Τραύμα και προσδοκίες

 Πολλά έχουν γραφτεί για την επίδραση του παιδικού τραύματος στη λήψη υποσυνείδητων αποφάσεων και στη διαμόρφωση πυρηνικών πεποιθήσεων. Αυτές οι πεποιθήσεις αναφέρονται κυρίως στην εικόνα που σχηματίζεται για τον εαυτό, τον κόσμο και την αιτία του τραύματος. Αυτές οι πεποιθήσεις μπορεί να είναι, για παράδειγμα: "Εγώ φταίω για την κακοποίηση", "Ο κόσμος είναι επικίνδυνος", "Είμαι κακός". Υπάρχουν όμως  και πεποιθήσεις που διαμορφώνονται σχετικά με το μέλλον, ως τρόπος αντιμετώπισης του τραύματος. Δημιουργούνται ως άμυνα σε ένα καταστροφικό παρόν και ιδεάζονται  την αποκατάσταση του παρόντος μέσω κάποιας μελλοντικής υπόσχεσης. Έτσι, το μέλλον κρατά το κλειδί για την επισκευή ενός ανυπόφορου παρόντος. Για παράδειγμα, ένα κορίτσι που έχασε τους γονείς της, δεν μπορεί να αντιμετωπίσει την οδυνηρή πραγματικότητα, κι έτσι δημιουργεί την ακόλουθη προβολή στο μέλλον: μέσω του δικού της γάμου, θα δημιουργήσει τη δική της οικογένεια και η μελλοντική της οικογένεια θα θεραπεύσει την παρούσα απώλειά της. Μέσα από αυτή τη μελλοντική προσδοκία, ο παρών πόνος της γίνεται υποφερτός, η επίλυσή του παίρνει μια ανάσα αναβολής και δημιουργείται κάποια αίσθηση ελπίδας και νοήματος. Ένα άλλο παράδειγμα: ένα αγόρι αισθάνεται οξεία αίσθηση ντροπής και αναξιότητας λόγω παιδικής κακοποίησης ή γονικής εγκατάλειψης. Θέτει μια μελλοντική υπόσχεση για την επίτευξη μιας επιτυχημένης σταδιοδρομίας για κάποιον ανώτερο σκοπό, π.χ. ιατρική. Η ιδέα της επιτυχίας θα θεραπεύσει τα αισθήματα  αναξιότητας και  κατωτερότητας αποδεικνύοντας στους άλλους (αλλά κυρίως στον εαυτό του) ότι αυτά δεν είναι αλήθεια. Ένα τρίτο παράδειγμα: ένα ιδρυματοποιημένο παιδί, που απορρίφθηκε από τους γονείς της, δίνει μια μελλοντική υπόσχεση ότι η θλίψη και η ζήλια της για τα άλλα παιδιά (που φροντίζονται από τους γονείς τους) θα επουλωθεί όταν η ίδια γεννήσει το δικό της παιδί και το μεγαλώσει με την αγάπη και τη φροντίδα που η ίδια δεν είχε ποτέ. Δημιουργείται έτσι κάποιο νόημα για την ανυπόφορη, ανεξήγητη απώλεια και μια αίσθηση ελπίδας, δικαιοσύνης και σκοπού. Ούτως ή άλλως, τα παιδιά πρέπει να είναι προσανατολισμένο στο μέλλον. Ειδικά, αν τα έχουν κακομεταχειριστεί...

Όμως, μακροπρόθεσμα αυτές οι προσδοκίες μπορούν να προκαλέσουν τεράστια προβλήματα... Ήταν λειτουργικές την εποχή του τραύματος, καθώς δημιούργησαν μια αίσθηση νοήματος, λογικής και ελπίδας. Αλλά γίνονται εντελώς δυσλειτουργικές στην ενηλικίωση, ειδικά όταν το άτομο δεν έχει έλεγχο στην πραγματοποίηση των υποσχέσεων. Τι συμβαίνει λοιπόν όταν οι υποσχέσεις για «αποζημίωση» δεν πραγματοποιούνται; Τι συμβαίνει όταν, όσο σκληρά κι αν προσπαθεί, δεν καταφέρνει να τις υλοποιήσει;

Ο ενήλικας που κακοποιήθηκε ως παιδί εξακολουθεί να συντηρεί στο μυαλό του τον ‘αποζημιωτικό’ χαρακτήρα των προσδοκιών, αν δεν βρει άλλον τρόπο να διαχειριστεί τις απώλειες του παρελθόντος. Τότε, οι συνέπειες της απογοήτευσης μπορεί να είναι καταστροφικές, καθώς τόσο οι τωρινές, όσο και οι προηγούμενες, απώλειες ενεργοποιούνται. Στο πρώτο παράδειγμα, το ορφανό παιδί μπορεί να μην παντρευτεί, ή μπορεί να έχει ένα προδοτικό διαζύγιο. Στη συνέχεια, θα πρέπει να θρηνήσει τόσο για την απώλεια της ενηλικίωσής της, όσο και για την προσδοκία ότι με κάποιο τρόπο η απώλεια της παιδικής ηλικίας θα είχε επιλυθεί μέσω ενός ευτυχούς γάμου. Αν όχι, τότε γιατί συνέβη η απώλεια της παιδικής ηλικίας; Ποιο ήταν το νόημά της; Η αίσθηση μιας, ακόμα και καθυστερημένης, δικαιοσύνης διαλύεται. Και τι γίνεται με όλα τα άλλα πράγματα που παραμέλησε λόγω της προσδοκίας αυτής της «λύσης» του γάμου (για παράδειγμα, μια καριέρα που εγκατέλειψε ή χόμπι που δεν ακολούθησε κλπ). Στο δεύτερο παράδειγμα, τι συμβαίνει αν η επιτυχημένη σταδιοδρομία στην ιατρική δεν συμβεί ποτέ; Οι περισσότεροι ειδικοί στο τραύμα  προέρχονται από εύπορες δυτικές χώρες όπου «όλα είναι δυνατά» και το σύνθημα «κάντε τα όνειρά σας πραγματικότητα» αφθονεί. Ναι, σε ορισμένες χώρες, πράγματι οι ευκαιρίες και η ελευθερία χρήσης τους είναι παντού. Αλλά δεν είναι έτσι η πραγματικότητα στις περισσότερες χώρες του κόσμου. Η ονειρική καριέρα μπορεί πράγματι να μην είναι δυνατή για τον ενήλικο που ζει σε μια φτωχοσυνοικία και προσπαθεί να επιβιώσει από μέρα σε μέρα. Ή μπορεί να ήταν πραγματική πιθανότητα, όταν το σενάριο διαμορφώθηκε, αλλά δεν είναι πια (π.χ. έχει γίνει πρόσφυγας/φτωχοποιηθεί).  Τι θα γίνει τότε; Προχωρά συντετριμμένος με ακόμα περισσότερη ντροπή, περισσότερη αίσθηση αποτυχίας;  Καταφέρνει να επιλύσει την παιδική αίσθηση της ανεπάρκειας ή επιδεινώνεται με την απώλεια των ονείρων της ενηλικίωσης; Στο τρίτο παράδειγμα, το ιδρυματοποιημένο παιδί που ενηλικιώνεται,  μπορεί να μην είναι σε θέση να αποκτήσει το δικό της παιδί. Μπορεί να αντιμετωπίζει προβλήματα στειρότητας, μπορεί να μην συναντήσει τον κατάλληλο σύζυγο, ή, ακόμη κι αν το αποκτήσει, μπορεί να μην νιώσει την επίλυση που ήλπιζε. Τι θα γίνει τότε; Οι ελπίδες της να αποκαταστήσει τα χαμένα παιδικά της χρόνια έχουν κλονιστεί... Τι συμβαίνει όταν δεν έχει πλέον την ευκαιρία να επισκευάσει την παιδική της ηλικία σύμφωνα με το σενάριο που είχε στο μυαλό της;

Αυτή είναι και η λέξη-κλειδί: σενάριο. Ο ενήλικας έχει ένα σενάριο στο μυαλό του για το πώς πρέπει να εξελιχθεί μια επιτυχημένη θεραπευμένη ζωή. Αλλά πολύ σπάνια τα σενάρια βγαίνουν αληθινά. Το κλειδί είναι να αναγνωρίσουμε το σενάριο για αυτό που είναι, τον σκοπό που εξυπηρετούσε και να το επανεξετάσουμε ως ενδεχομένως ακατάλληλο για το παρόν (εξάλλου, η ιατρική μπορεί να μην είναι ο σωστή επαγγελματική επιλογή για όλους!). Επίσης, να αποδεσμευτούν οι προσδοκίες για το παρόν από το παρελθόν και να βρεθούν εναλλακτικές μέθοδοι ‘αποζημίωσης’ για το τραύμα της παιδικής ηλικίας.

Αυτή είναι μια από τις πιο δύσκολες πτυχές της παιδικής κακοποίησης: όχι μόνο κάποιος χάνει την παιδική του ηλικία, αλλά χάνει ένα σημαντικό μέρος της ενηλικίωσής του προσπαθώντας να αντιμετωπίσει το παρελθόν παιδικό τραύμα. Το παρόν όμως δεν μπορεί να διαμορφωθεί για να αντισταθμίσει το παρελθόν. Υπάρχει συγκεκριμένος χρόνος, πόροι και μέθοδοι για να αντιμετωπισθούν οι απώλειες από το παρελθόν, κυρίως μέσω της ψυχοθεραπείας. Υπάρχουν άλλες προσεγγίσεις για τις απώλειες του παρόντος. Οι δυο πρέπει να απεμπλακούν μεταξύ τους και ο ενήλικας πρέπει  να έχει την ευελιξία να αντιμετωπίσει το απροσδόκητο, χωρίς να απαιτεί κάποιο συγκεκριμένο αποτέλεσμα. Παρόλο που πολλές σύγχρονες έρευνες δείχνουν τις συσχετίσεις μεταξύ παιδικού τραύματος και ενήλικης ζωής, είναι επιζήμιο να σχηματίζονται στερεές, μονόδρομες αιτιάσεις, όπως «η παιδική κακοποίηση κατέστρεψε τον γάμο μου» ή "αν είχα κάνει το δικό μου παιδί, θα είχα ξεπεράσει την εγκατάλειψη των γονιών μου " κλπ.  Αν υπάρχει θρησκευτική πίστη, είναι σημαντικό να μην κατηγορούμε τον Θεό που δεν ανταποκρίνεται στις προσδοκίες μας, αλλά, αντίθετα, να ασκούμαστε στο να βλέπουμε τις απροσδόκητες μορφές καλοσύνης και παρηγοριάς του Θεού, όπως αυτές ξεδιπλώνονται στην κάθε στιγμή. Όσο λιγότερες προσδοκίες υπάρχουν σχετικά με συγκεκριμένα αποτελέσματα στο παρόν, τόσο μεγαλύτερη είναι η ευαισθησία να διακρίνουμε πραγματικές τωρινές ευκαιρίες για θεραπεία, χωρίς να δεσμευόμαστε από δεδομένα αντισταθμιστικά (και συνήθως μη-ρεαλιστικά) σενάρια. 

Πρεκατέ Βικτωρία, 23/10/21, brightplanet.blogspot.gr

Είμαστε έτοιμες να αποχωριστούμε την ομορφιά;...

 Σε μια αφοπλιστικά ειλικρινή ανάρτηση, το πρώην σούπερ μοντέλο Λίντα Εβαντζελίστα ανέφερε ότι οι καλλωπιστικές χειρουργικές επεμβάσεις την έχουν παραμορφώσει και για αυτό έχει σταματήσει τις δημόσιες εμφανίσεις και φωτογραφίες. Σε ηλικία σήμερα 56 ετών ήταν για δεκαετίες η πιο όμορφη κοπέλα στο μόντελινγκ. Θυμάμαι σαν έφηβες την κοιτούσαμε με θαυμασμό. Κι όμως...Τώρα αναφέρει ότι νιώθει 'απέχθεια για τον εαυτό της', για τον τρόπο που έχει αλλάξει η εμφάνιση της... Τελικά, δεκαετίες θαυμασμού δεν έκαναν απολύτως τίποτα για να χτίσουν πραγματική αποδοχή του εαυτού...Κάθε άλλο.

Μου έφερε ξανά το ερώτημα, με το οποίο έχω ασχοληθεί ξανά, ως ψυχολόγος, τα τελευταία χρόνια...Η ομορφιά κάποια στιγμή θα φύγει ούτως ή άλλως λόγω ηλικίας-πόσο έτοιμες είμαστε να αποχωριστούμε την ομορφιά; Πόσο έτοιμες είμαστε να γίνουμε το ίδιο 'αόρατες' όπως οι γιαγιές που βλέπουμε στην λαϊκή (και μας φαίνονται όλες 'ίδιες'); Πόσο έτοιμες είμαστε να μην λαμβάνουμε πια κομπλιμέντα, θαυμασμό, βλέμματα των άλλων;... 

Αυτό που προτείνω, είναι το πείραμα που ξεκίνησα να κάνω κι εγώ καιρό πριν, δηλαδή δοκίμασε να βγαίνεις χωρίς makeup, χωρίς κοκεταρία, ντυμένη απλά, π.χ. με γυαλιά, αντί για φακούς επαφής, ουδέτερο ντύσιμο, μαλλί απλά χτενισμένο κλπ... Πώς θα ήταν να εκτεθείς έτσι όπως είσαι, χωρίς να ομορφαίνεις την εμφάνιση σου; Όχι να εκτεθείς μόνο στο σούπερ μάρκετ (που δεν σε ενδιαφέρει ούτως ή άλλως!), αλλά να εκτεθείς αφτιασίδωτη σε εκείνους που σε ενδιαφέρουν!! Σε εκείνους που δεν θα ήθελες ποτέ να σε δουν άβαφτη και με σπυράκια!! 

Για εμένα στην αρχή ήταν λίγο δύσκολο... Μετά όμως σιγά σιγά το συνήθισα. Προσωπικά, με βοήθησε πολύ ότι είμαι χρόνια στην πνευματική οδό και η δική μου αφετηρία ήταν η άσκηση για την καταπολέμηση της ανθραπαρέσκειας - πώς δηλαδή να αποσύρεις την επένδυση σου από την γνώμη των άλλων για σένα... (ακριβώς το αντίθετο από αυτό που διδάσκει η σύγχρονη κουλτούρα!). Δεν θα ξεχάσω, όταν, καιρό πριν, ένας φωτισμένος πνευματικός στην εξομολόγηση μου είπε: "Πέρασαν τα χρόνια... δεν περνάει πια η μπογιά μας...πενηντάρισες ή κοντεύεις;" Γέλασα, αλλά μέσα μου κλώτσησα. "Πώς μου μιλάει έτσι", σκέφτηκα. "Απέχω αρκετά πριν τα 50 κι όλοι μου λένε ότι φαίνομαι πολύ λιγότερο". Μετά κατάλαβα ότι μίλησε ορθά... Ήθελε να με βοηθήσει να σπάσω τα υπολείμματα ανθραπαρέσκειας κι ίσως αυτός θα ήταν ένας νέος τρόπος να βλέπω τον εαυτό μου και την ζωή.

Πράγματι, στην πορεία βρίσκει κανείς ότι μπορεί να ζήσει και χωρίς την ομορφιά... Δεν χρειάζεται να αποτελεί το κέντρο της προσοχής, ούτε καν στίγμα της... Δεν χρειάζεται να λαμβάνει κοπλιμέντα, μπορεί απλά να τα προσφέρει στους άλλους... Δεν θα πω χιλιοειπωμένα κλισέ τύπου 'η ομορφιά είναι μέσα μας', 'ομορφιά είναι αυτό που ακτινοβολείς' κλπ κλπ. Απλά ότι είναι μια αλλαγή στον τρόπο σκέψης. Αντί να αποτελείς στόχο παρατήρησης, περνάς λίγο πιο αθόρυβα μέσα από την ζωή και γίνεσαι εσύ ο παρατηρητής... Είναι μια απο-επένδυση σε αυτό που σε έχουν πείσει τόσα χρόνια να λατρεύεις. Είναι εύκολο να γίνει. Χρειάζεται μόνο συστηματική προσπάθεια αλλαγής εστιασμού. Καλύτερα να ξεκινήσει κανείς από νωρίς-πριν αναγκαστεί να το κάνει. Αλλιώς μπορεί να βρεθεί εξ απροόπτου, σε ξαφνική άρνηση, προσπαθώντας να αντιστρέψει το αναπόφευκτο, με υπερβολές σε πλαστικούς χειρουργούς κλπ. Είναι κάτι που αξίζει να αναρωτηθεί η κάθε γυναίκα: πώς θα διαχειριζόμουν την απώλεια ομορφιάς; Κι όμως είναι πιο εύκολο από όσο ακούγεται...

Πρεκατέ Βικτωρία, www.brightplanet.blogspot.gr, 24/9/21

Ο ηθικολόγος μέσα μας...

 Άναυδη παρακολουθώ τα σχόλια μίσους από μορφωμένους και 'συνειδητοποιημένους' ανθρώπους για την αναστολή των υγειονομικών:"Οι ασυνείδητοι να πάνε στα σπίτια τους". "Οι ανεμbολίαστοι γιατροί δεν κάνουν για αυτό το επάγγελμα". "Δεν μπορεί να μπαίνουν ανεμbολίαστοι υγειονομικοί στο νοσοκομείο και να σπέρνουν ιούς δεξιά και αριστερά". Μάλιστα. Πέρα από το γεγονός ότι ο ηθικολόγος μέσα μας καταπατά κάθε επιστημονικότητα με τις παραπάνω δηλώσεις, αδιαφορεί για το γεγονός ότι για 12 μήνες προ εμbολίου, ήταν αυτοί ακριβώς οι ανεμbολίαστοι γιατροί, που έσωζαν χιλιάδες από βέβαιο θάνατο, σε συνθήκες απόλυτης εξάντλησης. Βγαίνει τώρα ο ηθικολόγος από μέσα μας και τους κουνάει το δάχτυλο, λες και δεν ξέρουν εκείνοι πώς να προστατέψουν τους ασθενείς τους. Ο ηθικολόγος μέσα μας λατρεύει τα αυθαίρετα άλματα λογικής και ξεχνάει ότι η μετάδοση εμποδίζεται κυρίως από τα μέτρα προστασίας κι όχι τόσο από το εμbόλιο. Ο ηθικολόγος μέσα μας θέλει να πιστεύει ότι οι υγειονομικοί φορούν μάσκες, γυαλιά, σκουφάκι, ποδονάρια κι ολόσωμη στολή, απλά για την μόδα! Ο ηθικολόγος μέσα μας ήταν που έκανε εκπαιδευτικούς τον προηγούμενο Μάϊο να καταλάβουν γραφείο σε σχολείο "μόνο για εμbολιασμένους", όπου πέταξαν τις μάσκες (παρά την αντίθετη οδηγία της κυβέρνησης) κι απαγόρεψαν την είσοδο στους ανεμbολίαστους συναδέλφους τους, ακόμη και με μάσκα. Βλέπεις, ο ηθικολόγος μέσα μας αρέσκεται να είναι στην ανώτερη κατηγορία που αποφασίζει ΕΚΕΊΝΟΣ μέχρι ποιο σημείο θα δώσει 'έλεος' στον ποταπό ανεμbολίαστο. Ο ηθικολόγος μέσα μας απαιτεί να διαλαληθεί δημοσίως ΠΟΙΟΣ έχει τα αντισώματα -παρά το γεγονός ότι τα διαγνωστικά κέντρα δεν σου δίνουν αποτελέσματα αντισωμάτων ούτε για την μάνα σου, λόγω ιατρικού απορρήτου...

Από την αρχή της πανδημίας, είμαι φοβερά σχολαστική με τα μέτρα προστασίας, διπλές μάσκες, συνεχή αλλαγή ρούχων και παπουτσιών, σκασμένα χέρια από αντισηπτικό κλπ. Πράγματι, τα μέτρα με έχουν προστατέψει, παρά το γεγονός ότι έχω βρεθεί επανειλημμένα σε κλειστό χώρο με κρούσματα. Κάποιοι με αποκαλούσαν 'ψυχαναγκαστική' και μου δήλωναν "εμείς είμαστε χαλαροί". Οι 'χαλαροί' λοιπόν κόλλησαν από άλλους 'χαλαρούς' και συνεχίζουν να είναι 'χαλαροί' με τα μέτρα, αλλά, χάριν του εμbολιου, βγαίνει ο ηθικολόγος από μέσα τους και κουνάνε σε όλους τους άλλους το δάχτυλο για κοινωνική ασυνειδησία. Γιατί βλέπεις ο ηθικολόγος δεν θέλει να παιδεύεται με πολλά πολλά. Του αρέσει να νιώθει ότι μόνο με μια απλή ένεση γίνεται ανώτερος από τους άλλους. Του αρέσει να μπορεί να ταπεινώνει έναν γιατρό, που έφαγε τη ζωή του στις σπουδές, ως 'ακατάλληλο για το επάγγελμα'. Του αρέσει να ανήκει σε μια ξεχωριστή κάστα ανθρώπων, για τους οποίους τα προνόμια μιας εμbολιασμένης ζωής συνδέονται ταυτόχρονα και με τον αγιοποιητικό τίτλο του 'κοινωνικά ευσυνείδητου' (κι ας αμελεί συστηματικά να βάλει μάσκα...). Οι πολλάκις επιμορφωμένοι στην εξάλειψη των διακρίσεων και την καταπολέμηση του ρατσισμού χειροκροτούν τώρα χαιρέκακα την απαγόρευση εισόδου των ανεμbολίαστων σε κλειστούς χώρους (τι, ίσα κι όμοια θα είμαστε;)

Δεν θα μου προξενούσε έκπληξη αν οι ίδιοι ηθικολόγοι επικροτούσαν τον εγκλεισμό των ανεμbολίαστων σε στρατόπεδα συγκέντρωσης για λόγους 'δημόσιας υγείας'. Τελικά, όλοι κρύβουμε έναν ηθικολόγο μέσα μας... Ενίοτε, κι έναν φασιστάκο....

Υ.Γ. Ηθικολογία και αίσθημα ανωτερότητας υπάρχει και στις δύο πλευρές κι ευελπιστώ ότι δεν εκφράζουν την πλειοψηφία. Έχω εκπλαγεί όμως από την επικινδυνότητα και την χαιρεκακία απόψεων που ανερυθρίαστα βγαίνουν στην επιφάνεια, όταν χιλιάδες υγειονομικοί πετιούνται στην ανέχεια και την ανεργία...κι από ανθρώπους που δεν το περιμένεις.

Η αξία της καθημερινής, καθαρτικής γραφής

Πολλά έχουν γραφτεί για τη θεραπευτική αξία της καθημερινής γραφής. Συγγραφείς και θεραπευτές, όπως η Julia Cameron και η Anna Runkle και άλλοι, έχουν μιλήσει εκτενώς για τη θεραπευτική τεχνική του να καταγράφεις τις σκέψεις και τα συναισθήματά σου σε χαρτί, ελεύθερα, χωρίς λογοκρισία. Σε αυτό το άρθρο, θα μιλήσω για την σημασία να γράφουμε σελίδες που κανείς άλλος δεν έχει την ευκαιρία να δει, δηλαδή σελίδες που γνωρίζουμε εκ των προτέρων θα "καταστραφούν με σεβασμό". «Με σεβασμό» σημαίνει, όχι απλώς να πετιούνται (σε έναν κάδο για παράδειγμα), αλλά να αφήνουν την αίσθηση ότι εξαφανίζουν τις αρνητικές σκέψεις και τα συναισθήματα που εκφράζονται, την αίσθηση ότι  μετασχηματίζονται σε κάτι ακίνδυνο.  Η καθαρτική αξία της καθημερινής γραφής γίνεται εμφανής όταν κάθε μέρα γράφουμε εντελώς ελεύθερα τουλάχιστον μία σελίδα Α4,  αφήνοντας τα πάντα που μας απασχολούν πάνω στο χαρτί και στη συνέχεια, σιγουρευόμαστε ότι δεν θα το δει κανείς άλλος. Είναι σημαντικό να διασφαλιστεί αυτό εκ των προτέρων, γιατί αν γνωρίζουμε  ότι υπάρχει έστω και η ελάχιστη πιθανότητα να διαβαστεί από άλλο ανθρώπινο ον,  οι υποσυνείδητοι αναστολείς θα αυτο-λογοκρίνουν τη γραφή μας. Και είναι ακριβώς αυτές οι αυτολογοκριθείς, μικροσκοπικές λεπτομέρειες που πρέπει να βγουν στην επιφάνεια. Η καθημερινή θεραπευτική γραφή δεν είναι ημερολόγιο, δεν είναι απομνημονεύματα. Στην θεραπευτική γραφή, πρέπει να γνωρίζουμε εκ των προτέρων ότι αυτό το γράψιμο είναι ένας εντελώς ελεύθερος και ασφαλής χώρος για να πούμε ό, τι θέλουμε για οποιονδήποτε ή οτιδήποτε. Εάν κατά τη διάρκεια της γραφής, φτάσουμε σε κάποιο σημαντικό συμπέρασμα,  μπορούμε να κάνουμε νέες ξεχωριστές σημειώσεις  και μετά να καταστρέψουμε τις σελίδες ελεύθερης γραφής. Στην ελεύθερη γραφή, θέλουμε να μπορούμε να εκτονωθούμε στο χαρτί, ακόμη και να πούμε πράγματα που δεν εννοούμε πραγματικά και μετά αυτό το χαρτί να εξαφανιστεί. Οι σελίδες ελεύθερης καθημερινής γραφής είναι μια κατάλληλη πλατφόρμα για αυτή την κάθαρση.

Η καθημερινή γραφή μπορεί να βοηθήσει στην αποκατάσταση της σύνδεσης μεταξύ του εαυτού, του κόσμου (και του Θεού, για όσους από εμάς πιστεύουμε στον Θεό). Η ζωή μπορεί να θεωρηθεί ως ένα ταξίδι με συνεχώς αυξανόμενη ταχύτητα, και η καθημερινή, ειλικρινής γραφή είναι κάτι σαν 'μάρτυρας' σε αυτό το ταξίδι. Όταν το ταξίδι τελειώσει, το μόνο που μένει από το πέρασμά μας είναι τα μαθήματα από το ταξίδι. Αυτά ακριβώς τα μαθήματα εκφράζονται στις καθημερινές σελίδες, έστω κι αν δεν παρουσιάζονται σε λόγια μορφή. Ακόμα κι αν δεν μείνουν για να τα διαβάσει κανείς, μόνο το γεγονός ότι έχουν εκφραστεί συνειδητά σημαίνει ότι έχουν αναδυθεί από την επιφάνεια της ανθρώπινης συνείδησης και μπορούν να συνδεθούν με κάτι ευρύτερο και πιο χρήσιμο. Οι άνθρωποι γύρω μας μπορεί να είναι  εν μέρει μάρτυρες, καθώς γνωρίζουν μόνο κάποια πράγματα από εμάς, που μπορεί να μην είναι εντελώς ακριβή. Οι καθημερινές σελίδες όμως μπορούν να γίνουν ένας πιο συνεπής, πιο συνεχής μάρτυρας. Είναι η συνειδητή μας προσπάθεια να φέρουμε λίγο από τον κρυμμένο εαυτό στην επίγνωση, στο φως της ημέρας. Επειδή γράφουμε την αλήθεια, οι σελίδες μπορεί να είναι μια συνάντηση «μαρτυριών» του ταξιδιού μας στην ζωή.

Συχνά έχουμε αντίσταση να γράφουμε τις καθημερινές σελίδες. Για παράδειγμα, βρίσκουμε το περιεχόμενό τους καταθλιπτικό: Δεν πειράζει, δεν χρειάζεται να τις ξαναδιαβάσουμε, ας το κάνουμε ούτως ή άλλως. Υπάρχουν επίσης κάποιες εισαγωγικές προτάσεις που μπορεί να μας βοηθήσουν.  Μπορούμε να ξεκινήσουμε με κάτι σαν: «Τώρα πιστεύω ότι... Φαίνεται ότι θέλω να... Νιώθω σαν να...» Αυτές οι εισαγωγικές φράσεις δημιουργούν μια νηφάλια απόσταση μεταξύ μας και της σκέψης / επιθυμίας / συναισθήματος. Είναι ενδυναμωτικό να το βλέπεις έτσι, ειδικά όταν προκύπτουν πολύ δυνατά συναισθήματα, όπως π.χ.  οργή, επιθυμία για εκδίκηση. «Νιώθω ότι θέλω να υποφέρεις...». είναι ένας πιο ακριβής τρόπος από ό,τι απλά να καταγράφουμε φαντασιώσεις εκδίκησης (π.χ. "να πάθεις αυτό κι αυτό...." κλπ) ."Νιώθω ότι θέλω"  αυτήν την συγκεκριμένη στιγμή δεν σημαίνει απαραίτητα ότι θέλω, ούτε ότι θέλω πάντα... αυτή απόσταση μας βοηθά, χωρίς να λογοκρίνει.  Δεν υπάρχει λογοκρισία στην καθαρτική γραφή, δεν κρίνουμε, δεν αξιολογούμε, όμως αυτές οι εισαγωγικές φράσεις λειτουργούν σαν μια  ευγενική υπενθύμιση ότι είμαστε κάτι μεγαλύτερο από αυτό που γράφουμε.

Ένας άλλος λόγος αποφυγής της γραφής σε καθημερινή βάση είναι η πολυπραγμοσύνη  ή η κούραση. Όμως η αλήθεια της εμπειρίας μας από το ταξίδι της ζωής μας είναι αυτό που μετράει περισσότερο από οτιδήποτε άλλο, περισσότερο από τα καθήκοντα, περισσότερο κι από την ανάπαυση ακόμη. Ας δώσουμε αξία σε αυτήν την εμπειρία, που είναι αποκλειστικά δική μας, δεν είναι σωστή ή λάθος, είναι απλά η δική μας εμπειρία, η δική μας μαρτυρία. Ακόμα κι αν κανείς άλλος δεν την γνωρίζει, ας την εκτιμήσουμε εμείς. Εκφράζοντας την αλήθεια, δεν μπορεί παρά να βοηθηθούμε. Εκθέτοντας όλα όσα είναι ενοχλητικά ή άσχημα μέσα μας, δεν μπορεί παρά να αλλάξουν. Σκοπός είναι να καθαρίσουμε, να φέρουμε στην επιφάνεια, να σχηματίσουμε τις ερωτήσεις. Μόλις σχηματιστούν, δεν μπορούν παρά να απαντηθούν, μερικές φορές με εκπληκτικούς τρόπους.

Βικτόρια Πρεκάτε www.brightplanet.blogspot.gr, 22/8/2021

Αγαπώντας τον εαυτό μας: τα τρία χαρακτηριστικά

 Καθώς όλο και περισσότερες γυναίκες βρίσκονται χωρίς συντρόφους, για μικρά ή μεγάλα χρονικά διαστήματα, η αναζήτηση αυτής της αγάπης γίνεται μια πιεστική προσωπική, αλλά και κοινωνική ανάγκη. Κάποιες φορές είναι η αγάπη του Θεού, την οποία πολλές γυναίκες λαχταρούν να βρουν μέσω της αγάπης  ενός αφοσιωμένου άνδρα. Τα καλά νέα είναι ότι ακόμη κι όταν δεν υπάρχει ο αφοσιωμένος σύντροφος, μπορούμε να έχουμε άμεση πρόσβαση σε αυτήν την αγάπη. Σε έναν ιδανικό κόσμο, θα ήταν προτιμότερο να λαμβάνουμε μια όψη αυτής της αγάπης από έναν στοργικό, αφοσιωμένο σύντροφο. Εξάλλου αυτός είναι κι ένας λόγος που βρισκόμαστε εδώ στην Γη. Να δώσουμε λίγα κομματάκια από την απέραντη αγάπη του Θεού για εμάς, ο ένας στον άλλον.  Αλλά ακόμη κι αν δεν υπάρχει αυτός ο σύντροφος, δεν είναι το τέλος του κόσμου. Μπορούμε ακόμα να έχουμε πρόσβαση σε αυτή την αγάπη του Θεού από μόνες μας. Το ενδιαφέρον είναι ότι ξέρουμε πώς να το κάνουμε. Το κάνουμε συνέχεια, όταν δίνουμε αυτή την αγάπη σε όσους γύρω μας φροντίζουμε. Είναι θέμα απόφασης να την δώσουμε στους εαυτούς μας.

Αυτή η αγάπη έχει κάποια χαρακτηριστικά. Το πρώτο χαρακτηριστικό είναι η συνέχεια. Να θυμόμαστε να δίνουμε αυτή την αγάπη στον εαυτό μας. Διαπίστωσα ότι τέσσερις φορές την ημέρα σε προσευχή / περισυλλογή είναι απαραίτητες για να αγγίξουμε αυτή την πνευματική πηγή αγάπης προκειμένου να φορτίσουμε τις μπαταρίες μας, να αναγνωρίσουμε τις ανάγκες και τις επιθυμίες μας, και να ανταποκριθούμε σε αυτές. Αν και κάθε γυναίκα μπορεί να αποφασίσει για τον εαυτό της ποια συχνότητα της ταιριάζει καλύτερα, χρειάζεται να είναι τακτικά. Το λάθος που κάνουν πολλές γυναίκες είναι ότι θυμούνται τον εαυτό τους σε κάποιο εξαιρετικό γεγονός, π.χ. μια έξοδος για το Σαββατοκύριακο και  ξεχνούν εντελώς τον εαυτό τους όλη την υπόλοιπη εβδομάδα. Έστω και για πέντε λεπτά, τρεις ή τέσσερις φορές την ημέρα, χρειάζεται να μας θυμόμαστε. 

Ένα άλλο χαρακτηριστικό αυτής της αγάπης είναι η προστασία. Ενημερωνόμαστε, ζητάμε βοήθεια, για όλους τους πρακτικούς τρόπους για να επιβιώσουμε σε αυτόν τον κόσμο. Όπως το έθεσε μια πρόσφατα διαζευγμένη γυναίκα, "όταν χώρισα, νόμιζα ότι δεν θα μπορούσα να βγω από το σπίτι μόνη μου, ότι δεν θα μπορούσα να περπατήσω ούτε δυο βήματα". Κι όμως, το έκανε. Λίγο λίγο, έμαθε πώς να εκπληρώνει τις μικρές υποχρεώσεις της καθημερινής ζωής και ότι ήταν πιο προστατευμένη από ό, τι νόμιζε. 

Το τρίτο χαρακτηριστικό είναι αυτό της τρυφερότητας. Είναι όλες αυτές οι λέξεις που λαχταρούμε να ακούσουμε: "Σ' αγαπώ, μου λείπεις, σημαίνεις τόσα πολλά για μένα» κλπ κλπ. Υπάρχει τόσο έντονη επένδυση σε αυτές τις λέξεις που ορισμένες γυναίκες είναι εντελώς καχύποπτες όταν τις ακούν. Δικαιολογημένα έχουν κερδίσει τον τίτλο ‘παλιολέξεις’.  Μπορούμε όμως να προσπαθήσουμε να πούμε αυτά τα λόγια στους εαυτούς μας. Ή να αφήσουμε τον Θεό να μας δείξει αυτά τα λόγια με τον δικό Του τρόπο. Δεν μετράνε μόνο αν τα πει κάποιος σύντροφος. Μετράνε αν ειπωθούν και από εμάς.

Οι τρεις αρχές: συνέχεια, προστασία, τρυφερότητα. Η αγάπη του Θεού για εμάς σίγουρα πληροί αυτά τα κριτήρια και εναπόκειται σε εμάς να την διεκδικήσουμε. Ακόμα και χωρίς σύντροφο.

Πρεκατέ Βικτωρία, 8/7/2021