Η υπόθεση στον Αγ.Δημήτριο, όπου 20χρονος σκότωσε τον 27χρονο πρώην σύντροφο της κοπέλας του, όσο ψύχραιμα κι αν προσπαθήσει να την δει κανείς, προκαλεί θυμό. Από τις συνεντεύξεις των εμπλεκομένων θυτών και γονέων, μου έκαναν εντύπωση τα εξής: Ο θύτης λέει "δεν ήθελα να τον σκοτώσω"... (Μάλλον η καρδιά του θύματος ήρθε κι έπεσε πάνω στο μαχαίρι, που ο θύτης, κατά λάθος, κρατούσε στο χέρι του... ) Ο πατέρας του θύτη τον "δικαιολογεί": "Ε, μικρός είναι, ούτε τα 20 δεν έκλεισε ακόμη..." Η μητέρα του θύτη " το παιδί μου είναι πάρα πολύ καλό, δεν έκανε τίποτα". Η μάνα της κοπέλας κλαίγεται ότι το θύμα ήταν "η πρώτη αγάπη της κόρης μου"...λες και όλα έχουν σημείο αναφοράς την δική της κόρη... Και η κόρη δίνει συνεντεύξεις, όπου με κυνισμό και ψυχρότητα, παραδέχεται ότι μιλούσε και με τους δύο άνδρες ταυτόχρονα, με μια σχεδόν αυτάρεσκη αυτοαναφορά, λες και το δικό της ερωτικό ιστορικό είναι πιο σημαντικό από το αν χάθηκε μια ανθρώπινη ζωή... Μετά το φονικό, άφησαν το θύμα αβοήθητο και πήγαν ο δράστης, η κοπέλα κι άλλο ένα ζευγάρι σε airbnb να κάνουν ποιος ξέρει τι...να συζητήσουν με το μυαλό των 20χρονών που δεν έχουν, αντί να ζητήσουν άμεσα βοήθεια για μια τόσο κρίσιμη κατάσταση...
Το κοινό χαρακτηριστικό όλων αυτών είναι ότι δείχνουν αποστασιοποιημένοι από την πραγματικότητα. Λες και εξιστορούν ταινία του Χόλιγουντ. Λες κι όλα αυτά είναι μια νουβέλα, ένα αστείο, μια "φάση"...Ένα videogame που οι χαρακτήρες σκοτώνονται και ξανασηκώνονται σε δευτερόλεπτα...Δεν έχουν καταλάβει ότι έχουν καταστραφεί ανθρώπινες ζωές, ότι ένας νέος άνθρωπος πέθανε... Ανήλικοι και ενήλικες, όλο και πιο ανίκανοι να μπουν στην θέση του άλλου, να έχουν κοινή λογική, να ζυγίσουν την βαρύτητα των γεγονότων... και όλοι θεωρούν τον εαυτό τους θύμα, με υπερβολική αυτοπεποίθηση στην κρίση τους...
Αυτό που βλέπω συχνά σε νέα παιδιά είναι ότι ο ναρκισσισμός έχει αντικαταστήσει εντελώς το οποιοδήποτε αίσθημα ενοχής. Σε αυτό ευθύνεται ο ναρκισσισμός των γονιών, η κακή/παρεξηγημένη εφαρμογή της μοντέρνας παιδαγωγικής, όπως και η άκριτη ψυχολογικοποίηση, που αποδίδει κάθε παραβατική συμπεριφορά σε "ψυχολογικό τραύμα" (κάτι που οι μαθητές εκλαμβάνουν ως δικαιολόγηση της παραβατικής συμπεριφοράς). Ένα ποσοστό ενοχής είναι υγιές να υπάρχει, όταν παραβιάζουμε τα όρια των άλλων, ώστε να μας σταματήσει από το να επαναλάβουμε την παραβίαση. Η εσωτερικευμένη ενοχή λειτουργεί κατόπιν ως αυτο-οριοθέτηση. Ωστόσο, σήμερα έχουμε καταργήσει την οποιαδήποτε ενοχή, επιβάλλοντας την απόλυτη ατιμωρησία. Η ατιμωρησία που κυριαρχεί σε πολλά οικογενειακά και σχολικά περιβάλλοντα διδάσκει στα παιδιά ότι η ενοχή είναι αχρείαστη και στην τελική ανάλυση μπορούν πάντα να επικαλεστούν "τραύμα". Τόσο πολύ έχουμε φτάσει στο άλλο άκρο, που φοβόμαστε να χρησιμοποιήσουμε την λέξη "ποινή" και λέμε "συνέπεια" (κάτι που πολλοί μαθητές κοροϊδεύουν).
Οι παραβατικές συμπεριφορές είναι η καυτή πατάτα σε κάθε σχολείο. Παρότι ο ψυχολόγος μπορεί να βοηθήσει σε περιπτώσεις που υπάρχει ψυχολογικό υπόβαθρο, η αντιμετώπιση τους είναι κατά κύριο λόγο θέμα παιδαγωγικής. Οι περισσότερες παραβατικές συμπεριφορές ανάγονται, κατά την γνώμη μου, στις αξίες και στάσεις από το οικογενειακό περιβάλλον και αποτελούν μαθημένη συμπεριφορά. Για αυτό, αν θέλουμε να δούμε ουσιαστική αλλαγή στην αυτο-οριοθέτηση των οικογενειακών συστημάτων (μιλάμε για συστήματα, όχι μεμονωμένους εφήβους), θα πρέπει η Πολιτεία να λάβει σοβαρά υπόψη το ζήτημα της παραμέλησης εποπτείας ανηλίκων και την εμπλοκή/ευθύνη/συνέπεια των γονέων στις παραβατικές συμπεριφορές των παιδιών τους- όσο κι αν είναι αυτό δεν είναι δημοφιλές.
Πρεκατέ Βικτωρία, 25/4/26
