Ψυχολογική επιβίωση εν μέσω πανδημίας

Ψυχολογική επιβίωση εν μέσω πανδημίας

Εκτός από τον φόβο του ιού, τις τελευταίες μέρες βιώνουμε μία άνευ προηγουμένου βίαιη αλλαγή στην καθημερινή μας ζωή. Για τον περισσότερο κόσμο,τα ερεθίσματα είναι τόσο απανωτά και έντονα που δυσκολεύεται να τα διαχειριστεί...Πως μπορεί κάποιος να επεξεργαστεί τις σκέψεις και τα συναισθήματα του, ώστε να βοηθήσει τον εαυτό του και τους γύρω του;

1)Κατ' αρχάς ας αποδεχθούμε ότι είναι μία κατάσταση πρωτόγνωρη, άγνωστη,όπου το γεγονός ότι ούτε οι ειδικοί δεν έχουν ικανοποιητικές απαντήσεις, δημιουργεί ακόμη μεγαλύτερη αγωνία.Ας παραδεχτούμε ότι βιώνουμε μία κατάσταση μαζικού σοκ,όπου όλοι θα κάνουμε λάθη.Δεν έχουμε δοκιμαστεί σε τέτοια αχαρτογράφητα νερά, δεν έχουμε εκπαιδευτεί να τα διαχειριζόμαστε. Δεν γνωρίζουμε τις αντιδράσεις του εαυτού μας σε κάτι τόσο καινούργιο. Κάποιοι από εμάς θα δείξουν θάρρος που δεν ήξεραν ότι είχαν,ενώ κάποιοι άλλοι θα δουν τον εαυτό τους πολύ που φοβισμένο από ότι περίμεναν.Δεν υπάρχει σωστό ή λάθος, ας κάνουμε το καλύτερο που μπορούμε κι ας μην περιμένουμε την τελειότητα στις αντιδράσεις μας, Ας έχουμε μία διάθεση αυτο-παρατήρησης για να γνωρίσουμε τον εαυτό μας μέσα από αυτήν την κρίση όσο γίνεται καλύτερα. Μην έχουμε υπέρμετρες προσδοκίες από τον εαυτό μας ή τους άλλους. Παρ' ότι πολλά στοιχεία της λεγόμενης  θετικής ψυχολογίας θα αποτελούσαν χρήσιμα εργαλεία αυτή τη στιγμή, σε αυτές τις περιστάσεις κάποια κλισέ  που λέγονται, ίσως περισσότερο εκνευρίζουν πάρα βοηθούν.Η όσο το δυνατόν πιο ψύχραιμη αυτο-παρατήρηση αυτή τη στιγμή είναι πολύ πιο χρήσιμη από οποιαδήποτε άλλη ψυχολογική οδηγία.
2) Επειδή οι εξελίξεις είναι τόσο ραγδαίες, δεν έχει νόημα να προσπαθούμε να παρεκτείνουμε προς το μέλλον ή να κάνουμε προβλέψεις κι υποθέσεις. Ας επικεντρωθούμε στο: 'μία μέρα κάθε φορά', καθώς υπάρχουν πολλά πράγματα που βρίσκονται εντελώς έξω από τον έλεγχο μας και τη γνώση μας. Πιθανότατα είναι μία ιστορία δύο-τριών μηνών.Και, ναι,μάλλον δεν ήλθε το τέλος του κόσμου...
3)Χρειάζεται πολύ προσεκτική χρήση του Διαδικτύου. Αυτή τη στιγμή υπάρχει μία υπερπληθώρα,όχι μόνο ψευδών πληροφοριών, αλλά και συναισθηματικά φορτισμένων ειδήσεων που έχουν ως αποτέλεσμα να πανικοβάλλουν και να ενοχοποιούν. Κάποιες φορές μπορεί να γίνεται στοχευμένη προπαγάνδα γύρω από το θέμα.Δεν έχει νόημα να κρεμιόμαστε από τις τηλεοράσεις και να ακούμε στους πιο δραματικούς τόνους (μετά πένθιμης μουσικής) 'άλλος ένας νεκρός, άλλος ένας νεκρός'. Δυστυχώς η αναμενόμενη καμπύλη της ασθένειας αναμένεται να πραγματοποιηθεί με αρκετούς νεκρούς ακόμη.Αν θέλουμε να ενημερωθούμε,ας το κάνουμε με όσο πιο ουδέτερο και αποστασιοποιημένο τρόπο γίνεται.Τα ΜΜΕ αυτή τη στιγμή παίζουν ένα ρεσιτάλ τρόμου.Αν δεν μπορούμε να παρακολουθήσουμε ανεπηρέαστα,τότε ας το αποφύγουμε παντελώς.Ας μάθουμε τα νέα από κάποιο μέλος της οικογένειας μας που είναι πιο ψύχραιμο. Εικόνες με φέρετρα, καραβάνια νεκρών κλπ δε βοηθούν καθόλου στη προάσπιση της ψυχικής μας υγείας, την οποία θα χρειαστούμε και η οποία ενδεχομένως θα δοκιμαστεί για αρκετό διάστημα.Ας την προφυλάξουμε από τώρα. Επίσης υπάρχει η τάση όταν βλέπουμε τέτοιες ισχυρές εικόνες να τις εκλαμβάνουμε ως προσωπική απειλή, παρότι γνωρίζουμε π.χ. ότι ο μέσος όρος των θανάτων είναι τα 80 έτη ή ότι οι χώρες που μαστίζονται αυτή τη στιγμή δεν είχαν πάρει προστατευτικά μέτρα τόσο νωρίς όσο εμείς. Προσωπικά θα συνιστούσα αποφυγή των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, εκτός αν κάποιος είναι πολύ σίγουρος για τις επαφές του. Πολλοί άνθρωποι αυτή τη στιγμή έχουν βγάλει νύχια και δόντια κατάκρισης και το μπαλάκι της ενοχοποίησης παίζει πινγκ πονγκ μεταξύ κοινωνικών ομάδων. Δυστυχώς πολλοί χρησιμοποιούν τον ιό και τα μέτρα γύρω από αυτόν για να κάνουν πολιτική προπαγάνδα από την μία η την άλλη μεριά. Επειδή μπορεί να εκπλαγούμε δυσάρεστα από την χολή γνωστών και φίλων μας που γράφουν στο Διαδίκτυο χωρίς ψυχραιμία αλλά με τρόπο εκτόνωσης πανικού. Καλύτερα θα ήταν να τους αποφεύγουμε διαδικτυακά.
4) Για την αποτροπή εδραίωσης ψυχαναγκασμών σε σχέση με την καθαριότητα, είναι χρήσιμο να γράψουμε και να καρφιτσώσουμε κάπου όλες τις τελετουργίες καθαρισμού με τη σειρά που ενδείκνυται να κάνουμε στις καθημερινές μας συνήθειες, π.χ όταν μπαίνω στο σπίτι από έξω,ανεβαίνω από τις σκάλες, αφήνω τα παπούτσια έξω από την πόρτα σε συγκεκριμένο σημείο, ανοίγω με τα κλειδιά, τα οποία απολυμαίνω και πλένω τα χέρια μου για 20'.Συμφωνούμε με το γιατρό μας και  την οικογένειά μας και φτιάχνουμε ένα γραπτό πρωτόκολλο καθαριότητας, που θα έχουμε σαν συμβόλαιο για όλους. Αυτό μας βοηθά να θυμόμαστε όλοι τους κανόνες υγιεινής,αλλά και να μην μηρυκάζουμε αν έπρεπε να πλύνω τα χέρια δύο φορές ή τρεις. Θα κάνουμε αυτό που λέει το πρωτόκολλο και τίποτα παραπάνω! Από κάποιο σημείο και μετά οι κινήσεις θα γίνονται μηχανικά, όπως το πρωινό πλύσιμο δοντιών κι επίσης μειώνεται η πιθανότητα για προστριβές στην οικογένεια.
5)Οι σχέσεις μέσα στις οικογένειες θα δοκιμαστούν, ιδιαίτερα στις  συνθήκες καθολικής απαγόρευσης κυκλοφορίας που βιώνουμε σήμερα.Όταν είμαστε εκνευρισμένοι, όσο μπορούμε, προς αποφυγή συγκρούσεων, απομονωνόμαστε σε ένα δωμάτιο μέχρι να ηρεμήσουν τα πράγματα.
6)Επιλέγουμε κάποιους φίλους με τους οποίους να επικοινωνούμε διαδικτυακά ή τηλεφωνικά.Η γνώμη μου είναι να αποφύγουμε τους πανικόβλητους φίλους.Ας εμπιστευτούμε το ένστικτο μας για εκείνους με τους οποίους νιώθουμε ασφάλεια και νιώθουμε καλά.
7)Στην αρχή της κάθε ημέρας μπορούμε να καταστρώσουμε ένα σχέδιο για τις δημιουργικές δραστηριότητες της ημέρας.Δε χρειάζεται να είναι αναλυτικό (δηλαδή πρόγραμμα ανά ώρα) αλλά να έχει έναν αριθμό δημιουργικών κι ευχάριστων δραστηριοτήτων,π.χ. ανάγνωση του τάδε βιβλίου, ζωγραφική, παιχνίδι με τα παιδιά, ύπνος, συνομιλία με φίλους, γράψιμο, μαγειρική, ταινία, τρέξιμο, γυμναστική, καθάρισμα, προσευχή κλπ. Όταν 'κολλήσουμε' και δεν ξέρουμε τι να κάνουμε, κοιτάζουμε το σχέδιο μας κι επιλέγουμε την πιο  ελκυστική για εκείνη τη στιγμή δραστηριότητα. Όταν την ολοκληρώσουμε βάζουμε τικ. Έτσι, βλέποντάς το στο τέλος της ημέρας θα έχουμε την ικανοποίηση ότι κάναμε κάποια πράγματα (προλαμβάνοντας την κατάθλιψη) και θα αποφύγουμε να βουλιάξουμε για ατέλειωτες ώρες τρόμου στη μαύρη τρύπα του διαδικτύου.Ας δημιουργήσουμε μία νέα καθημερινή ρουτίνα μέσα στο σπίτι.
8)Για όσους από εμάς πιστεύουμε στο Θεό: είναι μία πολύ καλή ευκαιρία για προσευχή κι ενδυνάμωση της πίστης μας.Ας μην ξεχνούμε ότι οι μοναχοί και ασκητές ανά τους αιώνες επιζητούσαν την ησυχία και την απομόνωση για σημαντικούς πνευματικούς λόγους.Ο Θεός μπορεί σε αυτές τις στιγμές να γίνει ο σύμμαχος εκμυστηρευτής, παρηγορητής και βοηθός μας. Είναι μία ευκαιρία να ενδυναμώσουμε την πίστη μας και να καλλιεργήσουμε τη σχέση μας με το Θεό.Ας επικεντρωθούμε σε Εκείνον και όχι στο δράμα.

Τέλος, είτε πιστεύουμε στο θεό είτε όχι,  είναι μία ευκαιρία καλλιέργειας αξιών: πώς διατηρώ την υπομονή όταν δεν έχω έλεγχο σε όσα γίνονται γύρω μου;Ποιες αξίες έρχονται στην επιφάνεια ως πιο σημαντικές;Πώς διακρίνω τι είναι αλήθεια και το ψέμματα στα όσα διαβάζω και ακούω;Πώς μπορώ να προσαρμόσω την προηγούμενη ζωή μου στα νέα δεδομένα;Πώς μπορώ να γίνω περισσότερο ψύχραιμος και λιγότερο εγωιστής;Εν τέλει,τι μπορώ εγώ να μάθω από αυτή τη δοκιμασία; Η τελευταία ερώτηση είναι κατά τη γνώμη μου η πιο σημαντική, καθώς η απάντηση είναι η πιο προσωπική.'Όμως αν τη βρούμε, μας δίνει λίγο νόημα σε αυτή την δύσκολη περίοδο.Κι όπως έλεγε ο Βίκτωρ Φρανκλ, ψυχίατρος, επιζήσας σε γερμανικό στρατόπεδο συγκέντρωσης: 'ο άνθρωπος μπορεί να ξεπεράσει οποιαδήποτε δοκιμασία αρκεί να βρει νόημα σε αυτήν'.
Πρεκατέ Βικτωρία, www.brightplanet.blogspot.gr, 24/3/2020

Τα 3 ανακλαστικά του φόβου

Σε θέμα υγείας η ψυχική και σωματική σφαίρα αλληλεπιδρούν κι ανατροφοδοτούνται. Έτσι κι αυτός ο ιός. Η καλή ψυχολογία, η αποφυγή του πανικού, η κριτική στάση απέναντι στις ιαχές τρόμου και η έμπρακτη πίστη στις θεμελιώδεις μας αξίες είναι αυτές που έχουν τη δύναμη να εξασθενήσουν και βιολογικά τον ιό./Αντ' αυτού βλέπω πολλούς να χορεύουν στο γαϊτανάκι που έστησε ο ιός χρησιμοποιώντας τις τρεις ανακλαστικές αντιδράσεις στην απειλή: Πάλη, Φυγή, Παράλυση. Τις βλέπουμε να γιγαντώνονται ραγδαία τις τελευταίας ημέρες και η κοινή λογική φεύγει από το παράθυρο. Εισάγεται ο πανικός και μετά τις παρακολουθούμε στην πράξη.
Πρώτα από όλα, πάλη.Πάλη εναντίον ποιού; Μα εναντίον εκείνου που θα του ορίσει το σύστημα ότι φταίει.Αν το σύστημα δεν του ορίσει κάποιον, θα τον εφεύρει ο μικροκύκλος. Ή το δικό του υποσυνείδητο, Αν του έλεγες ότι οι πρόσφυγες έφεραν τον ιό,θα όρμαγε στην πάλη εναντίον των προσφύγων.Του λες ότι οι χριστιανοί που πάνε εκκλησία διασπείρουν τον ιό κι ορμά με λύσσα εναντίον της Εκκλησίας. Μέχρι να οριστεί ο επόμενος εχθρός...Ίσως ο γείτονάς του που φταρνίζεται. Μέσα από την πάλη έχει την ψευδαίσθηση ότι ελέγχει την απειλή. Ή έστω ότι κάνει κάτι για να την ελέγξει.
Μετά, το ανακλαστικό της φυγής. Αρχικά ξεχνά τους καλούς τρόπους. Φεύγει από τις αξίες του. Εγκαταλείπει την κοινή λογική. Εγκαταλείπει κάθε αίσθηση ανθρωπιάς ή συμπόνιας. Εγκαταλείπει ακόμη και τους δικούς του ανθρώπους.Όταν ο πανικός θα έχει περάσει σε λίγες εβδομάδες, θα έχει μετανιώσει για όσα έκανε ή δεν έκανε.Τώρα όμως λειτουργούν μόνο τα τρία ανακλαστικά.Κι είναι σαν να υπάρχουν μόνο αυτά-από πάντα και για πάντα.
Και μέσα σε όλα, παραλύει.Το 3ο ανακλαστικό είναι το πιο καταλυτικό, γιατί στην παράλυση του πανικού, αδυνατεί να αμφισβητήσει τον ίδιο τον πανικό. Αδυνατεί να σκεφτεί εναλλακτικές,αδυνατεί να θέσει ακόμη και τα πιο προφανή ερωτήματα.Κυρίως αδυνατεί να αντιδράσει ακόμη και στις πιο κραυγαλέες παραβιάσεις ατομικών ελευθεριών,που δε θα τολμούσε ούτε το πιο στυγνό καθεστώς να επιβάλλει.Απεναντίας, τώρα όχι μόνο τις επικροτεί, αλλά τις απαιτεί!Κι όλα αυτά τα κατάφερε μέσα σε λίγες εβδομάδες, ο πανικός από μία ίωση λίγο πιο θανατηφόρα από τη γρίπη...
Κατ οίκον περιορισμός και ποινικές διώξεις σε όποιον τον παραβεί.... Εφαρμογή app για την παρακολούθηση αν τηρείς τον κατ οίκον περιορισμό...Δε θα με εξέπληττε αν έβλεπα και λυντσάρισμα νοσούντων από -υπό άλλες συνθήκες- δημοκρατικούς πολίτες.Δε θα με εξέπληττε αν έβλεπα την πιο τρελή οργουελική φαντασίωση για χάρη της προστασίας του ευάλωτου συνανθρώπου μας....
Γιατί είμαστε τόσο εύκολα διατεθειμένοι να αφήσουμε τον πανικό να αλλοιώσει την προσωπικότητά μας; Είναι πολύ απλό. Έχουμε αφήσει τα τρία ανακλαστικά μας ανεξέλεγκτα.Ενώ κάποιοι άλλοι ίσως γνωρίζουν να τα χειρίζονται πολύ καλά...
Υ.Γ. Έχω την αίσθηση ότι η χώρα μας δεν θα επηρεαστεί τόσο πολύ από τον ιό, όπως άλλες χώρες. Ο καιρός ήδη είναι σύμμαχός μας!.Θα πρέπει όμως να δείξουμε τη δέουσα ψυχραιμία και θετική στάση, όπως επίσης να κρατήσουμε την ανθρωπιά μας και (για όσους από εμάς πιστεύουμε) την πίστη μας στο Θεό και τα μυστήριά Του. Σαφώς και τηρούμε τα πρακτικά μέτρα προστασίας, όμως η δύναμη της δικής μας σκέψης και διάθεσης είναι εξίσου σημαντικές στην εξασθένησή του.
Πρεκατέ Βικτωρία, www.brughtplanet.blogspot.gr, 13/3/2020

Το μπούλινγκ εναντίον της Εκκλησίας...

12/2/20.Το μπούλινγκ εναντίον της Ορθόδοξης Εκκλησίας και των πιστών της πρέπει να σταματήσει. Πρωτοφανείς δηλώσεις πολιτικών προτρέπουν τους πιστούς να μείνουν και να προσεύχονται στα σπίτια τους. https://www.vimaorthodoxias.gr/nea/o-mitsotakis-zita-na-kleisoun-oi-ekklisies/. Είμαστε ένα βήμα πριν την απαγόρευση... Το διαδίκτυο βρίθει από ύβρεις εναντίον των 'κολλημένων' πιστών που εξακολουθούν να πηγαίνουν στην εκκλησία και βάζουν τους άλλους σε κίνδυνο. Η επιλογή και η επίμονη στοχοποίηση ειδικά της Ορθόδοξης Εκκλησίας ως φορέα 'επικίνδυνων συναθροίσεων' είναι πολύ περίεργη....  Τους πειράζουν οι γεμάτες εκκλησίες. Δεν τους πειράζει το Αττικό μετρό, που κάθε βαγόνι του έχει τόση συνάθροιση όσο δέκα εκκλησίες μαζί.Πόσα βαγόνια έχει ο κάθε συρμός; Πόσοι συρμοί διέρχονται από κάθε σταθμό την ημέρα; Πόσοι σταθμοί υπάρχουν; Χιλιάδες συναθροίσεις!Αν  κλείσουν τις εκκλησίες, τότε να κλείσουν και τα λεωφορεία αιχμής, να κλείσουν και όλα τα φαγάδικα, ξενυχτάδικα και καφέ, τα οποία αυτή τη στιγμή είναι τίγκα στη νεολαία... 
Δεν πρέπει η ηγεσία της Εκκλησίας να κάνει πίσω και να ακυρώσει ακολουθίες, δε γίνεται μητροπολίτες να δίνουν οδηγίες να μη γίνονται οι Χαιρετισμοί εν μέσω Μεγάλης Σαρακοστής! Η Εκκλησία δέχεται μεγάλη πίεση, ας προτείνει όμως εναλλακτικά μέτρα:.π.χ. να ενεργοποιηθούν περισσότεροι ναοί, ώστε να μοιραστεί ο κόσμος και να είναι αραιό το πλήθος σε καλά αεριζόμενο χώρο. Στην απόλυτη ανάγκη, ας γίνουν υπαίθριες, όπως γίνεται σε έκτακτες περιπτώσεις. Π.χ. στο σεισμό της Λευκάδας 14/8/2004, έγιναν όλες οι ακολουθίες, υπαίθρια, με πλήθος κόσμου και το έδαφος να χορεύει κάτω από τα πόδια μας σε συνεχείς μετασεισμούς άνω των 5R. Κανείς δεν έφευγε.Πρακτικές λύσεις υπάρχουν και δεν είναι η αρμοδιότητα των πολιτικών να δίνει συμβουλές για προσευχές στο σπίτι! Η σημασία της προσευχής, της λιτανείας, της ακολουθίας, της θείας Λειτουργίας, όλα αυτά είναι θέματα πνευματικά κι αρμοδιότητα της Εκκλησίας, όχι των πολιτικών. Δεν πρέπει σε σημαντικά ζητήματα λατρείας η Εκκλησία να κάνει πίσω! Αυτό ανοίγει τους ασκούς του Αιόλου και μετά θα το απαιτούν με το παραμικρό!
13/3/20. Επειδή η στοχοποίηση εναντίον της Εκκλησίας συνεχίζεται:  Οι ποιμαντικές δραστηριότητες σταμάτησαν σε όλες τις μητροπόλεις και δόθηκε οδηγία να μην έρχονται οι ευπαθείς ομάδες στους εκκλησιασμούς. Οι περισσότερες εκκλησίες της Αθήνας αυτή τη στιγμή έχουν πολύ αραιό εκκλησίασμα, καθώς πολλοί ηλικιωμένοι μένουν σπίτια τους. Μόνο συνωστισμός δεν υπάρχει! (προς μεγάλη χαρά όλων των άθεων που θα ήθελαν να δουν τις εκκλησίες κλειστές δια παντός). Οι λειτουργίες και οι ακολουθίες δεν πρέπει να σταματήσουν έστω κι αν γίνονται μόνο για έναν πιστό.Υπάρχει μια συνέχεια που δεν πρέπει να διακοπεί. Δεν είναι οι εκκλησιαζόμενοι η επικίνδυνη ομάδα διασποράς του ιού σε σχέση με όσα συμβαίνουν στην κοινωνία μας αυτή τη στιγμή.

Το μπούλινγκ εναντίον της Θείας Κοινωνίας

Πόσο εύκολα προδίδουμε μυστηριακή παράδοση χιλιετιών, που για να φτάσει σε εμάς χύθηκε αίμα… Πόσο εύκολα εγκαταλείπουμε ό,τι είναι πιο ιερό για εμάς… Ο λόγος για την πρόσφατη ανακοίνωση  και την ακύρωση των ακολουθιών της Μεγάλης Σαρακοστής https://www.ekklisiaonline.gr/nea/mesogeas-os-ekklisia-sevomaste-ta-armodia-organa-lipsis-apofaseon/. Για μια ίωση,  ακυρώνουμε τις προηγιασμένες λειτουργίες και τους εσπερινούς της Σαρακοστής, παρότι υπάρχουν τρόποι ασφαλούς τέλεσής της. Είπαν οι ειδικοί να αποφεύγουμε τις συναθροίσεις κι εμείς τρέξαμε, βασιλικότεροι του βασιλέως, να ακυρώσουμε τα πάντα… Αλήθεια, το μετρό της Αθήνας δημιουργεί καθημερινά  συναθροίσεις πολύ πιο επικίνδυνες από οποιαδήποτε εκκλησία, δεν είδα κανέναν να τρέχει να το ακυρώσει! Η γρίπη σε λίγες εβδομάδες μπορεί να  έχει εξαφανιστεί, το κρίμα όμως ενώπιον της πίστης μας όχι. Αλήθεια, με τι μούτρα θα πάμε σε λίγο καιρό να ζητήσουμε από την Παναγία να προστατεύσει την πατρίδα μας  στo επόμενο χτύπημα των Τούρκων (που σίγουρα  ετοιμάζουν); Τι θα της πούμε; ‘Παναγία μας προστάτεψέ μας, αλλά δεν πειράζει που εμείς σου γυρίσαμε την πλάτη στη Σαρακοστή, γιατί φοβηθήκαμε  έναν ιό;’

Η Εκκλησία και η πλειοψηφία των πιστών δέχεται ανελέητο bullying αυτή τη στιγμή για το θέμα της Θείας Κοινωνίας και του κορονοϊού. Στα κανάλια εμφανίζεται ο κάθε άσχετος, άθεος, αθεόφοβος που με περισσή ειρωνεία, χλευασμό και επιθετικότητα μιλά για τα Θεία Μυστήρια, με ένα στόχο: να ευτελιστούν, να ενοχοποιηθούν, να σταματήσουν. Ξαφνικά, η Θεία Κοινωνία έγινε υπεύθυνη για την εξάπλωση των πιο φονικών πανδημιών. Το μπούλινγκ είναι καθημερινό σε όλους εμάς που έχουμε στο οικείο ή εργασιακό μας περιβάλλον άθεα άτομα που μας ρωτούν με καχυποψία αν κοινωνήσαμε για να μας αποφεύγουν. Στο δε διαδίκτυο εκτυλίσσεται ένας απίστευτος πόλεμος προπαγάνδας εναντίον της Εκκλησίας. Αυτό το διαπιστώνει κανείς βλέποντας τις ίδιες αναρτήσεις (ελαφρά παραλλαγμένες) να αποστέλλονται από άτομα που ανήκουν σε συγκεκριμένους χώρους στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης την ίδια στιγμή. Η χλεύη και οι βρισιές είναι απερίγραπτες και μάλιστα επώνυμα και από άτομα με υψηλές θέσεις στο δημόσιο χώρο.

Ο πνευματικός της γερόντισσάς μου κοινωνούσε τους φυματικούς στο Σωτηρία για χρόνια και κοιμήθηκε 90 ετών από γηρατειά. Υπάρχει ιερέας που κοινωνούσε ασθενείς με Έμπολα στο Κονγκό και συνεχίζει το έργο του. Οι ιερείς που καταλύουν από το ίδιο Ποτήριο με χιλιάδες άλλους, δεν θα έπρεπε να ζουν καν! Τα επιχειρήματα και οι αποδείξεις είναι χιλιάδες, όμως για τους εμπαθείς καμία απόδειξη δεν είναι αρκετή. Το θέμα όμως δεν είναι να πείσουμε τους άθεους  ότι η Θεία Κοινωνία δε μεταδίδει ιούς. Εφόσον δεν πιστεύουν στον Χριστό, η συζήτηση δεν έχει νόημα. Το θέμα είναι ότι η πράξη της θρησκευτικής λατρείας ανάγεται σε βασική προσωπική ελευθερία, νομικά κατοχυρωμένη. Μπαίνουμε σε επικίνδυνα νερά, αν αρχίσουμε να εισάγουμε απαγορεύσεις σε βασικές προσωπικές ελευθερίες- απαγορεύσεις που είναι σίγουρο ότι θα επεκταθούν σε κάθε πτυχή της ζωής του ατόμου... Αυτό το μπούλινγκ πρέπει να σταματήσει, γιατί τότε θα φοβηθούμε όλοι (και οι άθεοι!) πολύ περισσότερο τα μέτρα για τη δήθεν προστασία μας παρά τον ίδιο τον ιό....

Βικτωρία Πρεκατέ, 11/3/2020
Υ.Γ.Επειδή κυκλοφορούν και διάφορες γλυκανάλατες γενικότητες, τύπου  'ο Θεός είναι και στο σπίτι μας' κλπ, να πούμε ότι τα μυστήρια και οι ακολουθίες έχουν το λόγο τους που υπάρχουν. Δεν δημιουργήθηκαν και δεν διατηρήθηκαν τόσους αιώνες για πλάκα. Ο Θεός ΕΙΝΑΙ παντού, όμως ο Θεός δεν θα είναι εύκολα προσβάσιμος σε εκείνον που τον αποφεύγει από φόβο ή σε εκείνον που ακούει δουλικά ό,τι του λένε οι άλλοι για να τον αποτρέψουν. Ο Θεός θέλει να προστατέψουμε τον εαυτό μας και τους άλλους για αυτό μπορούμε να πάμε με πίστη στη Θεία Κοινωνία, η οποία είναι η απόλυτη προστασία. 

Σεξουαλική αγωγή:Ναι, αλλά με ποιες προϋποθέσεις

Επειδή στην παιδεία εμφανίζονται κατά καιρούς διάφορα πυροτεχνήματα, είναι σημαντικό να μη γίνει και η σεξουαλική αγωγή ένα από αυτά- γιατί η σεξουαλική αγωγή αν δε γίνει προσεκτικά και μελετημένα, δε θα αποτελέσει μόνο χάσιμο χρόνου και χρημάτων,αλλά θα αποβεί ζημιογόνα προς τους μαθητές.Θα πρέπει να εξετασθεί σε βάθος το γιατί, πώς, από ποιόν και ποιες θα είναι οι συνέπειες των παρεμβάσεων.

Ας ξεκινήσουμε με την στοχοθεσία. Στην εξαγγελία για την εισαγωγή της σεξουαλικής αγωγής στα σχολεία, ειπώθηκε ότι ο στόχος είναι να μπορούν (οι μαθητές) να  'διαχειρίζονται τις δικές τους σεξουαλικές προτιμήσεις με τρόπο που δεν θα τα κάνει να αισθάνονται ενοχικά' (https://www.ipaidia.gr/paideia/mitsotakis-ipoxreotiki-i-seksoualiki-agogi-sta-sxoleia.
Κατά τη γνώμη μου, αυτή η στοχοθεσία δεν αποτελεί τη σωστή αφετηρία.Η σεξουαλικότητα είναι ένα πολυσύνθετο βιοψυχοκοινωνικό φαινόμενο και ο σκοπός της αγωγής θα πρέπει να είναι η ανάπτυξη υγιούς σεξουαλικότητας με ολιστικό τρόπο. Δεν είναι μόνο οι ενοχές που χαρακτηρίζουν την ανάπτυξή της. Εξάλλου και οι ενοχές έχουν το ρόλο τους: όπως αναφέρει ο διάσημος Αμερικανός ψυχοθεραπευτής John Bradshaw, υπάρχουν οι υγιείς ενοχές και υπάρχει και η τοξική ντροπή-θα πρέπει να γίνει διάκριση μεταξύ των δύο.Οι υγιείς ενοχές μας οριοθετούν και μας αυτοπεριορίζουν από το να παραβιάζουμε τα όρια των άλλων και του εαυτού μας (συμπεριλαμβανομένων και των σεξουαλικών ορίων), ενώ ή τοξική ντροπή είναι αβάσιμη και ζημιογόνα για το άτομο. Επειδή λοιπόν μπορεί να προκύψουν στο μάθημα διάφορα ερωτήματα, αν για παράδειγμα θίξουμε το θέμα των ενοχών:
1) Δε θα έπρεπε να έχει ενοχές μία σύζυγος που κατά συρροή απατά  τον άντρα της, λέγοντας ψέματα;
2) Δε θα έπρεπε να έχει ενοχές ο νεαρός που βιάζει την κοπέλα του στο δεύτερο ραντεβού,γνωρίζοντας ότι δε θα τολμήσει να πει τίποτα για να μη στιγματιστεί στην τοπική κοινωνία;
3) Δε θα έπρεπε να έχει ενοχές ο 70χρονος που εκμεταλλεύεται 20χρονους πρόσφυγες,γνωρίζοντας ότι εξαναγκάζονται να εκδίδονται λόγω πείνας;
Αυτά αποτελούν κάποια από τα παραδείγματα 'δύσκολων'  θεμάτων που μπορεί να θιχτούν από τα ίδια τα παιδιά. Θα μπορέσει ο εκπαιδευτής να τα διαχειριστεί  με επιστημονικά και ηθικά άρτιο τρόπο, χωρίς να προβάλλει το προσωπικό του αξιακό σύστημα; Η σεξουαλικότητα είναι ένα περίπλοκο φαινόμενο που δεν μπορεί να αντιμετωπισθεί με απλοϊκούς όρους. Δεν βρισκόμαστε πια στη δεκαετία του '50 και οι ενοχές μάλλον δεν είναι πια το μείζον πρόβλημα στη σεξουαλική ζωή των Ελλήνων. Κατά τη γνώμη μου, το μείζον πρόβλημα σήμερα είναι ο σεξουαλικός εθισμός ως μηχανισμός αποφυγής επώδυνων συναισθημάτων, όπως επίσης και η αντικειμενικοποίηση του άλλου ατόμου και του εαυτού, η οποία γρήγορα οδηγεί όχι μόνο σε απώλεια της έλξης αλλά και συναισθηματική νέκρωση. Οι περισσότεροι μαθητές και μαθήτριες λυκείου  έχουν ήδη πολλαπλές σεξουαλικές εμπειρίες (χωρίς ενοχές!) και πολλοί βιώνουν το συναισθηματικό αδιέξοδο που προκύπτει από την αντικειμενικοποίηση σε πολύ μικρότερη ηλικία από ό,τι η προηγούμενη γενιά.

Επειδή λοιπό η σεξουαλικότητα αγγίζει πολλές ψυχολογικές παραμέτρους, θα έπρεπε, κατά τη γνώμη μου, το μάθημα: α)Να ενταχθεί σε ένα γενικότερο πλαίσιο  Αγωγής  Σχέσεων, όπως στην Αγγλία (Sex and Relationship Education-SRE),κι όχι να μείνει μόνο στις τεχνικές λεπτομέρειες της Σεξουαλικής Αγωγής ,όπως γίνεται σήμερα σε κάποιες αποσπασματικές παρεμβάσεις από εξωτερικούς φορείς σε σχολεία. Κατά τη γνώμη μου, η Αγγλία έχει παράγει από τα πιο αξιόλογα υλικά, όσον αφορά στην ολιστική Αγωγή Σχέσεων και Σεξουαλική Αγωγή. β) Η αγωγή θα πρέπει να γίνεται μόνο από ψυχολόγους και μάλιστα εξειδικευμένους στο αντικείμενο. Επίσης, οι ψυχολόγοι που θα αναλάβουν να εκπαιδεύσουν τα παιδιά σχετικά, θα πρέπει να έχουν μία συνέχεια στο σχολείο και όχι να έρθουν σαν διάττοντες αστέρες απλά για να δώσουν μία διάλεξη- θα πρέπει να έχει δημιουργηθεί μία σχέση εμπιστοσύνης με τα παιδιά.

Μια άλλη προϋπόθεση είναι ότι η σεξουαλική αγωγή θα πρέπει οπωσδήποτε να σέβεται τις πολιτιστικές και θρησκευτικές ιδιαιτερότητες γηγενών και αλλοδαπών,όπως επίσης και το αξιακό σύστημα της κάθε οικογένειας.Για παράδειγμα, σε κάποια από τις παρεμβάσεις που είχε γίνει σε σχολείο από εξωτερικό φορέα, που δεν ανήκει στο Υπουργείο Παιδείας (κατά τη γνώμη μου επαγγελματίες υγείας, όπως επισκέπτες υγείας ή μαίες δεν είναι επαρκώς παιδαγωγικά καταρτισμένοι για να κάνουν Σεξουαλική Αγωγή σε σχολεία), αφού η ομιλήτρια μίλησε σε παιδιά Ε' δημοτικού, έκλεισε λέγοντας: 'Το συμπέρασμα είναι: να έχετε σεξουαλικές σχέσεις ελεύθερα, απλά μόνο να προσέχετε να χρησιμοποιείτε προφυλάξεις'. Αυτή η οδηγία  για ελεύθερες σχέσεις συγκρούεται με το αξιακό σύστημα πολλών οικογενειών και δεν δικαιούται, κατά τη γνώμη μου, το σχολείο να παρεμβαίνει σε τόσο προσωπικά θέματα. Ένας γονιός μπορεί να θέλει το παιδί του να έχει ελεύθερες σχέσεις, άλλος μπορεί να θέλει το παιδί του να εδραιώσει πρώτα μία ασφαλή συναισθηματική σύνδεση πριν προχωρήσει σε σεξουαλικές σχέσεις κι άλλος πάλι, μπορεί να ορίζει το γάμο ως προαπαιτούμενο.Αυτά είναι προσωπικές και πολιτιστικές επιλογές, τις οποίες το σχολείο οφείλει να σεβαστεί, χωρίς να μεροληπτεί και χωρίς να δημιουργήσει κλίμα μέσα στο οποίο κάποια παιδιά θα νιώσουν μειονεκτικά.

Οι περιπτώσεις που το σχολείο υποχρεούται να ενημερώσει ΟΛΟΥΣ τους μαθητές ανεξαιρέτως και ανεξαρτήτως πολιτιστικών ή οικογενειακών διαφόρων είναι:
Α)Η προστασία από την παιδική σεξουαλική κακοποίηση,δηλαδή η αγωγή αυτοπροστασίας.Τα παιδιά δικαιούνται να μάθουν να αναγνωρίζουν τους παιδόφιλους, τις τακτικές τους, πώς να προστατέψουν τον εαυτό τους και  πού να αναζητήσουν βοήθεια.Για αυτό το φλέγον θέμα, γιατί δε μιλά κανείς;
Β)Τα σεξουαλικά μεταδιδόμενα νοσήματα.
Γ)Τις μεθόδους αντισύλληψης για λόγους ενδυνάμωσης των γυναικών, χωρίς όμως να παίρνει θέση το σχολείο υπέρ ή κατά των διαφόρων μεθόδων. Είναι σημαντικό να θιχτούν όμως θέματα ορίων και αυτοεκτίμησης. Για παράδειγμα, οι χιλιάδες εκτρώσεις μετά τις πενταήμερες εκδρομές της Γ λυκείου δεν είναι επειδή δεν γνωρίζουν τα παιδιά για την αντισύλληψη. Γνωρίζουν και μάλιστα πολύ καλά- υπάρχει εξάλλου και σχετικό μάθημα βιολογίας.Αν λοιπόν είναι στην στοχοθεσία μας να μειωθεί ο αριθμός των ανεπιθύμητων εγκυμοσύνων, θα πρέπει να δούμε τους βαθύτερους λόγους, οι οποίοι είναι πολύ πιο σύνθετοι: για παράδειγμα, ένα νεαρό αγόρι που έχει γαλουχηθεί στην κουλτούρα αντικειμενικοποίησης των ανθρώπινων σχέσεων ενδιαφέρεται για την πρόσκαιρη ικανοποίησή του,  χωρίς να το νοιάζει για τις συνέπειες στο κορίτσι. Ένα κορίτσι, συνήθως με χαμηλή αυτοεκτίμηση αντικειμενικοποιεί τον εαυτό της (γιατί έτσι έχει μάθει), δεν τολμά να πει όχι, μήπως το αγόρι  την αφήσει, μήπως οι συμμαθητές της την χαρακτηρίσουν 'μυξοπαρθένα' κι 'οπισθοδρομική'. Όλα αυτά θέλουν δουλειά από τον εκπαιδευτικό ή ψυχολόγο.Δεν επιλύονται ούτε με βιαστικές παρεμβάσεις, ούτε με πυροτεχνήματα.

Τέλος, όποιος αναλάβει  να πραγματοποιήσει τη σεξουαλική αγωγή στο σχολείο, θα πρέπει να είναι προετοιμασμένος να διαχειριστεί αποκαλύψεις, όπως:
Α)'Κυρία αυτό που μας δείξατε στην εικόνα, μου το κάνει ο παππούς μου κάθε βράδυ' (κορίτσι 9 ετών).
Β)'Κυρία, στις ταινίες που βλέπει ο πατέρας μου στο σαλόνι, δείχνουν πολλά άτομα ταυτόχρονα και ο πατέρας μου λέει ότι έτσι είναι το καλό σεξ' (αγόρι 11 ετών).
Γ)'Κύριε, όταν οι γυναίκες λένε 'όχι', εννοούν 'ναι'.Ο μπαμπάς μου μού λέει να μην τις ακούω ότι τάχα δε θέλουν, γιατί αλλιώς δεν είμαι άντρας' (αγόρι 12 ετών).

Αυτά τα παραδείγματα δεν είναι σπάνια, αλλά πολύ πιο διαδεδομένα στην ελληνική κοινωνία από ό,τι θα περιμέναμε. Πώς θα διαχειριστεί ο εκπαιδευτικός ή ψυχολόγος αυτές τις περιπτώσεις; Και οι τρεις αποτελούν περιπτώσεις παιδικής κακοποίησης ( Α)κακοποίηση με άγγιγμα, Β)κακοποίηση χωρίς άγγιγμα-έκθεση σε πορνογραφικό περιεχόμενο και Γ)παραμέληση εποπτείας-ενθάρρυνση ανηλίκου σε παραβατική συμπεριφορά).Πώς θα αντιμετωπίσει ο εκπαιδευτικός αυτά που θα 'βγουν στην επιφάνεια'; Ή θα προσπαθήσει αμήχανα να τα κουκουλώσει, μην έχοντας την εκπαίδευση ή την υποστήριξη για να τα διαχειριστεί;

Πριν προχωρήσουμε λοιπόν σε ένα ακόμη πυροτέχνημα (θέλοντας να φανούμε 'απελευθερωμένοι' και 'προοδευτικοί', χωρίς όμως να έχουμε το κατάλληλο υπόβαθρο),ας κοιτάξουμε τουλάχιστον να μελετηθούν σωστά όλες οι πιθανές πτυχές του θέματος. Γιατί το παιδί που θα αποκαλύψει κακοποίηση και δε θα του δώσουν σημασία, δε θα ξαναμιλήσει ποτέ για αυτό. Γιατί όταν κάνουμε κάτι βιαστικά και χωρίς κατασταλαγμένη στοχοθεσία, μπορεί να κάνουμε ανεπανόρθωτη ζημιά,ειδικά σε ένα τόσο ευαίσθητο θέμα.
https://www.ipaidia.gr/paideia/seksoualiki-agogi-nai-alla-me-poies-proupotheseis
Πρεκατέ Βικτωρία
Εκπαιδευτικός/ Ψυχολόγος/ Συγγραφέας
Εκπαιδευόμενη Ψυχοθεραπεύτρια στη Γνωσιακή Ψυχοθεραπεία