Η μεγαλομανία αυτή που προωθείται συνειδητά από αρκετούς ‘δασκάλους’ (πολύ ελκυστική για ανασφαλή άτομα) μπορεί να είναι καταστροφική για την ποιότητα της καθημερινότητας ης ζωής των ακόλουθων, αλλά και την ψυχική τους ισορροπία. Όταν όλη τους η ενέργεια ξοδεύεται για να συνδεθούν με το Σύμπαν ή σε υπερβατικό διαλογισμό, παραμελείται η καθημερινότητα και οι ανάγκες της. Το άτομο έχει πιο σημαντικά πράγματα να κάνει από το να καθαρίζει το σπίτι του. να εργάζεται σε μία ρουτινιάρικη δουλειά ή να επενδύει σε καθημερινές ανθρώπινες σχέσεις με πεζά άτομα. Τι να του κάνουν όλα αυτά όταν μπορεί να ταξιδεύει στα πέρατα του Σύμπαντος; Σιγά σιγά όμως απομονώνεται, αποκόπτεται από το κοινωνικό του περιβάλλον και η ζωή του συρρικνώνεται. Το μόνο που τον απασχολεί είναι τα μηνύματα από το υπερπέραν και η υπεράνω ‘εργασία του φωτός’ που κανείς δεν καταλαβαίνει. Δε λέω ότι οι διαλογισμοί κι οι προσευχές δεν έχουν θετικό αντίκτυπο. Όμως περισσότερο σημαντικό (και πνευματικά) είναι μια ισορροπημένη γήινη ζωή. Όσο πιο μεγαλειώδη είναι αυτά που επιδιώκονται, τόσο πιο οδυνηρό το γκρεμοτσάκισμα στην πραγματικότητα. Φράσεις τύπου ‘η αποστολή της ψυχής σου’, ‘στόχευε μέχρι τα άστρα και παραπέρα’, ‘δεν είναι υπάρχει όριο μέχρι πού μπορείς να φτάσεις’, ‘μπορείς να έχεις ό,τι θέλεις αρκεί να το πιστέψεις’, ‘είστε οι απεσταλμένοι του φωτός στη Νέα Γη’ κ.ο.κ. μπορεί να αποτελούν τροφή για όλων των ειδών ιδεασμούς και σε άτομα με προδιάθεση, μπορεί να συνεισφέρουν στην ψύχωση.
Το χαρακτηριστικό με το κίνημα της Νέας Εποχής είναι ότι, ενώ ξεκινά από τη θετική σκέψη που είναι χρήσιμη, δε βάζει όριο! Δεν υπάρχει κανένας περιορισμός και καμία ταπεινότητα. Οι ακόλουθοί του νομίζουν ότι επικοινωνούν με τις ‘ανώτερες δυνάμεις του φωτός’ ή ότι θεραπεύουν άλλους από καρκίνο. Φαντάζομαι ότι η ταπεινότητα δε πουλάει και η νέα εποχή σαφώς αναζητεί οπαδούς -πελάτες. Δεν είναι τυχαίο που η ορθόδοξη παράδοση βάζει την ταπεινότητα ως πρώτο ζητούμενο στην πνευματική ζωή κι εργασία. Δίνει πολύ συγκεκριμένους κανόνες και πλαίσιο για το πώς θα γίνει αυτή η εργασία. Σίγουρα πάντα με ταπείνωση. Η ταπεινότητα δεν υπάρχει ως έννοια πουθενά στη νέα εποχή. Τυχαίο;
Άλλες προβληματικές στάσεις που προτείνει η Νέα Εποχή είναι για παράδειγμα η κατάκριση για την ‘ενέργεια’ των άλλων. ‘Μείνε μακριά από άτομα με αρνητική ενέργεια’ είναι πια η νέα καραμέλα, χωρίς βέβαια να σου λέει να εξετάσεις κι εσύ τη δική σου ενέργεια για να δεις πόσο αρνητική είναι. Δεν υποστηρίζω ότι πρέπει υποχρεωτικά να ‘λουστούμε’ άτομα με τα οποία δε νιώθουμε άνετα, όμως υπάρχει μια υπεροψία σε αυτό και μπορεί η κατάχρησή του να οδηγήσει σε απομόνωση ή και σε ακραίες περιπτώσεις σε παράνοια. Το άτομο μπορεί να αρχίσει να φαντάζεται ότι οι άλλοι του στέλνουν αρνητική ενέργεια, ότι του ρουφάνε ενέργεια κλπ. Όχι ότι αυτά δε συμβαίνουν, αλλά όταν γίνεται εμμονή, φοβία ή αποφυγή, εκεί αρχίζει αυτή η ‘ενεργειακή’ προσέγγιση να γίνεται προβληματική.
Άλλη προβληματική στάση είναι η εξάρτηση από τους διαφόρων ειδών διδασκάλους ή γκουρού. Οφείλω να πω ότι τη στάση αυτή συναντάται συχνά και σε στην ορθόδοξη ζωή. Το θέμα είναι πότε η εξάρτηση από τον πνευματικό ξεφεύγει από τα όρια της ποιμαντικής φροντίδας και γίνεται ένας τρόπος για να αποφύγει το άτομο να αναλάβει την ευθύνη της ζωής του. Τότε τρέχει από γκουρού σε γκουρού περιμένοντας να βρεθεί ο ιδανικός που θα του λύσει το πρόβλημά του. Όπως επίσης είναι κι η εμμονή να γνωρίζει ή να προβλέψει το μέλλον (και άρα να το ελέγξει). Διαβάζει ‘σημάδια’ παντού, πιστεύει ‘διορατικές’ προβλέψεις, λαμβάνει συνεχώς ‘μηνύματα από το Σύμπαν’. Και πάλι, όχι ότι αυτά δε μπορούν να συμβούν. Αλλά όχι όλη η ζωή να περιστρέφεται γύρω από αυτά. Οι διορατικές προβλέψεις ειδικά είναι μεγάλη παγίδα. Σπάνια είναι ακριβείς, αλλά ακόμη κι αν είναι, μπορεί η προβλεπόμενη έκβαση να μην είναι η σωστή επιλογή! Το ότι ‘είδε’ κάποιος ότι π.χ. θα παντρευτείς τον τάδε, δε σημαίνει ότι είναι και το κατάλληλο άτομο! Μπορεί να το κάνεις επειδή στο είπαν, αλλά δε σημαίνει ότι είναι και η καλύτερη επιλογή. Είναι βασικό πνευματικό μάθημα στη ζωή όλων μας να μαθαίνουμε να κάνουμε τις δικές μας επιλογές και να παίρνουμε σοφές -κι όχι εγωιστικές ή φοβισμένες αποφάσεις. Αυτή η ικανότητα δε μπορεί να ακονιστεί, αν βασιζόμαστε στις ‘προβλέψεις’ (ή ‘προφητείες’, όπως λέγονται!). Και πάλι δεν είναι τυχαίο, που η Ορθοδοξία αντιτίθεται στη μελλοντολογία. Πέρα από την καλλιέργεια πίστης, χρειάζεται και η ανάπτυξη της κρίσης του ατόμου ως ελεύθερου κι αυτόβουλου όντος. Η προσέγγιση της Ορθοδοξίας παρατηρώ ότι προσέχει πάρα πολύ αυτά τα θέματα, ακριβώς ίσως επειδή γνωρίζει τους κινδύνους που κρύβονται από την άλογη χρήση της πνευματικότητας, και βοηθά να καλλιεργηθεί η πνευματικότητα με ένα τρόπο που είναι προσγειωμένος κι ισορροπημένος.
Τα θεμέλια της Ορθόδοξης πνευματικής ζωής, όπως τα καταλαβαίνω, είναι η μετάνοια, η εξομολόγηση και Θεία Κοινωνία. Παλαιότερα δεν είχα καταλάβει την αξία τους. Βέβαια δε φαίνονται τόσο φανταχτερά, όπως η πνευματική πρακτική της Νέας Εποχής που βασίζεται σε μεγαλειώδεις διαλογισμούς για τη ‘Νέα Γη’ δίνοντας την αίσθηση στο άτομο ότι επιτελεί κάποιο σωτήριο έργο για τον πλανήτη. Και πάλι δε λέω ότι η θετική συγκεντρωμένη σκέψη για κάποιο καλό σκοπό είναι ανώφελη ή ανούσια. Αλλά είναι ένα απλά λιθαράκι. Δεν είναι το κοσμοσωτήριο έργο που παρουσιάζουν οι δάσκαλοι της νέας εποχής εθίζοντας τους ακολούθους τους σε ένα ρόλο από τον οποίο πολύ δύσκολα μπορεί να ξεφύγουν. Η εξομολόγηση και η Θεία Κοινωνία μπορεί να μη φαίνονται φανταχτερά, αλλά δεν είναι καθόλου εύκολα ή τετριμμένα -αν γίνουν σωστά. Οι μεγαλειώδεις διαλογισμοί είναι πολύ πιο εύκολοι! Ποιο προχωρά λοιπόν το άτομο περισσότερο στο πνευματικό μονοπάτι μένει απλά να το δει ο καθένας μόνος του στην πράξη. Έχει σημασία που η Ορθόδοξη πνευματικότητα επιμένει να γίνουν αυτά τα πρώτα βήματα σωστά και μετά να προχωρήσει κανείς περισσότερο-αν κληθεί.
Η Νέα Εποχή όμως ενθαρρύνει αμέσως στον πιο άσχετο αναγνώστη να ξεκινήσει μεγαλεπίβολους διαλογισμούς ή επικοινωνίες με ‘ανώτερες δυνάμεις’. Εκεί αρχίζει και γίνεται επικίνδυνο. Το άτομο ανοίγεται σε ‘υπερβατικές εμπειρίες’, ‘μηνύματα’, ‘οπτασίες’ και ‘επικοινωνίες’, όμως πόσες από αυτές προέρχονται από καθαρή πηγή; Στην πλειοψηφία όχι. Όλων των ειδών οι αρνητικές ή δαιμονικές ενέργειες ή ακόμη και βαθύτερα τραυματισμένα τμήματα του εγώ παρουσιάζονται ως φωτεινές ή αγγελικές δυνάμεις, που έχουν βαρυσήμαντα ‘μηνύματα’ για το άτομο. Είναι τραγικό να βλέπεις ανθρώπους να τους παίζει κανονικά ο πονηρός με ‘καθοδηγήσεις’ και ‘μηνύματα’ που είναι πολύ βλαβερά για τους ίδιους, όμως εκείνοι δε το βλέπουν. Αν έμπαιναν στον κόπο να αναλύσουν λίγο αυτά τα μηνύματα, θα έβλεπαν ότι μπάζουν νερά από παντού. Αντιβαίνουν στην κοινή λογική. Αντιβαίνουν στην προσωπική τους λογική. Έχουν στο παρελθόν αποβεί ζημιογόνα. Όμως το άτομο βρίσκει και πάλι μια μεταφυσική δικαιολογία και συνεχίζει! Του είναι πολύ δύσκολο να ξεφύγει από την κατάσταση αυτή. Λένε ‘δεν ήταν για να γίνει’, ή ‘ ήταν για να δοκιμαστώ’ κα συνεχίζουν μια από τα ίδια. Σε ακραίες περιπτώσεις, αυτές οι ‘καθοδηγήσεις’ μπορεί να οδηγήσουν το άτομο ακόμη και στην αυτοκτονία (πάντα με τη δικαιολογία ότι θα πάει ‘προς το φως’!). Η ύποπτη πηγή αυτών των καθοδηγήσεων φαίνεται από το γεγονός ότι δεν είναι ρεαλιστικές και σαμποτάρουν το καλό του ατόμου. Οποιοσδήποτε τρίτος προσπαθήσει να πει κάποια καλοπροαίρετη συμβουλή για να βοηθήσει το άτομο συναντά ανυπέρβλητη αντίσταση. Το άτομο απορρίπτει όλες τις συμβουλές, π.χ. να ζητήσει ιατρική βοήθεια, και ξαναγυρνά στις μεταφυσικές αναζητήσεις κι ‘εσωτερικές καθοδηγήσεις’ οι οποίες τον σπρώχνουν όλο και μακριά προς την απομόνωση και παράνοια. Σε ακραίες περιπτώσεις το άτομο, όχι μόνο δεν ακούει κανέναν, αλλά γίνεται και σαρκαστικό ή επιθετικό προς όποιον προσπαθεί να το βοηθήσει.
Ακόμη και οι άγιοι είχαν ξεγελαστεί από τα πονηρά πνεύματα, μου είχε πει η Γερόντισσα κι είχε δίκιο. Η υπόθεση της ‘επικοινωνίας’ με ανώτερες δυνάμεις δεν είναι καθόλου απλή υπόθεση. Δεν λέω ότι δε μπορεί να γίνει αλλά υπάρχει ένας ολόκληρος αόρατος κόσμος εκεί έξω και θέλει πολλή μεγάλη προσοχή, ποιες δυνάμεις θα έλξει κανείς όταν νομίζει ότι επικοινωνεί με αγγέλους κλπ. Για να παίρνουμε αποφάσεις μας έχει δοθεί η διαίσθηση και η λογική αλλά και η επικοινωνία με τους άλλους ανθρώπους. Ταπεινά και απλά. Μας έχει δοθεί η κρίση μας για να επιλύουμε τα καθημερινά προβλήματα της ζωής μας και να μη ψάχνουμε με σχεδόν ψυχωτικό τρόπο να βρίσκουμε ένα μεταφυσικό νόημα σε όλα. Ίσως έχει ο άνθρωπος την ανάγκη να νιώσει μέρος κάποιας μυθικής, υπερβατικής δόξας. Ίσως αυτή την ανάγκη εκμεταλλεύεται η Νέα Εποχή κι όλοι εκείνοι που πουλούν πνευματικότητα σε κόσμο που έχει χάσει το δρόμο του. ‘Όμως ίσως τελικά η πνευματική δόξα περνά από μια απλή, ταπεινή, γήινη ζωή, όπου θα μπορέσουμε να εφαρμόσουμε τις προσταγές της δικής μας θρησκευτικής παράδοσης της Ορθοδοξίας. Στην πράξη είναι πολύ πιο δύσκολο από όσο ακούγεται. Αλλιώς θα φαινόμαστε σαν την κυρία που είχα δει στο Glastonbury με το μακρύ φόρεμα και χιτώνιο, τύπου κέλτισσας πριγκίπισσας/ιέρειας του μυθικού Άβαλον, στην πράξη όμως τα μαλλιά της ήταν αχτένιστα, το περπάτημά της ταραγμένο και το βλέμμα της αγριεμένο.
Πρεκατέ Βικτωρία, www.brightplanet.blogspot.gr, 4/3/2019
