσοχή στην γη. Σε μια περίοδο κρίσης, ίσως είναι χρήσιμο να το θυμηθούμε. Αυτή η γη έχει θρέψει τις αμέτρητες γενιές πριν από εμάς. Δεν μας τρέφουν ούτε τα λεφτά, ούτε τα σούπερ-μάρκετ. Η φύση με ηρεμεί. Μου θυμίζει αυτό που είναι σημαντικό. Μέσα από τη γη θυμάμαι του προγόνους μας, κάποιους που γνώρισα, για άλλους, απλώς άκουσα. Προσπαθώ να βρω την επαφή με το παρελθόν. Εκείνοι είχαν περάσει πολύ δυσκολότερες κακουχίες από αυτές που καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε εμείς σήμερα. Τι έκαναν; Πώς τα αντιμετώπισαν; Ποια ήταν η φιλοσοφία της ζωής τους; Τι ήταν σημαντικό για κείνους; Τι ήταν αλήθεια; Τι θα είχαν να μου πουν σήμερα; Ίσως, σήμερα, τώρα, έχουν πολύ περισσότερα να πουν από όλους τους αναλυτές, ακαδημαϊκούς και τηλεοράσεις μαζί. Ας τους ακούσουμε.
Πρεκατέ Βικτωρία, 23/9/2011
Όμως έχουμε επιλογή. Μπορούμε να βρούμε εσωτερική γαλήνη, μέσα στη μέση του χάους, έστω και αν δεν είναι απόλυτη. Μπορεί η γαλήνη να κάνει τη ζωή μας, σε αυτή τη δύσκολη, μεταβατική φάση, ήρεμη, υποφερτή. Η γαλήνη είναι επιλεγόμενος τρόπος λειτουργίας του νου. Επειδή έχουμε κάποιο έλεγχο στις σκέψεις μας, μπορούμε σε καθημερινή βάση, σε κάθε ώρα, σε κάθε επεισόδιο, σε κάθε κουβέντα, να κλείσουμε το διακόπτη που λέει «πανικός» (και συμπεριλαμβάνει όλο τον κυκεώνα του θυμού, φόβου, συζητήσεων σχετικά με την οικονομική κρίση), να κάνουμε ένα βήμα πίσω. Να αποστασιοποιηθούμε. Ακούγεται μικρό, αλλά είναι πολύ ισχυρό. Ο λαός μας, όταν ακούμε ή συζητούμε, εμπλεκόμαστε υπερβολικά στο συναίσθημα, πριν καλά καλά το καταλάβουμε. Η συζήτηση τελειώνει κι εμείς νιώθουμε χάλια, αναστατωμένοι. Ειδικά αυτήν την εποχή, όσοι περισσότεροι από εμάς εξασκήσουν την συναισθηματική αποστασιοποίηση, τόσο πιο ωφέλιμο θα είναι για όλους. Συναισθηματική αποστασιοποίηση δεν σημαίνει ότι δεν θα δράσω πολιτικά, ή δεν θα διαμαρτυρηθώ, αλλά πώς θα χτιστεί η δική μου ψυχική ισορροπία σε μια δύσκολη μεταβατική φάση. Αποστασιοποίηση δεν σημαίνει ούτε άρνηση, ούτε αναισθησία ή αδιαφορία. Σημαίνει συναισθηματική απόσταση, όσο είναι δυνατόν, ώστε να έχουμε την ψυχραιμία και τη λογική, να αντιδράσουμε πιο αποτελεσματικά.
Ακούμε να παραπονιούνται για την έλλειψη χρημάτων; Κάνουμε ένα βήμα πίσω. Το ακούμε από απόσταση, σαν να μιλούν για κάποιο τρίτο, ή σαν να διαβάζουμε κάποιο βιβλίο. Ακούμε ιστορίες τρόμου για ανθρώπους που χάνουν τη δουλειά τους και δεν μπορούν να βρουν καινούργια… Κάνουμε πάλι ένα βήμα πίσω. Το ακούμε, το παρατηρούμε από απόσταση. Νιώθουμε συμπόνια, αλλά δεν βιαζόμαστε να γενικεύσουμε αυτά τα συμπεράσματα και στη δική μας ζωή. Μόλις μάθαμε ότι μας απέλυσαν; Κάνουμε ένα βήμα πίσω. Πριν βιαστούμε να κατακλυστούμε από συναισθήματα πανικού, θυμού, ντροπής κλπ., προσπαθούμε να το παρατηρήσουμε, σαν είναι μέρος μιας ταινίας. Ένα ΜΕΡΟΣ μια ταινίας. Δεν είναι όλη μας η ζωή. Είναι μόνο ένα μέρος της. Ένα μικρό μέρος…
Προσπαθούμε να σκεφτούμε από μια ευρύτερη οπτική: «Εντάξει. Τι μπορεί να σημαίνει αυτό;». «Ίσως ήταν να γίνει». «Ίσως είναι τώρα η ευκαιρία για μια αλλαγή στη ζωή μου». «Ίσως δοκιμάζομαι». «Μπορώ να τα καταφέρω». «Ίσως αλλάξω τον τρόπο που ζω, αλλά θα βρω νέους τρόπους να επιβιώσω». «Ίσως είναι καιρός να ξαναγυρίσω στο χωριό». «Ίσως ο φίλος που μόλις έφυγε για Γερμανία να έχει κάτι χρήσιμο να μου πει». «Ίσως είναι καιρός να ξοδέψω περισσότερο χρόνο με τα παιδιά μου». «Ίσως είναι καιρός να δραστηριοποιηθώ πολιτικά». «Ίσως είναι καιρός να ενώσω τις δυνάμεις μου με άλλους συμπάσχοντες». «Ίσως είναι καιρός να σταματήσω να πετάω φαγητό». «Ίσως είναι καιρός να δοκιμάσω τον εαυτό μου στο ελεύθερο επάγγελμα». «Ίσως είναι καιρός να αλλάξω σπίτι». Και ούτω καθεξής.
Κάνω ένα βήμα πίσω και ζητώ την ανώτερη οπτική, τον βαθύτερο λόγο, για τον οποίο μπορεί να συμβαίνει κάτι τέτοιο στη ζωή μου. Πάντα υπάρχει κάτι να διδαχθούμε και να διδάξουμε. Αυτό είναι διαφορετικό για τον καθένα. Πρέπει να βρούμε και να μάθουμε το μάθημα, αυτό θα βοηθήσει και τη μετάβασή μας, αλλά και θα μας δώσει και απρόσμενα δώρα, ώσπου στο τέλος θα είναι πολύ καλύτερα από πριν και, στο ψυχικό επίπεδο, ίσως είμαστε ευτυχείς που συνέβη αυτή η αλλαγή. Κλείνω τα μάτια, παίρνω μια βαθιά αναπνοή και ρωτώ τον εαυτό μου: «Αν αυτή η αλλαγή είχε κάποιο βαθύτερο λόγο που συμβαίνει, ποιος θα ήταν αυτός;» Περιμένω να ακούσω την απάντηση.
Πώς αλλιώς μπορεί να επιτευχθεί γαλήνη; Η αλλαγή συμβαίνει, όσο το αρνούμαστε, όσο προσκολούμαστε σε εκείνο που είχαμε, όσο αναπολούμε το παρελθόν και αρνούμαστε να αποδεχτούμε το νέο, τόσο περισσότερο υποφέρουμε...Εντάξει, αυτή η αλλαγή συνέβη…Τι θέλει να μου πει; Πού με πάει; Τι θέλει να μου διδάξει; Ποιο είναι το επόμενο βήμα; Ποια είναι η αλήθεια εδώ; Αυτή η διαδικασία 'ροής' είναι ιδιαίτερα ατομική, σύμφωνα με τα μαθήματα ζωής του καθενός, αλλά ταυτόχρονα, παραδόξως, μας οδηγεί να συνδεθούμε σε ουσιαστικό επίπεδο με τους άλλους. Όσο νωρίτερα αποδεχτούμε την αλλαγή και τη σημασία της μέσα μας, τόσο δυνατότεροι θα νιώσουμε για να παλέψουμε με τους άλλους για κοινωνική δικαιοσύνη. Η απελπισία, ο φόβος και ο θυμός δεν αρκούν από μόνοι τους για να ανατρέψουν μια κοινωνικά άδικη κατάσταση. Μπορεί να βγούμε στους δρόμους, όμως αν εξακολουθεί να υπάρχει φόβος μέσα μας, θα καταλήξουμε (μετά τη διαδήλωση) να χρησιμοποιήσουμε το μέσο και τον αθέμιτο ανταγωνισμό εκεί που μπορούμε, για να μας γλιτώσει από το φόβο μας (προσβάλλοντας έτσι εντέλει, την ιδέα της κοινωνικής δικαιοσύνης για την οποία υποτίθεται ότι παλεύουμε).
Ίσως αυτά τα οποία θεωρούσαμε δεδομένα τόσο καιρό, ξαφνικά εξαφανίζονται. Ποια είναι η αλήθεια εδώ; Δεν είναι τιμωρία, ούτε εκδίκηση. Υπάρχει πάντα μία διέξοδος. Κλείνω τα μάτια, παίρνω μια βαθιά αναπνοή και αφήνω τη διαίσθηση μου (όχι το πανικόβλητο μυαλό μου, αλλά τη διαίσθησή μου) να με καθοδηγήσουν στη διέξοδο. Πώς μπορεί η ζωή μου να απλοποιηθεί; Πώς μπορεί η ευγνωμοσύνη και η απλότητα να με βοηθήσουν; Υπάρχουν λύσεις που δεν είχα σκεφτεί; Υπάρχει τρόπος να αλλάξω τη ζωή μου ή να δημιουργήσω ένα νέο τρόπο ζωής, εκ του μηδενός, πού θα μου ταιριάξει καλύτερα; Αφήνω τη δική μου δημιουργικότητα κι έμπνευση να μου δείξει το δρόμο. Δεν χρειάζομαι κάποιον ‘ειδικό’ να το κάνει αυτό για μένα.
Συνηθισμένοι στην εξωτερική ‘τροφή’ μάθαμε να θεωρούμε τον κάθε εργοδότη, ως την μοναδική πηγή αγαθών για την επιβίωσή μας. Είτε αυτός ονομάζεται κράτος, είτε οποιοσδήποτε άλλος, έχουμε τη θρησκευτική σχεδόν πίστη, ότι χωρίς αυτούς δεν θα καταφέρουμε τίποτα, είμαστε χαμένοι, θα πεινάσουμε, θα πεθάνουμε κλπ. Όμως η αλήθεια είναι ότι ο εαυτός μας είναι η πηγή για να μας φέρει όσα χρειαζόμαστε. Όταν αυτό το πιστέψουμε αληθινά βγαίνουν δυνάμεις από μέσα μας, που δεν γνωρίζαμε ότι υπήρχαν. Γνωρίζουμε πλέον βαθιά μέσα μας ότι θα μπορούσαμε να επιβιώσουμε οπουδήποτε. Ακόμη και να μας έριχναν σε ένα απομονωμένο νησί σε μια ξένη χώρα, στη μέση του πουθενά, γνωρίζουμε ότι μπορούμε να τα καταφέρουμε.
Ζω στο τώρα. Όσο δύσκολο κι αν είναι, όταν σκεφτόμαστε τι θα γίνει αύριο, πρέπει να ξαναγυρνούμε συνεχώς στο τώρα. Ναι θα σκεφτούμε τι θα γίνει αύριο. Μία σκέψη, δύο σκέψεις, τρεις σκέψεις. Φτάνει. Μετά γυρνάω στο τώρα. Ίσως τώρα, τώρα, τη στιγμή που μιλάμε, είμαι εντάξει. Τώρα, αυτή τη στιγμή, δεν πεινάω, δεν πεθαίνω, δεν απειλούμαι. Ίσως, αν το επιλέξω, μπορεί να νιώσω και λίγο καλά. Έχω δικαίωμα να νιώθω καλά, ακόμη κι αν δεν έχω δουλειά, ακόμη και αν δεν έχω λεφτά. Έχω δικαίωμα να νιώθω καλά, τώρα, ό,τι κι αν συμβαίνει. Κάνω αυτά που πρέπει να κάνω και μετά δεν σκέφτομαι. Το 90% των σεναρίων πανικού είναι σκέψεις παντελώς άχρηστες κι αντιπαραγωγικές, δεν βοηθούν σε πράξεις, ούτε σε τίποτα άλλο. Το 90% των σεναρίων που παίζουμε στο μυαλό μας ξανά και ξανά δεν πρόκειται συμβεί ποτέ. Δεν πρόκειται να χαζέψουμε, ούτε να τεμπελιάσουμε, αν σταματήσουμε να σκεφτόμαστε το μέλλον. Θα σκεφτόμαστε τόσο, μόνο όσο χρειάζεται. Μία, δύο, τρεις σκέψεις, την καλύτερη πιθανή λύση ή ιδέα, που μπορούμε να βρούμε εκείνη τη στιγμή και μετά ΣΤΟΠ. Πάλι πίσω στο παρόν. Πάλι πίσω στο τώρα. Στο τώρα, όπου μπορεί να νιώθω καλά, κι έχω δικαίωμα να νιώθω καλά.
Η γαλήνη που επιλέγω κι αποφασίζω να νιώσω, σε πείσμα κι αντίθεση των καιρών, είναι έντονα κολλητική. Όπως ο πανικός είναι κολλητικός, το ίδιο και η γαλήνη. Σκέφτομαι πόσο πιο ευχάριστος και πλούσιος θα ήταν ο κόσμος, αν όλοι επέλεγαν να νιώσουν γαλήνη. Σαν το μάτι του κυκλώνα, μπορεί να πάντα να περιστρέφονται γύρω μου, όμως εγώ είμαι ατάραχος και γαλήνιος. Έχω το δικαίωμα να είμαι. Εμπιστεύομαι. Εμπιστεύομαι τον εαυτό μου, εμπιστεύομαι τη ροή της ζωή μου. Η εμπιστοσύνη που αποπνέω έλκει κοντά μου άτομα που είναι επίσης άξια εμπιστοσύνης. Αν φοβάμαι, έλκω φοβισμένα άτομα.
Αν κάτι άλλαξε ξαφνικά, δεν σημαίνει ότι κάτι δεν πάει καλά με εμένα. Ακόμη και αν έκανα «λάθος» κινήσεις. Δεν σημαίνει ότι κάτι δεν πάει καλά με εμένα. Πολλές φορές οι αντικειμενικές δυσκολίες μας κάνουν να νιώθουμε ντροπή. Νιώθουμε άσχημα και μετά νιώθουμε ντροπή που νιώθουμε άσχημα. Δεν υπάρχει τίποτα λάθος σε εμένα, αν κάτι ‘στράβωσε’ στα σχέδιά μου. Ίσως είχε το λόγο του να γίνει έτσι.
Προσπαθώ να έχω συμπόνια για τον εαυτό μου και τους άλλους. Η πρακτική κατάσταση μπορεί να είναι δύσκολη. Όταν όμως αγαπώ τον εαυτό μου, δεν θα την κάνω ακόμη δυσκολότερη με το να αγχώνω τον εαυτό μου ή να τον κατηγορώ. Όταν βάζω τρομακτικές σκέψεις για το μέλλον είναι σαν να τιμωρώ τον εαυτό μου. Δεν το χρειάζομαι αυτό, απεναντίας στηρίζω τον εαυτό μου με όση περισσότερη θετική σκέψη μπορώ. Και η θετική σκέψη είναι άπειρη, γιατί εγώ ελέγχω το νου μου, κανείς άλλος. Μπορώ να σκεφτώ όποια σκέψη θέλω. Αρνούμαι να τρομάξω άλλο τον εαυτό μου. Βρίσκω την κοινότητα μέσα στην οποία μπορώ να προσφέρω και να ταυτιστώ αληθινά. Βρίσκω μια κοινότητα για την οποία να νοιαστώ και που νοιάζεται για εμένα. Αυτό είναι πλούτος από μόνος του. Σαν κι εμένα, υπάρχουν και άλλοι που θέλουν να μοιραστούν, όχι μόνο να πάρουν, αλλά να μοιραστούν, να πάρουν και να δώσουν.
Στρέφω την προσοχή μου στην φύση. Ακόμη και στην Αθήνα, υπάρχει φύση. Εκείνα τα δέντρα στα διαζώματα των αρτηριών, που επιμένουν να δίνουν πράσινο, παρά τη βεβήλωση γύρω τους, παρά το καυσαέριο, την άγρια βουή και το ότι δεν γυρνά κανείς να τα κοιτάξει. Κλείνω την τηλεόραση και γυρνώ την προσοχή μου στη φύση. Η τηλεόραση δεν έχει τίποτα νέο να μου πει. Η γη όμως είναι αυτή που με θρέφει. Αν έχω την δυνατότητα να επισκεφτώ ή να επιστρέψω στην επαρχία, δίνω προσοχή στην γη. Σε μια περίοδο κρίσης, ίσως είναι χρήσιμο να το θυμηθούμε. Αυτή η γη έχει θρέψει τις αμέτρητες γενιές πριν από εμάς. Δεν μας τρέφουν ούτε τα λεφτά, ούτε τα σούπερ-μάρκετ. Η φύση με ηρεμεί. Μου θυμίζει αυτό που είναι σημαντικό. Μέσα από τη γη θυμάμαι του προγόνους μας, κάποιους που γνώρισα, για άλλους, απλώς άκουσα. Προσπαθώ να βρω την επαφή με το παρελθόν. Εκείνοι είχαν περάσει πολύ δυσκολότερες κακουχίες από αυτές που καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε εμείς σήμερα. Τι έκαναν; Πώς τα αντιμετώπισαν; Ποια ήταν η φιλοσοφία της ζωής τους; Τι ήταν σημαντικό για κείνους; Τι ήταν αλήθεια; Τι θα είχαν να μου πουν σήμερα; Ίσως, σήμερα, τώρα, έχουν πολύ περισσότερα να πουν από όλους τους αναλυτές, ακαδημαϊκούς και τηλεοράσεις μαζί. Ας τους ακούσουμε.
Πρεκατέ Βικτωρία, 23/9/2011
Τι μας ενώνει
Ένα πρόσφατο περιστατικό: σε ένα άγνωστο σούπερ-μάρκετ, στο ταμείο, παρατηρώ τρεις ταμίες να γελούν έντονα. Σκέφτομαι ‘καλό αυτό, καλό είναι οι άνθρωποι να χαίρονται’. Όταν έρχεται η σειρά μου, παρατηρώ ότι στο διπλανό ταμείο, υπήρχε μια ηλικιωμένη γυναίκα, πολύ ασυνήθιστα ντυμένη, με την έννοια ότι το ρούχο ήταν πολύ αποκαλυπτικό σε πολλά σημεία, θα θεωρούνταν πολύ προκλητικό και για πολύ νεότερη γυναίκα. Για αυτό γέλαγαν οι ταμίες.
Βεβαίως, δεν το βρήκα καθόλου αστείο. Για μένα, η κυρία έδειχνε κάποιο άτομο αρκετά μοναχικό και σίγουρα με κάποια προβλήματα, που την εμπόδιζαν να κατανοήσει τι συνέβαινε ή άλλες ανάγκες που υπερέβαιναν την αναστολή για τον περίγελο των άλλων. Εξηγήσεις υπάρχουν πολλές. Μία, που μου ήρθε στο μυαλό εκείνη τη στιγμή είναι, ότι, άτομα που έχουν κακοποιηθεί σεξουαλικά ως παιδιά και δεν θυμούνται ή δεν έχουν επεξεργαστεί το τραύμα, άθελά τους, κάποιες φορές προβάλλουν το σώμα τους με υπερβολικά σεξουαλικοποιημένο τρόπο, σαν να προσπαθεί το σώμα το ίδιο να δώσει ένα μήνυμα αγωνίας: ‘Δείξτε μου προσοχή, κάτι έχει γίνει’. Είναι μια διαδικασία εντελώς ασυνείδητη, στην οποία πολλές φορές το άτομο δεν έχει έλεγχο ή επίγνωση. Δεν ξέρω αν συνέβαινε το ίδιο με τη συγκεκριμένη κυρία. Ίσως υπήρχαν άλλα προβλήματα ψυχιατρικής φύσεως. Σε κάθε περίπτωση όμως, το όλο σκηνικό δεν μου φάνηκε καθόλου αστείο.
Το πιο αξιοπερίεργο όμως είναι άλλο. Υπήρχαν 3 ταμίες, 2 άλλοι πελάτες κι εγώ. Όση ώρα τσέκαρα τα ψώνια μου, παρατήρησα και τα 5 υπόλοιπα άτομα, να προσπαθούν, χαμογελώντας, να συναντήσουν το βλέμμα μου, να πιάσουν το βλέμμα μου, ώστε με νόημα, να γελάσουμε μαζί, συνένοχα, για το ‘αστείο’ θέαμα που προσφέρει η δύστυχη ηλικιωμένη κυρία (η οποία ήταν, παρεπιπτόντως, εξαιρετικά ευγενική). Αφού είχαν ανταλλάξει όλα τα βλέμματα μεταξύ τους, πάσχιζαν για τη δική μου συμμετοχή. Μα και οι πέντε!
Σε οποιαδήποτε άλλη περίπτωση, όταν τσεκάρεις ψώνια σε ένα άγνωστο σούπερ-μάρκετ, κανείς δε σε κοιτάει! Το πολύ πολύ να σε κοιτάξει φευγαλέα –κι αν!- η ταμίας μπροστά σου. Τώρα, έψαχναν και οι πέντε βλεμματική επαφή με στόχο την κοροϊδία (την οποία βέβαια αρνήθηκα πεισματικά, κάνοντας σαν να μη συμβαίνει απολύτως τίποτα)
Το ερώτημα μου:
Σε ένα κόσμο, που κυριαρχεί η αδιαφορία, τι είναι εκείνο που θα φέρει να συναντηθούν τα βλέμματά μας, τι είναι εκείνο που μας ενώνει; Η κακία; Τα περιστατικά χλευασμού των άλλων; Σε ποια άλλη περίπτωση, θα κοίταζαν οι θαμώνες ενός σούπερ-μάρκετ τόσο επίμονα ο ένας τον άλλον; Στο χαρούμενο θέαμα ενός χαριτωμένου μωρού; ίσως κάνα-δυο κυρίες. Στην ανάγκη κάποιου ανθρώπου που γλίστρησε; σε έναν σεισμό; Τίποτα από όλα αυτά δεν θα ήταν τόσο αποτελεσματικό ως «κόλλα» για την βλεμματική επαφή, όσο η κακία. Το κακεντρεχές βλεμματικό κουτσομπολιό για κάποιο άτυχο συνάνθρωπο. Είναι η ίδια κόλλα που οδηγεί όλα αυτά τα ακροατήρια να παρακολουθούν ανελλιπώς τα διάφορα show και reality, όπου εξευτελίζεται η προσωπικότητα του καλεσμένου.
Η κακία, η ατιμία, δεν μπορεί ποτέ να ενώσει. Ακόμη και αν φαίνεται ότι δύο άτομα έρχονται μαζί με αρνητικό σκοπό (π.χ. να κλέψουν μαζί, να κουτσομπολέψουν μαζί, να εξουσιάσουν μαζί κλπ.), από τη στιγμή που ο σκοπός είναι κακόβουλος, είναι βέβαιο, είναι θέμα χρόνου, η ‘ένωση’ των δύο (ή περισσότερων ατόμων) θα διαλυθεί. Η κακία, όπως στρέφεται προς τα έξω, πάντα θα στραφεί τελικά και προς τα μέσα, θα οδηγήσει τα εσώτερα μέλη της σε ρήξη. Οποιαδήποτε ένωση, κάτω από αρνητικό σκοπό, δεν μπορεί να είναι ένωση. Είναι απατηλή ψευδαίσθηση ένωσης. Ουσιαστικά, είναι σαν να μην υπάρχει. Ο μόνος τρόπος να συνδεθούν δύο άτομα πραγματικά, είναι όταν ο σκοπός είναι αγνός και καλοπροαίρετος. Τότε μόνο υπάρχει η ένωση, η οποία εξαφανίζει την ανθρώπινη μοναξιά.
Τι ενώνει τις παρέες των νέων στη χώρα μας; Παρατηρώ τις παρέες νέων ανθρώπων στη χώρα μας. Είναι πολύ καλό που τα νέα παιδιά αποζητούν την παρέα των συνομιλήκων, όταν όμως τα ακούω και πάλι αναρωτιέμαι ‘τι τους ενώνει’. Μπορεί να μιλούν ακατάπαυστα για ώρες χωρίς να επικοινωνούν. Έχει κανείς την αίσθηση του ενστίκτου της «αγέλης»: Πάμε όπου πάει η παρέα, κάνουμε ό,τι κάνει η παρέα, κι οποιοσδήποτε ξεφύγει από την ομαδική ατμόσφαιρα της ‘παρέας’ (π.χ. μουσική ή ντύσιμο) δεν είναι πλέον αποδεκτός. Η ατομικότητα, η διαφορετικότητα γίνεται αποδεκτή μόνο επιφανειακά. Οποιοσδήποτε δεν συμφωνεί με το δόγμα της παρέας, απορρίπτεται.
Στην ενήλικη κοινωνία μας τώρα, τα πράγματα που μας ενώνουν, τα θάβουμε όλο βαθύτερα στο περιθώριο. Ως αποτέλεσμα, η ελληνική κοινωνία είναι σαν μία μεγάλη τροχός, που περιστρέφεται όλο και πιο γρήγορα. Η φυγόκεντρη δύναμη που αναπτύσσει, σπρώχνει όλο και περισσότερους ανθρώπους στο περιθώριο. Περιθωριακοί γίνονται πια όχι μόνο οι ψυχικά ασθενείς, οι μετανάστες, ή οι άστεγοι. Η ελληνική κοινωνία πετάει στο περιθώριο εκείνον που έχασε τη δουλειά του, τη γυναίκα που χώρισε, την κοπέλα που έπαθε κατάθλιψη, τον ατημέλητο εργένη μεσήλικα. Η ελληνική κοινωνία πετάει στο περιθώριο οποιαδήποτε αδυναμία, γιατί φοβίζει. Η ελληνική κοινωνία γίνεται όλο και πιο αδυσώπητη, η φυγόκεντρος δύναμη τόσο ισχυρή, που σε λίγο δεν θα έχει μείνει κανείς στο κέντρο. Θα είμαστε όλοι περιθωριακοί, απομονωμένοι, σε μια κοινωνία άδεια, σε μια ιλιγγιώδη περιστροφή γύρω από την ματαιότητα.
Ποια είναι τα πράγματα που μας ενώνουν; Ας ξαναγυρίσουμε στα μικρά πράγματα. Τα μικρά πράγματα μετράνε. Η ευγένεια, που θα μπορούσαν να είχαν δείξει οι ταμίες με το να μη γελάσουν. Να ρωτήσουμε τον άλλον στην παρέα τι χρειάζεται, πώς νιώθει, τι του αρέσει-και να κάτσουμε να τον ακούσουμε! Να δούμε ότι ο ‘περιθωριακός΄ είναι σαν κι εμάς. Θα μπορούσαμε κι εμείς, με ένα δύο τρία στραπάτσα από τη ζωή, να είμαστε στη θέση του. Φεύγοντας από το σούπερ-μάρκετ προσευχήθηκα για την ηλικιωμένη κυρία. Να είναι καλά, να βρει φιλία κι ανθρωπιά στη ζωή της. Απλά αυτό. Ξοδεύουμε ΤΟΣΟ χρόνο να κουτσομπολεύουμε, να κατακρίνουμε, να αναλύουμε με τις ωραίες μας ψυχολογικές θεωρίες. Έχουμε αφιερώσει ένα τοις χιλίοις αυτού του χρόνου, απλά να ευχηθούμε μέσα από την καρδιά μας, να είναι ο άλλος καλά;
Πρεκατέ Βικτωρία, 5/9/2011
Βεβαίως, δεν το βρήκα καθόλου αστείο. Για μένα, η κυρία έδειχνε κάποιο άτομο αρκετά μοναχικό και σίγουρα με κάποια προβλήματα, που την εμπόδιζαν να κατανοήσει τι συνέβαινε ή άλλες ανάγκες που υπερέβαιναν την αναστολή για τον περίγελο των άλλων. Εξηγήσεις υπάρχουν πολλές. Μία, που μου ήρθε στο μυαλό εκείνη τη στιγμή είναι, ότι, άτομα που έχουν κακοποιηθεί σεξουαλικά ως παιδιά και δεν θυμούνται ή δεν έχουν επεξεργαστεί το τραύμα, άθελά τους, κάποιες φορές προβάλλουν το σώμα τους με υπερβολικά σεξουαλικοποιημένο τρόπο, σαν να προσπαθεί το σώμα το ίδιο να δώσει ένα μήνυμα αγωνίας: ‘Δείξτε μου προσοχή, κάτι έχει γίνει’. Είναι μια διαδικασία εντελώς ασυνείδητη, στην οποία πολλές φορές το άτομο δεν έχει έλεγχο ή επίγνωση. Δεν ξέρω αν συνέβαινε το ίδιο με τη συγκεκριμένη κυρία. Ίσως υπήρχαν άλλα προβλήματα ψυχιατρικής φύσεως. Σε κάθε περίπτωση όμως, το όλο σκηνικό δεν μου φάνηκε καθόλου αστείο.
Το πιο αξιοπερίεργο όμως είναι άλλο. Υπήρχαν 3 ταμίες, 2 άλλοι πελάτες κι εγώ. Όση ώρα τσέκαρα τα ψώνια μου, παρατήρησα και τα 5 υπόλοιπα άτομα, να προσπαθούν, χαμογελώντας, να συναντήσουν το βλέμμα μου, να πιάσουν το βλέμμα μου, ώστε με νόημα, να γελάσουμε μαζί, συνένοχα, για το ‘αστείο’ θέαμα που προσφέρει η δύστυχη ηλικιωμένη κυρία (η οποία ήταν, παρεπιπτόντως, εξαιρετικά ευγενική). Αφού είχαν ανταλλάξει όλα τα βλέμματα μεταξύ τους, πάσχιζαν για τη δική μου συμμετοχή. Μα και οι πέντε!
Σε οποιαδήποτε άλλη περίπτωση, όταν τσεκάρεις ψώνια σε ένα άγνωστο σούπερ-μάρκετ, κανείς δε σε κοιτάει! Το πολύ πολύ να σε κοιτάξει φευγαλέα –κι αν!- η ταμίας μπροστά σου. Τώρα, έψαχναν και οι πέντε βλεμματική επαφή με στόχο την κοροϊδία (την οποία βέβαια αρνήθηκα πεισματικά, κάνοντας σαν να μη συμβαίνει απολύτως τίποτα)
Το ερώτημα μου:
Σε ένα κόσμο, που κυριαρχεί η αδιαφορία, τι είναι εκείνο που θα φέρει να συναντηθούν τα βλέμματά μας, τι είναι εκείνο που μας ενώνει; Η κακία; Τα περιστατικά χλευασμού των άλλων; Σε ποια άλλη περίπτωση, θα κοίταζαν οι θαμώνες ενός σούπερ-μάρκετ τόσο επίμονα ο ένας τον άλλον; Στο χαρούμενο θέαμα ενός χαριτωμένου μωρού; ίσως κάνα-δυο κυρίες. Στην ανάγκη κάποιου ανθρώπου που γλίστρησε; σε έναν σεισμό; Τίποτα από όλα αυτά δεν θα ήταν τόσο αποτελεσματικό ως «κόλλα» για την βλεμματική επαφή, όσο η κακία. Το κακεντρεχές βλεμματικό κουτσομπολιό για κάποιο άτυχο συνάνθρωπο. Είναι η ίδια κόλλα που οδηγεί όλα αυτά τα ακροατήρια να παρακολουθούν ανελλιπώς τα διάφορα show και reality, όπου εξευτελίζεται η προσωπικότητα του καλεσμένου.
Η κακία, η ατιμία, δεν μπορεί ποτέ να ενώσει. Ακόμη και αν φαίνεται ότι δύο άτομα έρχονται μαζί με αρνητικό σκοπό (π.χ. να κλέψουν μαζί, να κουτσομπολέψουν μαζί, να εξουσιάσουν μαζί κλπ.), από τη στιγμή που ο σκοπός είναι κακόβουλος, είναι βέβαιο, είναι θέμα χρόνου, η ‘ένωση’ των δύο (ή περισσότερων ατόμων) θα διαλυθεί. Η κακία, όπως στρέφεται προς τα έξω, πάντα θα στραφεί τελικά και προς τα μέσα, θα οδηγήσει τα εσώτερα μέλη της σε ρήξη. Οποιαδήποτε ένωση, κάτω από αρνητικό σκοπό, δεν μπορεί να είναι ένωση. Είναι απατηλή ψευδαίσθηση ένωσης. Ουσιαστικά, είναι σαν να μην υπάρχει. Ο μόνος τρόπος να συνδεθούν δύο άτομα πραγματικά, είναι όταν ο σκοπός είναι αγνός και καλοπροαίρετος. Τότε μόνο υπάρχει η ένωση, η οποία εξαφανίζει την ανθρώπινη μοναξιά.
Τι ενώνει τις παρέες των νέων στη χώρα μας; Παρατηρώ τις παρέες νέων ανθρώπων στη χώρα μας. Είναι πολύ καλό που τα νέα παιδιά αποζητούν την παρέα των συνομιλήκων, όταν όμως τα ακούω και πάλι αναρωτιέμαι ‘τι τους ενώνει’. Μπορεί να μιλούν ακατάπαυστα για ώρες χωρίς να επικοινωνούν. Έχει κανείς την αίσθηση του ενστίκτου της «αγέλης»: Πάμε όπου πάει η παρέα, κάνουμε ό,τι κάνει η παρέα, κι οποιοσδήποτε ξεφύγει από την ομαδική ατμόσφαιρα της ‘παρέας’ (π.χ. μουσική ή ντύσιμο) δεν είναι πλέον αποδεκτός. Η ατομικότητα, η διαφορετικότητα γίνεται αποδεκτή μόνο επιφανειακά. Οποιοσδήποτε δεν συμφωνεί με το δόγμα της παρέας, απορρίπτεται.
Στην ενήλικη κοινωνία μας τώρα, τα πράγματα που μας ενώνουν, τα θάβουμε όλο βαθύτερα στο περιθώριο. Ως αποτέλεσμα, η ελληνική κοινωνία είναι σαν μία μεγάλη τροχός, που περιστρέφεται όλο και πιο γρήγορα. Η φυγόκεντρη δύναμη που αναπτύσσει, σπρώχνει όλο και περισσότερους ανθρώπους στο περιθώριο. Περιθωριακοί γίνονται πια όχι μόνο οι ψυχικά ασθενείς, οι μετανάστες, ή οι άστεγοι. Η ελληνική κοινωνία πετάει στο περιθώριο εκείνον που έχασε τη δουλειά του, τη γυναίκα που χώρισε, την κοπέλα που έπαθε κατάθλιψη, τον ατημέλητο εργένη μεσήλικα. Η ελληνική κοινωνία πετάει στο περιθώριο οποιαδήποτε αδυναμία, γιατί φοβίζει. Η ελληνική κοινωνία γίνεται όλο και πιο αδυσώπητη, η φυγόκεντρος δύναμη τόσο ισχυρή, που σε λίγο δεν θα έχει μείνει κανείς στο κέντρο. Θα είμαστε όλοι περιθωριακοί, απομονωμένοι, σε μια κοινωνία άδεια, σε μια ιλιγγιώδη περιστροφή γύρω από την ματαιότητα.
Ποια είναι τα πράγματα που μας ενώνουν; Ας ξαναγυρίσουμε στα μικρά πράγματα. Τα μικρά πράγματα μετράνε. Η ευγένεια, που θα μπορούσαν να είχαν δείξει οι ταμίες με το να μη γελάσουν. Να ρωτήσουμε τον άλλον στην παρέα τι χρειάζεται, πώς νιώθει, τι του αρέσει-και να κάτσουμε να τον ακούσουμε! Να δούμε ότι ο ‘περιθωριακός΄ είναι σαν κι εμάς. Θα μπορούσαμε κι εμείς, με ένα δύο τρία στραπάτσα από τη ζωή, να είμαστε στη θέση του. Φεύγοντας από το σούπερ-μάρκετ προσευχήθηκα για την ηλικιωμένη κυρία. Να είναι καλά, να βρει φιλία κι ανθρωπιά στη ζωή της. Απλά αυτό. Ξοδεύουμε ΤΟΣΟ χρόνο να κουτσομπολεύουμε, να κατακρίνουμε, να αναλύουμε με τις ωραίες μας ψυχολογικές θεωρίες. Έχουμε αφιερώσει ένα τοις χιλίοις αυτού του χρόνου, απλά να ευχηθούμε μέσα από την καρδιά μας, να είναι ο άλλος καλά;
Πρεκατέ Βικτωρία, 5/9/2011
Κρίση (Μέρος 5ο): Αφθονία ή φόβος της έλλειψης
Νιώθω εμπιστοσύνη στην ροή της ζωής μου. Αφήνω το φόβο ή την ανησυχία να επηρεάσει τη ζωή μου αρνητικά; Παρά τη γενική σιγουριά και ηρεμία, πρόσφατα υπήρξε μια αφορμή, λόγια άλλων, σκέψεις, κάτι που άκουσα στις ειδήσεις, που, μετά από μία σειρά αγχωμένων σκέψεων, με έβγαλαν από τη συνήθη κατάσταση ηρεμίας και μέσα σε δυο ώρες κατέληξα να νιώθω ένα πολύ περίεργο και παγιωμένο αίσθημα «φόβου επιβίωσης». Ενός παράλογου φόβου που θα μπορούσε να περιγράψει κανείς σε κοινή γλώσσα «φόβος μη μείνω στο δρόμο». Ήταν τόσο ασυνήθιστο και ξένο, που αμέσως βάλθηκα να δω τι είναι. Με έκπληξή μου διαπίστωσα ότι ο φόβος αυτός, που είχε μια εντελώς συγκεκριμένη γεύση, ΔΕΝ ΗΤΑΝ ΔΙΚΟΣ ΜΟΥ! Μέσα από τις νεφελώδεις δικές μου αμφιβολίες, ακούμπησα το φόβο που βρίσκεται στο ανθρώπινο συλλογικό ασυνείδητο σχετικά με την επιβίωση. Ένας φόβος έτοιμος, μορφοποιημένος, συμπαγής, σχεδόν αυτόνομος, με στερεοποιημένα τα στοιχεία της αγωνίας πολλών ανθρώπων, αλλά και πολλών αναμνήσεων από ανθρώπους που έχουν μείνει στο δρόμο στο παρελθόν. Με έκανε να βιώσω ξαφνικά πολλή μεγαλύτερη «ποικιλία» στο φόβο και στα σενάρια, από αυτά που εγώ είχα ήδη από μόνη μου! Σενάρια και συναισθήματα πανικού που δεν είχαν καμία σχέση με την δική μου πραγματικότητα, αλλά ούτε και θα μπορούσα να γεννήσω με τη δική μου φαντασία, γιατί μου ήταν τελείως ανοίκεια. Αυτή η «μπάλα» φόβου είχε στοιχεία αναμνήσεων και συναισθημάτων άλλων ανθρώπων, κατάλαβα ότι ήταν κάτι από αλλού κι ότι έπρεπε να απομακρυνθώ αμέσως.
Με έκπληξή μου διαπίστωσα ότι στο χώρο του ασυνείδητου υπάρχουν και κινούνται πεποιθήσεις, σχεδόν αυτόνομα. Αυτές οι πεποιθήσεις έχουν ενέργεια, την οποία τους δίνουν οι άνθρωποι με τις σκέψεις και τα συναισθήματά τους. Σκεφτείτε όλους τους ανθρώπους, κατά τη διάρκεια των αιώνων, που έχουν φοβηθεί ή ανησυχήσει σχετικά με την επιβίωση…. Σκεφτείτε πόσο μεγάλη πρέπει να έχει γίνει αυτή η μπάλα φόβου σήμερα. Σύμφωνα με τους νόμους της φυσικής, η ενέργεια δεν καταστρέφεται δεν δημιουργείται, αλλά μόνο μετατρέπεται. Αν λοιπόν οι άνθρωποι δεν κάνουν κάτι για να μετατρέψουν την ενέργεια του φόβου σε δύναμη, θάρρος, πίστη κλπ, τότε αυτή η ενέργεια πάει και κολλάει σε αυτή τη μεγάλη «μπάλα». Όσοι περισσότεροι άνθρωποι φοβούνται, τόσο η μπάλα θεριεύει. Όσοι περισσότεροι άνθρωποι ηρεμούν, τόσο η μπάλα μικραίνει. Το πρόβλημα είναι πώς όταν κάποιος ανησυχεί (λογικό είναι, αρνητικές σκέψεις υπάρχουν σε όλους μας), αν δεν προσέξει, άθελά του συνδέεται με τη μπάλα αυτή, των γενικευμένων φόβων της ανθρωπότητας σχετικά με τη φτώχεια, φόβοι που κάποια στιγμή είδε ή άκουσε άθελά του, αλλά δεν έδωσε σημασία, όμως ξαφνικά οι φόβοι του πολλαπλασιάζονται και βγαίνουν εκτός ελέγχου. Αν επιτρέψει στον εαυτό του να τους πιστέψει. να συντονιστεί με αυτούς και να πανικοβληθεί, παραλύει. Για αυτό θέλει πολλή προσοχή να αναγνωρίσουμε αυτή τη «μπάλα» όταν έρχεται: βρίσκεται στα φοβισμένα λόγια, που ακούμε στους γείτονες ή στα ΜΜΕ: «δύσκολοι καιροί σήμερα», «αδύνατο να βρεις δουλειά», «κάτσε εκεί που είσαι και μη το κουνάς»… Στα ρεπορτάζ των ειδήσεων που παίρνουν συνέντευξη από την κυρία Μαρίκα για το πώς φτιάχνει πια τη σούπα χωρίς κοτόπουλο, γιατί δεν έχει λεφτά να αγοράσει κοτόπουλο κλπ.
Τι μπορούμε να κάνουμε; Πρώτο, πρέπει να μείνουμε μακριά από τη 'μπάλα', να οραματιστούμε ένα 'τοίχο' μεταξύ της 'μπάλας φόβου' και του εαυτού μας. Να μην ακούμε, λέμε ή μοιραζόμαστε λέξεις, φράσεις, κουβέντες, που εκφράζουν φόβο κι έλλειψη. Να αλλάζουμε το κανάλι της τηλεόρασης, να απαντούμε στους τρομοκρατούντες συνομιλητές μας «ε, κάποια λύση θα βρεθεί» και να αλλάζουμε θέμα. Να μην αφήσουμε την αμφιβολία μέσα μας να μας τρώει, να πιστέψουμε, να έχουμε πίστη ότι πάντα, κάποια λύση θα βρεθεί. Να θυμηθούμε προηγούμενα παραδείγματα στη ζωή μας, όπου πράγματι βρέθηκε λύση ή τα πράγματα ήρθαν και δούλεψαν διαφορετικά από ότι περιμέναμε, αλλά με θετικό τρόπο. Μπορούμε να επαναλαμβάνουμε στον εαυτό μας «Όλα έχουν μια λύση που έρχεται την κατάλληλη στιγμή».
Ο μόνος λόγος που μπορεί εντέλει ο φόβος να επιμείνει, είναι επειδή μπορεί να νιώθουμε ένοχοι για κάτι… συνήθως κάποια αδικία που κάναμε σε κάποιον άλλον, λόγω απληστίας ή λόγω ακριβώς του φόβου έλλειψης… το μέσο που βάλαμε, το έσοδα που κρύψαμε, την υπερχρέωση που κάναμε στον ανυποψίαστο πελάτη, το φακελάκι που πήραμε κλπ. Οποιαδήποτε αδικία έχουμε κάνει εις βάρος άλλου, μας εμποδίζει! Ξεκινούμε από την πεποίθηση ότι «Εγώ θέλω λεφτά τώρα! Δεν πρόκειται να μου τα δώσει η ζωή, όπως και όποτε εγώ τα θέλω, άρα θα τα αρπάξω από εκεί που μπορώ και δεν θα με δει κανείς» και νομίζουμε ότι δεν θα υπάρξει καμία επίπτωση. Όμως, ό,τι κάνουμε, πάντα καταγράφεται στο ασυνείδητο και θα μας παρεμποδίσει στη συνέχεια να νιώσουμε άξιοι να μας φέρει η ζωή καλά πράγματα από άγνωστες πηγές. Για αυτό είναι πολύ σημαντικό να σταματήσει η διαφθορά, σε συλλογικό και ατομικό επίπεδο. Όχι μόνο για το κακό που κάνει στην οικονομία, αλλά για το κακό που κάνει στην εσωτερική οικονομία….
Αλλά για να έχουμε την άνεση της προσδοκίας, τη σιγουριά ότι κάτι καλό θα έρθει και για εμάς, είναι το σημαντικότερο από όλα να έχουμε την καθαρή συνείδηση! Υπάρχουν άνθρωποι το έχουν καταφέρει αυτό και λειτουργεί στη ζωή τους. Είναι άνθρωποι χαμηλού προφίλ και ποιότητας, που δεν θα κοκορευτούν, αλλά θα μας μιλήσουν, αν εμείς έχουμε τα μάτια να τους δούμε. Συνήθως τους θεωρούμε ως μη-μάγκες κι απορρίπτουμε τα παραπάνω ως φιλολογίες.
Αν πράγματι έχουμε διαπράξει αδικία στο παρελθόν και θέλουμε να προχωρήσουμε μπροστά, είναι σημαντικό να αναγνωρίσουμε το σφάλμα, να κατανοήσουμε το λάθος. Να ζητήσουμε νοητά συγχώρεση από εκείνους που αδικήθηκαν εξαιτίας της επιλογής μας, ακόμη και αν δεν τους γνωρίζουμε (και πάντα αδικείται κάποιος, έστω και αν είναι ολόκληρος ο ελληνικός λαός) και να κάνουμε νέες επιλογές από εδώ και στο εξής. Το θέμα είναι τι επιλογή κάνουμε στο στιγμιαίο δίλημμα. Το άμεσο κέρδος σε χρήμα ή το μακροπρόθεσμο, σε ακεραιότητα, που μεταφράζεται σε πολλά περισσότερα καλά για εμάς;
Μία από τις επιλογές είναι να είμαστε δοτικοί. Δεν υπάρχει ισχυρότερη ενδυνάμωση της αυτοπεποίθησης μας από το να δίνουμε. Είναι σαν να δίνουμε το μήνυμα ότι «εγώ είμαι πλούσιος, έχω να ΔΩΣΩ» και ταυτόχρονα μας βγάζει από τη μιζέρια του εαυτού μας. Αυτό που θα δώσουμε δε χρειάζεται να είναι χρήματα. Μπορούμε να δώσουμε πολλά άλλα πράματα εκτός από χρήματα. Μου κάνει εντύπωση σήμερα πόσοι άνθρωποι στη χώρα μας, και ειδικά νέοι άνθρωποι, είναι εντελώς εσωστρεφείς κι εγωκεντρικοί… Γαλουχημένοι στη ελληνική παράδοση που ασχολείται μόνο με τα «δικά μας παιδιά», νέοι άνθρωποι σκέφτονται αποκλειστικά και μόνο τις δικές τους ανάγκες, τη δική τους παρέα, τα δικά τους χρήματα, τη δική τους δουλειά, το δικό τους πρόβλημα, τις δικές τους διακοπές, το δικό τους ρομάντσο, τη δική τους θέση στην παραλία…. Οτιδήποτε δεν αποτελεί ενδιαφέρον «αντικείμενο» αποκόμισης όφελους για κάτι "δικό μου", είναι σαν να μην υπάρχει, είναι παντελώς αδιάφορο. Δεν ενδιαφέρονται να γνωρίσουν κάτι ή κάποιον έξω από τις «ανάγκες» τους, ούτε καν από περιέργεια! Κλείνονται μυωπικά στο μικρόκοσμό τους, δεν μαθαίνουν, δεν ανοίγει το μυαλό τους, και βέβαια δεν είναι καθόλου ελκυστικοί σε άτομα που έχουν να δώσουν. Μας φαίνεται μετά περίεργο που δεν μπορούν να βρουν δουλειά; Τι ελκυστικό μπορεί να έχει κάποιος, ο οποίος σκέφτεται διαρκώς πως θα ικανοποιήσει μόνο τις δικές του «ανάγκες»; .
Πολλά είναι τα «ίσως» στη ζωή, όλα όμως έρχονται, όχι υπολογιστικά, όχι με αρπακτική διάθεση, αλλά με αυθορμητισμό, περιέργεια για το καινούργιο, καλή πίστη και ανοιχτή διάθεση να μάθουμε, να γνωρίζουμε, να ΔΩΣΟΥΜΕ. Αυτό είναι κάτι που θα μπορούσε να βοηθήσει πολλούς νέους που έχουν αυθυποβληθεί ότι είναι έρμαιο των «αναγκών» τους, ότι είναι ελλειμματικοί, γεμάτοι «ανάγκες» που ενδεχομένως δεν υπάρχουν, ότι πάντα τους λείπει κάτι, χρόνος, χρήματα, προσοχή, ενδιαφέρον από τους άλλους, καθοδήγηση, αναγνώριση, αγάπη, νόημα, κάτι, κάτι... Η υπερβολική έμφαση στην ανάλυση των «αναγκών» μας, τις κάνει να φαίνονται σαν απύθμενα πηγάδια! Δεν είναι έτσι. Ίσως οι ανάγκες μας δεν είναι και τόσες πολλές. Ίσως και να μπορούμε να τις χειριστούμε αλλιώς. Ίσως δεν είμαστε και τόσο άδειοι, όσο νομίζουμε…
Ας ανοιχτούμε λοιπόν στο απροσδόκητο, στην έκπληξη. Όχι υπολογιστικά, με το σκεπτικό «τι θα κερδίσω», αλλά ας ανοιχτούμε στη ζωή, με την εμπιστοσύνη και την υπομονή ότι μπορεί να δεχτούμε καλά πράγματα, αντί να βιαζόμαστε να αρπάξουμε τα καλά πράγματα. Ας είμαστε ανοιχτοί να αλλάξουμε λίγο τον τρόπο που βλέπουμε τον εαυτό μας. Μήπως θεωρούμε πολλά από όσα κάνουμε αυτονόητα, χωρίς να είναι; Μήπως πολλά από τα έξοδά μας είναι μη-απαραίτητα, συνδεδεμένα με μια απατηλή εικόνα του εαυτού μας, στην οποία έχουμε προσκολληθεί; Μήπως δεν χρειαζόμαστε τόσα χρήματα για την εξωτερική μας εμφάνιση ή για διακοπές ή για την εμφάνιση του σπιτιού μας; Μήπως είναι καιρός να αποστασιοποιηθούμε σιγά σιγά από τα απανωτά στρώματα διαφορετικών ταυτοτήτων με τα οποία έχουμε φορτώσει τον εαυτό μας; Μήπως αυτό μας ελευθερώσει τελικά;
Εμπόδια βάζουμε όταν φοβόμαστε την έλλειψη, όταν είμαστε τσιγκούνηδες κι όταν κάνουμε αδικίες εναντίον των άλλων. Γιατί τελικά, ό,τι κάνουμε στους άλλους, κάνουμε στον εαυτό μας. Στη χώρα μας θεωρούμε ευφυία όλες τις μικρο-απατεωνο-κουτο-πονηριές για να κερδίσουμε κάτι εις βάρος των άλλων και του κοινωνικού συνόλου, αλλά πού είναι η ευφυία να αναγνωρίσουμε πως ό,τι δίνουμε, παίρνουμε, και μάλιστα σε πολλαπλάσιο βαθμό;...
Με έκπληξή μου διαπίστωσα ότι στο χώρο του ασυνείδητου υπάρχουν και κινούνται πεποιθήσεις, σχεδόν αυτόνομα. Αυτές οι πεποιθήσεις έχουν ενέργεια, την οποία τους δίνουν οι άνθρωποι με τις σκέψεις και τα συναισθήματά τους. Σκεφτείτε όλους τους ανθρώπους, κατά τη διάρκεια των αιώνων, που έχουν φοβηθεί ή ανησυχήσει σχετικά με την επιβίωση…. Σκεφτείτε πόσο μεγάλη πρέπει να έχει γίνει αυτή η μπάλα φόβου σήμερα. Σύμφωνα με τους νόμους της φυσικής, η ενέργεια δεν καταστρέφεται δεν δημιουργείται, αλλά μόνο μετατρέπεται. Αν λοιπόν οι άνθρωποι δεν κάνουν κάτι για να μετατρέψουν την ενέργεια του φόβου σε δύναμη, θάρρος, πίστη κλπ, τότε αυτή η ενέργεια πάει και κολλάει σε αυτή τη μεγάλη «μπάλα». Όσοι περισσότεροι άνθρωποι φοβούνται, τόσο η μπάλα θεριεύει. Όσοι περισσότεροι άνθρωποι ηρεμούν, τόσο η μπάλα μικραίνει. Το πρόβλημα είναι πώς όταν κάποιος ανησυχεί (λογικό είναι, αρνητικές σκέψεις υπάρχουν σε όλους μας), αν δεν προσέξει, άθελά του συνδέεται με τη μπάλα αυτή, των γενικευμένων φόβων της ανθρωπότητας σχετικά με τη φτώχεια, φόβοι που κάποια στιγμή είδε ή άκουσε άθελά του, αλλά δεν έδωσε σημασία, όμως ξαφνικά οι φόβοι του πολλαπλασιάζονται και βγαίνουν εκτός ελέγχου. Αν επιτρέψει στον εαυτό του να τους πιστέψει. να συντονιστεί με αυτούς και να πανικοβληθεί, παραλύει. Για αυτό θέλει πολλή προσοχή να αναγνωρίσουμε αυτή τη «μπάλα» όταν έρχεται: βρίσκεται στα φοβισμένα λόγια, που ακούμε στους γείτονες ή στα ΜΜΕ: «δύσκολοι καιροί σήμερα», «αδύνατο να βρεις δουλειά», «κάτσε εκεί που είσαι και μη το κουνάς»… Στα ρεπορτάζ των ειδήσεων που παίρνουν συνέντευξη από την κυρία Μαρίκα για το πώς φτιάχνει πια τη σούπα χωρίς κοτόπουλο, γιατί δεν έχει λεφτά να αγοράσει κοτόπουλο κλπ.
Τι μπορούμε να κάνουμε; Πρώτο, πρέπει να μείνουμε μακριά από τη 'μπάλα', να οραματιστούμε ένα 'τοίχο' μεταξύ της 'μπάλας φόβου' και του εαυτού μας. Να μην ακούμε, λέμε ή μοιραζόμαστε λέξεις, φράσεις, κουβέντες, που εκφράζουν φόβο κι έλλειψη. Να αλλάζουμε το κανάλι της τηλεόρασης, να απαντούμε στους τρομοκρατούντες συνομιλητές μας «ε, κάποια λύση θα βρεθεί» και να αλλάζουμε θέμα. Να μην αφήσουμε την αμφιβολία μέσα μας να μας τρώει, να πιστέψουμε, να έχουμε πίστη ότι πάντα, κάποια λύση θα βρεθεί. Να θυμηθούμε προηγούμενα παραδείγματα στη ζωή μας, όπου πράγματι βρέθηκε λύση ή τα πράγματα ήρθαν και δούλεψαν διαφορετικά από ότι περιμέναμε, αλλά με θετικό τρόπο. Μπορούμε να επαναλαμβάνουμε στον εαυτό μας «Όλα έχουν μια λύση που έρχεται την κατάλληλη στιγμή».
Ο μόνος λόγος που μπορεί εντέλει ο φόβος να επιμείνει, είναι επειδή μπορεί να νιώθουμε ένοχοι για κάτι… συνήθως κάποια αδικία που κάναμε σε κάποιον άλλον, λόγω απληστίας ή λόγω ακριβώς του φόβου έλλειψης… το μέσο που βάλαμε, το έσοδα που κρύψαμε, την υπερχρέωση που κάναμε στον ανυποψίαστο πελάτη, το φακελάκι που πήραμε κλπ. Οποιαδήποτε αδικία έχουμε κάνει εις βάρος άλλου, μας εμποδίζει! Ξεκινούμε από την πεποίθηση ότι «Εγώ θέλω λεφτά τώρα! Δεν πρόκειται να μου τα δώσει η ζωή, όπως και όποτε εγώ τα θέλω, άρα θα τα αρπάξω από εκεί που μπορώ και δεν θα με δει κανείς» και νομίζουμε ότι δεν θα υπάρξει καμία επίπτωση. Όμως, ό,τι κάνουμε, πάντα καταγράφεται στο ασυνείδητο και θα μας παρεμποδίσει στη συνέχεια να νιώσουμε άξιοι να μας φέρει η ζωή καλά πράγματα από άγνωστες πηγές. Για αυτό είναι πολύ σημαντικό να σταματήσει η διαφθορά, σε συλλογικό και ατομικό επίπεδο. Όχι μόνο για το κακό που κάνει στην οικονομία, αλλά για το κακό που κάνει στην εσωτερική οικονομία….
Αλλά για να έχουμε την άνεση της προσδοκίας, τη σιγουριά ότι κάτι καλό θα έρθει και για εμάς, είναι το σημαντικότερο από όλα να έχουμε την καθαρή συνείδηση! Υπάρχουν άνθρωποι το έχουν καταφέρει αυτό και λειτουργεί στη ζωή τους. Είναι άνθρωποι χαμηλού προφίλ και ποιότητας, που δεν θα κοκορευτούν, αλλά θα μας μιλήσουν, αν εμείς έχουμε τα μάτια να τους δούμε. Συνήθως τους θεωρούμε ως μη-μάγκες κι απορρίπτουμε τα παραπάνω ως φιλολογίες.
Αν πράγματι έχουμε διαπράξει αδικία στο παρελθόν και θέλουμε να προχωρήσουμε μπροστά, είναι σημαντικό να αναγνωρίσουμε το σφάλμα, να κατανοήσουμε το λάθος. Να ζητήσουμε νοητά συγχώρεση από εκείνους που αδικήθηκαν εξαιτίας της επιλογής μας, ακόμη και αν δεν τους γνωρίζουμε (και πάντα αδικείται κάποιος, έστω και αν είναι ολόκληρος ο ελληνικός λαός) και να κάνουμε νέες επιλογές από εδώ και στο εξής. Το θέμα είναι τι επιλογή κάνουμε στο στιγμιαίο δίλημμα. Το άμεσο κέρδος σε χρήμα ή το μακροπρόθεσμο, σε ακεραιότητα, που μεταφράζεται σε πολλά περισσότερα καλά για εμάς;
Μία από τις επιλογές είναι να είμαστε δοτικοί. Δεν υπάρχει ισχυρότερη ενδυνάμωση της αυτοπεποίθησης μας από το να δίνουμε. Είναι σαν να δίνουμε το μήνυμα ότι «εγώ είμαι πλούσιος, έχω να ΔΩΣΩ» και ταυτόχρονα μας βγάζει από τη μιζέρια του εαυτού μας. Αυτό που θα δώσουμε δε χρειάζεται να είναι χρήματα. Μπορούμε να δώσουμε πολλά άλλα πράματα εκτός από χρήματα. Μου κάνει εντύπωση σήμερα πόσοι άνθρωποι στη χώρα μας, και ειδικά νέοι άνθρωποι, είναι εντελώς εσωστρεφείς κι εγωκεντρικοί… Γαλουχημένοι στη ελληνική παράδοση που ασχολείται μόνο με τα «δικά μας παιδιά», νέοι άνθρωποι σκέφτονται αποκλειστικά και μόνο τις δικές τους ανάγκες, τη δική τους παρέα, τα δικά τους χρήματα, τη δική τους δουλειά, το δικό τους πρόβλημα, τις δικές τους διακοπές, το δικό τους ρομάντσο, τη δική τους θέση στην παραλία…. Οτιδήποτε δεν αποτελεί ενδιαφέρον «αντικείμενο» αποκόμισης όφελους για κάτι "δικό μου", είναι σαν να μην υπάρχει, είναι παντελώς αδιάφορο. Δεν ενδιαφέρονται να γνωρίσουν κάτι ή κάποιον έξω από τις «ανάγκες» τους, ούτε καν από περιέργεια! Κλείνονται μυωπικά στο μικρόκοσμό τους, δεν μαθαίνουν, δεν ανοίγει το μυαλό τους, και βέβαια δεν είναι καθόλου ελκυστικοί σε άτομα που έχουν να δώσουν. Μας φαίνεται μετά περίεργο που δεν μπορούν να βρουν δουλειά; Τι ελκυστικό μπορεί να έχει κάποιος, ο οποίος σκέφτεται διαρκώς πως θα ικανοποιήσει μόνο τις δικές του «ανάγκες»; .
Πολλά είναι τα «ίσως» στη ζωή, όλα όμως έρχονται, όχι υπολογιστικά, όχι με αρπακτική διάθεση, αλλά με αυθορμητισμό, περιέργεια για το καινούργιο, καλή πίστη και ανοιχτή διάθεση να μάθουμε, να γνωρίζουμε, να ΔΩΣΟΥΜΕ. Αυτό είναι κάτι που θα μπορούσε να βοηθήσει πολλούς νέους που έχουν αυθυποβληθεί ότι είναι έρμαιο των «αναγκών» τους, ότι είναι ελλειμματικοί, γεμάτοι «ανάγκες» που ενδεχομένως δεν υπάρχουν, ότι πάντα τους λείπει κάτι, χρόνος, χρήματα, προσοχή, ενδιαφέρον από τους άλλους, καθοδήγηση, αναγνώριση, αγάπη, νόημα, κάτι, κάτι... Η υπερβολική έμφαση στην ανάλυση των «αναγκών» μας, τις κάνει να φαίνονται σαν απύθμενα πηγάδια! Δεν είναι έτσι. Ίσως οι ανάγκες μας δεν είναι και τόσες πολλές. Ίσως και να μπορούμε να τις χειριστούμε αλλιώς. Ίσως δεν είμαστε και τόσο άδειοι, όσο νομίζουμε…
Ας ανοιχτούμε λοιπόν στο απροσδόκητο, στην έκπληξη. Όχι υπολογιστικά, με το σκεπτικό «τι θα κερδίσω», αλλά ας ανοιχτούμε στη ζωή, με την εμπιστοσύνη και την υπομονή ότι μπορεί να δεχτούμε καλά πράγματα, αντί να βιαζόμαστε να αρπάξουμε τα καλά πράγματα. Ας είμαστε ανοιχτοί να αλλάξουμε λίγο τον τρόπο που βλέπουμε τον εαυτό μας. Μήπως θεωρούμε πολλά από όσα κάνουμε αυτονόητα, χωρίς να είναι; Μήπως πολλά από τα έξοδά μας είναι μη-απαραίτητα, συνδεδεμένα με μια απατηλή εικόνα του εαυτού μας, στην οποία έχουμε προσκολληθεί; Μήπως δεν χρειαζόμαστε τόσα χρήματα για την εξωτερική μας εμφάνιση ή για διακοπές ή για την εμφάνιση του σπιτιού μας; Μήπως είναι καιρός να αποστασιοποιηθούμε σιγά σιγά από τα απανωτά στρώματα διαφορετικών ταυτοτήτων με τα οποία έχουμε φορτώσει τον εαυτό μας; Μήπως αυτό μας ελευθερώσει τελικά;
Εμπόδια βάζουμε όταν φοβόμαστε την έλλειψη, όταν είμαστε τσιγκούνηδες κι όταν κάνουμε αδικίες εναντίον των άλλων. Γιατί τελικά, ό,τι κάνουμε στους άλλους, κάνουμε στον εαυτό μας. Στη χώρα μας θεωρούμε ευφυία όλες τις μικρο-απατεωνο-κουτο-πονηριές για να κερδίσουμε κάτι εις βάρος των άλλων και του κοινωνικού συνόλου, αλλά πού είναι η ευφυία να αναγνωρίσουμε πως ό,τι δίνουμε, παίρνουμε, και μάλιστα σε πολλαπλάσιο βαθμό;...
Ό,τι δίνεις, παίρνεις. Άς αρχίσουμε λοιπόν να είμαστε δοτικοί, ας δώσουμε από το ενδιαφέρον μας, την αγάπη μας, το χρόνο μας, χωρίς να περιμένουμε ανταλλάγματα, αλλά η ζωή θα μας φέρει πολλαπλάσια δώρα στο χρόνο και με τον τρόπο, που ίσως είναι καλύτερα για εμάς –όχι με τον τρόπο που θέλουμε εμείς...Ας σταματήσουμε πια να θέλουμε να είμαστε το αφεντικό σε όλα. Ας σταματήσουμε να θέλουμε να έχουμε το πρώτο χέρι στα πάντα, και ας δείξουμε λίγη ταπεινότητα να εμπιστευτούμε, μπορεί να μας βγει και σε καλό….Μπορεί να βρούμε απροσδόκητα δώρα να προκύπτουν από απρόσμενες μεριές, ας τα δεχτούμε με αναγνώριση, όχι να λέμε, πατώντας το πόδι κάτω, «εγώ ήθελα κάτι άλλο!».
Τι γίνεται στην περίπτωση που εγώ είμαι δοτικός, αλλά οι άλλοι το εκμεταλλεύονται ή προσπαθούν να αρπάξουν από εμένα με απληστία; Σίγουρα η αρπακτική διάθεση των άλλων μας κάνει να θέλουμε να απομακρυνθούμε. Όταν το βλέπουμε αυτό και πόσο απωθητικό είναι, σίγουρα δεν θα θελήσουμε να γίνουμε ποτέ σαν εκείνους! Μπορούμε να απομακρυνθούμε για τη δική μας αυτοπροστασία, αλλά μπορούμε ταυτόχρονα να δούμε με κατανόηση το φόβο στους άλλους, που βασίζεται σε λανθασμένες πεποιθήσεις. Να δούμε με συμπόνια πως οι ίδιοι υποφέρουν, καθώς η αρπακτικότητα δημιουργεί ακόμη περισσότερη πείνα κι έλλειψη στη ζωή τους. Σίγουρα θα υπάρξουν άνθρωποι που, στον πανικό τους, θα φερθούν αχάριστα κι απαιτητικά. Είναι σημαντικό εμείς να συνεχίσουμε να δείχνουμε δοτική διάθεση προς όλους (και η συμπόνια προς τους συγκεκριμένους είναι επίσης γενναιοδωρία), δεν πρέπει να παρασυρθούμε σκεπτόμενοι «α, αφού είναι έτσι οι άλλοι, θα κοιτάξω κι εγώ την πάρτη μου».
Η σημερινή κρίση δίνει πολύ σημαντικά μαθήματα επιλογής. Στα αγγλικά, ηχεί πολύ ταιριαστά, οπότε θα το γράψω έτσι: shrink or share. Συρρίκνωση ή Μοίρασμα. Θα μαζευτούμε στον εαυτό μας, στο καβούκι μας, ζαρωμένοι από το φόβο της έλλειψης, τρέμοντας τι θα μας συμβεί και περιμένοντας από τους άλλους να μας σώσουν, ή θα βγούμε μπροστά, βοηθώντας τους άλλους που είναι σε ανάγκη και μοιράζοντας αυτά που εμείς έχουμε, με τρόπο που μας κάνει πραγματικά πλούσιους;
Κάποιοι λένε, «Καλά, εδώ δεν μοιραζόμασταν τα αγαθά την εποχή της αφθονίας, θα μοιραστούμε τώρα;». Και ποιος είπε ότι ο υλικός πλούτος είναι κίνητρο γενναιοδωρίας; Η γενναιοδωρία είναι στάση ζωής!
Βλέπουμε επίσης την αντίθεση στη νοοτροπία μεταξύ αφθονίας κι έλλειψης σε παγκόσμιο επίπεδο. Η Γη παράγει αρκετή τροφή για όλους. Όμως στον ανεπτυγμένο κόσμο, το ¼ της τροφής πετιέται, ενώ στον αναπτυσσόμενο κόσμο πεθαίνουν από πείνα. Πέρα όμως από το να δίνουμε υλική βοήθεια (η οποία σίγουρα είναι απαραίτητη σε κατάσταση ανάγκης), αυτό που είναι σημαντικό μακροπρόθεσμα, είναι να βοηθήσουμε τους άλλους να σταθούν στα πόδια τους. Να ανακτήσουν τη δύναμη και την αξιοπρέπειά τους. Αυτή είναι η πραγματική προσφορά. Πώς να χρησιμοποιούν τη δύναμη της θετικής σκέψης, την αυτό-εκτίμηση, την εμπιστοσύνη, για να δημιουργήσουν κάτι καλό στη ζωή τους. Πώς να γνωρίζουν τα δικαιώματά τους και πώς να διεκδικούν τα δικαιώματά τους. Η ψυχική ενδυνάμωση, είναι το πιο αποτελεσματικό εργαλείο που μπορούμε να δώσουμε σε κάποιον για να φτιάξει τη ζωή του. Η χρηματική βοήθεια από εμάς, σήμερα είναι, αύριο δεν είναι. Η επανασύνδεση όμως του ατόμου με τη δική του εσωτερική πηγή δύναμης θα μείνει μαζί του για πάντα και θα του επιτρέψει να φτιάξει τη ζωή του και να είναι η λύση για τους άλλους, όχι μια ακόμη πλευρά του προβλήματος.
Πρεκατέ Βικτωρία, 11/8/2011
Τι γίνεται στην περίπτωση που εγώ είμαι δοτικός, αλλά οι άλλοι το εκμεταλλεύονται ή προσπαθούν να αρπάξουν από εμένα με απληστία; Σίγουρα η αρπακτική διάθεση των άλλων μας κάνει να θέλουμε να απομακρυνθούμε. Όταν το βλέπουμε αυτό και πόσο απωθητικό είναι, σίγουρα δεν θα θελήσουμε να γίνουμε ποτέ σαν εκείνους! Μπορούμε να απομακρυνθούμε για τη δική μας αυτοπροστασία, αλλά μπορούμε ταυτόχρονα να δούμε με κατανόηση το φόβο στους άλλους, που βασίζεται σε λανθασμένες πεποιθήσεις. Να δούμε με συμπόνια πως οι ίδιοι υποφέρουν, καθώς η αρπακτικότητα δημιουργεί ακόμη περισσότερη πείνα κι έλλειψη στη ζωή τους. Σίγουρα θα υπάρξουν άνθρωποι που, στον πανικό τους, θα φερθούν αχάριστα κι απαιτητικά. Είναι σημαντικό εμείς να συνεχίσουμε να δείχνουμε δοτική διάθεση προς όλους (και η συμπόνια προς τους συγκεκριμένους είναι επίσης γενναιοδωρία), δεν πρέπει να παρασυρθούμε σκεπτόμενοι «α, αφού είναι έτσι οι άλλοι, θα κοιτάξω κι εγώ την πάρτη μου».
Η σημερινή κρίση δίνει πολύ σημαντικά μαθήματα επιλογής. Στα αγγλικά, ηχεί πολύ ταιριαστά, οπότε θα το γράψω έτσι: shrink or share. Συρρίκνωση ή Μοίρασμα. Θα μαζευτούμε στον εαυτό μας, στο καβούκι μας, ζαρωμένοι από το φόβο της έλλειψης, τρέμοντας τι θα μας συμβεί και περιμένοντας από τους άλλους να μας σώσουν, ή θα βγούμε μπροστά, βοηθώντας τους άλλους που είναι σε ανάγκη και μοιράζοντας αυτά που εμείς έχουμε, με τρόπο που μας κάνει πραγματικά πλούσιους;
Κάποιοι λένε, «Καλά, εδώ δεν μοιραζόμασταν τα αγαθά την εποχή της αφθονίας, θα μοιραστούμε τώρα;». Και ποιος είπε ότι ο υλικός πλούτος είναι κίνητρο γενναιοδωρίας; Η γενναιοδωρία είναι στάση ζωής!
Βλέπουμε επίσης την αντίθεση στη νοοτροπία μεταξύ αφθονίας κι έλλειψης σε παγκόσμιο επίπεδο. Η Γη παράγει αρκετή τροφή για όλους. Όμως στον ανεπτυγμένο κόσμο, το ¼ της τροφής πετιέται, ενώ στον αναπτυσσόμενο κόσμο πεθαίνουν από πείνα. Πέρα όμως από το να δίνουμε υλική βοήθεια (η οποία σίγουρα είναι απαραίτητη σε κατάσταση ανάγκης), αυτό που είναι σημαντικό μακροπρόθεσμα, είναι να βοηθήσουμε τους άλλους να σταθούν στα πόδια τους. Να ανακτήσουν τη δύναμη και την αξιοπρέπειά τους. Αυτή είναι η πραγματική προσφορά. Πώς να χρησιμοποιούν τη δύναμη της θετικής σκέψης, την αυτό-εκτίμηση, την εμπιστοσύνη, για να δημιουργήσουν κάτι καλό στη ζωή τους. Πώς να γνωρίζουν τα δικαιώματά τους και πώς να διεκδικούν τα δικαιώματά τους. Η ψυχική ενδυνάμωση, είναι το πιο αποτελεσματικό εργαλείο που μπορούμε να δώσουμε σε κάποιον για να φτιάξει τη ζωή του. Η χρηματική βοήθεια από εμάς, σήμερα είναι, αύριο δεν είναι. Η επανασύνδεση όμως του ατόμου με τη δική του εσωτερική πηγή δύναμης θα μείνει μαζί του για πάντα και θα του επιτρέψει να φτιάξει τη ζωή του και να είναι η λύση για τους άλλους, όχι μια ακόμη πλευρά του προβλήματος.
Πρεκατέ Βικτωρία, 11/8/2011
Ταραχές νέων, παραμέληση κι επανάσταση
Παρατηρώ τις ταραχές και τις λεηλασίες στο Λονδίνο και θυμάμαι τα δικά μας... Μία διαμαρτυρία που ξεκινά με βάση κάποια λογική, καταλήγει σε σοκαριστικές σκηνές ωμής κι αδικαιολόγητης βίας και χάους, χωρίς καμία λογική. Σοκάρεται κανείς όταν βλέπει πώς ξαφνικά η πολιτισμένη κοινωνία μας, καταντά έτσι με την πρώτη αφορμή. Ή μήπως κάτω από την επιφάνεια του «πολιτισμού» μας, υπήρχε σήψη, που, εδώ και καιρό, αγνοούσαμε; Αναλυτές δίνουν τις γνώμες τους γιατί ξαφνικά αυτή η άναρχη βιαιότητα από κουκουλοφόρους νέους, τι έχουν να κερδίσουν από το να καίνε το ανθοπωλείο της γειτονιάς… Δημοσιογράφοι δηλώνουν σοκαρισμένοι από το πόσο «μπλαζέ» ήταν οι έφηβες που έκλεβαν ρούχα από τοπικό κατάστημα...
Πέρα από τις γνωστές θέσεις περί έλλειψης αξιών στη νεολαία σήμερα, φτώχειας, κοινωνικού αποκλεισμού κλπ., και, χωρίς σε καμία περίπτωση να δικαιολογώ τις καταστροφές και το πλιάτσικο, είτε συμβαίνει εδώ είτε στην Αγγλία είτε οπουδήποτε, θα ήθελα, μέσα από τη μακρόχρονη εμπειρία μου διδάσκοντας νέους ανθρώπους, να υπενθυμίσω κάποια πράγματα :
Α) Αυτή η γενιά δεn μεγάλωσε όπως εμείς. Μεγάλωσε παρκαρισμένη σε μία οθόνη τηλεόρασης, υπολογιστή ή βιντεοπαιχνιδιού, των οποίων το περιεχόμενο ήταν σχεδόν αποκλειστικά σκηνές βίας. Μεγάλωσε με τηλε-ρεάλιτι και σόου, που έχουν ως σκοπό, να υποτιμήσουν και να εξευτελίσουν τους καλεσμένους και όλο το ακροατήριο. Η τηλεόραση, η δική μας, αλλά και στο εξωτερικό, σφύζει από ‘θεάματα-διαγωνισμούς’ τραγουδιστικής, μαγειρικής, κοπτικής-ραπτικής, νοικοκυρικής, ή οτιδήποτε άλλο μπορεί να φανταστεί ο νους, στις οποίες, η λεκτική βία δεν χρειάζεται μικροσκόπιο για να ανακαλυφθεί. Πολύ απλά, ο ένας βρίζει τον άλλον (και κυρίως οι κριτές τους διαγωνιζόμενους) κι αυτό το υπο-θέαμα το έχουμε δεχτεί πια ως δεδομένο. Τα παιδιά μεγαλώνουν με αυτό. Η λεκτική βία είναι βία και έχει άμεση σχέση με οποιαδήποτε άλλη μορφή βίας, καθώς ο κοινός παρονομαστής σε όλους είναι η παντελής έλλειψη σεβασμού προς τον άλλον, ώστε να ‘σπάσω εγώ πλάκα’, αλλά και ‘να σπάσω τη μονοτονία μου’. Γιατί μας εκπλήσσει τώρα που βλέπουμε τα παιδιά να κάνουν στην πράξη αυτά που έχουν μάθει ηλεκτρονικά τόσο καιρό; Τα παιδιά, ως καλοί μαθητές, έμαθαν αυτό που τους δίδασκε επί χρόνια το σύστημα. Δεν δικαιολογώ τις πράξεις αυτές σε καμία περίπτωση, αλλά οι εμβρόντητες κατηγορίες εναντίον των παιδιών είναι υποκριτικές.
Β)Η νεολαία είναι το θερμόμετρο κι ο καθρέφτης των ασυνείδητων δυναμικών στην κοινωνία μας. Οι λεηλασίες συμβαίνουν σε πολύ μεγαλύτερη κλίμακα –με το γάντι- από κυβερνήσεις, διεφθαρμένους πολιτικούς, διεφθαρμένες μεγαλο-επιχειρήσεις, διεφθαρμένα ΜΜΕ κλπ. Τα παιδιά αυτά έχουν μεγαλώσει σε ένα κλίμα, όπου νιώθει κανείς συνέχεια, ότι όλοι –συμπεριλαμβανομένου και του κράτους- το μόνο πράγμα που έχουν στο νου τους είναι «να στ’ αρπάξουν». Όλοι μας νιώθουμε την αδικία του να μας εξαπατούν και να μας κατακλέβουν εκείνοι που έχουν εξουσία και δύναμη και στο τέλος να βγαίνουν λάδι… Το ίδιο κλίμα εισπράττουν και τα παιδιά. Γιατί μας προκαλεί έκπληξη λοιπόν όταν, με την πρώτη ευκαιρία, τα παιδιά κάνουν φανερά, αυτό που πολλοί περισσότεροι ενήλικες κάνουν στα κρυφά, με γάντια, κουστούμια και χαμόγελα στους φακούς; Δεν δικαιολογώ σε καμία περίπτωση τις πράξεις τους, αν πραγματικά θέλουν να «πολεμήσουν» το σύστημα, σίγουρα δεν πρέπει να κάνουν ό,τι κάνει εκείνο, δεν αποτελούν όμως οι φλόγες και το πλιάτσικο «επανάσταση»... Παρόλα αυτά, πιστεύω ότι οι πράξεις των νέων, εντελώς ασυνείδητα- αντικατοπτρίζουν σαν καθρέφτης σε εμάς, πού βρισκόμαστε εμείς σήμερα ως κοινωνία...
Γ) Φαίνεται ξεκάθαρα η παραμέληση. Δεν γνωρίζω εκ βαθέων την αγγλική κοινωνία, όμως υπήρξε προβληματισμός, για τις περικοπές των υπηρεσιών κοινωνικής πρόνοιας προς τους νέους. Μαζί με αυτό βλέπει κανείς την παραμέληση στην πειθαρχία και στο όρισμα κανόνων, μέσα στα οποία πρέπει να μεγαλώνουν τα παιδιά, για να μπορέσει να επιβιώσουν σε οποιαδήποτε ομάδα. Η παραμέληση στην πειθαρχία είναι πολύ σοβαρή μορφή παραμέλησης. Το να μεγαλώσει κανείς ένα παιδί βάζοντάς του όρια και διδάσκοντάς το να σέβεται τους άλλους, θέλει πολλή δουλειά κι ενέργεια. Πολλοί γονείς (ίσως κι εκπαιδευτικοί ) σήμερα δεν μπαίνουν στον κόπο να το κάνουν. Παράδειγμα είναι όταν ο πατέρας αδιαφορεί να μαζέψει τα παιδιά του, όταν στο κατάστημα μουσικής παίρνουν τα CD και τα πετούν δεξιά κι αριστερά. Παράδειγμα είναι οι γονείς που αδιαφορούν για το αν το παιδί τους ξυλοφορτώνει άλλα παιδιά, καθώς σε κάποιες περιπτώσεις μπορεί έτσι ενδόμυχα να εκδικούνται το κοινωνικό σύνολο μέσω των παιδιών τους. Αν όμως το παιδί ενοχλήσει τους ίδιους, τότε αντιδρούν βίαια. Ή, σε άλλες περιπτώσεις, καλύπτουν το παιδί, αν εκβιάζει τους συμμαθητές για χρήματα, κάνοντας ότι δε συμβαίνει τίποτα, είτε για εκδίκηση, είτε δυστυχώς γιατί και οι ίδιοι εν τέλει, θα επιθυμούσαν την κλεψιά και τις απολαβές της κι έτσι, όταν συμβαίνει μέσω των παιδιών, δεν τη σταματούν. Πιστεύω ότι στην περίπτωση του Λονδίνου οι νέοι έχουν ανάγκη το χρόνο και την προσοχή. Έχουμε παρατήσει τους νέους κι όταν συμβαίνει μια έκρηξη, που θυμίζει την παρουσία τους, ξαφνικά αναφωνούμε σοκαρισμένοι…. Είμαστε όλοι συνδεδεμένοι κι όταν αγνοούμε, παραμελούμε ή αδιαφορούμε οποιοδήποτε μέλος, αυτό, αργά ή γρήγορα, θα γυρίσει μπούμερανγκ σε εμάς τους ίδιους. Λίγα ακόμη χρόνια, ατομικιστικού καταναλωτισμού, με κυρίαρχη τη σημερινή φιλοσοφία «ο καθένας για την πάρτη του» και, μετά να δούμε πώς θα αντιδράσει η νεολαία…. Δεν είναι τα χρήματα που τους λείπουν. Είναι ο χρόνος, η προσοχή, το ειλικρινές κι ανθρώπινο ενδιαφέρον, που φαίνεται πια να είναι τόσο λίγα, αλλά και τόσο πολύ σημαντικά….
Δ)Οι ταραχές δεν σημαίνουν φυσικά 'επανάσταση'. Ο θυμός και η απελπισία από μόνες τους δεν είναι αρκετές για να ωθήσουν μια νεολαία να ανατρέψει αποτελεσματικά μια κοινωνικά άδικη κατάσταση. Πρόσφατα με ρώτησε κάποιος από το εξωτερικό «Γιατί οι έλληνες δεν επαναστατούν;». Η επανάσταση θέλει δουλειά, όχι μόνο φωνές. Θέλει χρόνο ενέργεια, αφοσίωση, σκέψη. Θέλει αυτοεκτίμηση, ώστε να απαιτήσεις αυτό που σου αξίζει. Θέλει αυτογνωσία και αυτοπεποίθηση, ώστε να μη σε χειρίζονται και τρομοκρατούν τα ΜΜΕ. Θέλει να βάζεις όρια στην υπερεξουσία (αλλά για να βάζεις όρια πρέπει να τα έχεις ο ίδιος). Θέλει αυτοθυσία κι αλτρουισμό. Οι εγωιστικές ταραχές, ως ξέσπασμα θυμού για αυτά που «εγώ» χάνω ως άτομο, δεν αρκούν. Στις επαναστάσεις, γενναίες ψυχές θυσιάστηκαν για το καλό άλλων και το καλό όλων. Θυσιάστηκαν, μπορεί να σημαίνει ότι έχασαν όλη τους την περιουσία, φυλακίστηκαν, βασανίστηκαν, θανατώθηκαν. Επέλεξαν αυτό το δρόμο, γνωρίζοντας το ρίσκο. Πόσοι από τους σημερινούς ταραχοποιούς νέους έχουν διάθεση αλτρουισμού, ακόμη και αν σημαίνει προσωπική απώλεια ή απλά ξεθυμάνουν το θυμό τους; Δυστυχώς, ο ατομικισμός, καταναλωτισμός και διαφθορά των τελευταίων δεκαετιών, έχει ροκανίσει τις αξίες του αλτρουισμού και της έννοιας για το καλό των άλλων, κι έτσι είναι δύσκολο να αντλήσουμε το ψυχικό απόθεμα δύναμης κι επιμονής που χρειάζεται για μια πραγματική ειρηνική αλλαγή. Ίσως υπάρχουν νέοι (και παλαιότεροι), που διατηρούν αυτές τις αξίες και αυτά τα αποθέματα. Ίσως δεν έχουν μιλήσει ακόμη, ίσως δεν έχουν βγει ακόμη στο προσκήνιο. Σίγουρα δεν είναι εκείνοι που σπάνε μάρμαρα και καταστήματα.
9/8/2011
Πέρα από τις γνωστές θέσεις περί έλλειψης αξιών στη νεολαία σήμερα, φτώχειας, κοινωνικού αποκλεισμού κλπ., και, χωρίς σε καμία περίπτωση να δικαιολογώ τις καταστροφές και το πλιάτσικο, είτε συμβαίνει εδώ είτε στην Αγγλία είτε οπουδήποτε, θα ήθελα, μέσα από τη μακρόχρονη εμπειρία μου διδάσκοντας νέους ανθρώπους, να υπενθυμίσω κάποια πράγματα :
Α) Αυτή η γενιά δεn μεγάλωσε όπως εμείς. Μεγάλωσε παρκαρισμένη σε μία οθόνη τηλεόρασης, υπολογιστή ή βιντεοπαιχνιδιού, των οποίων το περιεχόμενο ήταν σχεδόν αποκλειστικά σκηνές βίας. Μεγάλωσε με τηλε-ρεάλιτι και σόου, που έχουν ως σκοπό, να υποτιμήσουν και να εξευτελίσουν τους καλεσμένους και όλο το ακροατήριο. Η τηλεόραση, η δική μας, αλλά και στο εξωτερικό, σφύζει από ‘θεάματα-διαγωνισμούς’ τραγουδιστικής, μαγειρικής, κοπτικής-ραπτικής, νοικοκυρικής, ή οτιδήποτε άλλο μπορεί να φανταστεί ο νους, στις οποίες, η λεκτική βία δεν χρειάζεται μικροσκόπιο για να ανακαλυφθεί. Πολύ απλά, ο ένας βρίζει τον άλλον (και κυρίως οι κριτές τους διαγωνιζόμενους) κι αυτό το υπο-θέαμα το έχουμε δεχτεί πια ως δεδομένο. Τα παιδιά μεγαλώνουν με αυτό. Η λεκτική βία είναι βία και έχει άμεση σχέση με οποιαδήποτε άλλη μορφή βίας, καθώς ο κοινός παρονομαστής σε όλους είναι η παντελής έλλειψη σεβασμού προς τον άλλον, ώστε να ‘σπάσω εγώ πλάκα’, αλλά και ‘να σπάσω τη μονοτονία μου’. Γιατί μας εκπλήσσει τώρα που βλέπουμε τα παιδιά να κάνουν στην πράξη αυτά που έχουν μάθει ηλεκτρονικά τόσο καιρό; Τα παιδιά, ως καλοί μαθητές, έμαθαν αυτό που τους δίδασκε επί χρόνια το σύστημα. Δεν δικαιολογώ τις πράξεις αυτές σε καμία περίπτωση, αλλά οι εμβρόντητες κατηγορίες εναντίον των παιδιών είναι υποκριτικές.
Β)Η νεολαία είναι το θερμόμετρο κι ο καθρέφτης των ασυνείδητων δυναμικών στην κοινωνία μας. Οι λεηλασίες συμβαίνουν σε πολύ μεγαλύτερη κλίμακα –με το γάντι- από κυβερνήσεις, διεφθαρμένους πολιτικούς, διεφθαρμένες μεγαλο-επιχειρήσεις, διεφθαρμένα ΜΜΕ κλπ. Τα παιδιά αυτά έχουν μεγαλώσει σε ένα κλίμα, όπου νιώθει κανείς συνέχεια, ότι όλοι –συμπεριλαμβανομένου και του κράτους- το μόνο πράγμα που έχουν στο νου τους είναι «να στ’ αρπάξουν». Όλοι μας νιώθουμε την αδικία του να μας εξαπατούν και να μας κατακλέβουν εκείνοι που έχουν εξουσία και δύναμη και στο τέλος να βγαίνουν λάδι… Το ίδιο κλίμα εισπράττουν και τα παιδιά. Γιατί μας προκαλεί έκπληξη λοιπόν όταν, με την πρώτη ευκαιρία, τα παιδιά κάνουν φανερά, αυτό που πολλοί περισσότεροι ενήλικες κάνουν στα κρυφά, με γάντια, κουστούμια και χαμόγελα στους φακούς; Δεν δικαιολογώ σε καμία περίπτωση τις πράξεις τους, αν πραγματικά θέλουν να «πολεμήσουν» το σύστημα, σίγουρα δεν πρέπει να κάνουν ό,τι κάνει εκείνο, δεν αποτελούν όμως οι φλόγες και το πλιάτσικο «επανάσταση»... Παρόλα αυτά, πιστεύω ότι οι πράξεις των νέων, εντελώς ασυνείδητα- αντικατοπτρίζουν σαν καθρέφτης σε εμάς, πού βρισκόμαστε εμείς σήμερα ως κοινωνία...
Γ) Φαίνεται ξεκάθαρα η παραμέληση. Δεν γνωρίζω εκ βαθέων την αγγλική κοινωνία, όμως υπήρξε προβληματισμός, για τις περικοπές των υπηρεσιών κοινωνικής πρόνοιας προς τους νέους. Μαζί με αυτό βλέπει κανείς την παραμέληση στην πειθαρχία και στο όρισμα κανόνων, μέσα στα οποία πρέπει να μεγαλώνουν τα παιδιά, για να μπορέσει να επιβιώσουν σε οποιαδήποτε ομάδα. Η παραμέληση στην πειθαρχία είναι πολύ σοβαρή μορφή παραμέλησης. Το να μεγαλώσει κανείς ένα παιδί βάζοντάς του όρια και διδάσκοντάς το να σέβεται τους άλλους, θέλει πολλή δουλειά κι ενέργεια. Πολλοί γονείς (ίσως κι εκπαιδευτικοί ) σήμερα δεν μπαίνουν στον κόπο να το κάνουν. Παράδειγμα είναι όταν ο πατέρας αδιαφορεί να μαζέψει τα παιδιά του, όταν στο κατάστημα μουσικής παίρνουν τα CD και τα πετούν δεξιά κι αριστερά. Παράδειγμα είναι οι γονείς που αδιαφορούν για το αν το παιδί τους ξυλοφορτώνει άλλα παιδιά, καθώς σε κάποιες περιπτώσεις μπορεί έτσι ενδόμυχα να εκδικούνται το κοινωνικό σύνολο μέσω των παιδιών τους. Αν όμως το παιδί ενοχλήσει τους ίδιους, τότε αντιδρούν βίαια. Ή, σε άλλες περιπτώσεις, καλύπτουν το παιδί, αν εκβιάζει τους συμμαθητές για χρήματα, κάνοντας ότι δε συμβαίνει τίποτα, είτε για εκδίκηση, είτε δυστυχώς γιατί και οι ίδιοι εν τέλει, θα επιθυμούσαν την κλεψιά και τις απολαβές της κι έτσι, όταν συμβαίνει μέσω των παιδιών, δεν τη σταματούν. Πιστεύω ότι στην περίπτωση του Λονδίνου οι νέοι έχουν ανάγκη το χρόνο και την προσοχή. Έχουμε παρατήσει τους νέους κι όταν συμβαίνει μια έκρηξη, που θυμίζει την παρουσία τους, ξαφνικά αναφωνούμε σοκαρισμένοι…. Είμαστε όλοι συνδεδεμένοι κι όταν αγνοούμε, παραμελούμε ή αδιαφορούμε οποιοδήποτε μέλος, αυτό, αργά ή γρήγορα, θα γυρίσει μπούμερανγκ σε εμάς τους ίδιους. Λίγα ακόμη χρόνια, ατομικιστικού καταναλωτισμού, με κυρίαρχη τη σημερινή φιλοσοφία «ο καθένας για την πάρτη του» και, μετά να δούμε πώς θα αντιδράσει η νεολαία…. Δεν είναι τα χρήματα που τους λείπουν. Είναι ο χρόνος, η προσοχή, το ειλικρινές κι ανθρώπινο ενδιαφέρον, που φαίνεται πια να είναι τόσο λίγα, αλλά και τόσο πολύ σημαντικά….
Δ)Οι ταραχές δεν σημαίνουν φυσικά 'επανάσταση'. Ο θυμός και η απελπισία από μόνες τους δεν είναι αρκετές για να ωθήσουν μια νεολαία να ανατρέψει αποτελεσματικά μια κοινωνικά άδικη κατάσταση. Πρόσφατα με ρώτησε κάποιος από το εξωτερικό «Γιατί οι έλληνες δεν επαναστατούν;». Η επανάσταση θέλει δουλειά, όχι μόνο φωνές. Θέλει χρόνο ενέργεια, αφοσίωση, σκέψη. Θέλει αυτοεκτίμηση, ώστε να απαιτήσεις αυτό που σου αξίζει. Θέλει αυτογνωσία και αυτοπεποίθηση, ώστε να μη σε χειρίζονται και τρομοκρατούν τα ΜΜΕ. Θέλει να βάζεις όρια στην υπερεξουσία (αλλά για να βάζεις όρια πρέπει να τα έχεις ο ίδιος). Θέλει αυτοθυσία κι αλτρουισμό. Οι εγωιστικές ταραχές, ως ξέσπασμα θυμού για αυτά που «εγώ» χάνω ως άτομο, δεν αρκούν. Στις επαναστάσεις, γενναίες ψυχές θυσιάστηκαν για το καλό άλλων και το καλό όλων. Θυσιάστηκαν, μπορεί να σημαίνει ότι έχασαν όλη τους την περιουσία, φυλακίστηκαν, βασανίστηκαν, θανατώθηκαν. Επέλεξαν αυτό το δρόμο, γνωρίζοντας το ρίσκο. Πόσοι από τους σημερινούς ταραχοποιούς νέους έχουν διάθεση αλτρουισμού, ακόμη και αν σημαίνει προσωπική απώλεια ή απλά ξεθυμάνουν το θυμό τους; Δυστυχώς, ο ατομικισμός, καταναλωτισμός και διαφθορά των τελευταίων δεκαετιών, έχει ροκανίσει τις αξίες του αλτρουισμού και της έννοιας για το καλό των άλλων, κι έτσι είναι δύσκολο να αντλήσουμε το ψυχικό απόθεμα δύναμης κι επιμονής που χρειάζεται για μια πραγματική ειρηνική αλλαγή. Ίσως υπάρχουν νέοι (και παλαιότεροι), που διατηρούν αυτές τις αξίες και αυτά τα αποθέματα. Ίσως δεν έχουν μιλήσει ακόμη, ίσως δεν έχουν βγει ακόμη στο προσκήνιο. Σίγουρα δεν είναι εκείνοι που σπάνε μάρμαρα και καταστήματα.
9/8/2011
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)
