H πνευματική ζωή ως το μόνο αντίδοτο για τη σύγχρονη μοναξιά

Η μοναξιά στην οποία αναφέρεται αυτό το άρθρο είναι η τελευταία, πιο σύγχρονη έκδοσή της. Η σημερινή εποχή είναι εκείνη της κρίσης που ήρθε ακριβώς μετά από τον άκρατο υλισμό, έτσι για να πονέσει ακόμη περισσότερο. Είναι η μοναξιά που απομυθοποιεί την κρίση, ως εφαλτήριο αλληλεγγύης, γιατί χωρίς την πνευματικότητα, η κρίση από μόνη της δεν μπορεί να φέρει τους ανθρώπους κοντά. Καθώς δουλεύω  με πρόσφυγες, βλέπω πόσο γρήγορα (μετά από μερικούς μήνες) η εισαγωγή τους στο δυτικό τρόπο ζωής,  οδηγούν αρκετούς από αυτούς σε νοοτροπία ‘σώζων εαυτώ σωθήτω’. Το άσυλο είναι καθαρά εξατομικευμένη υπόθεση, όπως και όλες οι παροχές που τους δίνονται. Η κινητοποίηση να βοηθήσουν τους ομοεθνείς τους είναι σχετικά μικρή, παρόλο που έχουν πολύ ελεύθερο χρόνο. Η υπόθεση της σωτηρίας τους γίνεται πια καθαρά καθαρά ατομική και βλέπει κανείς ολόκληρες οικογένειες να διαλύονται, παρά την μακρά παράδοση στην οικογένεια στις χώρες αυτές.  Αυτό δεν το λέω  για να ενεργοποιήσω αντανακλαστικά ρατσισμού, γιατί εμείς οι 'Έλληνες το κάνουμε μεταξύ μας σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό. Αλλά για να τονίσω τον κίνδυνο αυτού του δυτικού εξατομικευμένου τρόπου ζωής, όπου η προσωπική ανταμοιβή γίνεται  τόσο γρήγορα και τόσο αποτελεσματικά εθιστική, χωρίς να καταλαβαίνουμε πόση αποξένωση και μοναξιά προκαλεί. Το μόνο αντίδοτο που μπορεί να έχει αποτέλεσμα σε αυτή ‘εκ των έσω’ αλλοτρίωση είναι η πνευματικότητα και η πίστη. Μόνο η πίστη μπορεί να έχει αρκετή δύναμη για να σπάσει αυτό το  έξυπνα κατασκευασμένο χαλύβδινο κέλυφος της αποξένωσης, που χτίζεται σιγά σιγά και χωρίς να το καταλαβαίνουμε γύρω από τον καθένα μας. Όλα τα άλλα περί αλληλεγγύης είναι ρομαντικά ευχολόγια που χάνονται τόσο γρήγορα όσο ο ατμός του ηλεκτρονικού τσιγάρου.

Καθώς τα ‘αποθέματα΄ είναι αυτά που πλέον καθορίζουν την αξία του ατόμου  (υλικά, κοινωνικού κεφαλαίου, χρησιμότητας), οι άνθρωποι νιώθουν το φόβο της μοναξιάς να τους ροκανίζει ακόμη κι όταν έχουν πολλούς ανθρώπους γύρω τους. Ακόμη και σε οικογένειες με καλές γενικά σχέσεις μεταξύ τους, η παγωμάρα και η αποξένωση οδηγούν πολλούς να νιώθουν φόβο. Φόβο γιατί η σχέση δεν τους δίνει αυτό που τους έδινε κάποτε. Φόβο γιατί η οικογενειακή ζωή δεν είναι αυτό που τους υποσχέθηκαν. Φόβο γιατί τα εργαλεία που τους έχουν μέχρι τώρα διδάξει δεν επαρκούν για να γαληνέψουν τη μοναξιά που συνεχώς αναδύεται και τίποτε δεν είναι δεδομένο. Η αίσθηση έλλειψης προσανατολισμού και ικανοποίησης συντείνει σε αυτό το αίσθημα της ερημιάς, που μόνο οι πιο καλά εξασκημένοι στην πνευματική ζωή μπορούν να αντιμετωπίσουν. Ακόμη και για εκείνους που τους έχουν έρθει  τα πράγματα ευνοϊκά, υπάρχει η αγωνιώδης αναζήτηση θεραπείας της αποκοπής: ποιος γνωρίζει τα βήματά μου, ποιος βλέπει τις εμπειρίες μου, ποιος καταλαβαίνει τα μαθήματα της ζωής μου, όταν δεν μπορώ να τα καταλάβω εγώ ο ίδιος, ποιος μπορεί να ξεμπερδέψει το κουβάρι,  ποιος μπορεί να  δει πίσω από το ρόλο που παίζω, ποιος βγάζει νόημα από όλο αυτό; Ποιος λαμβάνει το θετικό αντίκτυπο από   τις προσπάθειές μου –ειδικά όταν όλες οι προσδοκίες που μου έχουν διδάξει, φαίνεται να διαψεύδονται.   

Και η διάψευση προσδοκιών φαίνεται να είναι τεράστιο θέμα για πολύ κόσμο: το έδαφος έστω κι εκείνο το λίγο και μόνο έδαφος που νόμιζαν ότι ήταν στέρεο, αποδεικνύεται σαθρό. Σε τέτοια αβεβαιότητα, πράγματι λειτουργεί το ‘σώζων εαυτώ σωθήτω’ έστω κι αν δεν το παραδέχονται ανοιχτά.

Πώς μπορεί η πίστη και η πνευματική ζωή να προστατέψει σε αυτούς τους καιρούς;

1)Χρειάζεται πολλή δουλειά: όπως η καλλιέργεια κάθε σημαντικής σχέσης, έτσι και η καλλιέργεια της σχέσης με το Θεό χρειάζεται χρόνο, αφοσίωση, προσευχή κι επιμονή. Να μιλούμε στο Θεό, να Τον ρωτούμε, να Του ανοίγουμε την καρδιά μας, ακόμη κι όταν νομίζουμε ότι δεν υπάρχει καμία ανταπόκριση. Τον εγκαταλείψαμε για μεγάλο χρονικό διάστημα και δεν μπορούμε να απαιτούμε άμεσα αποτελέσματα με τον τρόπο που τα θέλουμε εμείς. Όπως κάθε σχέση που έχουμε πληγώσει, χρειάζεται εμείς τώρα να καταβάλλουμε την επίμονη προσπάθεια να την διορθώσουμε. Η προσπάθεια με τον καιρό θα δώσει αποδώσει και θα το καταλάβουμε γιατί αυτή η εργασία είναι η μόνη που θα ανακουφίζει τον πόνο της μοναξιάς και της αποκοπής.

2)Μια χρήσιμη άσκηση οραματισμού που έχω βρει είναι να φανταζόμαστε το φως του Θεού  να γεμίζει όλο μας το είναι διαλύοντας και αφαιρώντας ένα ένα τα μαύρα εκείνα αγκάθια που μας εμποδίζουν στη σχέση μαζί Του  και πληγώνουν την ψυχή μας για δεκαετίες. Τα αγκάθια είτε προέρχονται από προηγούμενες πράξεις δικές μας (έστω κι αν δεν τις θυμόμαστε) είτε από αρνητικέ επιρροές άλλων (αλλά με κάποιο τρόπο έχουμε δώσει κι εμείς δικαιώματα).

3)Η τακτική καταφυγή σε έναν αγαπημένο πνευματικό τόπο, όπου νιώθουμε κοντύτερα στο Θεό βοηθά.  Η φύση, η θάλασσα, ένα ήσυχο μοναστήρι, μια αγαπημένη εκκλησία είναι  τόποι, όπου ακόμη και αν είμαστε μόνοι, δεν νιώθουμε μοναξιά. Εκεί έχουμε την σπάνια ευκαιρία να ξεφύγουμε από τη ζάλη των αποσπάσεων της προσοχής, των θορύβων, φυσικών ή ηλεκτρονικών, που εντείνουν την μοναξιά. Εκεί ξεφεύγουμε από τις φλυαρίες που δημιουργούν περισσότερη αποκοπή και καχυποψία.

4)Να θυμόμαστε να ζητούμε βοήθεια ακριβώς τότε όταν δεν νομίζουμε ότι τη χρειαζόμαστε.  Καλλιέργεια μιας σχέσης γίνεται πιο δυνατή στους ‘καλούς καιρούς’. Και στους ‘καλούς καιρούς’ είναι που εγκυμονούν οι περισσότεροι κίνδυνοι. Να ζητούμε συνεχώς να βελτιωθούμε ως άνθρωποι και να είμαστε επικεντρωμένοι σε αυτό. Να ζητούμε από το Θεό να μας κρατήσει προσηλωμένους στον ανώτερο στόχο μας, έστω κι αν δεν είναι σε εμάς απολύτως ξεκάθαρος- είναι σε Εκείνον. Ζούμε στην εποχή της διάσπασης, όπου ενθαρρύνονται ως αξίες, οι παντός είδους ‘εξερευνήσεις’ και ‘πειραματισμοί’, ακόμη και στα πιο σκοτεινά μονοπάτια. Αυτό που ξεκινά ως περιέργεια μπορεί να  καταλήξει καταστροφικό, για αυτό είναι σημαντικό  να διερευνούμε κάθε φορά τα κίνητρά μας για την όποια μας κίνηση. Με βοηθά αυτό στον ανώτερο σκοπό μου; Με βοηθά να εξελιχτώ ως άνθρωπος; Αν όχι, το αφήνουμε, γιατί θα αφαιρέσει χρόνο κι ενέργεια από άλλα, πιο σημαντικά πράγματα.

5)Να θυμόμαστε ότι πάντα είμαστε οι αγαπημένοι του Θεού, όποια τροπή κι αν έχει πάρει η ζωή μας, ό,τι κι αν έχουμε κάνει.   Όσο επώδυνα και να μας είναι τα λάθη, όσο καθημερινά κι αν γίνονται, όσο κι αν σκεφτόμαστε ‘μα πάλι το ξανάκανα!!!’ , να τα παραδεχόμαστε και να ξανασηκωνόμαστε. Όσο επώδυνο κι αν είναι, είναι ο μόνος δρόμος.

6)Η καλλιέργεια της σχέσης με το Θεό είναι πάρα πολύ σημαντική ως ψυχική προστασία σε μια εποχή όπου οι αρνητικές ενέργειες βρίθουν. Δυστυχώς στη χώρα μας φαίνεται να είναι πολύ διαδεδομένη η χρήση μαύρης μαγείας  με στόχο να ελέγξουν καταστάσεις προς ίδιον όφελος ή από καθαρή μοχθηρία.  Πολλοί γέροντες και γερόντισσες της Εκκλησίας έχουν πάμπολλες ιστορίες από ανθρώπους που ταλαιπωρήθηκαν από τη μαγεία  που φαίνεται  ότι είναι σαν μια δεύτερη αφανής κουλτούρα σε πολλές περιοχές της Ελλάδας, η οποία μεταδίδεται από γενιά σε γενιά για αιώνες. Αυτός είναι ένας βασικός παράγοντας που δεν μπορεί η χώρα να προχωρήσει, όσο παράδοξο και αν ακούγεται.  Δημιουργεί επίσης τεράστιο χρέος στην ψυχή όσων την χρησιμοποιούν, που οπωσδήποτε κάποια στιγμή θα κληθούν να πληρώσει. Αυτές οι αρνητικές (‘δαιμονικές’ όπως τις λέει η Εκκλησία) ενέργειες μένουν δυστυχώς ριζωμένες και στη χώρα εξαιτίας των ανθρώπων που τις χρησιμοποιούν, και αποδυναμώνουν το έθνος ολόκληρο.  Και μόνο η πρόθεση , ότι χρησιμοποιούν μη θεμιτές μεθόδους για να ελέγξουν την ελεύθερη βούληση κάποιου άλλου ή να του κάνουν κακό δημιουργεί τεράστια ποσά αρνητισμού.

 Οι δε επιστημονικο-κεντρικοί άθεοι που γελούν με όλα αυτά («μα είναι δυνατόν να πιστεύεις σε τέτοιες βλακείες;») είναι τα τέλεια θύματα για αυτού του είδους χειραγώγηση. Ό,τι καλύτερο για τις παντός είδους ‘μάγισσες’ είναι εκείνος που δεν πιστεύει σε τέτοιες ‘βλακείες’, γιατί ποτέ δεν θα υποψιαστεί και ποτέ δεν θα αναζητήσει ούτε προστασία ούτε βοήθεια.   Όμως ο έλεγχος της ανθρώπινης συνείδησης δεν είναι κάτι καινούριο και καμία επιστήμη δεν έχει αποδείξει ότι δεν υπάρχει. Είναι τουλάχιστον αφελές να πιστεύει κανείς ότι είναι άτρωτος, ειδικά όταν σήμερα βλέπουμε να χειραγωγείται η συνείδηση ολόκληρων εθνών! Όταν πιστεύουν λοιπόν ότι όλα αυτά είναι μεσαιωνικές δεισιδαιμονίες, διευκολύνουν όσους εργάζονται κακόβουλα με ενεργειακές επιρροές να συνεχίσουν να καταστρέφουν ζωές ανενόχλητοι.

Σε όλα αυτά υπάρχει ευτυχώς η θεραπεία της πίστης. Μέσα από τη βοήθεια της πίστης και της πνευματικής ζωής, και –ειδικά σε αυτό το θέμα- με τη βοήθεια της Εκκλησίας, πολλοί άνθρωποι έχουν βρει λύτρωση, γιατί ο Θεός πάνω από όλα θέλει την ελευθερία μας και το αυτεξούσιό μας και μας βοηθά να την ανακτήσουμε από όλους εκείνους που την έχουν σφετεριστεί. Με την Θυσία του Χριστού, μας δόθηκε η δυνατότητα λύτρωσης, προστασίας και θεραπείας που δεν ήταν δυνατόν να γίνει παλαιότερα. Δεν υπάρχουν άλλα όπλα για να πολεμήσουμε τέτοιου είδους επιθέσεις. Όσο πιο νωρίς αφήσουμε την υπεροψία μας (που είναι βούτυρο στο ψωμί των αρνητικών ενεργειών) και ζητήσουμε ταπεινά βοήθεια, τόσο πιο γρήγορα θα ανακτήσουμε και την ελευθερία μας και το αυτεξούσιό μας ξανά, αλλά και θα θεραπεύσουμε μια για πάντα την βαθιά υπαρξιακή μοναξιά που μας συνοδεύει όταν είμαστε μακριά από το Θεό, όσο και να προσπαθούμε να την ξεγελάσουμε .

Πρεκατέ Βικτωρία, www.brightplanet.blogspot.gr, 15/4/2017

Η εκπαίδευση στην πνευματική ζωή ως ανάγκη του παιδιού και ανθρώπινο δικαίωμά του

Σήμερα, περισσότερο από ποτέ, τα παιδιά χειραγωγούνται συστηματικά από τα ΜΜΕ  στην καλλιέργεια της συναισθηματικής αγριότητας, στη διάβρωση της συμπόνιας, στην αλλοτρίωση κάθε έννοιας ανθρωπιάς, στην μετάλλαξη του  ‘ενδιαφέροντος για τον άλλον’ σε κακεντρεχές κουτσομπολιό, στην αντικατάσταση των αξιών από τις 'μόδες τρόπου ζωής', στην υιοθέτηση αυτόματων αντανακλαστικών χλευασμού και υποτίμησης οποιασδήποτε μορφής ανθρώπινης αδυναμίας*  και εν τέλει, μέσω του εθισμού στον εντυπωσιασμό της οθόνης, στην αποκοπή από κάθε αυθεντικό συναίσθημα, το οποίο δεν καταλαβαίνουν και δεν αναγνωρίζουν. Αποκομμένοι από το συναίσθημά τους , αποκόπτονται από τον ίδιο τους εαυτό- και βέβαια από τους άλλους. Οι μόνες ‘κοινωνικές σχέσεις’ που ίσως επιβιώσουν στην γενιά της άγριας μοναξιάς που έρχεται είναι οι επιφανειακές δημόσιες σχέσεις του lifestyle  και τα νευρωτικά δράματα των reality shows.  Μέσα στην εξαφάνιση όλων των αξιών, που δεν αναφέρονται πλέον καν,  δεν έχουμε ακόμη συνειδητοποιήσει το βάθος της πνευματικής και ψυχικής ένδειας για το οποίο τα ετοιμάζουμε.

Είναι βασική μου θέση ότι χρειάζεται συστηματική κι οργανωμένη εκπαίδευση στις αξίες και την ηθική διαπαιδαγώγηση. Όμως δεν αρκούν αυτά. Χρειάζεται να υπάρχει εκπαίδευση και στην πνευματική ζωή και πίστη. Πώς θα αντιμετωπίσει ο άνθρωπος τις δυσκολίες που τον περιμένουν; Από πού θα αντλήσει δύναμη, παρηγοριά, θάρρος; Ποιον θα βρει να του συμπαρασταθεί, ειδικά όταν το γενικευμένο κλίμα από τους άλλους είναι αυτό του κυνισμού και του εγωκεντρισμού, όταν η μόνη αξία που έχει απομείνει είναι η ματαίωση και η κενότητα της γρήγορης, εύκολης ευφορίας; Εμείς μπορεί να είμαστε όσο άθεοι θέλουμε, δεν έχουμε όμως δικαίωμα να στερήσουμε από το παιδί τη γνώση για την ύπαρξη του Θεού και για τον τρόπο που μας φρόντισε και φροντίζει.  Αν θέλει το παιδί όταν μεγαλώσει, ας επιλέξει για τον εαυτό του, την αθεϊα ή την πίστη. Για να έχει τη δυνατότητα επιλογής όμως, πρέπει πρώτα να γνωρίζει. Δεν έχουμε δικαίωμα να του στερήσουμε αυτή τη γνώση.

Εδώ θα αναφέρω ένα προσωπικό παράδειγμα: Όπως όλα τα παιδιά (θα το δούμε παρακάτω), είχα κι εγώ μια έμφυτη, εγγενή τάση προς την πίστη. Τα παιδιά γνωρίζουν βαθιά μέσα τους και δεν εκπλήσσονται καθόλου όταν ακούν για το Θεό και τους αγγέλους κλπ.  Παρόλο που μεγάλωσα σε άθεο περιβάλλον, από μόνη μου είχα αναπτύξει τη δική μου πνευματική ζωή, που με ανακούφιζε ιδιαίτερα. Σε καθημερινή βάση έγραφα γράμματα στο Θεό και ήταν στιγμές πραγματικής σύνδεσης και παρηγοριάς. Μέχρι που κάποια μέρα στα 14, ένα άτομο του οικογενειακού μου περιβάλλοντος, όντας άθεος, μου είπε πολύ απλά  το δικό του πιστεύω: «Δεν υπάρχει Θεός». Δυστυχώς, ως σημαντικός άλλος, με επηρέασε και τον πίστεψα. Ήταν από τις χειρότερες μέρες της ζωής μου. Γύρισα πίσω, κοίταξα τα ημερολόγια με τα γράμματα και αναρωτήθηκα: «Δηλαδή κανείς δεν ακούει αυτά που γράφω;»  Ένιωσα σαν  να πέφτω σε ένα μαύρο αβυσσαλέο πηγάδι και μια βαθιά, άγρια ερημιά απόλυτης θλίψης. Και σταμάτησα να γράφω. Σταματώντας την επικοινωνία με το Θεό, σταμάτησα την επικοινωνία με τον εαυτό μου κι αποκόπηκα από τη μοναδική πηγή παρηγοριάς και γαλήνης που είχα. Μου πήρε δώδεκα χρόνια να ξαναβρώ το Θεό, δώδεκα χρόνια απελπισμένης μοναξιάς κι αισθήματος εγκατάλειψης σε μια ηλικία δύσκολη και ευαίσθητη. Μετά από πολλή προσπάθεια και περιπέτειες, τα κατάφερα- αλλά το πλήρωσα. Αυτά ήταν τα οφέλη της ‘προοδευτικής’ αθεϊας στη δική μου ζωή. Δεν θα ήθελα κανένα άλλο παιδί να περάσει κάτι τέτοιο. Η σχέση με το Θεό είναι πολύ σημαντική ΚΑΙ για τα παιδιά, όχι μόνο για τους ενήλικες. Όπως αποτελεί κακοποίηση να στερήσεις από ένα παιδί  τη σχέση με το γονιό του, έτσι αποτελεί και κακοποίηση, πνευματική κακοποίηση, να στερήσεις από ένα  παιδί τη σχέση του με τον αιώνιο γονιό του, το Θεό. Τα οφέλη της πίστης και της πνευματικής ζωής είναι πολλά και, όπως θα δούμε παρακάτω, επιβεβαιωμένα. Τα οφέλη της αθεϊας ποια είναι; 

Δυστυχώς όμως στη χώρα μας σήμερα γίνεται όλο και πιο διαδεδομένη η δήθεν ‘προοδευτική’ άποψη ότι τα παιδιά δεν χρειάζονται την πνευματική ζωή ούτε την καλλιέργεια του θρησκευτικού αισθήματος, ούτε καν  γνώση για θέματα θρησκείας, καθώς αυτά αποτελούν δήθεν αναχρονιστικές, πεπαλαιωμένες θέσεις, που  ο σύγχρονος άνθρωπος έχει υπερβεί. Η κρίση δεν μας δίδαξε τίποτα και  υπερφουσκωμένοι με τη σιγουριά της εξυπνάδας μας  (αφού το ξέρουμε και το έχουμε αποδείξει πέραν πάσης επιστημονικής αμφιβολίας ότι δεν υπάρχει Θεός) θέλουμε τώρα να σιγουρέψουμε ότι θα καθοδηγήσουμε και τα παιδιά μας στην ίδια οδό πνευματικής μοναξιάς που βαδίζουμε κι εμείς.  Η κατάκριση εναντίον της θρησκευτικής αγωγής  στη χώρα μας επικεντρώνεται επιλεκτικά (και άδικα) σε κάποια μεμονωμένα αρνητικά παραδείγματα εκπροσώπων της Εκκλησίας, ενώ προβάλλουν στην ίδια τη θρησκεία   το φανατισμό, την προκατάληψη και την άκαμπτη σκέψη που δυστυχώς εξέφρασαν ιστορικά κάποια από τα μέλη της. Επιλεκτικά αγνοούν τα πάμπολλα θετικά παραδείγματα ανθρώπων που ωφέλησαν μέσα από την Εκκλησία και ωφελήθηκαν από εκείνην. Οι αρνητές της πνευματικότητας και οι υπέρμαχοι της κατάργησης π.χ. των Θρησκευτικών ως μάθημα, κατακρίνουν την Εκκλησία για σκοταδισμό, όμως αρνούνται τα πάμπολλα επιστημονικά ευρήματα που επιβεβαιώνουν τα οφέλη της πνευματικής ζωής και της πίστης στους ανθρώπους-τι μπορεί να είναι περισσότερο σκοταδιστικό και μεσαιωνικό από αυτή την επιλεκτική άρνηση και επίμονη επίθεση;  Ας δούμε λοιπόν τι λέει η ίδια η επιστήμη.

Σύμφωνα με τον Rodney H. Clarken, του πανεπιστημίου Μίσιγκαν, η εκπαίδευση στην πνευματική ζωή βοηθά τους μαθητές να εκπληρώσουν το δυναμικό τους. Μπορεί να έχουμε σήμερα υλική αφθονία περισσότερη από ποτέ (Seligman, 2002), όμως θέλουμε να ‘κόβουμε δρόμο’ για να φθάνουμε γρήγορα στην ευτυχία, την έκσταση, την καλοπέραση, με αποτέλεσμα την πνευματική μας  ένδεια.  Η μανιώδης αναζήτηση της προσωπικής  ευφορίας χωρίς την παράλληλη καλλιέργεια του χαρακτήρα και χωρίς μια βαθύτερη πνευματικότητα οδηγεί σε αίσθημα κενότητας και κατάθλιψης. Οι επιστήμονες μιλούν πια για την ανάγκη για συναισθηματική αλλά και ηθική και πνευματική ευφυία και τονίζουν τη σημασία τους για την ψυχική ευημερία του ατόμου (Coles, 1997). Σύμφωνα με τους Lennick & Kiel (2005) η ηθική και πνευματική εκπαίδευση είναι περισσότερο αναγκαία από ποτέ και περιλαμβάνει τη διδαχή της ακεραιότητας, της ευθύνης, της ειλικρίνειας, της συμπόνιας,  της συμπεριφοράς σύμφωνα με τις ανώτερες αξίες, την υπεράσπιση του σωστού και του δικαίου για όλους, αποδοχή λαθών και αποτυχιών, υπηρεσία προς τους άλλους. Όλες αυτές οι αξίες συμπεριλαμβάνονται στα διδάγματα της θρησκείας μας  και αυτός είναι ένας επιπλέον λόγος που θα πρέπει τα παιδιά να τα λαμβάνουν ως ό,τι πιο σημαντικό μπορούν να διδαχθούν. Σύμφωνα με τον ίδιο ερευνητή:

-Η πνευματική ζωή με άσκηση και προσευχή ενισχύει την εγκεφαλική δραστηριότητα και  συνδέεται με μεγαλύτερο προσδόκιμο ζωής, χαμηλότερα επίπεδα στρες, περισσότερη αισιοδοξία  και δέσμευση στην βοήθεια προς τους άλλους (d’Aquili & Newberg, 1999).

-Η πνευματική ζωή συνδέεται με σωματική και συναισθηματική ανθεκτικότητα (Ironson et al, 2002).

-Η έλλειψη πνευματικής ζωής  στους νέους συνδέεται με επιφανειακές σχέσεις, ένδεια συναισθημάτων, περιορισμένες συναισθηματικές αντιδράσεις, μεγαλύτερα ποσοστά απάτης, κλοπής και απουσίας συγκέντρωσης στο σχολείο (Karen, 2002).

-Η εκπαίδευση στην πνευματική και ηθική ζωή βοηθά στους υγιείς δεσμούς με τους άλλους, στην ρύθμιση των διαθέσεων και των συναισθημάτων, στην υπεύθυνη συμπεριφορά (Stillwell, 2002).

-Η απουσία πνευματικής ζωής στους νέους συνδέεται με αυξημένα ποσοστά κατάθλιψης, αλκοολισμού, καταναλωτισμού, παραβατικής συμπεριφοράς, σεξουαλικής ελευθεριότητας και αυτοκτονικότητας  (Miller, 2002), (Johnson, 2002, p. 19).

-Επίσης, σύμφωνα με τον (Wallace, 2002), η θρησκευτική ζωή στους νέους συνδέεται με μικρότερη πιθανότητα να προκαλέσουν τραυματισμό στους άλλους (ηθελημένα ή μη), μικρότερη πιθανότητα για εμπλοκή σε παραβατικές πράξεις κι εγκληματικότητα στην ενήλικη ζωή κατάχρηση ουσιών, συμπεριφορά υψηλού ρίσκου και μοναξιά (Natal, 1986).

Η εκπαίδευση στην πνευματική ζωή θεωρείται από πολλούς ερευνητές πλέον ένα από τα ανθρώπινα δικαιώματα του παιδιού, όπως δικαίωμα στην στέγη, στην τροφή, στην ασφάλεια, στην υγεία.  Ο  D. Martin Rawle στη διδακτορική του διατριβή (σελ 117), λέει ότι η εκπαίδευση στην πνευματική ζωή αναφέρεται έμμεσα  στην Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού του ΟΗΕ, όπου στα άρθρα 23 και 32 αναφέρεται το δικαίωμα σε πνευματική ευημερία και ανάπτυξη. Ο  Schweitzer (2005, p.103)  γνωματεύει ότι η πνευματική ανάπτυξη του παιδιού έχει παίξει ξεκάθαρο ρόλο στον αγώνα για την Πρώτη Δήλωση για τα  Δικαιώματα του Παιδιού στη Σύμβαση της Γενεύης το 1924, παρόλο που η Σύμβαση του 1989 δεν  αναφέρεται ξεκάθαρα στην θρησκευτική εκπαίδευση. Η σημερινή εκπαίδευση επικεντρώνεται υπερβολικά στην χρηστικότητα και  την επαγγελματική αποκατάσταση, ενώ το Σώμα Επιθεώρησης στην Εκπαίδευση της Μεγάλης Βρετανίας (Ofsted) το 1998 αποφάνθηκε ότι τα μισά σχολεία της Βρετανίας είναι ‘φτωχά’ στην καλλιέργεια της πνευματικής ανάπτυξης των παιδιών (Gay, 2000, p.63). Σε παραδοσιακά τεχνοκρατικά συστήματα εκπαίδευσης οι υπεύθυνοι έχουν αναγνωρίσει την ανάγκη για την πνευματική καλλιέργεια. Εμείς, σε μια χώρα με πολύτιμη πνευματική κληρονομιά και παράδοση, έχουμε βαλθεί να ξεριζώσουμε έστω και την λίγη πνευματική παιδεία που προσφέρουμε στα σχολεία μας.Αφήνουμε τα παιδιά να ανακαλύψουν μόνα τους την πνευματική ζωή, αλλά από πού; Από την οικογένεια; Αυτή η γενιά ενηλίκων είναι περισσότερο από ποτέ εθισμένη μέσα στον ηδονισμό, την επιθετική εγωπάθεια και τον μανιώδη καταναλωτισμό, πώς θα διδάξει στη νέα γενιά την πνευματική ζωή;

Τα ίδια τα παιδιά επιθυμούν την εκπαίδευση στην πνευματική ζωή; Σίγουρα εκείνα που έχουν ήδη υποστεί πλύση εγκεφάλου από τους γονείς τους να απορρίπτουν ό,τι έχει να κάνει με την πίστη ή την Εκκλησία, με χλευασμό, εμπάθεια και υπεροψία,  θα απαντήσουν αρνητικά. Έρευνες  όμως που έχουνε γίνει σε χιλιάδες νέους με τυχαία δειγματοληψία από πολλές χώρες εκφράζουν την ανάγκη να μάθουν περισσότερα για την πνευματική ζωή, σε ένα περιβάλλον ασφάλειας και μη-κατάκρισης. Σύμφωνα με τον (Watson, 2001, p.10),οι μαθητές  πιστεύουν ότι τα σχολεία έχουν πολλά να προσφέρουν στην πνευματική τους ζωή. Σύμφωνα με τους  Zohar & Marshall (2000) οι μαθητές πιστεύουν ότι τα σχολεία θα πρέπει να εμπλακούν περισσότερο στην πνευματική τους ανάπτυξη. Σύμφωνα με τον Coles (1992) τα παιδιά ρωτούν ερωτήσεις πνευματικού περιεχομένου κι αναζητούν απαντήσεις. Πολλοί ερευνητές (Zohar, Marshall, 2000) συμφωνούν ότι τα παιδιά έχουν εγγενή αυθεντική πνευματικότητα-αυτήν που δεν θα πρέπει να ξεριζώσουμε από τα παιδιά μας για να τα κάνουμε να μοιραστούν τον δικό μας κυνισμό, αλλά απεναντίας να δυναμώσουμε τις ψυχές τους  ώστε  να ζήσουν μια ζωή γεμάτη εσωτερικό νόημα και πλήρωση. Η δική μας θρησκευτική παράδοση είναι πλουσιότατη κι βοηθά σιωπηλά τους ανθρώπους εδώ και χιλιετίες. Γιατί να μην διδάξουμε στα παιδιά μας να την εκτιμήσουν, να την γνωρίσουν και να βιώσουν κι εκείνα έστω και λίγο από αυτόν τον πλούτο; Γιατί να επικεντρωνόμαστε στα κάποια αρνητικά μεμονωμένα παραδείγματα και να μην διδάξουμε τα δώρα που έχει προσφέρει; Τα παιδιά σήμερα το χρειάζονται περισσότερο από ποτέ.

Πρεκατέ Βικτωρία

Ψυχολόγος/Εκπαιδευτικός/Συγγραφέας

23/3/2017

Βλέπε επίσης: 'Θέση στο Διάλογο για την Παιδεία' http://brightplanet.blogspot.gr/2016/04/blog-post.html

Πηγές

• Clarken, Rodney H.’The Role of Spirituality and Spiritual Practices in Education’ School of Education Northern Michigan University Paper presented at the American Educational Research Association Annual Meeting, San Diego, April 12-17, 2009 https://rodclarken.files.wordpress.com/2011/09/the-role-of-spirituality-and-spiritual-practices-in-education.pdf 
• Coles, R. (1997). The moral intelligence of children: How to raise a moral child. New York: NAL/Dutton
• Ironson, G. (2002). The Ironson-Woods Spirituality/Religiousness Index is associated with long survival, health behaviors, less stress and low cortisol in people with AIDS. Annals of Behavioral Medicine
• GAY, B. (2000) Fostering Spiritual Development through the Religious Dimension of Schools: the Report of a Pilot study in 17 Independent Schools, International Journal of Children’s Spirituality , 5 (1), pp.61-74.
• Johnson, B. R. (2002). A tale of two religious effects: Evidence for the protective and prosocial impact of organic religion. Commission on Children at Risk, Institute for American Values, Working Paper 6.
• Karen, R. (2002). Investing in children and society: What we've learned from seven decades of attachment research. New York: New York Institute for American Values.
• Lennick. D., & Kiel, F. (2005). Moral intelligence: Enhancing business performance & leadership success. New Jersey: Wharton School Publishing
• Miller, L. (2002). Spirituality and resilience in adolescent girls. New York: Institute for American Values
• Natal, S. M. (1986). Loneliness and spiritual growth. Birmingham: Religious Education Press
• D. Martin Rawle,  2010, Perceptions of Spirituality and Spiritual Development in Education held by Teachers and Students on Teacher Training Courses https://repository.cardiffmet.ac.uk/bitstream/handle/10369/853/Sprituality.pdf;jsessionid=18AAE26E0A7B0C80DB75D2052616983B?sequence=1
• SCHWEITZER, F. (2005) Children’s Right to Religion and Spirituality: Legal, Educational and Practical Perspectives, British Journal of Religious Education, 27 (2), pp.103-113.
• Seligman, M. E. (2002) Authentic Happiness: Using the New Positive Psychology to Realize your Potential for Lasting Fulfillment. New York: Simon and Schuster.
• Stilwell, B. M. (2002). The consolidation of conscience in adolescence. New York: Institute for American Values
• Wallace, J. (2002). Is religion good for adolescents' health? . Philadelphia: Center for Research on Religion at the University of Pennsylvannia.
• WATSON, B. (1993) The Effective Teaching of Religious Education, (London, Longman).
• Zohar, D. & Marshall, I. (2001). Spiritual intelligence: The ultimate intelligence. London: Bloomsbury
• 
  

Δημοσιεύτηκε στο http://www.ipaideia.gr/paidagogika-themata/i-ekpaideusi-stin-pneumatiki-zoi-os-anagki-tou-paidiou-kai-anthropino-dikaioma-tou
στις 10/4/2017

ΝΕΟ ΒΙΒΛΙΟ! 'Συζητώντας με την εσωτερική μητέρα'

Δελτίο τύπου

ΝΕΟ ΒΙΒΛΙΟ της ΠΡΕΚΑΤΈ ΒΙΚΤΩΡΙΑΣ

'ΣΥΖΗΤΩΝΤΑΣ ΜΕ ΤΗΝ ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΜΗΤΕΡΑ' από τις Ιατρικές Εκδόσεις ΒΗΤΑ (παραγγελία www.betamedarts.gr)

Μια όψη της θεραπείας, συχνά παραμελημένη στη βιβλιογραφία της αυτοβοήθειας, είναι η εργασία με το εσωτερικευμένο μητρικό πρότυπο.  Ανεξάρτητα από το αν η πραγματική μητρική φροντίδα που λάβαμε ήταν επαρκής ή ανεπαρκής, η συγγραφέας θεωρεί ότι είναι εφικτή η θεραπεία με τη σύμπραξη μιας αρχετυπικής μητέρας που όλοι φέρουμε μέσα μας. Το αρχέτυπο ανταποκρίνεται στην ιδέα που έχουμε για την ιδανική μητρική παρουσία και φροντίδα. Το βιβλίο συνεπώς απευθύνεται σε όλους όσοι νιώθουμε την ανάγκη ενός μητρικού προτύπου στην ενήλικη ζωή μας, είτε λάβαμε τη μητρική αγάπη στην πληρότητά της είτε όχι. Γνωρίζοντας και συνομιλώντας με αυτό το πρότυπο, μπορούμε να θεραπεύσουμε τραύματα ή να αναδομήσουμε κάποιες ανεπίλυτες παιδικές εμπειρίες που μας δυσκολεύουν ή μας προκαλούν αρνητικά συναισθήματα. Μπορούμε να εμβαθύνουμε την εμπειρία της σημερινής καθημερινότητας μέσα από την εσωτερική μητρική αγάπη που όλοι έχουμε ανάγκη, ανεξαρτήτως ηλικίας ή εμπειριών. Απευθύνεται όμως και πιο ειδικά –στο τρίτο μέρος– στα σημερινά κορίτσια της εφηβείας ή της πρώτης μετεφηβικής ηλικίας, με σκοπό να δώσει έναν πρακτικό οδηγό πέρα τις επιπόλαιες και επικρατούσες αντιλήψεις.

Πληροφορίες και περιεχόμενα  http://betamedarts.gr/bookview.php?id=3791

Όταν ο διαχρονικά ελεγκτικός γονιός προσπαθεί να εξουσιάσει το ενήλικο (και μεσήλικο!) τέκνο…

Το πρότυπο του ελεγκτικού γονέα είναι σχεδόν επιδημικό στην ελληνική κοινωνία, τόσο που σχεδόν να θεωρείται πια φυσιολογικό και δεδομένο… Ταυτόχρονα μεταδίδεται από γενιά σε γενιά, ο έλεγχος καλυμμένος πίσω από έναν μανδύα ψευδο-προστασίας και διαστρεβλωμένου ενδιαφέροντος. Η ελεγκτική συμπεριφορά του γονιού δε σταματά με την ενηλικίωση ή το γάμο του παιδιού, απεναντίας πολλές φορές εντείνεται. Η δυσκολία του ενήλικου τέκνου να αντισταθεί στην ελεγκτική συμπεριφορά του γονιού διογκώνεται και περιπλέκεται καθώς πολλές φορές δεν έχει αναγνωρίσει, ούτε έχει επιλύσει τα παιδικά τραύματα από τον έλεγχο του γονιού, ούτε έχει εργαστεί για να αποκτήσει την αυτογνωσία και την αυτοπεποίθηση ώστε να μπορέσει ως ενήλικας να εξουδετερώσει τις πιέσεις άλλων.  Χωρίς επίγνωση, συνεχίζει να ελέγχεται για μια ζωή (ακόμη και μετά το θάνατο του γονιού) ενώ συχνά μεταδίδει το μοτίβο του ελέγχου επιλέγοντας ελεγκτικό  σύντροφο ή ασκώντας καταπιεστικό έλεγχο στα δικά του παιδιά. Σήμερα δε, που πολλοί ενήλικες εξαναγκάζονται λόγω της οικονομικής δυσπραγίας να συγκατοικούν με τους γονείς τους και  να εξαρτώνται και οικονομικά από αυτούς, είναι ακόμη πιο ευάλωτοι στον έλεγχο. Όχι μόνο λόγω των πρακτικών συνθηκών, αλλά και λόγω της μείωσης της αυτοπεποίθησης που ενίοτε (αλλά όχι απαραίτητα) συνοδεύει την ανεργία.

Στην ελληνική κοινωνία, αυτού του είδους ο έλεγχος είναι γενικά αποδεκτός. Κάποια μικροπειράγματα για την ηλικιωμένη μαμά που θέλει να μπλέκεται στα πόδια του νεαρού ζευγαριού, όμως θεωρείται αποδεκτό ‘τίμημα’ του να έχει κάποιος γονείς που ενδιαφέρονται. Λίγο σκεφτόμαστε το αντίκτυπο στην αυτογνωσία και αυτοεκτίμηση, όχι μόνο ενός ή δύο ενήλικων ατόμων αλλά μιας ολόκληρης κοινωνίας! Το ζεύγος στην ελληνική κοινωνία επενδύει πάρα πολύ στα παιδιά, συχνά με μη υγιείς τρόπους,  καθώς οι γονείς έχουν από αυτά προσδοκία δικαίωσης  και νοηματοδότησης της δικής τους ζωής, ενώ για πολλές γυναίκες η μητρότητα αποτελεί σύμβολο κοινωνικού ‘στάτους’, αλλά και οδό σταθεροποίησης μιας, κατά τα άλλα, αμφίβολης σχέσης. Ταυτόχρονα, οι ελεγκτικοί γονείς επιδιώκουν από τα επιτεύγματα του παιδιού τους να αντλήσουν αυτοεκτίμηση για αυτά που ενδεχομένως ήθελαν αλλά δεν κατάφεραν οι ίδιοι. Μέσα σε ένα τέτοιο πλαίσιο, πώς είναι δυνατόν να αφήσουν το παιδί να είναι ο εαυτός του;

Τι μπορεί να κάνει λοιπόν το ενήλικο (ή μεσήλικο!) τέκνο, του οποίου ο γονιός εξακολουθεί να ανακρίνει και να κατακρίνει την κάθε επιλογή;

Η πρώτη και ουσιαστικότερη αλλαγή είναι πάντα εσωτερική. Αυτό είναι το πρώτο θετικό μήνυμα γιατί τον εσωτερικό μας κόσμο μπορούμε να τον καθορίσουμε εμείς, ακόμη κι όταν δεν μπορούμε να ελέγξουμε τις  εξωτερικές συνθήκες. Για παράδειγμα, με κατάλληλη εσωτερική εργασία μπορεί ένα άτομο που μένει στο ίδιο σπίτι με ελεγκτικούς γονείς να αποστασιοποιείται από τις παρεμβάσεις των γονιών του πιο αποτελεσματικά από κάποιον άλλον που ενώ μένει σε διαφορετική   πόλη, όμως ένα απλό μήνυμα στον τηλεφωνητή από τον ελεγκτικό γονιό, μπορεί να τον φέρει σε πλήρη σύγχυση, θυμό κι αυτό-αμφιβολία.

Αν έχεις ελεγκτικούς γονείς, το πρώτο είναι να συνειδητοποιήσεις ότι έχεις δικαίωμα  να είσαι ο εαυτός σου, έχεις δικαίωμα να διαφωνείς με τους γονείς σου, έχεις δικαίωμα να κάνεις πράγματα που δεν εγκρίνουν οι γονείς σου κι έχεις δικαίωμα να ΜΗΝ τους ενημερώνεις για θέματα που δεν τους αφορούν. Έχεις δικαίωμα στην ιδιωτική σου ζωή και στον ιδιωτικό σου χώρο κι έχεις δικαίωμα να είσαι διαφορετικός από τους γονείς σου. Αν είσαι διαφορετικός από τους γονείς σου: α) ΔΕΝ θα καταστραφείς, β) ΔΕΝ θα τους καταστρέψεις, γ)ΔΕΝ είναι το τέλος του κόσμου.  Έχεις δικαίωμα να ελευθερωθείς από το νοητικό τους  έλεγχο, ακόμη κι αν σε κάποια πρακτικά πράγματα τους χρειάζεσαι ακόμη. Σκέψου ότι οι γονείς σου δεν είναι αλάνθαστοι, όχι περισσότερο από εσένα, άρα δεν έχουν μεγαλύτερη δικαιοδοσία να κρίνουν τι είναι σωστό και τι λάθος στη δική σου ζωή. Ένας πολύ αποτελεσματικός τρόπος να αμφισβητήσεις  τις κρίσεις των γονιών (γιατί αλλιώς θα αμφισβητείς αδιάκοπα τον εαυτό σου) είναι να δεις αντικειμενικά τι έχουν καταφέρει εκείνοι στη ζωή τους. Ίσως δεν τα κατάφεραν και τόσο καλά ώστε να έχουν την αλάνθαστη εκείνη σιγουριά να αποφασίζουν για εσένα. Ίσως, σε αντίστοιχες συνθήκες με τις δικές σου να   τα κατάφερναν πολύ χειρότερα. Ίσως σε κάποιους άλλους τομείς να είναι πολύ πίσω. Δεν σημαίνει πως ό,τι λένε είναι λάθος, αλλά εσύ θα έχεις την τελική κρίση για το τι είναι σωστό – όχι εκείνοι.

Ένας άλλος τρόπος να πειστείς μέσα σου ότι θα πρέπει να βρεις τη δική σου αλήθεια και να ακούσεις τη δική σου φωνή, όσο κι αν αντιτίθενται οι γονείς σου, είναι ότι οι γονείς ούτως ή άλλως κάποια στιγμή θα φύγουν από τη ζωή. Ποιος θα αναλάβει τη ευθύνη για τις επιλογές σου τότε; Εκείνοι δεν θα είναι εκεί για να τους ζητήσεις εξηγήσεις, αν οι οδηγίες τους αποβούν λανθασμένες! Τουλάχιστον αν ακούσεις την εσωτερική σου φωνή, θα έχεις την ικανοποίηση ότι έκανες το καλύτερο που μπορούσες κι ήσουν αυθεντικός. Αν όχι, θα ζήσεις την υπόλοιπη ζωή σου με πικρία γιατί κάποιος άλλος σε παραπλάνησε. Όμως είσαι ενήλικος και οφείλεις στον εαυτό σου να αναλάβεις εσύ την ευθύνη της ζωής σου- όσο κι αν εκείνοι δεν θέλουν να σε αφήσουν να ενηλικιωθείς.

Μια καλή  ιδέα για την καλλιέργεια της αυτογνωσίας, αλλά και των υγιών ορίων, που είναι απαραίτητα για την αντίσταση στον έλεγχο των γονιών είναι να κρατάς  ημερολόγιο- κλειδωμένο κάπου ώστε να μην έχουν πρόσβαση! Η καταγραφή των σκέψεων και συναισθημάτων θα σε βοηθήσει να διατηρήσεις μια υγιή αίσθηση της ταυτότητάς σου και να ανακαλύψεις τι πραγματικά θες, ώστε να μην παραπαίεις ανάμεσα στην υποταγή σε αυτό που θέλουν οι γονείς σου και σε αυτό που είναι το ακριβώς αντίθετο . Επίσης, ένας ή δύο πιστοί φίλοι (ανεξαρτητοποιημένοι οι ίδιοι) που θα σε βοηθήσουν να έχεις μια πιο αντικειμενική οπτική. Η συζήτηση με τους φίλους μπορεί να βοηθήσει πολύ όταν νιώθεις ότι καταβάλλεσαι από τις παρεμβάσεις τους. Καλό είναι να αποφεύγεις να εκμυστηρεύεσαι σε άτομα του στενού οικογενειακού περιβάλλοντος, εκτός κι αν έχουν πλήρως αποστασιοποιηθεί, γιατί μπορεί να έχουν άλλη ‘ατζέντα’ στη σχέση με τους γονείς σου και να προσπαθούν να κρατήσουν ‘ισορροπίες’ από τη δική τους σκοπιά.

Σε πρακτικό επίπεδο, αν οι γονείς σου είναι ιδιαίτερα ελεγκτικοί, μη μοιράζεσαι σημαντικές πληροφορίες μαζί τους. Μην αποζητάς κατανόηση ή έγκριση από εκείνους. Κράτησε τα σημαντικά πράγματα (θετικά κι αρνητικά) για τον εαυτό σου και τους πιστούς σου φίλους, γιατί ο ελεγκτικός γονιός θα χρησιμοποιήσει οποιαδήποτε πληροφορία για να σε χειριστεί. Οι ελεγκτικοί γονείς θα επιμείνουν να ρωτούν,  να παρεμβαίνουν, να σου λένε τι να κάνεις, ακόμη και να διατάζουν. Σε όλα αυτά, προσπάθησε να κρατάς την αλληλεπίδραση στο ελάχιστο δυνατό- μην ανταπαντάς, μη μπαίνεις σε διάλογο, μην αντικρούεις με επιχειρήματα, ο ελεγκτικός γονιός θα τα χρησιμοποιήσει αυτά ως λαβή για να ασκήσει ακόμη περισσότερο έλεγχο. Στις επίμονες ερωτήσεις, δίνε σύντομες, ασαφείς, γενικόλογες απαντήσεις, χωρίς να τρέφεις περαιτέρω συζήτηση. Ακόμη κι αν φαίνεται να συμφωνείς, όταν είναι ο μόνος τρόπος να σε αφήσουν να ηρεμήσεις, είναι σημαντικό να είσαι ξεκάθαρος μέσα σου για τα δικά σου πιστεύω.  Αν γίνονται κακοποιητικοί, προειδοποίησέ τους και σήκω φύγε. Κλείσε το τηλέφωνο ή φύγε. Μόνο οι πράξεις μπορεί να είναι αποτελεσματικές στο να αυτοπεριοριστούν. Μόνο αν αραιώσουν οι προσκλήσεις, θα συνειδητοποιήσει η ελεγκτική μαμά ότι δε πρέπει να σχολιάζει το κάθετι που θα βλέπει στο σπίτι σου. Βεβαίως, όταν υπάρχει η ανάγκη για πρακτική βοήθεια, π.χ. φύλαξη παιδιών από τη γιαγιά, το πρόβλημα γίνεται πιο περίπλοκο, αλλά και πάλι το γεγονός ότι έχεις ανάγκη από πρακτική βοήθεια δε σημαίνει ότι έχει το δικαίωμα να παραβιάζει τα όρια της δικής σου ζωής. Μπορείς να ξεκαθαρίσεις τα όρια και τη συμφωνία, π.χ. ‘ θα μου κρατάς τα παιδιά, θα σου κάνω τα ψώνια’ , και να τους υπενθυμίζεις αυτά τα όρια κάθε φορά που τα καταπατούν. Δεν σημαίνει απαραίτητα ότι θα τα σεβαστούν, αλλά είναι σημαντικό για εσένα να επιμείνεις. Προσπάθησε να βρεις ποια είναι η ανάγκη  σε εκείνους που τους κάνει τόσο ελεγκτικούς (φόβος, συνήθεια, χαμηλή αυτό-εκτίμηση) κι ίσως αυτή η αναγνώριση σε βοηθήσει να τους αντιμετωπίσεις διαφορετικά.

Το μοτίβο του ελέγχου συγχέει τα όρια και διαστρεβλώνει την ανάληψη ευθύνης, που είναι τόσο σημαντική για την αίσθηση της ταυτότητάς μας στον κόσμο. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει ο αμερικανός ψυχοθεραπευτής δρ. Dan Neuharth στην ιστοσελίδα του www.controllingparents.com:

 «1)Δεν είσαι εσύ υπεύθυνος για όσα σου έκαναν οι γονείς σου στην παιδική σου ηλικία-εκείνοι είναι. 2) Δεν είναι οι γονείς σου υπεύθυνοι για όσα κάνεις εσύ στην ενήλικη ζωή σου τώρα-εσύ είσαι».

Σε αυτήν την δίκαιη ανακατανομή της ευθύνης έγκειται εντέλει η απελευθέρωσή μας από τον γονεϊκό έλεγχο: κανείς δεν μπορεί να μας ελέγξει αν δεν τον αφήσουμε. Και τον αφήνουμε, όταν εμείς δεν θέλουμε να αναλάβουμε την ευθύνη της δικής μας ζωής. Όσο φόβο κι αν προκαλεί, ο μόνος τρόπος για να νιώσουμε πλήρωση ως ενήλικες είναι να αναλάβουμε την ευθύνη της ζωής μας. Αλλιώς θα ανακυκλώνουμε το μοτίβο του ελέγχου, ελέγχοντας τα δικά μας παιδιά και σε βάθος χρόνου κατηγορώντας τα, γιατί ‘εξαιτίας τους’ δε ζήσαμε τη ζωή που θέλαμε.

 Βικτωρία Πρεκατέ, www.brightplanet.blogspot.gr, 9/1/2017

Δημοσιεύτηκε στο iatropedia.gr 14/1/2017
http://www.iatropedia.gr/paidi/antimetopizontas-ton-chronia-elegktiko-gonio/72426/

Η Ελλάδα του Χ

Μια καινούρια συνήθεια του λαού μας, που σιγομαγειρευόταν εδώ και χρόνια, τώρα με την κρίση έχει έρθει να παγιώσει τις πιο αρνητικές πτυχές της: το μοτίβο της αποκοπής στις ανθρώπινες σχέσεις, της εγκατάλειψης, της προδοσίας, με άλλα λόγια 'βάζω Χ' σε ανθρώπους. Το βλέπω και το ακούω από πολύ κόσμο τόσο συχνά πια, που σκέφτηκα να γράψω αναλυτικά για αυτήν την επικίνδυνη νεοελληνική συνήθεια του Χ, που ύπουλα καταρρακώνει την κοινωνική συνοχή περισσότερο από ο,τιδήποτε άλλο. Μέχρι πρόσφατα, είχε πλήξει ανθρώπους που είναι κοινωνικά αποκλεισμένοι για διάφορους λόγους, όπως φτώχεια, εθνικότητα, θρήσκευμα, οικογενειακή κατάσταση, ειδικές ανάγκες, προβλήματα υγείας κλπ. Όμως η δυναμική της είναι τόσο ανησυχητικά ανερχόμενη και το επίπεδο της συνειδητοποίησής μας τόσο χαμηλό και αδρανές, που πολύ φοβάμαι ότι μέσα στα επόμενα χρόνια το Χ θα πλήξει ακόμη και τις σχέσεις στην 'πυρηνική' οικογένεια. Η παράδοση που μέχρι τώρα την προστάτευε, δεν νομίζω ότι θα μπορέσει να αντέξει την ορμή της κατάθλιψης, της άγνοιας και του εγωκεντρισμού που έρχεται ως υπερηχητικό τρένο.  Άκουσα πρόσφατα από μεσήλικη γυναίκα να λέει για τον μονάκριβο νεαρό γιο της:  «Ετοιμάζομαι και για την οριστική διαγραφή» (σ.σ.του παιδιού της από τη ζωή της). Ακραίο παράδειγμα ίσως, αλλά σε λίγο καιρό αν συνεχίσουμε έτσι, δεν θα είναι πια ασυνήθιστο…

Τι ακριβώς είναι το 'βάζω Χ στους ανθρώπους';εξαφανίζομαι, δεν με αφορούν πλέον, «δεν καλύπτουν τις ανάγκες μου» (όπως λέει η πιο καταναλωτική, ελαφρολαϊκή όψη της ποπ ψυχολογίας), κόβω κάθε επικοινωνία,  γενικά, ο άλλος δεν υπάρχει για μένα. Ούτε το πατροπαράδοτο ‘χρόνια πολλά’ στις γιορτές. Χ. Πολλές φορές το καλύπτουμε πίσω από ένα γενικόλογο ‘χαθήκαμε’, όμως το ‘χαθήκαμε’ είναι πάντα επιλογή...

Ας δούμε ένα αλφάβητο παραδειγμάτων του Χ. Τα παραδείγματα αυτά δεν αφορούν φευγαλέες εφηβικές φιλίες- είναι παραδείγματα ενήλικων ή μεσήλικων ατόμων με πολλά χρόνια σύνδεσης μεταξύ τους. Ενώ ακούγονται ως απλές καθημερινές μικρο-απώλειες, στην πραγματικότητα δείχνουν όλες τις διαστάσεις αποσύνθεσης του κοινωνικού ιστού, οι συνέπειες των οποίων, όταν συσσωρεύονται, δεν είναι καθόλου ευκαταφρόνητες:

-Η Α. χρόνια φίλη με τη Β., βρήκε νέες παρέες  σε μια περίοδο που η Β. ήταν πολύ στεναχωρημένη λόγω προβλημάτων στη σχέση της. Η Α. 'έβαλε Χ' στη Β. γιατί ήθελε ‘να περνά καλά με τους φίλους της κι όχι να ψυχοπλακώνεται’.

-Η Γ. σε μέση ηλικία βρέθηκε αντιμέτωπη με σοβαρά προβλήματα υγείας. Οι επαφές και τα τηλεφωνήματα σιγά σιγά αραίωσαν, καθώς οι άλλοι πάγωναν από φόβο απέναντι στη συγκεκριμένη ασθένεια, ενώ ταυτόχρονα η προοπτική του θανάτου της Γ. τους οδηγούσε να σκεφτούν ότι δεν είναι πια ‘καλή μακροπρόθεσμη επένδυση’ στον κοινωνικό τους κύκλο, καθώς υπήρχαν πιθανότητες να έφευγε από τη ζωή σε σύντομο διάστημα.

-Η Δ. εισέπραξε Χ από όλες τις φίλες, τους φίλους και τα φιλικά ζευγάρια, όταν χώρισε με τον άνδρα της. Από ‘αποκατεστημένη’, έγινε τώρα  ‘καημένη’, κι ως εμφανίσιμη και ομιλητική, οι γυναίκες στα πρώην φιλικά ζευγάρια, την έβλεπαν τώρα ως ‘απειλή’. Χ λόγω γυναικείας αλληλεγγύης!

-Ο Ε. εξομολογήθηκε στον παιδικό του φίλο Ζ. για την ανεργία του, την ανέχειά του και τον τρόμο του για το μέλλον. Η απάντηση; Μετά από κάποιες γενικόλογες παρηγοριές, ο Ζ του έβαλε Χ. Φοβόταν ακόμη και να πλησιάζει πια τον Ε. μη τυχόν και οι ατυχίες του είναι κολλητικές...

-Η Η. έμαθε από τη φίλη της Θ. ότι μόλις χώρισε από το σύζυγό της. Το αποτέλεσμα; Της έβαλε ένα ωραίο Χ. Όταν μάλιστα η Θ. πήρε το θάρρος να την ρωτήσει γιατί, η Η. απάντησε  «αυτό που σου συνέβη με σόκαρε». Χ λόγω σοκ!

--Ο Ι. μετά από χρόνια σε ασταθή εργασία και ασταθείς σχέσεις είχε αρχίσει να κυλά σιγά σιγά στην κατάθλιψη. Ο ίδιος αποτραβήχτηκε και αραίωσε τα τηλεφωνήματα με τους φίλους του. Ένιωθε πια ότι δεν είχε το κουράγιο ή τη διάθεση. Οι φίλοι με τη σειρά τους δεν επέμειναν, δεν νοιάστηκαν αρκετά, δεν προσπάθησαν. ‘Αφού δεν μας παίρνει αυτός, δεν θα τον πάρουμε ούτε κι εμείς’. Το Χ γράφηκε κι από τις δυο πλευρές.

-Η Κ. ξεκίνησε ένα νέο πρότζεκτ στην εταιρία της, χωρίς όμως να συμπεριλάβει το φίλο και στενό της συνεργάτη Λ. Πράγματι ο Λ. δεν θα μπορούσε να ανταποκριθεί στο συγκεκριμένο έργο, όμως καθώς η Κ. δεν μπορούσε να βρει τον τρόπο να του το πει ευθέως (νόμιζε ότι θα τον προσβάλλει) απομακρυνόταν σιγά σιγά από εκείνον και σε φιλικό επίπεδο. Με τον τρόπο της, η Κ. έβαλε Χ στον Λ., αλλά και ο Λ. όταν έμαθε για την ασχολία της χωρίς να τον προσκαλέσει, της έβαλε Χ κι αυτός.

-Η Μ. ήταν πάντα πολύ ελεγκτική με τους άλλους. Παρότι η φίλη της Ν. είχε βρει τον τρόπο να συμπεριφέρεται απέναντί της, όταν σε κάποιο σοβαρό  θέμα η Μ επέμενε να γίνει το δικό της και η Ν αρνήθηκε, η Μ. έβαλε Χ στη Ν. ‘My way or the highway’ όπως λένε στο Αμέρικα….

-Ο Ξ. σημείωσε μια σημαντική επαγγελματική επιτυχία. Επιφυλακτικός σχετικά με τους ανθρώπους που θα μπορούσε να το μοιραστεί, τελικά το είπε σε έναν φίλο του που γνώριζε χρόνια, τον Ο. Όμως ο Ο εκείνη την περίοδο αντιμετώπιζε έντονη κρίση αυτοπεποίθησης λόγω πολλαπλών ακυρώσεων και στασιμότητας στη δική του δουλειά. Όσο κι αν δεν το ήθελε, ο Ο. ένιωθε ζήλια. Επειδή η ζήλια είναι πολύ άσχημο συναίσθημα, ο Ο. απέφευγε τον Ξ. για να μην ενεργοποιείται η ζήλια του. Τελικά του έβαλε Χ.

-Η Π. είχε χαμηλή αυτοεκτίμηση και διαβάζοντας διάφορα για το θέμα αυτό, αποφάσισε ότι από εδώ και στο εξής, δεν θα έχει στη ζωή της ανθρώπους που την κριτικάρουν. Όταν κάποια μέρα βγήκε βόλτα με τη φίλη και συνεργάτιδά της Ρ., η Π. παραπονιόταν για τα καπρίτσια της κόρης της. Τότε η Ρ., αντανακλώντας κι επαυξάνοντας σε αυτά που ήδη η Π. έλεγε, της είπε «α, μάλλον την έχετε καλομάθει». Η Π. το πήρε σαν κριτική, κι επειδή είχε ορκιστεί μέχρις εσχάτων να μην αφήσει κανέναν να της θίξει την αυτοεκτίμηση, έβαλε Χ στην Ρ, παρόλο που η Ρ την είχε τιμήσει πολλές φορές στη συνεργασία τους και είχαν μοιραστεί πολλά μεταξύ τους.  Χ, ούτε απαντήσεις στα μηνύματα, τίποτα. Χ λόγω αυτό-εκτίμησης!

-Η Σ. εμπιστεύτηκε στη φίλη της Τ. ότι όταν ήταν μικρή την κακοποιούσαν οι γονείς της στο σπίτι. Παρά τις σπουδές στο χώρο των κοινωνικών επιστημών, η Τ πολύ απλά της έβαλε Χ μετά από αυτή την αποκάλυψη. Θέματα όπως η παιδική κακοποίηση είναι για μελέτες περιπτώσεων των ψυχολόγων-όχι να τους έχουμε και φίλους!

-Ο Υ. απέκτησε παιδάκι με ψυχοκινητικά προβλήματα. Ως μωρό δεν ήταν  τόσο εμφανές, μετά από 2-3 χρόνια όμως που η διαφορά με τα άλλα ήταν πια εμφανέστατη, οι φίλοι κι ακόμη και οι συγγενείς αραίωσαν έως ότου εξαφανίστηκαν. Χ. Αυτό δεν θέλουμε ούτε να το βλέπουμε. Εμείς θέλουμε μόνο τις χαρούμενες οικογένειες με τα τέλεια παιδάκια να τραγουδούν ευτυχισμένα γύρω από την τούρτα το ‘happy birthday’…

-Ο Φ. ήταν χρόνια μόνος στην προσωπική του ζωή αλά είχε ένα ευρύ κύκλο από φίλους και γνωστούς καθότι αρκετά χιουμορίστας και χαρισματικός. Μέχρι εκεί καλά. Όταν όμως εκμυστηρεύτηκε στο φίλο του  Χ ότι αυτή η χρόνια μοναξιά τον πονούσε και μάλιστα έβαλε και τα κλάματα μπροστά του, ο Χ το θεώρησε ατό υπερβολική αδυναμία, είδε μια άλλη όψη πίσω από το ‘πάντα καλά’ κι εξαφανίστηκε. Χ. Αν δεν είσαι αυτό που θέλω, τότε για μένα απλά δεν είσαι τίποτα- η φιλοσοφία του Χ.

-Η Ψ. ήταν παιδική φίλη με την Ω. Όταν η Ψ. παντρεύτηκε (ενώ η Ω ήταν ακόμη ελεύθερη), η Ψ. έκοψε 'μαχαίρι' την Ω, ούτε να μάθει αν ζει ή αν είναι καλά στην υγεία της. Στο συντηρητικό της κύκλο μάλιστα αυτό φαινόταν ως ενάρετη πράξη: "Αν θες να είσαι μια αφοσιωμένη σύζυγος και μητέρα, τέρμα οι φίλες!". Μάλλον ξεχνούσαν ότι ο Χριστός είπε να αγαπάμε όλους τους ανθρώπους, όχι μόνο την οικογένειά μας. Η Ψ. καλύφτηκε απόλυτα πίσω από το ρόλο της ενάρετης συζύγου και μητέρας, ξέχασε όμως να είναι άνθρωπος. Γιατί φέρθηκε απάνθρωπα στην παιδική της φίλη. 

Όλες αυτές –και πολλές άλλες- ιστορίες συμβαίνουν καθημερινά. Ποικίλουν στο χαρακτήρα, τα κίνητρα, τις συνέπειες.  Έλλειψη κοινωνικών δεξιοτήτων; Δεν ξέρουμε πώς να επικοινωνήσουμε κάτι που μας δυσκολεύει και διακόπτουμε την επικοινωνία; Αδιαφορία; Προκατάληψη; Κατάκριση;Έλλειψη υπομονής; Ιδιοτέλεια; Κατανάλωση ανθρώπων; Υπεροψία; Κόπμπλεξ; Όλα αυτά μαζί, αλλά αυτό που έχω παρατηρήσει περισσότερο από όλα είναι ο φόβος της ευαλωτότητας, ο φόβος της οποιαδήποτε δυστυχίας ή πόνου του άλλου. Ένα νέο είδος κοινωνικού αυτοματισμού γεννιέται, εκείνος που αποκλείει οποιονδήποτε αποτυγχάνει να κρατά το ψευδο-προσωπείο του 'όλα καλά', εκείνος που πετάει στο περιθώριο οποιοδήποτε βρίσκεται σε σοβαρό πρόβλημα (όχι μόνο οικονομικό) σε ένα σύστημα που έχει ως ορισμό και στόχο του να δημιουργεί στους ανθρώπους προβλήματα. Ο κοινωνικός αυτοματισμός στιγματίζει έντονα το οποιοδήποτε πρόβλημα, από τη ανεργία και το διαζύγιο, μέχρι την κατάθλιψη και τα προβλήματα υγείας. Η γενικευμένη συχνότητα των προβλημάτων δε φαίνεται να βοηθά στη γέννηση της αλληλεγγύης, γιατί έχουν προλάβει να εκπαιδεύσουν το λαό στην κατάκριση, το στιγματισμό και το φόβο. Έτσι ο καθένας υποφέρει το πρόβλημά του μόνος του, φοβούμενος μην 'κολλήσει' από το πρόβλημα των άλλων.  Θέλουμε ο άλλος να είναι χαρούμενος, θετικός, τέλειος ή τουλάχιστον έτσι να δείχνει και ας είναι επιφανειακό. Η οποιαδήποτε αδυναμία μας φοβίζει και τρέχουμε μακριά. Απορρίπτοντας τον άνθρωπο, νομίζουμε ότι προστατευόμαστε από τη θλίψη του. Πολλοί το έχουν καταλάβει ότι για να έχεις σήμερα κάποιο κοινωνικό κύκλο,  πρέπει να δείχνεις πάντα ευάερος και ευήλιος και ποτέ, ποτέ, μα ούτε μία φορά, να μην δείξεις τον εσωτερικό σου πόνο. Μια άλλου είδους απανθρωπιά, ένα άλλου είδους μάρκετινγκ έχει διαβρώσει τις ανθρώπινες σχέσεις και το επόμενο στάδιο αυτού του είδους είναι να διαβρώσει και τις άμεσες οικογενειακές σχέσεις. Σε λίγο θα βάζουμε Χ ακόμη και στον αδερφό μας γιατί δεν θα ανεχόμαστε να μας ‘ψυχοπλακώνει’ η δυσκολία του...

Η έλλειψη κοινωνικοσυναισθηματικής αγωγής, ο συναισθηματικός μας αναλφαβητισμός, η ιδιοτέλεια  και τα πολλά λανθασμένα μηνύματα σχετικά με τις ανθρώπινες σχέσεις έχουν οδηγήσει το λαό μας σε αυτό το σημείο.   Έχουμε δώσει υπερβολικό βάρος στις οικογενειακές σχέσεις, αλλά για να λειτουργήσει μια κοινωνία δεν αρκούν οι οικογενειακές σχέσεις! Χρειάζεται να λειτουργήσουν με τιμιότητα, αγάπη, ενδιαφέρον και σταθερότητα και οι φιλικές και οι συνεργατικές και οι συναδελφικές σχέσεις. Το τουρκοκρατικό κατάλοιπο των ‘δικών μας ανθρώπων’ έχει ήδη κάνει διάτρητη την κοινωνική συνοχή. Οι επιφανειακές σχέσεις σε επίπεδο ρόλων (αλλά όταν σταματούν αυτοί οι ρόλοι, οι σχέσεις διακόπτονται) μας εμποδίζει να είμαστε άνθρωποι και χωρίς την ανθρωπιά μας δεν μπορεί ούτε η κοινωνία, ούτε η οικογένεια να προχωρήσει. Η αποκοπή από τον άλλον αντανακλά τη βαθύτερη αποκοπή που έχουμε από το Χριστό, ακόμη κι αν υποκρινόμαστε τους θρήσκους (ή σην αριστερή της έκδοση, τους 'αλληλέγγυους'...).  Αν δεν μάθουμε να εξασκούμε  την αγάπη στους γύρω μας, δεν θα μπορούμε να κάνουμε πράξη καμία αγάπη πουθενά- ούτε στην οικογένειά μας. Αν συνεχίσουμε στην καταστροφική πορεία του Χ, θα καταλήξει ο λαός που κάποτε γλένταγε και μοιραζόταν και χόρευε στον κύκλο (που συμβολίζει την ομάδα) να περιδιαβαίνει ο καθένας μόνος του ζαλισμένα οχτάρια, χαμένος μέσα στην απόλυτη λύπη του προσωπικού του Χ... 

Πρεκατέ Βικτωρία, www.brightplanet.blogspot.gr, 12/12/2016

Υ.Γ. Και για να μην φανεί ότι απλά 'κηρύττω' κάτι στους άλλους, το Χ είναι κάτι που το είχα κάνει κι εγώ αρκετές φορές, ιδιαίτερα στα νεότερα χρόνια μου, κυρίως λόγω έλλειψης κοινωνικών δεξιοτήτητων- δεν ήξερα πώς να διαχειριστώ καταστάσεις κι έφευγα. Με λυπεί σήμερα, και προσπάθησα σε κάποια άτομα, εστω και χρόνια μετά, να επανεκκινήσω την επικοινωνία. Αυτό έχει πάντα αξία, ακόμη κι αν το άλλο άτομο δεν ανταποκριθεί. Και βέβαια, το Χ είναι κάτι που έχω επίσης εισπράξει πολλές φορές- εδώ στην Ελλάδα. Αυτό όμως που με ανησυχεί ιδιαίτερα είναι το πόσο γενικευμένο είναι στο λαό μας και σε τι είδους ψυχοσύνθεση, κοινωνική συνοχή και κοινωνική συμπεριφορά θα μας οδηγήσει στα επόμενα χρόνια, ιδιαίτερα αν η παρούσα οικονομική δυσπραγία συνεχιστεί.... ,