Βιβλία της Πρεκατέ Βικτωρίας

ΒΙΒΛΙΑ ΤΗΣ ΠΡΕΚΑΤΕ ΒΙΚΤΩΡΙΑΣ

1)"Η κακοποίηση του παιδιού στο σχολείο και στην οικογένεια", Ιατρικές εκδόσεις ΒΗΤΑ,2008, τηλ.για παραγγελίες αντικαταβολή 210-6714371, http://betamedarts.gr/bookview.php?id=3607


2)"Γυναικεία ευτυχία:Πώς να ελευθερωθείτε από μια σχέση που σας πληγώνει και να ανακτήσετε την προσωπική σας δύναμη: Οδηγός αυτοβοήθειας για γυναίκες", ΙΑΤΡΙΚΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΒΗΤΑ, 2011, http://betamedarts.gr/bookview.php?id=1076


3)"Πρόγραμμα αυτο-εκτίμησης για παιδιά .Ενίσχυση αυτοπεποίθησης, Εκπαίδευση αξιών και Προετοιμασία για την επαγγελματική ζωή". Β' ΕΚΔΟΣΗ

Εγχειρίδιο με βιωματικές ασκήσεις για γονείς κι εκπαιδευτικούς. Από τις Ιατρικές Εκδόσεις ΒΗΤΑ, παραγγελία με αντικαταβολή στο 210-6714371. http://betamedarts.gr/bookview.php?id=3607

Δελτίο τύπου για το βιβλίο εδώ


ΟΜΙΛΙΕΣ

Η εκπαιδευτικός και ψυχολόγος Πρεκατέ Βικτωρία έχει εκπαιδευτεί στην Αγγλία και ασχοληθεί με θέματα κακοποίησης παιδιών και γυναικών, σεμινάρια αυτοεκτίμησης, θεραπείας τραύματος, κατάθλιψης, αποχωρισμού-απώλειας, καθώς και θέματα ψυχοπαιδαγωγικής στήριξης για μαθητές με δυσκολίες.


Στη δύσκολη συγκυρία που διανύει η χώρα μας, η Πρεκατέ Βικτωρία προσφέρει περιορισμένο αριθμό δωρεάν ενημερωτικών ομιλιών σε σχολεία (μέσω συλλόγων γονέων και κηδεμόνων, απογευματινές ώρες) σχετικά με θέματα βίας, αυτοεκτίμησης, ψυχικής ανθεκτικότητας στα παιδιά, προετοιμασίας για την επαγγελματική ζωή κ.α.

Δεν συμμετέχω σε Διαδικτυακά μέσα κοινωνικής ή επαγγελματικής δικτύωσης, αλλά μπορείτε να επικοινωνήσετε και να ρωτήσετε απορίες (δωρεάν συμβουλευτική μέσω email) στο vprekate@gmail.com.

----------------------------------------------------------


NEO!! ΚΑΝΑΛΙ ΣΤΟ YOUTUBE ΜΕ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΒΙΝΤΕΟ

1)Αυτοεκτίμηση στα παιδιά: 20λεπτο εκπαιδευτικό βίντεο για μαθητές με βιωματικές ασκήσεις https://www.youtube.com/watch?v=Gh9QPKzMYJU




---------------------------------------------------------

Η (ΜΗ-ΠΟΛΙΤΙΚΑ ΟΡΘΗ!) ΘΕΣΗ ΜΟΥ ΣΤΟ ΔΙΑΛΟΓΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΙΔΕΙΑ


Στο υπάρχον σύστημα, επιτυγχάνονται οι μαθησιακοί στόχοι; Αντιστοιχούν οι βαθμοί που βάζουμε στην πραγματικότητα γνώσεων και ικανοτήτων των παιδιών; Ή από την υπερβολική επιείκεια –χαλαρότητα - υπερπροστασία, φτάνουμε στο σημείο να αποφοιτούν ουσιαστικά αναλφάβητοι (και να μην είναι πια μόνο οι εξαιρέσεις); Στην εποχή της ελάχιστης προσπάθειας και της επιβράβευσης του θράσους, χρειάζεται μια καθόλου δημοφιλής αυστηροποίηση στις απαιτήσεις μας..... Περισσότερα εδώ.... http://brightplanet.blogspot.gr/2016/04/blog-post.html




Μια εξαιρετική ορθόδοξη θεώρηση της κατάθλιψης

Δεν ισχυρίζομαι καμία αρμοδιότητα να μιλήσω θεολογικά, όμως θα ήθελα να σχολιάσω ως ψυχολόγος ένα εξαιρετικό και πολύ ευαίσθητο βιβλίο που έπεσε στα χέρια μου «Η κατάθλιψις- Ένας ορθόδοξος πνευματικός οδηγός» του Αρχιμανδρίτη Σπυρίδωνος Λογοθέτη, Ηγουμένου Αδελφότητος Μεταμορφώσεως του Σωτήρος Ναυπάκτου (30300 Ναύπακτος, 2643022731), εκδόσεις Αθανασίου Σταμούλη (210-5238305), έκδοση 2002. Το βιβλίο είναι σαν ένα σπάνιο διαμάντι, που δεν φιλοξενείται συχνά από τα βιβλιοπωλεία μαζικής κατανάλωσης, όμως είναι εξαιρετικό κι έχει γραφεί με πολλή συμπόνια κι ευαισθησία. Περιλαμβάνει πολλές αναφορές Αγίων στην κατάθλιψη και δίνει χωρίς περιστροφές κάποιες πολύ χρήσιμες κατά τη γνώμη μου οπτικές για τα αίτια και την αντιμετώπιση της.
Κάποια δικά μου σχόλια πάνω στο βιβλίο (το οποίο συστήνω σε όσους πιστούς απασχολεί το ζήτημα) είναι τα εξής:
1)      Η κατάθλιψη όπως αναφέρει το βιβλίο δεν είναι καινούρια ανακάλυψη, υπάρχει πλήθος αναφορών από αγίους και οσίους για την κατάθλιψη  εδώ και χιλιάδες χρόνια. Δυστυχώς όμως η κατάθλιψη δεν είναι πια μόνο η θλιβερή εξαίρεση, αλλά έχει γίνει σήμερα επιδημία, σε σημείο να αγγίζει το 1/3 σχεδόν του πληθυσμού στην Ελλάδα:  Γιατί άραγε; Κατά τη γνώμη σχετίζεται με τις αξίες που έχει επιβάλλει ο σημερινός δυτικός πολιτισμός, του καταναλωτισμού και του ατομικισμού, που έχει πολύ ύπουλα καταρρακώσει την πνευματική σύνδεση του ατόμου με την ψυχή του και με την πνευματική μας πηγή, το Θεό.
2)      Κάποιες από τις αιτίες που αναφέρονται από τον συγγραφέα είναι η ακηδία, α-εργία και ο υπερβολικός κορεσμός από ανέσεις και απολαύσεις. Η υπερχείλιση από καλοπέραση φαίνεται ότι εντείνει, παρά μειώνει την κατάθλιψη. Αυτό μπορούμε να  το διαπιστώσουμε ειδικά στη χώρα μας, όπου τις τελευταίες δεκαετίες η καλοπέραση έγινε θρησκεία: Από φραπέ σε ουίσκι, από την παραλία στα μπουζούκια, από τις απανωτές ερωτικές περιπέτειες στα περίτεχνα γκουρμέ με τα οποία μας βομβαρδίζουν τα κανάλια μαγειρικής καθημερινά. Η αναζήτηση της ευχαρίστησης και της ηδονής στο έπακρο. Θυμάμαι πριν μερικά χρόνια όταν άκουγα σαν απόλυτο δόγμα στις παρέες να λένε ‘το παν είναι να περνάμε καλαααααά….’ Ας μην μας εκπλήσσει αλλά ειδικά στην νεολαία σήμερα (όπου το να περνάς καλάααα είναι must), τα παιδιά αγχώνονται αν τους ξεφύγει ένα Σαββατοκύριακο χωρίς ξεφάντωμα: ‘πω πω η ζωή περνάει μέσα από τα χέρια μου και φεύγει σαν το νεράκι, πρέπει να προλάβω να περάσω καλά, πρέπει να προλάβω να περάσω καλά, δες τον Α. κάθε μέρα είναι έξω!’ Λες και είναι σε ανταγωνισμό μεταξύ τους ποιος θα πετύχει τις περισσότερες ερωτικές περιπέτειες, νυχτερινές εξόδους, οινοπνευματώδεις μουσικές ακροάσεις κλπ. Κατά τη γνώμη μου, αυτή η πίεση είναι σημαντικός παράγοντας έναρξης κατάθλιψης ειδικά στις ευαίσθητες νεαρές ηλικίες. Τα παιδιά δεν έχουν μάθει ότι υπάρχουν άλλες πηγές ουσιαστικής ευτυχίας, που δεν βασίζονται στην εθιστική κατανάλωση ‘καλοπέρασης’. Όταν μάλιστα, συμμετέχουν στις νυχτερινές εξόδους με την επιταγή ‘να περάσουν καλά’, αλλά νιώθουν μέσα τους την ίδια μοναξιά, το ίδιο κενό όπως και πριν, τότε καταφεύγουν εύκολα στο αλκοόλ, για να σβήσουν την ματαίωση και να περάσουν ‘καλά, όπως όλοι οι άλλοι…’
3)      Μια άλλη πολύ ενδιαφέρουσα ιδέα που αναφέρει το βιβλίο είναι ότι μάθαμε να θλιβόμαστε όταν μας συμβαίνουν κακά, παρά όταν πράττουμε κακά. Εδώ θα μιλήσω ως εκπαιδευτικός και θεωρώ ότι σε αυτήν την κατεύθυνση έχουν συμβάλλει τα μέγιστα οι νοοτροπίες των Ελλήνων γονιών και ειδικά των Ελληνίδων μαμάδων. Οι εκπαιδευτικοί δεινοπαθούμε καθημερινά από μητέρες που απαιτούν  (ενίοτε με απειλές!) την απαλλαγή του παιδιού τους από κάθε δυσκολία, κάθε κριτική, κάθε συνέπεια, κάθε ευθύνη. Το παιδί μπορεί να κάνει ό,τι θέλει, εις βάρος μάλιστα των άλλων, αλλά πάντα φταίνε οι άλλοι! Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά μια μαμά ‘Να μην τον εξετάζετε προφορικά, γιατί όταν δεν ξέρει, νιώθει άσχημα και πέφτει η αυτοπεποίθησή του’ (!!!). Ακραίο παράδειγμα μεν, αλλά αυτός ο παραλογισμός της ειδωλοποίησης των παιδιών είναι σήμερα επίσης μια επιδημία, με σοβαρούς κινδύνους και για την επιβίωση του έθνους μας, αλλά και για την μελλοντική ψυχική ισορροπία των παιδιών αυτών: Όταν αργότερα έρχονται αντιμέτωπα με τα υπερφουσκωμένα εγώ των άλλων παιδιών αλλά και την αδυσώπητη  πραγματικότητα, γκρεμοτσακίζονται ψυχικά.
4)      Η σημαντικότερη διάσταση στην κατάθλιψη που επίσης αναφέρεται στο βιβλίο είναι ότι στην ρίζα της κατάθλιψης βρίσκεται φυσικά η αποκοπή από τον αγαπημένο Θεό: Τίποτα δεν μπορεί να Τον αντικαταστήσει, σίγουρα όχι οι άλλοι άνθρωποι (ούτε τα παιδιά των μαμάδων!) και η αέναη αναζήτηση πλήρωσης μέσα από άλλες οδούς, πέρα από την αγάπη του Θεού, απλά οδηγούν σε επαναλαμβανόμενες ματαιώσεις κι απογοητεύσεις. Όταν έχουμε, με δική μας πρωτοβουλία προδώσει και ‘ξεκόψει’ το πιο αγαπημένο Πρόσωπο, πώς μπορούμε να περιμένουμε γαλήνη κι ευτυχία από αλλού;
5)      Μια τελευταία επισήμανση (τα υπόλοιπα τα αφήνω στο βιβλίο!) είναι η αναφορά στην έλλειψη ησυχίας ως αιτία κατάθλιψης. Αυτό πάλι αντιβαίνει με τη σύγχρονη νεοελληνική νοοτροπία του ‘τρέχω’. ‘-Τι κάνεις; -Τρέχω, τρέχω’. Και θεωρείται αξιοσέβαστο να ‘τρέχει’ κάποιος, να είναι πολυάσχολος, να έχει γεμάτη ατζέντα, και θεωρείται ‘αποτυχημένος’ αν έχει πολύ ελεύθερο χρόνο χωρίς απαραίτητα να κάνει κάτι. Το συνεχές ‘τρέξιμο’ όμως λειτουργεί ως απόσπαση προσοχής από την ψυχή μας. Κι όταν η ψυχή πονάει χρειάζεται χρόνος, πολύς χρόνος, και ησυχία για να την ακούσουμε. Η συνεχόμενη αποφυγή μόνο σε κατάθλιψη κι εθισμούς μπορεί να οδηγήσει. Κι όπως αναφέρει η αμερικανίδα συγγραφέας Mariane Williamson ‘τρέχουμε υστερικά σαν τα κοτόπουλα που μόλις τους έκοψαν το κεφάλι’. Το κεφάλι είναι η πνευματική μας σύνδεση και χωρίς αυτήν πράγματι τρέχουμε σαν τρελοί στα τυφλά, προσπαθώντας να  αποφύγουμε τον ψυχικό θάνατο.
Συμπερασματικά, η μάστιγα της κατάθλιψης δεν είναι μια νόσος που αφορά μόνο την ιατρική και τα ψυχοφάρμακα. Είναι κατεξοχήν μια πνευματική δυσλειτουργία και η χριστιανική παράδοση την έχει αντιμετωπίσει πολλούς αιώνες πριν την ανακαλύψει η ιατρική. Αξίζει λίγο να δούμε τι έχουν να πουν οι Πατέρες από την πείρα της ζωής εδώ και χιλιάδες χρόνια.
Βικτωρία Πρεκατέ, www.brightplanet.blogspot.gr, 3/12/2016


Νέες τάσεις στην αυτο-εκτίμηση (2)

Από τη δεκαετία του ’70 ακόμη, η ψυχολογία της αυτο-εκτίμησης έχει προσφέρει πάρα πολλά σε όλες τις ψυχοθεραπευτικές προσεγγίσεις, όπως και στην παιδαγωγική. Υπάρχουν όμως σύγχρονες τάσεις οι οποίες βασισμένες σε ενδελεχείς έρευνες ανακαλύπτουν κάποιες δυσλειτουργίες στον τρόπο με τον οποίο προσεγγίστηκε η ενίσχυση αυτό-εκτίμησης στο παιδί και στον ενήλικα, προτείνοντας ταυτόχρονα άλλους, πιο ρεαλιστικούς και πιο αποδοτικούς τρόπους.

Για παράδειγμα, η συνεχής, άνευ όρων επιβράβευση του παιδιού είναι βασική αρχή σε πολλά εγχειρίδια ενίσχυσης αυτοεκτίμησης. Η καθηγήτρια Dr.Carol Dweck του Πανεπιστημίου Columbia φαίνεται να έχει διαφορετική άποψη. Η ερευνήτρια τονίζει την ανάγκη η επιβράβευση να επικεντρώνεται στην προσπάθεια και στην εργασία του παιδιού, παρά στις θετικές του ‘εγγενείς’ ιδιότητες. Ο λόγος είναι ότι η μεν προσπάθεια και εργασία είναι κάτι που μπορεί το παιδί να ελέγξει και να αλλάξει, ενώ οι ‘ταμπελίτσες’, έστω και θετικές, είναι κάτι δεδομένο και άκαμπτο. Είναι σημαντικό να ξεκινήσει το παιδί από μια στέρεη βάση, τη βάση του ‘μπορώ να το κάνω’, αλλά η υπερβολική προσκόλληση στην ταμπελίτσα του ‘έξυπνος’ δημιουργεί πολλά προβλήματα. Αν για παράδειγμα, η μαμά στο σπίτι ‘λούζει’ το παιδί της καθημερινά με κοπλιμέντα για το πόσο έξυπνος είναι (χωρίς όμως να μπει η ίδια στη σκληρή δουλειά να ασχολείται με το διάβασμα του παιδιού της και να το καθοδηγεί), τότε τι γίνεται όταν το παιδί πάει στο σχολείο κι έρχεται αντιμέτωπο με την πραγματικότητα του 03 στο διαγώνισμα; Εκεί το παιδί έρχεται αντιμέτωπο με μια εσωτερική σύγκρουση. Αν είναι υπερβολικά προσκολλημένος στην ταμπελίτσα του ‘έξυπνος’, τότε όταν δεν πάρει καλούς βαθμούς,  ποια ταμπελίτσα του ανήκει, το ‘χαζός’; Πολύ συχνά έχουμε τέτοιες περιπτώσεις με διττά, αντικρουόμενα μηνύματα στα παιδιά που τους δημιουργούν μεγάλη ανασφάλεια. Όπως αναφέρει και  η Dweck, υπάρχουν πάρα πολλές έρευνες που αποδεικνύουν ότι η υπερβολική επιβράβευση που βασίζεται ΜΟΝΟ στις ταμπελίτσες, χωρίς έμφαση στην προσπάθεια του παιδιού και αφιέρωση χρόνου στην εργασία, καταλήγει να κάνει το παιδί να αποφεύγει κάθε δυσκολία, κάθε πρόκληση, ο,τιδήποτε μπορεί να του αμφισβητήσει την ταυτότητα ‘έξυπνος’ (γιατί στο άκαμπτο σύστημα σκέψης του, επιτυχία=έξυπνος, αποτυχία=χαζός).

Το ενδιαφέρον είναι ότι σε αυτό το άκαμπτο σύστημα σκέψης, συχνά εμπλέκονται οι γονείς, οπότε γίνεται πιο περίπλοκο. Γονείς οι οποίοι αντλούν τη δική τους αυτοεκτίμηση από την επιτυχία του παιδιού τους, θα πρέπει επειγόντως να βρουν απάντηση για το 03. Από την εμπειρία μου ως εκπαιδευτικός βλέπω πολύ συχνά γονείς να έρχονται και να αμφισβητούν το διαγώνισμα, τον καθηγητή, την επανάληψη που προηγήθηκε κλπ. ‘Όσα δε φτάνει η αλεπού τα κάνει κρεμαστάρια’ λέει η παροιμία, κι έχουμε πλέον πολλά παιδιά να αμφισβητούν ολόκληρο το σχολικό σύστημα, που δεν είναι ‘αρκετά καλό’ για το ταλέντό τους. Η δική τους αποτυχία είναι αποτυχία του σχολείου κι ας μην έρχονται ποτέ να ρωτήσουν απορίες στο διάλειμμα. Το ότι δεν μπορούν να κάνουν μια απλή διαίρεση στο Γυμνάσιο, παρά τις επίμονες εξηγήσεις του καθηγητή, λίγο φαίνεται να τους απασχολεί. Οι γονείς που γαλουχούν τα παιδιά τους σε αυτόν τον τρόπο σκέψης (και είναι πια πολλοί) ετοιμάζουν τα παιδιά τους για μια πολύ ανώμαλη προσγείωση στην πραγματικότητα αργότερα.

Όταν οι άμυνες περί κακού καθηγητή, κακού σχολείου κλπ.  καταρρεύσουν, τότε η  συνηθισμένη αντίδραση είναι η αγωνιώδης προσπάθεια του γονιού να αποσπάσει από τον εκπαιδευτικό την μαγική καθησυχαστική φράση ‘είναι έξυπνος, αλλά δεν προσπαθεί’. Αυτή τη φράση βλέπω τόσους γονείς να την έχουν απεγνωσμένα ανάγκη και στην πλειονότητα των περιπτώσεων είναι βέβαια αληθής. Αυτό που μου κάνει εντύπωση όμως είναι : α) η αγωνία της μαμάς να ακούσει το πρώτο σκέλος (μη τυχόν και τα γονίδιά της είναι ελαττωματικά) και β) η σχετική αδιαφορία της για το δεύτερο σκέλος (ε παιδιά είναι, δεν πειράζει κι αν δεν διαβάσουν). Η προτεραιότητα θα πρέπει να αντιστραφεί ριζικά και αυτό είναι το βασικό επιχείρημα της Dweck.

 Το ‘ταλέντο’, η ‘εξυπνάδα’ και οι εγγενείς ικανότητες έχουν υπερεκτιμηθεί. Οι ‘έξυπνοι’ μπορούν να γίνουν ‘χαζοί’ αν μείνουν αρκετά αδρανείς, και οι ‘χαζοί’ ‘έξυπνοι’ αν δουλέψουν αρκετά σκληρά. Για την Dweck, η δεδομένη, άκαμπτη ευφυία είναι ένας μύθος και θα πρέπει να δοθεί πολλή μεγαλύτερη έμφαση στην αναγκαιότητα της επίμονης σκληρής δουλειάς και στην αναζήτηση του δύσκολου. 
Ο μύθος της δεδομένης ευφυίας είναι πολύ επικίνδυνος για τους σπουδαστές εκείνους στη χώρα μας που έχουν αφεθεί  στην αντιγραφή, αλλά ‘αν κάτσω και διαβάσω, ξέρω ότι θα τα καταφέρω’. Το ξέρουν σίγουρα;  Όταν δεν έχουν καθίσει να διαβάσουν για χρόνια, με ποιες τεχνικές, με ποια μεθοδολογία θα καταφέρουν να μάθουν τον όγκο των πληροφοριών που χρειάζονται; Πώς θα τις επεξεργαστούν; Με την αχρησία οι στρατηγικές αυτές εξαφανίζονται, και αυτός που νομίζει ότι είναι ‘έξυπνος’ ίσως τελικά να μην είναι και τόσο.

Θυμάμαι χαρακτηριστικό παράδειγμα δύο μαθητριών μου: η πρώτη θεωρείτο ως ιδιαίτερα ευφυής, ιδιαίτερα ταλαντούχα με κλίση στα θετικά μαθήματα. Η δεύτερη ήταν η κλασσικά επιμελής μαθήτρια (κάποιοι δυστυχώς την έλεγαν ‘φυτό’) που με ενθουσιασμό και αφοσίωση μελετούσε την κάθε λεπτομέρεια και ‘δεν άφηνε καρφίτσα να πέσει κάτω’ ζητώντας όλο και πιο δύσκολες ασκήσεις. Η πρώτη, σίγουρη για την ικανότητά της, δεν έμπαινε καν στον κόπο να γράψει τις απλές ασκήσεις του σχολείου, καθώς της φαίνονταν πολύ εύκολες. Όταν μια φορά κάναμε αιφνιδιαστική επανάληψη στο κεφάλαιο, η πρώτη έκανε πολλά λάθη, ενώ η δεύτερη κανένα. Αν το μοτίβο της πρώτης συνεχίσει, αμφιβάλλω για το πόσο θα μπορέσει το κοιμισμένο ταλέντο της ξαφνικά να ‘ξυπνήσει’ κατ’ εντολήν. Ίσως δεν θα ήταν ακραίο να πούμε ότι η ευφυία είναι σαν τον μυ που τον εξασκείς. Με αυτήν την έννοια, θα πρότεινα στην αγωνιούσα μαμά να μην επαναπαυτεί. Οι ταμπελίτσες δε βοηθούν, αλλά αν θεέλαμε να τις χρησιμοποιήσουμε, ίσως  θα ήταν προτιμότερο να ‘είναι «χαζός» και να προσπαθεί’, παρά να ‘είναι «έξυπνος» και να μην προσπαθεί’.

Ένας άλλος τρόπος που επιχειρούν οι γονείς, οι δάσκαλοι, αλλά και ολόκληρο το εκπαιδευτικό σύστημα  να αποφύγει την πλέον μαζική  σύγκρουση του ‘είναι έξυπνος αλλά παίρνει 03’ που συμβαίνει καθημερινά στα σχολεία της χώρας είναι να μειώσουν κατά πολύ τις απαιτήσεις. Όταν λοιπόν τα θέματα είναι πάρα πολύ εύκολα, τότε, και θα εξακολουθεί να είναι έξυπνος (άρα η αυτοεκτίμηση του παιδιού και κυρίως της μαμάς δε θίγονται), αλλά και θα πάρει 20! Καμία διαφωνία, καμία σύγκρουση, όλα καλά. Πολλοί εκπαιδευτικοί, μην αντέχοντας την ψυχολογική πίεση των γονιών για υψηλούς βαθμούς έχουν καταφύγει εκεί. Αυτό επίσης πρόκειται να συμβεί με την υπερβολική χαλάρωση των απαιτήσεων στο γυμνάσιο. Είναι όμως αυτό λύση;

Σύμφωνα με την Dweck όχι, γιατί μόνο μέσα από την κατάκτηση προκλήσεων και δυσκολιών μπορεί να ενισχυθεί η αυτοπεποίθηση του παιδιού (και φυσικά και το μαθησιακό του αποτέλεσμα). Δε βοηθά το παιδί, να του βάζεις νηπιακής δυσκολίας ασκήσεις. Είναι σαν να του στέλνεις έμμεσα το μήνυμα ‘δεν είσαι ικανός για τίποτα παραπάνω’. Αυτό που πραγματικά βοηθά το παιδί να νιώσει αποτελεσματικό είναι να του βάλεις δύσκολες ασκήσεις και βήμα βήμα να του διδάξεις τις στρατηγικές να τις λύσει. Να το μάθεις να σκέφτεται και να το μάθεις πώς να αναζητά βοήθεια όταν δυσκολεύεται κι όχι να τα παρατάει. Έτσι μόνο θα εξελιχθεί σε έναν ενήλικα που θα μπορεί να ανταπεξέλθει σε δυσκολίες που δε γνωρίζει από πριν. Και πάλι το εκπαιδευτικό μας σύστημα κινείται προς την εντελώς αντίθετη κατεύθυνση. Αυτό που χρειάζεται είναι ενισχυτική διδασκαλία εντός σχολείου για να βοηθηθούν οι μαθητές  να ανταπεξέλθουν σε δύσκολα θέματα και αξιολόγηση σε ισοδύναμης δυσκολίας θέματα (αυτή ήταν και η έννοια της τράπεζας θεμάτων). 
Ενώ λοιπόν οι μαθητές πανηγυρίζουν επειδή κόπηκαν ώρες από το σχολείο, ενώ χαίρονται επειδή  θα περνάνε όλοι με ελάχιστο διάβασμα, ενώ οι γονείς ξεφυσούν από ανακούφιση γιατί δεν θα χρειάζεται πλέον να πολυασχολούνται με το πόσο διαβάζουν τα παιδιά τους, αναρωτιέμαι κατά πόσον συνειδητοποιούμε τη ζημιά που γίνεται μακροπρόθεσμα στην αίσθηση αυτό-αποτελεσματικότητας ενός ολόκληρου λαού. Πέρα από την αμάθεια, αυτή η υπερβολική χαλάρωση στις απαιτήσεις προετοιμάζει μια γενιά με υπερφουσκωμένα, αλλά απόλυτα εύθραυστα ‘εγώ’, έτοιμα να θρυμματιστούν στην παραμικρή δυσκολία. Μια γενιά που της έχουν περάσει το διπλό μήνυμα ότι είναι ο βασιλιάς του κόσμου, αλλά ποιου κόσμου; Του μικρόκοσμου της φαντασίας της… Μια γενιά που της έχουν υπονομεύσει με ύπουλο τρόπο την αίσθηση αυτό-αποτελεσματικότητας, αλλά ταυτόχρονα την έχουν κάνει επιφανειακά να νομίζει ότι είναι έξυπνη. Μια γενιά που θέλει να γευτεί το αποτέλεσμα της επιτυχίας γρήγορα, χωρίς όμως να προσπαθήσει στη διαδικασία της επιτυχίας.  Αυτό ακριβώς επιδιώκουν  εκείνοι που θέλουν να χειραγωγούν τους άλλους: αμαθείς ανθρώπους με καταρρακωμένα εγώ που αποφεύγουν τις δυσκολίες και αναζητούν τη γρήγορη, άνευ όρων επιβράβευση της ‘μαμάς’.

Η Dweck βρήκε μέσα από έρευνες ότι οι σπουδαστές που είναι προσκολλημένοι στο άκαμπτο μοντέλο σκέψης για την ικανότητα (fixed mindset) έχουν πολύ μεγαλύτερη πιθανότητα να αντιγράψουν ή να κάνουν διάφορες απάτες στη διάρκεια των εξετάσεων από τους σπουδαστές που πιστεύουν ότι το αποτέλεσμα εξαρτάται καθαρά από την προσπάθεια (growth mindset). Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό για τη δική μας νεολαία, όπου γονείς και παιδιά είναι σχεδόν εθισμένοι στα ‘καλούδια’  της αναγνώρισης, επιθυμώντας διακαώς τη γρήγορη είσπραξή της, χωρίς να καταβάλλουν την αντίστοιχη προσπάθεια. Χαρακτηριστικά παραδείγματα:
Α)Μέσα από το ανόητο μέτρο της κλήρωσης των  γενικών μέσων όρων 10 για το σημαιοφόρο του δημοτικού  συνήθως αδικούνται μαθητές που είχαν στα επιμέρους μαθήματα υψηλότερους βαθμούς από το σημαιοφόρο που κληρώθηκε. Χαρακτηριστικό παράδειγμα προαγωγής της αναξιοκρατίας στη χώρα μας, όμως ουδέποτε έχω ακούσει γονιό, που κληρώθηκε το παιδί του, να παραχωρήσει τη θέση του στο συμμαθητή υψηλότερης αναλυτικής βαθμολογίας που αντικειμενικά την άξιζε περισσότερο. Όχι, να φουσκώσει το εγώ μας από περηφάνεια (και το άλμπουμ των φωτογραφιών) κι ας ξέρουμε ότι την πραγματική πρωτιά την έχει άλλος.
Β) Πριν πολλά χρόνια, ένας γνωστός μου που κατάφερε να πάρει θέση λέκτορα σε ένα Πανεπιστήμιο μέσα από προφανείς διασυνδέσεις, μου είπε: ‘Βλέπω την ταμπέλα με το όνομά μου στο γραφείο και καμαρώνω’. Ακόμη και σήμερα απορώ τι ακριβώς καμάρωνε, αφού τη συγκεκριμένη θέση την πήρε μέσα από τις διασυνδέσεις του….
Γ)Πολλές φορές από τότε που ξεκίνησα να γράφω το 2007 έχω δει κείμενά μου ατόφια αντεγραμμένα αλλού, χωρίς καμία αναφορά στην πηγή. Μια φορά μάλιστα, είχα δει ένα κείμενό μου copy paste σε μια ενημερωτική εφημερίδα, και ακόμη κι ένα ορθογραφικό λάθος που είχα κάνει στα αρχικά ενός οργανισμού, αντιγράφηκε αυτούσιο! Ο/Η ‘συγγραφέας’ του άρθρου δεν μπήκε καν στον κόπο να ελέγξει   το κείμενο και το όνομά του/της ήταν όνομα συναδέλφου που γνώριζα και με γνώριζε… Πάντα μου είναι επώδυνο όταν συμβαίνει κάτι τέτοιο, όμως πάντα αναρωτιέμαι: πέρα από την προβολή για οικονομικούς λόγους, πώς είναι δυνατόν να νιώθει κανείς υπερηφάνεια και καμάρι για δουλειά που δεν είναι δική του;

Κι όμως, αυτό ακριβώς  συμβαίνει στα άτομα που στην πράξη έχουν μηδενική αυτό-εκτίμηση, αλλά είναι προσκολλημένα στην γρήγορη επιβράβευση μέσω της ταμπελίτσας. Αναζητούν το γρήγορο φιξάρισμα του ‘είσαι έξυπνος’ (τι καλό άρθρο!) από τη ‘μαμά’ (αναγνωστικό κοινό) μέσα από τη γρήγορη επιτυχία (άρθρο με το όνομά μου δημοσιεύτηκε σε εφημερίδα!). Δεν έχει σημασία πως γράφηκε αυτό το άρθρο αρκεί να δείξουν στους συγγενείς τους το όνομά τους τυπωμένο και να καμαρώνουν. Δεν έχουν μάθει να δουλεύουν  μόνοι τους και πιστεύουν ότι δεν μπορούν να το κάνουν. Αποφεύγουν πάση θυσία ανθρώπους που μπορούν, γιατί δε θέλουν να φανεί η ανεπάρκειά τους. Ένας ολόκληρος λαός γαλουχεί ένα ολόκληρο πολιτικό σύστημα που βασίζεται στην ανεπάρκεια, γιατί είναι όλοι τόσο βαθιά ανασφαλείς, που αναζητούν σαν εθισμένοι την προβολή στους άλλους και την επιφανειακή επιβράβευση. Δεν έχουν γνωρίσει τη χαρά της πραγματικής δημιουργίας μέσα από την προσωπική προσπάθεια και εργασία (που μπορούν ΟΛΟΙ οι άνθρωποι να γευτούν με το μοναδικό του τρόπο ο καθένας) γιατί αυτό χάθηκε βαθιά πίσω στο χρόνο σε κάποια τάξη του δημοτικού σχολείου, όταν για τη μαμά ήταν πιο σημαντικό να ακούσει το ‘είσαι έξυπνος’, παρά να σε δει να προσπαθείς.
Όταν οι εθισμένοι στην αναγνώριση συγχρωτίζονται με άλλους εθισμένους  στην αναγνώριση, γίνεται ‘σφαγή’…Να γιατί δεν μπορούμε να συνεργαστούμε, να γιατί ακόμη και στο τελευταίο χωριό δεν μπορούν να κάνουν ένα συνεταιρισμό να προωθήσουν τα προϊόντα τους, να γιατί δεν μπορούν οι αντιμνημονιακές δυνάμεις τόσα χρόνια να συνεργαστούν σε ένα ενιαίο κίνημα. Οι ανασφάλειες της ελληνίδας μαμάς και ο ψυχολογικός ευνουχισμός από το ‘εύκολο’ εκπαιδευτικό σύστημα έχουν πολύ σοβαρότερες συνέπειες από ότι νομίζουμε…. Όταν οι ασκητές στο πνευματικό μονοπάτι αποστρέφονται τον έπαινο κι αποζητούν μάλιστα επίτηδες να εισπράξουν κατάκριση, ίσως κάτι ξέρουν. Η προσκόλληση στην αναγνώριση των άλλων είναι ίσως ισχυρότερη κι από την προσκόλληση στο χρήμα και μπορεί εύκολα να υποδουλώσει και να εξαγοράσει ανθρώπους…

Όλα αυτά σημαίνουν ότι δεν θα πρέπει να υπάρχει επιβράβευση στα παιδιά; Όχι βέβαια. Οι βασικές αρχές της εκπαίδευσης αυτό-εκτίμησης εξακολουθούν να ισχύουν. Αλλάζει όμως ο τρόπος και αλλάζει η προτεραιότητα: Α) Σίγουρα θα πρέπει να αποφεύγονται παντός είδους αρνητικές ταμπέλες. Β) Είναι πολύ σημαντικό να υπάρχει άμεσος έπαινος σχετικά με τη συναισθηματική σχέση, π.χ. ‘είσαι αξιαγάπητος’, ‘χαίρομαι πολύ που είμαι μαζί σου’, ‘σ’ αγαπώ ό,τι κι αν γίνει’ κλπ. Γ) Όσον αφορά στην ικανότητα για τη μαθησιακή ή προπονητική διαδικασία, να τονιστεί στο παιδί το ‘μπορείς’, αλλά να τονιστεί επίσης η ανάγκη για σκληρή δουλειά και η ενθάρρυνση προς τη σκληρή δουλειά. Σε περίπτωση ‘αποτυχίας’, ‘δεν πειράζει, ας ξαναπροσπαθήσουμε να δούμε τι θα μπορούσε να πάει καλύτερα’… Να δοθεί μεγαλύτερη έμφαση στην προσπάθεια με αναλυτικό τρόπο, παρά στο ταλέντο. Ίσως έτσι καταφέρουμε να ξαναγεννήσουμε μια φιλόπονη γενιά και ίσως κάποτε καταφέρουν να μας κυβερνήσουν και φιλόπονοι άνθρωποι….


Πρεκατέ Βικτωρία, www.brightplanet.blogspot.gr, 29/10/2016

Η υποβάθμιση του Γυμνασίου και κάποιες νέες τάσεις σχετικά με την αυτο-εκτίμηση...

Σαν ψυχρολουσία παρακολουθούμε η εκπαιδευτική κοινότητα τη μία εγκύκλιο μετά την άλλη, με όλο και μεγαλύτερες απλοποιήσεις-απλουστεύσεις-ελαφρύνσεις-χαλαρώσεις μέσα από τις ‘μεταρρυθμίσεις’ στο εκπαιδευτικό σύστημα και ειδικά στο Γυμνάσιο. Πέρα από την άκομψη προκάλυψη των εκπαιδευτικών κριτηρίων, τα κίνητρα που ξεκάθαρα αναδεικνύονται είναι: α)η μείωση του διδακτικού προσωπικού και β)η επέκταση της αμάθειας στις μεγάλες μάζες του μαθητικού πληθυσμού. Αλλιώς πώς εξηγείται ότι μειώνονται οι διδακτικές ώρες από 35 σε 32 την εβδομάδα; Για να μην κουράζονται τα παιδιά; Αν είναι έτσι, ας το κάνουμε και τρίωρο καθημερινά για να μην κουράζονται τα παιδιά. Η πλήρης αμάθεια θα ήταν επίσης απόλυτα ξεκούραστη. Και θα ήταν απόλυτα συμβατή  με την ηθική και νοητική αποδυνάμωση του πληθυσμού. Αν θέλουμε να ετοιμάζουμε έναν λαό  άβουλο, ανεκπαίδευτο, αμαθή δούλο σε όποιους θέλουν να τον χειραγωγήσουν, η μείωση των διδακτικών ωρών είναι το κατάλληλο ξεκίνημα. Δεν αναπληρώνεται από την επιμήκυνση του σχολικού έτους στο τέλος και δεν δικαιολογείται, καθώς ο διδακτικός χρόνος στην Ελλάδα είναι ήδη από τους μικρότερους στην Ευρώπη. Το άμεσο αποτέλεσμα είναι βέβαια δημοφιλές ανάμεσα σε παιδιά (και δυστυχώς και γονείς), που ακολουθούν τη φιλοσοφία του ‘όσο πιο εύκολο, όσο πιο ξεκούραστο, όσο πιο άνετο’, με άλλα λόγια τη φιλοσοφία της ξάπλας. 

Φοβάμαι ότι στην ίδια φιλοσοφία βρίσκεται και η πίεση στους εκπαιδευτικούς μέσω του μύθου του ‘ελκυστικού’ μαθήματος. Είναι άλλο να κάνεις το μάθημα με ενδιαφέρων τρόπο και άλλο να ψυχαγωγείς τα παιδιά ως αυτοσκοπό. Στο κάτω κάτω αν εξαιρέσουμε τη γυμναστική και τα καλλιτεχνικά, όλα τα άλλα μαθήματα απαιτούν δουλειά και διάβασμα, που δεν είναι πάντα ελκυστικά στους μαθητές… Το πιο ‘ελκυστικό’ μάθημα με αυτήν την έννοια θα ήταν το διάλειμμα!

Η δεύτερη ‘μεταρρύθμιση’ στο γυμνάσιο είναι η χαλάρωση στις απαιτήσεις της βαθμολογίας. Με ένα 13 γενικό μέσο όρο (σύμφωνα με την τελευταία εγκύκλιο 7/10/2016) προάγεται, ακόμη κι αν έχει ‘κοπεί’ σε μεμονωμένα μαθήματα. Πόσο δύσκολο είναι να πετύχει κανείς το 13 σήμερα; Με την ελάχιστη δυνατή προσπάθεια το 13 είναι εκεί. Συμπέρασμα; Όλοι, εκτός από τις πιο κραυγαλέες περιπτώσεις, προάγονται. Σε τι μπορεί να βοηθήσει τα παιδιά αυτό; Να μην έχουν άγχος; Ελάχιστα παιδιά σήμερα έχουν άγχος για τα μαθήματα, αλλά και ένα μέτριο άγχος δεν είναι απαραίτητα κακό, αν μάθει το παιδί να το διαχειρίζεται. Το κινητοποιεί να προσπαθήσει και να βρίσκει στρατηγικές να αντιμετωπίζει τις δυσκολίες. Το κινητοποιεί να δουλέψει. Γιατί δεν θα πρέπει το παιδί να έχει ποτέ άγχος για τίποτα; Και για ποιο είδος σύμπαντος το ετοιμάζουμε να κατοικήσει; Εκείνο του άβουλου δούλου που δεν θα τολμά να κάνει τίποτα μη τυχόν και το πιάσει άγχος; Αν βέβαια θέλουμε να παράγουμε έναν λαό α-κινητοποιημένο, μαθημένο στην απάθεια, την οκνηρία και την αποφυγή οποιασδήποτε δυσκολίας, φυσικά, ΚΑΙ αυτή η μεταρρύθμιση είναι στην κατάλληλη κατεύθυνση.  Το μήνυμα της ‘ευκολίας’ έχει ήδη περάσει στους μαθητές και ήδη πολλοί από εμάς παρατηρούμε μια χαλάρωση ή/και παραίτηση ακόμη κι από υποσχόμενους μαθητές. Η ιδέα ‘τώρα με νέα μέτρα, το γυμνάσιο γίνεται της πλάκας, θα περνάνε όλοι’ έχει ήδη αρχίσει να ριζώνει σε μια νεολαία, που ήδη υπολόγιζε με το σταγονόμετρο τις σελίδες της επανάληψης για να πιάσει ακριβώς 10 κι όχι παραπάνω…Οι δε γραπτές εξετάσεις που ήταν ένα κάποιο κίνητρο για πολλούς μαθητές να προσέξουν λίγο ή να κάνουν λίγη επανάληψη αποτελούν παρελθόν για τα περισσότερα μαθήματα γιατί κάνουν το μάθημα μη-‘ελκυστικό,  λες και το εκπαιδευτικό ‘προϊόν’ είναι σαν το παγωτό χωνάκι…

Σε όσα έχω αναφέρει στο άρθρο μου για τις θέσεις μου για την παιδεία, τονίζεται η ανάγκη για αυστηροποίηση των κριτηρίων μέσω της παροχής επιπλέον διδακτικής στήριξης στα παιδιά μέσα στο σχολείο (ενώ οι παρούσες μεταρρυθμίσεις συγκλίνουν προς την αντίθετη κατεύθυνση). Δεν γίνεται να αντιμετωπίσουμε τη σχολική αποτυχία με μείωση των απαιτήσεων, αλλά με περισσότερη στήριξη ώστε να ανταπεξέλθουμε στις απαιτήσεις. Υπάρχουν όμως και  ευρήματα από το χώρο της ψυχολογίας που συμφωνούν στην ανάγκη  παρουσίασης προκλήσεων στα παιδιά, ώστε να αναπτυχθούν σε ενήλικες που θα επιτύχουν ως άτομα και σύνολα. Η καθηγήτρια Dr.Carol Dweck στο πρόσφατο βιβλίο της Mindset, εξαπολύει δριμεία επίθεση στην αβάσιμη αυτό-εκτίμηση που δίνεται στα παιδιά, μέσω των υπερβολικών επαίνων ανεξαρτήτως προσπάθειας. Στην ουσία το ίδιο κάνει και το εκπαιδευτικό μας σύστημα σήμερα: αμείβει αβέρτα, με βαθμούς που δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα, δημιουργώντας στα παιδιά μια ψευδαίσθηση υπεραξίας κι επιβράβευσης  χωρίς προσπάθεια. Αυτό δεν είναι υπερβολική καλοσύνη προς τα παιδιά, αλλά μια πολύ επικίνδυνη εξαπάτηση: όταν αργότερα βρεθούν αντιμέτωπα με την πραγματικότητα στο χώρο εργασίας, η προσγείωση είναι τόσο ανώμαλη που τα παιδιά χάνουν κάθε αίσθηση αυταξίας κι αυτό-αποτελεσματικότητας.

Η συγγραφέας υποστηρίζει με πάμπολλα παραδείγματα ότι τα παιδιά που έχουν την πεποίθηση ότι η αριστεία τους είναι μια εγγενής ιδιότητα του εαυτού, σταθερή και αναλλοίωτη, η οποία δεν εξαρτάται από την προσπάθειά τους,  αποτυγχάνουν επαγγελματικά. Κι όχι μόνο αποτυγχάνουν, αλλά μαθαίνουν να αποφεύγουν ο,τιδήποτε τους φαίνεται δύσκολο και μπορεί να  φέρει στην επιφάνεια  ρίσκο αποτυχίας και αισθήματα ανεπάρκειας. Η χωρίς αντίκρισμα επιβράβευση, όπως οδηγεί σήμερα μαζικά το εκπαιδευτικό μας σύστημα, όχι μόνο δεν αυξάνει την αυτοεκτίμηση, αλλά εν τέλει τη μειώνει. Τα γαλουχούμε σε έναν πλασματικά εύκολο κόσμο, όπου τα μαθήματα είναι εύκολα, το άριστα εύκολο, η προαγωγή εύκολη,  κι όταν αργότερα έρχονται σε επαφή με τις δυσκολίες της πραγματικότητας, το σοκ είναι τόσο ισχυρό που καταρρέουν.  Καθώς δεν έχουν μάθει να αντιμετωπίζουν τις δυσκολίες και τις αποτυχίες, αποσύρονται νιώθοντας τα ίδια αποτυχημένα. Η γαλουχία σε έναν πλασματικό εύκολο κόσμο  οδεύει έτσι τους νέους να γίνουν μια φοβική και αποσυρμένη νεολαία με τρόμο προσωπικής ανεπάρκειας. Κι όλα αυτά επειδή τα εμποδίζουμε από το να μάθουν να δουλεύουν σκληρά δίνοντάς τους το έμμεσο διπλό μήνυμα της ανικανότητας, όσα επιφανειακά ‘μπράβο’ κι αν τους λέμε. Η πιο στέρεη αυτό-εκτίμηση είναι εκείνη που κερδίζεται με τη σκληρή δουλειά  (και την επιβράβευση της) κι όταν συνεχώς πιέζουμε τον εαυτό μας προς νέες προκλήσεις, προς νέα επιτεύγματα, προς νέα μάθηση, ακόμη κι όταν δεν μας είναι άνετο.
Η συγγραφέας υποστηρίζει με αναλυτικό τρόπο πως το εγγενές ‘ταλέντο’ είναι ένας μύθος κι ότι οι άνθρωποι που τελικά επιτυγχάνουν είναι εκείνοι που: α) επιμένουν να προσπαθούν με σκληρή δουλειά, β) δεν αρνούνται τις αδυναμίες τους αλλά προσπαθούν να μάθουν από αυτές, γ)επιδιώκουν τις προκλήσεις και δεν νιώθουν ότι απειλούνται αν δεν τις πετύχουν, δ)δεν τους ενδιαφέρει να κάνουν κάτι τέλεια αμέσως, αλλά να συνεχίζουν να μαθαίνουν, ε) δεν ερμηνεύουν τις αποτυχίες ως αδυναμία του χαρακτήρα τους, αλλά ανάγκης για περισσότερη προσπάθεια, στ) δεν ζηλεύουν τους πιο επιτυχημένους, αλλά θέλουν να μάθουν από εκείνους, η)γνωρίζουν ότι η επιτυχία χρειάζεται σκληρή, επίπονη δουλειά και αφοσίωση.
Πώς το εκπαιδευτικό μας σύστημα σήμερα ενθαρρύνει στη σκληρή δουλειά με επιμονή και αφοσίωση; Βάζοντας ως γενικό όρο προαγωγής το 13; Ετοιμάζουμε μια γενιά με υπερφουσκωμένα, αλλά απόλυτα εύθραυστα ‘εγώ’, έτοιμα να καταρρεύσουν στην παραμικρή δυσκολία. Και αυτό ακριβώς επιδιώκουν  εκείνοι που θέλουν να χειραγωγούν τους άλλους: αμαθείς ανθρώπους με καταρρακωμένα εγώ που αποφεύγουν τις δυσκολίες.

Πρεκατέ Βικτωρία, www.brightplanet.blogspot.gr 10/10/2016

Το μονοπάτι της ζωής καλά φυλαγμένο…


Τον τελευταίο καιρό μου ήρθαν πολλές σκέψεις, ειδικά για τον τρόπο που απροσδόκητα αλλάζει και ξανa-αλλάζει το μονοπάτι της ζωής μας, αλλά πάντα προστατευμένο  στο νου της Μητέρας μας, της Παναγίας…
1)      Η Παναγία δεν ενδιαφέρεται για τις στατιστικές. Αν  ένα επιθυμητό αποτέλεσμα έρθει ή δεν έρθει στη ζωή μας δεν είναι θέμα στατιστικής, αλλά ένα θαύμα που δημιουργεί η Μητέρα από το πουθενά. Αν ένας νέος βρει δουλειά μέσα στην πιο βαθιά, μακρόχρονη ύφεση, το αν μια γυναίκα μείνει έγκυος μετά τα 45, αν ένας ηλικιωμένος ξαναβρεί τη ζωτικότητά του και τη όρεξή του για ζωή…αυτά είναι θαύματα που δημιουργούνται από τη Μητέρα, ανάλογα με το όφελος και τα χρέη της ψυχής του καθενός, Οπότε, ας Την εμπιστευτούμε να καταρρίψει όλες τις στατιστικές. Ακόμη κι αν το επιθυμητό δεν συμβεί, ας Της ζητήσουμε την καθαρότητα να δούμε «γιατί» και ας ζητήσουμε  τη θεραπευτική αντικατάσταση του επιθυμητού το οποίο –μακροπρόθεσμα- μπορεί να είναι και καλύτερο….
2)       Για όσους νιώθουν απογοητευμένοι ή και προδομένοι από την έκβαση της ζωής τους, η Μητέρα συνεχώς αναγεννά και διατηρεί ασφαλές το μονοπάτι της ζωής μας, σαν πολύτιμο διαμάντι. Το μονοπάτι της ζωής μας δεν είναι κάποια σταθερή, προδιαγεγραμμένη μοίρα, καθώς υπάρχει η ελευθερία της επιλογής και σε εμάς, αλλά και στους άλλους.   Όποιες ανατροπές και αν υπάρξουν όμως, η Μητέρα πάντα αναδημιουργεί, αναπροσαρμόζει ή/και ξαναεφευρίσκει το μονοπάτι της ζωής μας διαρκώς. Τα καλά νέα είναι ότι ποτέ δεν ξεχνά την περίπτωσή μας, ούτε μας εγκαταλείπει, ακόμη κι αν τα θαλασσώσαμε για ακόμα μία φορά. Τα  σχέδια Της για το μονοπάτι της ζωής μας είναι μεγαλοφυή. Πάντα θα μας προσφέρουν βαθιά πλήρωση, όσες αναποδιές κι αν έρθουν. Πάντα βρίσκει λύσεις ακόμη και στις πιο φαινομενικά αδιέξοδες, ανέλπιδες καταστάσεις, ακόμη κι όταν νιώθουμε ότι όλες οι πόρτες βροντοκλείνουν ταυτόχρονα μέσ’ τα μούτρα μας. Χρειάζεται μόνο υπομονή και πίστη. Ας ηρεμήσουμε ότι το μονοπάτι μας κείται ασφαλές στο νου Της κι ας περιμένουμε να μας αποκαλυφθεί βήμα βήμα.
3)      Η επιλογή του μονοπατιού της Μητέρας εντέλει αφορά την παραίτηση από το  προσωπικό θέλημα για το Θέλημα του Θεού. Υπάρχει ένα ενδιαφέρον παράδοξο στο προσωπικό θέλημα, μια αντιστροφή των προβολών. Ας σκεφτούμε μια ακραία περίπτωση προσωπικού θελήματος: ο αυτοκτονικός ιδεασμός. Η κάθε περίπτωση βέβαια είναι διαφορετική, όταν όμως κάποιος σκέφτεται την αυτοκτονία, υπάρχει συχνά βαθύς τρόμος. Ο τρόμος σχετίζεται με την αφύσικη ψευδαίσθηση της δύναμης να αποφασίζει το ‘εγώ’ για τον τερματισμό ή τη συνέχιση της ζωής, και η ψευδαίσθηση της απουσίας επιλογών. Ψευδαισθήσεις, γιατί δεν είναι το ‘εγώ’ που έχει τη δύναμη να αποφασίσει για τη ζωή και το θάνατο, αλλά ο Θεός. Ο τερματισμός του ανθρώπινου σώματος δεν σημαίνει τερματισμό της ζωής, ούτε βέβαια μπόρεσε ποτέ το εγώ να αποφασίσει για τη γέννηση της ζωής. Ο τρόμος που έρχεται από τη αφύσικη δύναμη που το ‘εγώ’ νομίζει ότι έχει (παίζοντας το ρόλο του Θεού, αλλά ταυτόχρονα ακυρώνοντάς τον, πείθοντας το άτομο ότι ο Θεός το εγκατέλειψε )  προβάλλεται στη συνέχιση της ζωής του ατόμου. Το ‘εγώ’ αποπροσανατολίζει το άτομο προβάλλοντας τη δική του διεστραμμένη ‘δύναμη’ στη συνέχιση της ζωής του ατόμου, κάνοντάς το να θέλει να φύγει από αυτήν έντρομο.  Αυτό δεν αποτελεί κατάκριση του ατόμου, αλλά ακόμη και στις πιο σκοτεινές στιγμές, μπορούμε να αφήσουμε το μονοπάτι της ζωής μας στα χέρια του Θεού, αντί να προσπαθήσουμε να το ‘τρέξουμε’ εμείς. Ας δώσουμε αυτήν την ανεπιθύμητη δύναμη σε Εκείνον που σοφά αποφασίζει για την ανθρώπινη γέννηση και τον ανθρώπινο θάνατο κι ένα τεράστιο βάρος φεύγει.  Αν μπορούμε να εμπιστευτούμε το μονοπάτι της Μητέρας για ένα δευτερόλεπτο ακόμα, αν μπορούσαμε να αφεθούμε σε αυτό που έχει στο νου Της για εμάς, νιώθουμε τεράστια ανακούφιση και η κατάσταση γίνεται απλά ένα θέμα διαχείρισης προβλημάτων- όχι ανταγωνισμός με το Θεό για θέματα δύναμης πάνω στη ζωή και το θάνατο.   
4)      Υπάρχει μια όψη της Μητέρας που μπορεί εντελώς να ικανοποιήσει την ανάγκη μας για ανθρώπινη αγάπη. Το είδος εκείνο της αγάπης που όλοι οι άνθρωποι έχουν ανάγκη για να παραμείνουν ασφαλείς και ψυχικά υγιείς. Η Μητέρα κρατά αυτήν την αγάπη σίγουρη για εμάς, για όλη την ανθρωπότητα. Δεν χρειάζεται να αγωνιούμε αν θα βρούμε ή όχι αυτή την αγάπη, αν θα βρούμε αρκετά και από ποιον. Όπως οι άνθρωποι των αρχαιοτάτων χρόνων (όταν υπήρχαν πολλοί λιγότεροι άνθρωποι στη Γη και δεν ήταν η ζωή τόσο ρομαντικά κοινοβιακή όσο την έχουμε μυθοποιήσει), όταν οι άνθρωποι ήταν πολύ πιο κοντά στη Μητέρα, τότε έθρεφε την καρδιά τους με την αγάπη Της κι ήταν πολύ πιο έτοιμοι να μοιραστούν με όσους είχαν ανάγκη. Η αγάπη αυτή δεν ήταν μια αφηρημένη έννοια, αλλά υπαρκτή, άμεση, απόλυτη. Με αυτό τον τρόπο οι άνθρωποι ήταν πιο ισορροπημένοι, πιο ψυχικά ασφαλείς, παρόλο που έβλεπαν άλλους ανθρώπους πολύ πιο αραιά από ότι εμείς σήμερα μετά τα περίπλοκα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αλλά της άπειρης μοναξιάς.  Η τρέλα της συνεξάρτησης, της κατανάλωσης ανθρώπων, των ρόλων ήταν αδιανόητα. Η δύναμη που κράτησε την ανθρωπότητα με σώας τας φρένας τότε, μας είναι διαθέσιμη ξανά. Ας σταματήσουμε να ψάχνουμε αυτό που έχουμε ανάγκη από τους άλλους ανθρώπους κι ας στρέψουμε το βλέμμα σε Εκείνην.



Βικτωρία Πρεκατέ, www.brightplanet.blogspot.gr, 5/10/2016

Η εύρεση νοήματος ως ανακούφιση στις δυσκολίες

Για κάποιους ανθρώπους η αναζήτηση του νοήματος πίσω από μία δυσκολία (ή μια τραγωδία) βοηθά κατά πολύ στην αντιμετώπισή της. Για κάποιους άλλους, ίσως δεν κάνει καμία διαφορά. Προσωπικά, νομίζω ότι η εύρεση νοήματος καθησυχάζει. Καθησυχάζει γιατί  παρά τον πόνο και τις δυσκολίες που προκαλεί, υπάρχει η αίσθηση ότι το Σύμπαν αυτό διέπεται από μια λογική. Ότι θα υπάρξει ένα τέλος στη δυσκολία, όταν εκπληρωθεί ο σκοπός ή το νόημα για το οποίο παρουσιάζεται. Κι ότι μέσα από τη δική μου θετική διάθεση να συνεργαστώ με αυτό το νόημα, σε μια μακροπρόθεσμη οπτική (κι ίσως είναι πολύ πιο μακροπρόθεσμη από όσο θα νιώθαμε άνετα στην ανθρώπινη κλίμακα χρόνου), η ανάγκη για πόνο θα εκλείψει εφόσον τα μαθήματα θα έχουν  ολοκληρωθεί. Δεν λέω ότι είναι πανάκεια, όμως ποια είναι η εναλλακτική; Να χτυπώ τα πόδια στο πάτωμα και να βρίζω τους πάντες για αυτό που μου συνέβη;  Ίσως μια προσπάθεια κατανόησης, ίσως μια προσπάθεια συνεργασίας, ακόμη και με το πιο ακατανόητο, με το πιο απαράδεκτο, ίσως προσφέρει μια χαραμάδα φωτός.
O Victor Frankl είναι πολύ γνωστός για το δραματικό τρόπο με τον οποίο αφηγήθηκε την αναγκαιότητα ύπαρξης νοήματος (‘λόγου’)  στην υπέρβαση των δυσκολιών μέσα από την ακραία εμπειρία του στρατοπέδου συγκέντρωσης. Διαβάζοντας ξανά τις σημειώσεις του, έρχονται στη μνήμη τα εξής σημαντικά σημεία:
α) Η ικανότητα να προβάλλουμε με το νου μας ένα επιτυχές μέλλον, όπου θα κοιτούμε πίσω στην σημερινή δυσκολία, όταν αυτή θα έχει τελειώσει και θα είμαστε περήφανοι για τον τρόπο που την αντιμετωπίσαμε και τα μαθήματα που μάθαμε.
β)H ικανότητα να διδάξουμε και να ωφελήσουμε άλλους μέσα από τη δυσκολία μας, έστω και να είναι τα άτομα του άμεσου περιβάλλοντός μας. Η πρόταση αυτή φέρνει μειδιάματα κυνισμού (‘εδώ δεν μπορώ καλά καλά να βοηθήσω τον εαυτό μου, θα βοηθήσω άλλους;’). Δεν μπορείς να βοηθήσεις τον εαυτό σου τώρα. Αργότερα μπορεί να είναι διαφορετικά. Και, καλώς ή κακώς, συνήθως μόνο εκείνοι που έχουν οι ίδιοι βιώσει μια μεγάλη δυσκολία μπορούν να πραγματικά να καταλάβουν και να βοηθήσουν άλλους.
 Γ) Η ικανότητα να διατηρείται η πίστη και η ελπίδα, παρά όλες τις ενδείξεις για το αντίθετο. Κάποιες φορές το νόημα μπορεί να περιλαμβάνει τόσους πολλούς παράγοντες από τόσες διαφορετικές χρονικές στιγμές και περιοχές στο σύμπαν που είναι ανθρωπίνως αδύνατον να το συλλάβουμε. Εκεί είναι που χρειάζεται πίστη, εμπιστοσύνη κι ελπίδα. Ο Φράνκλ αναφέρει  πως όταν οι έγκλειστοι έχαναν την ελπίδα, πέθαιναν και μάλιστα άμεσα.
Δ) Οποιαδήποτε δυσκολία μπορεί να είναι διαχειρίσιμη, αρκεί το άτομο να έχει κάποιον γενικότερο και ισχυρό σκοπό στη ζωή του (θα προσέθετα που να μην εξαρτάται από συγκεκριμένους ανθρώπινους παράγοντες).  Αυτή είναι ίσως και η μεγαλύτερη παγίδα σήμερα, γιατί στους ανθρώπους δίνεται η αίσθηση ότι δεν υπάρχει κανένας σκοπός για τον οποίο υπάρχουν, παρά να καταναλώνουν. Νομίζω θα έπρεπε να είναι στο βασικό πρόγραμμα εκπαίδευσης να βοηθιούνται τα παιδιά από μικρή ηλικία να βρίσκουν σκοπούς και αξίες, όσους περισσότερους και όσο υψηλότερους γίνεται. Αυτοί θα τους κρατήσουν στην υπόλοιπη ζωή τους. Και είναι κάτι που θα πρέπει κι εμείς να επαναπροσδιορίζουμε και να θρέφουμε διαρκώς.   
Ε) Σύμφωνα με τον Φρανκλ, ένα βασικό νόημα είναι να απαντάμε στις ερωτήσεις που μας θέτει η ζωή, με το σωστό τρόπο. Αντί λοιπόν να καταριόμαστε τη δυσκολία και να απελπιζόμαστε γιατί η δυσκολία μας αφαίρεσε το νόημα στη ζωή, ίσως θα έπρεπε να αναρωτηθούμε αν μέρος του νοήματος της ζωής είναι ακριβώς η απάντησή μας σε αυτή τη δυσκολία. Αυτό θα πει ‘συνεργασία με τη δυσκολία’ κι όχι άγονη άρνηση. Αν μπόρεσε να το κάνει ο Φρανκλ στις συνθήκες που ζούσε, τι μπορούμε να πούμε οι υπόλοιποι….
Στ) Ακόμη κι όταν δεν ελπίδα για το μέλλον, μπορούμε να βρούμε νόημα διατηρώντας ζωντανές τις θετικές εμπειρίες του παρελθόντος. Ας το δούμε ότι η ζωή είναι σαν ένας σύντροφος: όταν είναι καλά και μας προσφέρει, τότε τον αγαπάμε. Όταν αρρωστήσει και γίνεται δύσκολος, τι κάνουμε; τον παρατάμε και σταματάμε να ασχολούμαστε μαζί του; Σταματάμε τη φροντίδα και την ελπίδα;
Ζ)Ο Φρανκλ αναφέρει με ιδιαίτερα συγκινητικό τρόπο την υποχρέωση που έχουμε όλοι μας όταν υποφέρουμε, να υποφέρουμε με όση μεγαλύτερη αξιοπρέπεια γίνεται, να μην απογοητεύσουμε κανένα, αλλά να είμαστε φωτεινό παράδειγμα για άλλους που ίσως υποφέρουν αντίστοιχα στο μέλλον.
Πέρα από τη γενικότερη εύρεση νοήματος, θα ήθελα να προσθέσω τη χρησιμότητα που έχω βρει στην νοηματοδότηση των δυσκολιών μέσα από την κατανόηση της ζωής ως μια αέναη συνέχεια και ιδιαίτερα μέσα από την αναγνώριση των προηγούμενων ζωών. Είναι μια ιδέα που δεν δέχεται η θρησκεία μας (χωρίς να αποδεικνύει ότι δεν ισχύει) η οποία όμως θεωρώ ότι είναι εξαιρετικά βοηθητική για τους εξής λόγους:
1)Δίνει μια ευρύτερη οπτική στο στόχο της ζωής στη Γη. Η ζωή δεν ξεκινά με τη γέννηση και δεν τελειώνει με το θάνατο. Η ζωή στη Γη είναι ένα σχολείο, όπου η ψυχή, που υπάρχει αδιάλειπτα εκπαιδεύεται μέσα από δυσκολίες   και μαθήματα προς την τελειοποίησή της. Όπως ένας συμπονετικός δάσκαλος δίνει ξανά και ξανά ευκαιρίες στο παιδί να μάθει, έτσι κι ένας συμπονετικός Θεός δίνει ξανά και ξανά ευκαιρίες στα παιδιά του να βελτιωθούν. Δεν μπορώ να πιστέψω ότι τους δίνει μόνο μια ευκαιρία, μια ζωή, στην οποία αν αποτύχουν τους περιμένει η αιώνια κόλαση. Δεν πιστεύω ότι ένας συμπονετικός Θεός της αγάπης θα έλεγε κάτι τέτοιο, μου ακούγεται περισσότερο σαν κατακριτική ανθρώπινη επινόηση.
2)Το πλήθος των μαθημάτων στη ζωή στη Γη είναι τόσο μεγάλο που αναρωτιέμαι αν προλαβαίνουν οι περισσότεροι από εμάς να εμβαθύνουν τα μαθήματα της αγάπης μόνο σε μια ζωή. Από όσα έχω διαβάσει μου ακούγεται λογικό ότι  όταν τελειοποιηθεί η ψυχή και εκπληρώσει τα μαθήματα της αποστολής της, δεν χρειάζεται πια να ενσαρκώνεται, αλλά ίσως συνεχίζει το ταξίδι της, ίσως αλλού ίσως με άλλο τρόπο. Ένα αέναο ταξίδι μάθησης και προσφοράς, μου φαίνεται πολύ πιο λογική ιδέα από ότι η αιώνια κόλαση ή ο αιώνιος παράδεισος.
3)Η ιδέα της αρνητικής ή θετικής χρέωσης, ανάλογα με τις πράξεις μας, επίσης μου φαίνεται πολύ λογική. Ό,τι δίνεις, θα σου επιστραφεί, καλό ή κακό, μόνο που αυτό εκπληρώνεται σε μια πολύ μεγαλύτερη κλίμακα από ότι η μία ανθρώπινη ζωή. Όταν κάποιος θυμάται τι είχε κάνει σε προηγούμενη ζωή ώστε να έλξει τη σημερινή του δυσκολία, η αναγνώριση δημιουργεί τεράστια ανακούφιση, καθώς όλα εξηγούνται, όλα μπαίνουν σε μια λογική και μάλιστα ενισχύεται το κίνητρο να μην επαναλάβει αρνητικές πράξεις, καθώς βλέπει πρακτικά τις συνέπειές τους.  Αυτή η ιδέα του ‘κάρμα’ είναι πολύ πιο χρήσιμη στην ηθική εκπαίδευση και για την αποτροπή των μη ηθικών πράξεων. Το επιχείρημα που χρησιμοποιείται συχνά εναντίον της ιδέας της μετενσάρκωσης είναι ότι οι άνθρωποι θα ‘τεμπελιάσουν’ και δεν θα φροντίσουν να βελτιώσουν τον εαυτό τους. Αυτό είναι μονόπλευρη  οπτική. Όταν ξέρεις ότι αυτό που κάνεις θα έρθει ακριβώς να σε βρει στο μέλλον σαν μπούμεραγκ, τότε θα το σκεφτείς διπλά. Π.χ. ο νεαρός που δικαιολογείς τον εαυτό του ότι ‘δεν πειράζει αν εγκαταλείψω την κοπέλα μου, στο κάτω κάτω, της έχω πει ότι δεν δεσμεύομαι σε τίποτα’ θα το σκεφτεί διπλά όταν γνωρίζει ότι θα βρεθεί στην ίδια ακριβώς θέση να εγκαταλειφθεί ο ίδιος. Όταν του λες απλά ότι είναι αμαρτία κι ότι θα πας στην αιώνια κόλαση, τότε κι αυτός απλά σταματά να ακούει, κατεβάζει ρολά και κάνει ό,τι θέλει ούτως ή άλλως. Η ιδέα της αιώνιας κόλασης δεν έχει αποδειχθεί ιδιαίτερα αποτρεπτική- απεναντίας πιστεύω ότι οδηγεί πολλούς ανθρώπους να απορρίψουν ολοκληρωτικά τη θρησκεία- κι αυτό είναι κρίμα.
Η ιδέα του κάρμα μπορεί επίσης να εξηγήσει πολλές τραγωδίες κι ίσως να βοηθήσει σε κάποια ανείπωτα δράματα. Όμως πιστεύω ότι μπορεί να έχει πιο βοηθητικό αποτέλεσμα όταν πραγματικά έχει κάποιος έστω και αχνές μνήμες, οπότε η κατανόηση γίνεται σε βαθύτερο βιωματικό επίπεδο. Αλλιώς είναι απλώς λόγια, λόγια, όπως τα περί αιωνίου κολάσεως ή αιωνίου παραδείσου.  Όλο και περισσότεροι άνθρωποι έχουν σήμερα τέτοιες μνήμες και μάλιστα με εντυπωσιακό τρόπο (π.χ. θυμούνται ιστορικές λεπτομέρειες που βοηθούν επιστήμονες- ο Roger Woogler έχει κάνει συστηματική δουλειά με τις προηγούμενες ζωές). Το να τις βαφτίσουμε όλες γενικώς κι αορίστως ως ‘δαιμονικές πλάνες’ ή φαντασιοπληξίες, μου ακούγεται στενόμυαλο και κάπως υπεροπτικό.
4)Τέλος το πιο βοηθητικό κομμάτι στην αναγνώριση των προηγούμενων ζωών αφορά στην επανένωση των αγαπημένων ανθρώπων. Οι άνθρωποι που αγαπιούνται θα συναντηθούν ξανά και ξανά. Όλες οι εκκρεμότητες θα επανέλθουν ώστε να επιλυθούν. Αυτό είναι το πιο παρηγορητικό από όλα, ιδιαίτερα για τους ανθρώπους που έχουν χάσει κάποιο αγαπημένο πρόσωπο : ο θάνατος δεν μπορεί να χωρίσει. Θα ξανασυναντηθούμε με το αγαπημένο πρόσωπο σε άλλο σώμα, όμως πόσες φορές δεν έχουμε την αναγνώριση ότι κάποιον τον γνωρίζουμε από παλιά, από πολύ παλιά…. Αυτή η ιδέα μου φαίνεται πολύ πιο χρήσιμη από ότι να πούμε ότι ο ένας θα πάει στον παράδεισο, ο άλλος στην κόλαση κι ότι δεν θα ξαναβρεθούν ποτέ ως άνθρωποι. Βοηθά επίσης να αναλάβουμε μεγαλύτερο ποσό ευθύνης στα άτομα που αγαπούμε, αλλά και γενικότερα.
5)Η ιδέα της μετενσάρκωσης επίσης πιστεύω ότι βοηθά στην αποφυγή της ζήλιας. Αυτός που είναι σήμερα άσχημος εμφανισιακά, ίσως είναι στην επόμενη ζωή πολύ όμορφος. Αυτός που σήμερα έχει λεφτά, στην επόμενη μπορεί να είναι στο δρόμο. Όλα τα δώρα του Θεού μοιράζονται εξίσου σε μια γενικότερη κλίμακα κι αυτό ίσως μας βοηθήσει να διαχειριστούμε τα δώρα που έχουμε τώρα με μεγαλύτερη υπευθυνότητα και να κρατάμε την ταπεινότητα ότι θα πρέπει να είμαστε ψυχικά προετοιμασμένοι  για όλων των ειδών τις εμπειρίες. Όλοι εκείνοι που ουρλιάζουν ‘ξεσκίστε τους’ για τους πρόσφυγες (και μάλιστα το παίζουν χριστιανοί) προκαλούν ουκ ολίγο κάρμα, δηλαδή να ξαναέρθουν στη Γη στην κατάσταση κάποιου κατατρεγμένου και υποτιμημένου όπως οι πρόσφυγες σήμερα. Αυτή η αναγνώριση θα τους ήταν πολύ πιο αποτρεπτική στο μίσος  από ότι να πιστεύουν ότι θα ζήσουν στον αιώνιο παράδεισο επειδή είναι ‘καλοί χριστιανοί’, όπως εκείνοι το ορίζουν…

Συνοψίζοντας, είτε πιστεύει κανείς σε προηγούμενες ζωές ή όχι, υπάρχει λογική συνέχεια σε αυτό το Σύμπαν. Όσο παράλογα, ακατανόητα, ξαφνικά ή άδικα κι αν φαίνονται κάποια πράγματα, υπάρχει σε κάποια πολύ μεγαλύτερη κλίμακα εξήγηση κι αιτία για όλα. Και είμαι σίγουρη ότι υπάρχει άπειρο έλεος, άπειρη συγχώρεση… Αν είχαμε υποστεί το ακριβές αντίτιμο των πράξεών μας, θα ήμασταν σε πολύ χειρότερη κατάσταση σήμερα… Αυτό που καταλαβαίνω είναι ότι ο Θεός, αντί για αιώνιες κολάσεις, κάνει συνεχώς ‘σκόντα’ στις αρνητικές συνέπειες των πράξεων μας, επιτρέποντας μόνο το ελάχιστο δυνατό ώστε να μάθουμε από τα λάθη μας. Σε ένα τέτοιο Σύμπαν μπορούμε να εμπιστευτούμε ότι όλα, όσο ακατανόητα κι αν είναι, διέπονται από νόημα. Κι ίσως θα μπορούσαμε σιγά σιγά να ανακαλύπτουμε λίγο λίγο, ζητώντας από το Θεό να μας αποκαλύψει εκείνο που θα ήταν κατάλληλο για εμάς, ρωτώντας π.χ. Σε αυτή τη δυσκολία, τι νόημα υπάρχει για εμένα; Στην σημερινή μέρα ποιο είναι το νόημα που είμαι εδώ;

Πρεκατέ Βικτωρία, www.brightplanet.blogspot.gr, 9/9/2016

"Άνευ όρων και αμετάκλητα παραιτήθηκαν από την εθνική κυριαρχία"
Αξιολόγηση μαθητών, αξιολόγηση σχολείων, δήθεν αξιοκρατία και πώς ένας 14χρονος μαθητής ζωγράφισε την Ελλάδα!
Μισογυνισμός τον 21ο αιώνα, ένα συγκλονιστικό βιβλίο και η τραγική ιστορία μιας αφανούς ηρωίδας
Make believe:Η ετερο-εκπληρούμενη προφητεία
Grooming εφήβων: όταν ο 'έρωτας' ενηλίκου-έφηβης αποκαλύπτει το αληθινό του πρόσωπο
Το λάθος της αποχής
Γυναίκες μόνες στο δυτικό κόσμο: σχολιασμοί σε ένα βιβλίο
Πάσχα 2014

Οι χαμαιλέοντες (και η λαμπρή εξαίρεση του ΕΠΑΜ)
Σκέψεις σχετικά με την αυτοαξιολόγηση της σχολικής μονάδας
Ακραία βία στα παιδιά
Αυτοτραυματισμός στους εφήβους
"Επανακαλωδίωση" και εργασία
Αφθονία, ευλογία, ασφάλεια
Ψυχολογικό αντίκτυπο της κρίσης στα παιδιά (2)
The way out is the way up
Σχόλια και προτάσεις για την παιδεία
Πώς να περάσουμε σε εθνικό κρατικό νόμισμα-οι 100 πρώτες μέρες-πρόταση ΕΠΑΜ
Αρπαγή γης, το νέο κυνήγι θησαυρού των επενδυτών
Καλή χρονιά (ή πώς να την κάνουμε...)

2013
Κλείνοντας το 2013
Έφηβοι και κίνδυνοι στο Διαδίκτυο
Διεθνής Συνάντηση ΕΠΑΜ
Αυτοπροστασία των παιδιών από τη λεκτική βία
Μιλάμε στα παιδιά για την κρίση στις σχολικές εορτές;
Πώς να βοηθήσουμε τα απομονωμένα παιδιά
Ψυχολογική αντιμετώπιση της ανεργίας στους νέους
Αναρτήσεις 2013
Η μιντιακή επίθεση στην αθωότητα
Η δύναμη της θετικής σκέψης και η δύναμη του θετικού λόγου
Σκέψεις σχετικά με τις αλλαγές στο εκπαιδευτικό
Κίνητρα μαθητών για μάθηση και δημιουργικότητα(2)
Κακοποίηση ζώων από παιδιά: αγνωστη,διαδεδομένη συνήθεια
Διαθεματικό μάθημα στην πολική αρκούδα
Bullying κράτους ενταντίον πολιτών
Σιωπηρή εκπαίδευση των παιδιών στη βία: μια βραδυφλεγής βόμβα;
Η επιλογή της ομορφιάς ή της ασχήμιας στην καθημερινή ζωή
Το σχολείο ως καταφύγιο: Ο ρόλος του σχολείου στην προάσπιση της ψυχικής υγείας των παιδιών
Παρεξηγημένη (κι επικίνδυνη) μεταφυσική

Κακοποίηση μαθητών από εκπαιδευτικούς
Συναισθηματική
υπερφαγία: Όταν το ψυγείο από ‘φίλος’, γίνεται ‘εχθρός’

Αγωγή διαφυλικών σχέσεων στους εφήβους
Παρεξηγημένη υπερηφάνεια και υπεροψία
Οι τρεις μηχανισμοί επιβίωσης και το διαλυτικό του φόβου
Αξίες (των εφήβων;) την εποχή της κρίσης, Β'
Αξίες (των εφήβων;) την εποχή της κρίσης, Α'
Συνεξάρτηση
Η Οιδιπόδεια πληγή
Το ανθρώπινο δικαίωμα του παιδιού να μεγαλώσει χωρίς να μισεί
Το δίλημμα της μετανάστευσης
Καλή χρονιά με χαρά, ζωή και επίγνωση

Οκτώβρης 2012,Εκπαίδευση Ειρήνης-Δάσκαλοι Χωρίς Σύνορα,Απελυθέρωση από το καλούπι, Σεπτέμβριος 2012,Γαύδος, αρκούδες και Σομαλία, Αγχώδης διαταραχή και κρίσεις πανικού,Μιντιακή αισθητική και απλότητα, Αύγουστος 2012,Ζηλοφθονία:Εθνικό πάθος;,Ελευθερία επιλογής,Προβολή κι ενοχή(Η βροχή της λύπης),Ψυχολογική στάση απέναντι στην ηγεσία,Κυβισθήσεις στις λέξεις και το θέμα με τα στρατόπεδα (ξανά),Τα 'παιδιά της δραχμής' και οι 'μάγκες του ευρώ', Ιούλιος 2012Αναμνήσεις από εθελοντική εργασία σε μοναστήρι,Η μιντιακή τρομολαγνεία και πώς να προστατευτούμε , Ιούνιος 2012,Η αποξένωση στην ελληνική οικογένεια εν μέσω κρίσης, Μάιος 2012,Εθισμός στο χρήμα,Πώς να βοηθήσουμε τους άστεγους,Η βροχή του φόβου,Υστερόγραφο στην αναλογία της κακοποιημένης γυναίκας,Εθνική εξάρτηση και η αναλογία της κακοποιημένης γυναίκας,Εκλογές 6ης Μαϊου:Η αρχή ενός επώδυνου τοκετού,
Ποινικοποίηση της φτώχειας, ποινικοποίηση της ασθένειας Απρίλιος 2012,Η μικροβιοφοβία ως παράγοντας διακρίσεων, Ένα συγκινητικό συμβάν και ο ρατσισμός, Ο πολύ ύπουλος ρατσισμός Νο 2, Λαθρομετανάστες και ο πολύ ύπουλος ρατσισμός, Αναβλητικότητα:Τι είναι;Πώς αντιμετωπίζεται;, Μάρτιος 2012
Το μήνυμα της 25ης Μαρτίου 2012, Χρήση των λέξεων σε δύσκολους καιρούς,,Φεβρουάριος 2012,Να θυμηθούμε..., Απεξάρτηση από τον υλισμό, Δουλοπρέπεια και αξιοπρέπεια, Η αυτοεκτίμηση σε σχέσεις που πληγώνουν, Ιανουάριος 2012
Ζητιανιά, ελεημοσύνη κι υπευθυνότητα στο Σύνταγμα..., Η παραμέληση του εαυτού στους ενήλικες: Αίτια, μορ..., Αλήθεια νοσταλγούμε το παρελθόν; , 2012: Ελπίδα,αντί για παραίτηση

2011
(Δεκέμβριος 2011): Χριστούγεννα και αντίσταση στην αλλαγή, Κρίση (Μέρος 13ο):Πίστη (και αφθονία) ή τσιγκουνιά (και φτώχεια);, ΚΡΙΣΗ (Μέρος 12ο): Ψυχολογικό αντίκτυπο της οικονομικής κρίσης στα παιδιά Ψυχολογικό αντίκτυπο της οικονομικής κρίσης στα πα..., ΠΑΙΔΙΚΗ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗ:H ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΣΩΖΕΙ!!, Πίστη, φόβος και δοτικότητα, Η ορειβασία και οι άστεγοι (Νοέμβριος 2011): Οκτάποδο (Χταπόδι): Το πιο ευφυές ασπόνδυλο, Διαμαρτυρία για τα άθλια θεάματα της τηλεόρασης, Ασκήσεις ενίσχυσης αυτο-εκτίμησης, Κρίση (Mέρος 11ο):Αυτο-εκτίμηση ως έθνος (B'), Φυλλάδιο: Ψυχολογική αντιμεπτώπιση της ανεργίας, Κρίση (Μέρος 10ο): Συμμετοχική δημοκρατία, αυτοεκτ... (Οκτώβριος 2011): Ψυχολογική αντιμετώπιση της ανεργίας Μέρος 2ο, Κρίση (Μέρος 9ο): ΑΥΤΟΕΚΤΙΜΗΣΗ ΩΣ ΕΘΝΟΣ Α , Τι έχουμε κάνει στη γη;, Κρίση (μέρος 8ο): ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗ, Προετοιμασία του παιδιού για την επαγγελματική ζωή...(Σεπτέμβριος 2011): Κρίση (Μέρος 7ο): Δεν μας αξίζει αυτό, ΚΡΙΣΗ (Μέρος 6ο): Γαλήνη ή πανικός, Τι μας ενώνει (Αύγουστος 2011): Κρίση (Μέρος 5ο): Αφθονία ή φόβος της έλλειψης, Ταραχές νέων και παραμέληση (Ιούλιος 2011): Κρίση (Μέρος 4ο):Κοινωνική συνείδηση ή Διαφθορά , Κρίση (Μέρος 3ο) Ηγεσία: Λειτούργημα ή Εξουσία , Κρίση (Μέρος 2ο): Ψυχραιμία ή μίσος (Ιούνιος 2011): Κρίση (Μέρος 1ο): ΑΥΤΑΡΚΕΙΑ ή ΔΑΝΕΙΣΜΟΣ, Διάκριση στην επιλογή θεραπευτή (Απρίλιος 2011): ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΑΞΙΩΝ, Τα διδάγματα της Φουκουσίμα (Μάρτιος 2011): Προσκόληση στα βρέφη κι αίσθηση του εαυτού, Παιδόφιλοι και θεραπεία

(Φεβρουάριος 2011): Η έξοδος από την κακοποιητική συντροφική σχέση, (Ιανουάριος 2011): Σεβασμός στα ζώα

2010 (16)

(Νοέμβριος 2010) Αυτοδιαχείριση και κρίση: πόσο προετοιμασμένοι είμ..., Πνευματική διάσταση της μετανάστευσης, The Earth is our home, Η Γη είναι το σπίτι μας (Αύγουστος 2010) Ανθρώπινες σχέσεις ή δημόσιες σχέσεις?, Το απαράδεκτο "τραγούδι" της "μπεμπε-λιλή" Ιούλιος, Διακοπές κι αποστεωμένα ζώα, Κοινωνικός ρόλος των σούπερ-μάρκετ; (Ιούνιος 2010) Ψυχολογική αντιμετώπιση της ανεργίας, Όταν κατακρίνουμε και δαχτυλοδείχνουμε…, Κακοποίηση παιδιών σε ιδρύματα φιλοξενίας, Ένα πρόβλημα με τις Πανελλήνιες (Απρίλιος 2010) Οικονομική κρίση στην Ελλάδα, Η κατανάλωση κρεάτος στον πλανήτη των 7δις (Ιανουάριος 2010) Τα μαθήματα της ντουλάπας, Καλή χρονιά με εθελοντισμό

2009 (16)

(Δεκέμβριος 2009) H Πολική αρκούδα: ένα αξιοθαύμαστο ζώο, Σύγχρονος ελληνικός σεξισμός και νέα κορίτσια, BURN OUT: Πώς να αποφύγετε την επαγγελματική εξουθ..., Θάνατος για χόμπι (Νοέμβριος 2009) Η φροντίδα μικρών παιδιών με ειδικές ανάγκες, Έφηβοι σε συμμορίες (Αύγουστος 2009) Οι φύλακες των φαναριών, Δυσθυμία-η «καθημερινή» κατάθλιψη, Πένθος: Η ψευδαίσθηση του χρόνου (Ιούνιος 2009) Σενάρια για το 2012 (Μάιος 2009) Τηλεοπτική εξαθλίωση, Οικονομική κρίση, Πρωινή προσευχή, Κακοποίηση παιδιών με ειδικές ανάγκες, Βίαια επεισόδια στην Αθήνα, Σεξουαλικός Εθισμός


Προτεινόμενες οργανώσεις

http://www.heartsandhandsforafrica.com/ (Children in need in Zambia and S.Africa)



http://www.who-will.org/ (Children in need in Cambodia)



http://www.steppingstonesnigeria.org/ (Βοηθά παιδιά στη Νιγηρία που έχουν κακοποιηθεί)



http://www.diakonia.gr/ Εξαιρετική οργάνωση εθελοντικής παροχής βοήθειας προς παιδιά σε νοσοκομεία και άλλους ευάλωτους πληθυσμούς (Αθήνα).



http://www.redcross.gr/ Εκπαιδεύει και τοποθετεί εθελοντές σε πολλούς φορείς ανά την Ελλάδα για την αρωγή ατόμων που έχουν ανάγκη. Τομέας Νοσηλευτικής και Τομέας Κοινωνικής Πρόνοιας



Αν
θέλετε να βοηθήσετε τους άστεγους και άπορους, δείτε τις ακόλουθες πηγές:


Οδηγός επιβίωσης αστέγων της «Κλίμακας»
http://www.klimaka.org.gr/newsite/downloads/astegoi_odigos_epiviosis.pdf


Συσίτα της Εκκλησίας της Ελλάδος
http://www.ecclesia.gr/greek/koinonia/fagito.html


Καταφύγιο Αγάπης και Συμπαράστασης, Αθήνα τηλ. 201-5012608


Στα πλαίσια δραστηριότητας του ενεργού πολίτη, ενός πολίτη που ενδιαφέρονται γαι το περιβάλλον και τους συνανθρώπους, προτείνουμε τον ακόλουθο ιστότοπο για ενυπόγραφες διαμαρτυρίες, για διάφορους καλοπροαίρετους σκοπούς:

www.thepetitionsite.com

www.savejapandolphins.org